Ажык кичээл "Тыва улустун хоомейжизи, Россия Федерациязынын болгаш Тыванын алдарлыг артизи Кайгал-оол Ховалыгнын допчу-намдары, сыгыт-хоомейин делегей чоннарынга чедиргени"

Тээлинин Дамба Хуреш-оол аттыг уран-чуул школазы

Ажык кичээл

« Тыванын улустун хоомейжизи, Россия Федерациязынын болгаш Тыванын алдарлыг артизи Кайгал-оол Хавалыгнын допчу-намдары, сыгыт-хоомейин делегей чоннарынга чедиргени»

Белеткээн: Опей А.А.

Тээли 2015

Кичээлдин  темазы: Ховалыг Кайгал-оолдун, допчу намдары, сыгыт  хоомейни  делегей чоннарынга чедиргени.

Кичээлдин сорулгазы: Тыванын Улустун хоомейжизи, Россия Федерациязынын болгаш, Тыванын алдарлыг артизи Кайгал-оол Ховалыгнын  дугайында оореникчилерге таныштырары;  оореникчилерни ун, болгаш чурук бижизидилгезинден оттунуп тургаш хоомейлеп ооренирин чанчыкты-рары; Тыва чоннун эртинези болур хоомейге оореникчилернин сонуургалын куштелдирери; хоомейни унелеп билиринге кижизидер.

Кичээлдин дерилгези.Тыва улустун хогжум херекселдери игил , дошпулуур, компьютер, Кайгал-оол Ховалыгнын чуруу, «Хун-Хурту» «Тыва» ансамблинин оннуг чуруу, кожамыктар.

                                       Кичээлдин чорудуу.

1Теория кезээ.

Ховалыг Кагагал-оолдун допчу-намдары, хоомейжи оруу.(Чуруктарны ажыглавышаан башкынын кыска дыннадыы).

Ховалыг Кайгал-оол Ким-оолович 1960 чылда Чоон-Хемчик кожууннун Баян-Дугай «Байян-Тала» суурга торутунген. Кайгал-оол школачы чылдарында-ла таландылыг; омак-сергек, баштак оол чораан. Ол бодунун куш-ажылчы базымын хой кадарчызы бооп эгелээн. Оон соонда ол куруненин «Аян» эстрадалыг ансамблинге ажылдап эгелээн. Тыванын ат-алдарлыг Галина Сурун болгаш Надежда Шойгу оларо-биле Ховалыг Кайгал-оол бо ансамбильдин  баштайгы тургузукчулары бооп турар.

2010 чылда Ховалыг Кайгал-оолдун мугур 50-харлаан юбилейин демдеглеп эртирген. Бо юбилей 2010 чылдын сентябрь айда Делегей чергелиг «Дембилдей-2010» деп фестиваль-биле чергелештир эрткен болгай. Бо фестивальга бистин «Эдер-Куй» «Тайга-Сыны» ансамблинин оолдары киришкеш, шанналдыг черни алган болгай.

Тыва Республиканын чазаанын даргазы Шолбан Валерьевич Кара-оол тыва чоннуун катаптаттынмас уран-чуулу, эртинези-сыгыт-хоомейни бугу делегейге бараалгадып, ону суртаалдап, чоруур мастер, Тыва улустун хъоомейжизи Россия Федерациязынын болгаш Тыванын алдарлыг артизи Кайгал0оол Ховалыгнын уран-талаандызын бедии-биле унелеп, анаа Тыва Республиканын орденин тывыскан.

2. Дыннаашкын кезээ.

    Кайгал-оол Ховалыгнын хоомейин ун бижидилгезинден дыннгаар.

3.Практиктиг кезээ.

    1. Кайгал-оол Ховалыгнын хоомейин, каргыраазын оттунуп шенээри.

    2. Чулдум-оол Шончалай Борисоввнанын Кайгал-оол Ховалыгга тураскаадып чогаатканы кожамыктарнын созун болгаш аялгазын ооренири.(баштай башкы боду дошпулуурга ырлап бээр).

   (Кожамыктарны парлап каан состерин оореникчилерге бээр)

3 Кожамыктарны ооренири.

Хоомейи,каргыраазы

Хорээн долдур кутулуп кээр

Делегейге Тыва чуртун

Денди онза алдаржыткан

                   Аът баштыг игилинин

                   Аян ыры хоон кирген

                   Уян ырыдыннаксанчыг

                   Улус- чоннун хоомейжизи

Онза болук «Хун-хуртувус»

Оран-чуртка бараан болду

Удуртукчу Ховалыгнын

Угу-дозу, ачызы-дыр

    Баян-Дугай турлуг оглу

    Бежен харнын бедиин  тепкен

    Бай-Тайганын оолдары

    Байыр тудуп ырлап тур бис!

4. Бажынга онаалга.

Кожамыктарнын созун ооренир.