Методические разработки
методическая разработка по музыке на тему

Уважаемые гости, здесь можете посмотреть методические разработки

Скачать:

ВложениеРазмер
Microsoft Office document icon stsenariy.tazhy_.doc37.5 КБ
Microsoft Office document icon shagaa_bayyrlalynyn_stsenariyi.doc61 КБ
Файл hoglug_yrdan_yrlazhyyl.docx1.05 МБ

Предварительный просмотр:

                                              Сценарий.

                                          Моорей «Тажы»

                                               Киирилде.

     Бурун шагдан бээр тыва эр кижи ог-буленин кол ооргазы, даянгыыжы болуп келген.

     Тыва эрнин чоргаарланыр чувези – оскен-торээн чери болур база эр адын чораан черинге адын сыкпайн чорууру болур. Дун карангызында удуур, дун карангызында оттур серемчилелдиг, чурээ одуг болур. Ынчангаш Тывавыстын дээди чоргааралы – эр Кижи!

«Кижи болуру чажындан, аът болуру кулунундан» ёзулуг эр Кижи болуп хевирлеттинери чажындан, элээди уелеринден эгелээр.

       Ынчангаш  эргим уруглар, школавыстын оолдарынын оолдарынын аразында эрнин эрезин, оолдун орланын илередири-биле «Тажы – 2012» деп моорейни эгелээн деп чарлап тур бис.

                               Эр кижинин кузел чедип,

                               эртер оруу ажык эвес –

                               чалым унер, дожан кырлаар,

                               чалбыыш оттур шургуп унуп.

                               Эр кижинин дидим чоруу

                               Эчис салган кузелинде –

                               салым манап олурбайн,

                               чалым кырлап унеримде.

                               Унген хуннун херелинден,

                                унуш, сугнун тынгарыындан

                                чудурук дег чурээн долдур

                                 чуртталгадан кушту алыр.

                                  1 тур.  Бодун таныштырары.

                                   Эр кижинин хууда ады

                                   эстип четпес эртине-дир,

                                   чус-чус чылда торел дамчыыр

                                   чудуг-сузуг сылдызы-дыр.

                             (Оолдар боттарын таныштырыр)

                                2 тур. Тыва хеп корулдези.

                                    Оо, эр Кижи!

                                    Одагалыг боргунну кеткеш,

                                    оттук-бижээн астып алгаш,

                                    эр кижинин сур-куштуун,

                                    экер-омаан коргузувут.

                                    Тыва хевин хей-аът киирип,

                                    чуртту ээлеп, чонну баштап,

                                   чоннун чоргаар оглу бооп чор.

                              (Тыва хеп корулдези, камгалалы).

                                 

                                 3 тур. Айтырыглар (эрудиция).

                              Эгуур шагдан Тыва чонну

                              эр угаан торе баштаар

                               аастыгга алыспайн баар

                              эриннигге  алыспайн баар

                              эчис угаан Тыва оолда.

(саазыннарда бижээн айтырыгларны оолдар сывырып алгаш харыылаар).

                                 4 тур. Гир кодурери. (16 кг).

                             Давып, самнап, ору шурап,

                             чогаар, сурлуг девий кааптар

                             хорек-чурек холзедиптер

                             хорлуг, куштуг Тыва оолдар.                      

                                     5 тур. Уран-талант.

      Тыва эрнин делегейни кайгаткан монге, чараш, хостуг, чоргаар, аянныг ыры-каргыраа, хоомей, сыгыт оон сеткил-хоонунден унуп, тончу чок аялгазы-биле кандыг-даа кижилерни магададыр.

                             Хоюннадыр хомустаар-даа

                             хостуг откут сыгыртыр-даа

                             хоомейлеп, каргыраалаар

                             хоглуг, эрес Тыва оолдар.

                      (уран-талантызын бараалгадыр)

                                5 тур. Армлейстинг.

                                             Туннел.

                                  Эр Кижи коружу

                                  эрестиг, соруктуг

                                   эсти бербес оттуг

                                   эргеленчиг чараш.

                            Эр кижинин эрге-дужаал

                           ээлеп тудуп хулээнири –

                           чурттун салым-сайзыралын

                           судал кожуп чуктежири.

                          Куруненин кижизи бооп,

                          кужун, билиин чонга бээри –

                          эрзиг болуп бараан болур

                          эрттир баспас хулээлгези.

