Священные числа тувинцев

                                              Тываларнын ыдыктыг саннары.                                                 Сорулгазы:  ыдыктыг  саннарны  бистин  огбелеривис  амыдыралынга  сагып,  уруг-дарыынга  ону  сагыырынга  ооредип  чораан.  Оларнын  утказы  ханы, сеткил-сагышка  дээштиг.

Торээн  черин,  бойдузунга  хумагалыг  болурунга  ооредир, эки  мозу-шынарга,  уран-чечен, дылгыр,  соскур  болурунга  ооредир  чораан.  Ыдыктыг  саннарга   3,  7,  9  хамааржыр.

Бо  саннар  тоол  шагда-ла  чонга  онзагай,  сагылгалаг.  А  кажан  олар  бойдус,  боду  буткен  чуулдери-биле  холбажы  бергенде,  онза  уткалыг  апаар  болгаш  дагылгалыг,  чудулгелиг-даа  болу  бээр.   Оон  ангыда  саннарга  чеченнежип  база  чорааннар

9  деп  саннын  онзагай  сагылгазы,  дагылгазы  хой  сан.                                                              Тос  карактын  9  эртинези:                                                                                                    шуру   эртине                      монгун   эртине                         оюу     эртине                                  суг        эртине                       чес         эртине                         очур    эртине                       алдын   эртине                      хола      эртине                         демир  эртине                                                           Тос          дагылга:                                              Тос  аржаан:                                            Тайга-танды  дагыыры.                                      Шаанак.                                                          Оваа  дагыыры.                                                   Шиви.                                                                 Суг  бажы  дагыыры.                                          Чойган.                                                            Буга  бажы дагыыры.                                         Агы.                                                                   Тел  ыяш  дагыыры.                                           Кангы.                                                              Бай  ыяш  дагыыры.                                            Пош.                                                              Хам  ыяш дагыыры.                                          Кодан-хаак.                                                      Чер  хиндиин  дагыыры.                                   Суг.                                                                        Ог  орнун  дагыыры.  

Тос    ыдыктаар   чуулдер:             Эр  кижинин  эртер  9  бергелери:                           Бора  аът.                                             Тос-тостун  соогун  шыдажыр.                                Сарыг  серге.                                        Тос  хемни  кежер.                                                          Ак  буга.                                                Тос  арты  ажар.                                                      Калчан  ак  хой.                                     Тос  айыылды  чайладыр.                                          Ирт.                                                         Тос дээрнин  чанныын  чайладыр.                             Эр  иви.                                                   Тос  кулаш  сыдымны  эдилээр.                           Чылгы  баштаар  аскыр.                        Тос  тандынын  ээзи  болур.                                       Чаа  тиккен  ог.                                       Тос  эрээни  шыдажып  эртер.                          Кузунгу.                                                   Тос  харлыында чарыш аъды  мунар.              

« Тос  оолдуг  Доктагана  кадай».                                                                                                  --- че  уруглар   тывынгыр,  сагынгырынар-даа  кончуг-дур,  ам  чеченнежип   каар  бис  бе?   Ийи  болуктен  1-1  кижи  унуп  келгеш  маргыжар.                                                           ---- чечек  черде,     чечен  менде.

-1  деп  чул?          -   бир  коргенин,  уттур  бе?                                                                                                                    -2  деп  чул?            -     ийи  холдап  тутканын,  салыр  бе?                                                                                                   -3  деп  чул?          - уш  чуул  эртемге оорензе,  угаан кирбес бе?

-4  деп чул?             - 4  ыяшты  эптезе, эзер  болбас  бе?

-5  деп  чул?            - 5 сарыг  менгилиг  кижи, лама болбас  бе?

-6  деп  чул?           - 6  чузун  малды азыраза, байывас  бе?

-7  деп  чул?            - 7 хаан эжик  бажынга  чорда, дан атпас  бе?

-8  деп  чул?             - 8  ай  унерге  тараа  бышпас  бе?                        
-9  деп  чул?             -  9  аржаанга  кирерге,  аарыг  турар  бе?

«