                     

             

         

                           

                                 

                 

                               

                   

                               

     

   



Предварительный просмотр:

Шагаа байырлалынын сценарийи

Сорулгазы:  

1.Тыва улустун хундулээчел, эвилен-ээлдек, сонуургак эки чанчылдарынга уругларны кижизидер.

2.Сагынгыр, тывынгыр чорукка база улустун аас-чогаалынга даянмышаан, уругларнын сос курлавырын сайзырадыр, байыдар.

3.Тыва национал оюннарнын чамдык хевирлери-биле таныштырар.

Дерилгези:

Он ийи чылдын эргилдезинин чуруктары, йорээлдер, улегер домактар, тыва аялгалар, ырылар, тос-карак, сут, аяк, тевек, муз.центр.

Байырлалдын чорудуу:

1. Организастыг кезээ 

Башкарыкчы:

     Эргим уруглар, башкылар, ада-иелер! Богун Шагааны байырлап, огбелеривистин шаг-тоогуден бээр эрттирип чорааны чаа чылын уткуп хулээп алыылынар!

(Танцы болуунун кууселдези-биле тыва танцы)

     Бо чылын Шагаа февраль 2-ден 3-че Дуне дужуп келир.

Шагаа-найыр будуузу боор

Шак бо ойде магаданчыг

Аалдар одээн аштап-ширбиир

Артыш-шаана чытталып кээр

Ажыл-ишчи улус чон-даа

Анаа шагда белеткенир

Аъш-чемнин дээжизин

Ам бо хунде делгеп салыр.

      Шагаа- чыл эргилдезин демдеглээри, кыштын чыккылама соогунун часкы хаттар-биле солужарын ооруп уткуп алыры. Шагаа хамыктын мурнунда бойдус-биле чолугуушкун азы оран-танды-биле кижинин чолукшууру.

      Шагаа- омакшылдын, оюн-тоглаанын, сагыш-сеткилдин байырлалы.

      Шагаа- тыва улустун ыявыла байырлаар турган: торе-херээнге торуттунгеш 1 хар немээнин демдеглээр, моон сонгаар тайбын чуртталга чер кырынга турарын кузээр байырлалы.

      Шагаа байырлалынын  эрттирип турган тоогузун таныштырайн. Чингис-Хааннын уезинде Шагаа байырлалын куску уеде сентябрь 22-де демдеглеп эрттирип турган. Куску хун-биле дуннун деннежи бээрин баарымдаалап, байырлап турганы ол. 1267 чылда Чингис-Хааннын оглунун оглу Хубилай-Хаан байырлалды февраль айда шилчиткен. Амгы уеде Шагаа байырлалынын эртер хунун лама-башкыларнын санааны-биле ай календарын ёзугаар тодарадып ап турар.

      20чылдарда Тывага Шагаа байырлалын чудулге, хурээ-хит-биле холбашкан деп сылдаг-биле хораан. Ынчап кээрге Тыва чон 70чылдар дургузунда Шагаа байырлалын эрттирбейн келгеннер.

      Тыва АССР-нин Дээди Совединин Президиумунун 1991 чылдын февраль 8-те ундурген дугаары 104 дужаалы-биле Шагаа байырлалын Тыва чоннун национал байырлалы кылдыр доктааткан. Оон бээр частын эге айында байырлап эрттирип турар апарган бис.

Ыры «Байыр тудайн» кууселдеде Салчак Сюзанна.

- Сарыг оннуг, чучак чыттыг

Шагаа хуну- Чаа чыл келди.

Чоргаар чонум ажы-толу

Чочу сагып чолукчуп тур.

- Аал-оран аян кирип,

Артыжанып, аштаттынгаш.

Аъш-чемни делгеп алган

Амырлажып, байырлап тур.

Тос-карак-биле чажыг чажып йорээлдээр.

Ыры «Алдын Шагаа» кууселдеде Ондар О.О, Комбу-Сюрюн С.М., эстрада каттыжыышкынынын сургуулдары.

Шагдан тура манаанывыс

Шагаавысты ажыттывыс

Мерген соске кагжып, чижип

Тоолай чылын уткуп алыыл.

-Ада-Хунге, Отка сугга

Айдыс кылып, чажыг чажып,

Авыралдап чудудувус.

Ам че, Шагаа келди чолукшуулу.

Чолукшулга- тыва улустун мендилежиринин бир бурунгу хевири. Ол колдуунда шагаа уезинде байыр чедиржип, чагаай кузээшкиннер кылырынын ёзулалы. «Чол» дээрге турк дылдан «аас-кежик» азы «орук» дээн уткалыг. Чолужары чугле Шагаа уезинде эвес, а ол эрте берген соондн-даа болур. Чолужарынын 2 хевири бар:

1.Улуг, биче ийи кижи таваржып келгенде, аныяа баштай ийи холун чада адыштарын ору алзы сунар, а улуг назылыг устунден куду адыштарын дегзи салыр.

2.Шагаа уезинде чаагай кузээшкиннер кылып тура, шак-ла ындыг байдал-биле холдарынын кырыларын шенек чедир тутчуп чолужар.

(ийи кижи коргузер)

Чап-чаа Унген тоолай чылда

Чаялганар будер болзун!

Ада-ие, ажы-толге

Ачы-чолдуг башкыларга

Аарыг-ажык чагдавазын

Ооредилге, ажылынга

Оорушку долуп турзун

Эртем оруу ажык болзун

Эрге-шолээ хостуг болзун!

Амыдырал экижизин,

Аас-кежик доктаазын-на

Олурганнар-биле: Курай-курай

                                 Курай-курай!.

«Тыва хевим-чоргааралым» деп национал Тыва идик-хеп моорейин эгелээринин мурнунда шииткекчилерни сонгуп алырын чарлап тур мен.

1.

2.

3.

 Аас чогаалынын моорейлерин эгелээр-дыр бис.

  • Дурген чугаа, узун-тыныш кымда барыл

Дургеденер, келинерем, чижиилинер!

Кузелдиг уругларны, улугларны чалап тур бис.

  • Улустун аас чогаалындан торуттунген уран тывызыктарны Шагаада салышпас болза, кандыг Шагаа дээр. Тывызыктар моорейи.
  • Силерге мен улегер домактарга морей чарлаайн. Кым шыдаар эвес: улегер домактын ийиги кезээн харыылаар.
  1. Эки кылган ажыл………..
  2. Эки дарган эргээн какпас………
  3. Сагышты ыры-биле ажыдар……..
  4. Довурактан тодар…….

Шыдаар-дыр силер, ам ООН Берге онаалга: ийи сос-биле улегер домактар чогаадыр.

  1. Сааскан, теве.
  2. Куш-ажыл, чалгаа.
  3. Найырал, даг.
  4. Куш, кижи.

-Эр-хейлер! Ам дараазында йорээлдер моорейи.

Кожамыктаар оолдарны бээр чалайн

Удур салыр уругларны дуу ол ынаар чалаайн.

Кожамыкка чижип каар бис бе?

  • Тенек болбас оолдар
  • Тевектен теп, ойнаалынар
  • 1,2,3! Че-ве!
  • Бир-даа катап дужурбээли.

(Ыры «Тевекти» оожум унге салып калыр)

Кузээнинер будуп турзун! Бодаанынар бодаразын!

Аарыг-ажык ынай турзун! Аас-кежик бээр турзун!

Бак-ла чуве ынай турзун! Бай-ла чуве бээр турзун!

Курай-курай! Чаа- чыл-биле! Курай-курай! Шагаа-биле!

        

деп тыва национал байырлалдын чорудуп эрттирер сценарийи

                                                              Тургузуп кылган башкы

                                                             Монгуш Чейнеш Дамчат-ооловна

                                                           

Чадан 2014

Ааржы, курут, итпек, хойтпак

Аккыр чеми амданныг-ла

Чугле чангыс суттен безин

Суузуннуг он беш чем кылыр:

Чигирлеп каан аккыр божа

Чиксенчиг-ле, амданныг-ла

Курут, ааржы, ээжегей

Хуулгазын тыва чемнер.

Чодурааны чокпектээш

Чооглаарга амданныг-ла!

Тывызыксыг чаагай чем

Тыва «торт боор.»

Хензиг шаамдан чип оскен

Кедергей-ле амданныг

Оремелээн, чокпектээн

Оскен черим тараазы

Манчы-хуужуур устуг-чаглыг

Магалыг-ла амданныг

Суузуннуг ындыг чемни

Чуге деннээр онзагай-ла!

Чооглап-ла оруксаам кээр

Чогум чуу деп чемивис деп?

Дурген узун аргамчы дег

Дилген аккыр шойген быштак.

Чайнын изии, кыштын соогу

Шагнын дорт уезинде

Ажып, ирип баксыравас

Аккыр чемим-сарыг саржаг.

Саржаг, чигир, далган, суттун

Чаагай онза холуксаазы

Тырыкылай уске хаарган

Тыва боова чиксенчиг чем.

Хойнун бышкан окпе-баарын

Хоолулуг хуужуур кылгаш,

Саржаг-биле быжырып каар

Чаагай хуужуур чиксенчиг-ле!

Тыва черде чонум

Дыка чаагай чеми

Деспи долдур дулген

Денди семис эъди.

        

        

1.Шай кажан, каяа тывылганыл?

2.Шайнын ускен кезектерин чуудеп адаарыл?

3.Шайнын чеди хевирлери?

4.Шайны алгап-мактаан йорээл состер?

Харыыларны  январь 27-ге чедир хуулгаазын хааржакчыгаш таварыштыр манап тур бис!

Далажынар! Киржинер! Тииленер!

Чап-чаа унген кодан чылым

Чаялганар будер болзун!

Ада-ие, ажы-толге,

Ачы-чолдуг башкыларга,

Аарыг-ажык чагдавазын!

Ооредилге, ажылынга

Оорушку долуп турзун!

Эртем оруу-ажык болзун,

Амыдырал экижизин,

Аас-кежии доктаазынам!

КУРАЙ-КУРАЙ

Оран-Тандым ээлери!

Октаргайнын ээлери!

Аржаан суглар ээлери!

Артар-сыннар ээлери!

Ай Адам, Хун ием!

Дээр Адам, Чер ием!

Тос дээрим!

Долаан бурганым!

Чеди-Хаан сылдызым!

Дээр кудайым!

Аал сынмас коданныг болур кылдыр,

Аза-шулбус ояр кылдыр!

Таакпы мангыс, арага шулбус ынай турзун!

Аас-кежик долар болзун!

Ажыл-агый доктаап турзун!

Ажы-толум кадык болзун!

Арбын-кежик ковей болзун!

Ак сут дег оруум ажык болзун!Оран-тандым ээлери!

Октаргайнын ээлери!

Менче ээ корнуп турар болзун!

КУРАЙ!  

КУРАЙ!

                                         КУРАЙ!


Предварительный просмотр:

По теме: методические разработки, презентации и конспекты

Методические разработки внеклассных мероприятий по физической культуре и спорту. Методические разработки внеклассных мероприятий по физической культуре и спорту.

Аннотацияк учебно-методическим  разработкам внеклассных мероприятий  по физической культуре с использованием нестандартного оборудования. 1....

Методическая разработка по физкультуре по теме: Методическая разработка внеклассного мероприятия "Веселые старты" для учащихся начальной школы по предмету: "Физическая культура"

Внеклассное мероприятие "Веселые старты" проводится с целью пропаганды здорового образа жизни, где учащиеся развивают двигательные качества, укрепляют здоровье, дружеские отношения....

«Откуда есть пошла земля русская…» методическая разработка интегрированного внеклассного мероприятия, посвященного 1150-летию образования российской государственности «Откуда есть пошла земля русская…» методическая разработка интегрированного внекласс

Данная  работа  посвящена  1150- летию образования российской государственности. В  работе  представлены: история образования российской государственности, история симво...

методическая разработка урока биологии в 6 классе по теме "Движения живых организмов" и презентация к ней. Методическая разработка урока биологии в 6 классе по теме "Дыхание растений, бактерий и грибов" и презентация к ней.

Методическая разработка урока с поэтапным проведением с приложениямиПрезентация к уроку биологии в  6 классе по теме "Почему организмы совершают движения? ".Методическая разработка урока с поэтап...

Методическая разработка Методическая разработка (для факультативных занятий по английскому языку для учащихся 10-11 классов) Создание банка дистанционных уроков с использованием инструментов современного интернета (Googl Docs, Delicious/BobrDoobr, Mind

Методическая разработка входит в серию дистанционных уроков английского  и немецкого языков , разрабатываемых с целью подготовки учащихся к выполнению письменной части ЕГЭ по указанным дисциплина...

Методическая разработка урока "Амины. Анилин", Методическая разработка урока "Многоатомные спирты"

Урок, разработан для учащихся 10 класса, обучающихся по базовой программе. Учебник "Химия 10" О.С. Габриелян.Урок, разработан для учащихся 10 класса, обучающихся по базовой программе. Учебник "Химия 1...