мои публикации
материал на тему

Утуо кунунэн кунду жюрилар, конкурс кыттыылаахтара, манна мустубут ыалдьыттар.

Бэйэбин билиьиннэрэр буоллахха Арылахова Наталья Петровна диэммин.

Соморсуннаа5аы «Чэчир» уьуйаан орто бөлө5ун иитээччитэбин.

Улэбин аан бастаан иитээччи көмөлөһөөччутунэн са5алаабытым. Онтон сыыйа бу миэхэ сөптөөөх идэ эбит диэммин кэтэхтэн Дьокуускайдаа5ы пед.колледж дошкольнай салаатыгар уөрэнэ киирбитим.

Педагогическай улэбин аан бастаан иитээччи улэтиттэн са5алаабытым. Онтон физ.инструкторынан улэлээбитим. Ол улэлии сылдьан сарсыардаанны гимнастика5а оьуохайы киллэрэн са5алаабытым. Метод шагометрии интирэьиргээн ону эмиэ туьана сылдьыбытым .

Билигин улэлии сылдьар улэбэр ИКТ- ны олус интириэьиргээн туттта сылдьабын. Билинни уйэ5э аныгы технология олохпут хаамыыта. О5о бары ортунэн сайдыахтаах.

 Төрөппуттэри кытта араас хабааннаах улэ ыытыллар. Ол курдук анкетирование, аралдьытыылар, араас хабааннаах конкурстар.

Общественнай улэбэр уьуйааным иьигэр профсоюэ председателинэн талыллан улэлээбитим нбиир сыл буолла.

Уонна бутэьигэр этиэхпин ба5арабын Ииттээччи – диэн өйдуун- санаалыын, дууһалыын куруук о5олору кытта бииргэлэр

Барыыта: Тэрэппуттэр ,ыалдьыттаркиирэнолороллор.

Вед: Кунду о5олор,.Эьигини барыгытын кэлэн иьэр Сана Дьыл бырааьынньыгынанитиитик-истинник э5эрдэлиибит! Ба5арабыт  эьиэхэ ,хасбиирдиидьиэ-кэргэннэ, доруобуйаны, дьолу,уэруунуэрэ а5аллын.

.

Вед: сана Дьыл, сана дьыл

Са5аланна уоруунэн

Ырыа, ункууаргыстаах,

Кэрэкэьиибэлэхтээх.

Фонограмма тыаьыыр: бой курантов.

Вед: Бугунэмиэ Сана Дьылкунэууннэ.Бугун эмиэ биьиэхэ киэргэллээх харыйа ыалдьыттыы кэллэ.Хайдах,туох киэргэллээх эбитий?

О5олор: Оонньуурдар, хаардар,мишура киэргэллээх.

Вед: Хайа о5олоор,харыйабытыгар туга тиийбэтий?

О5олор: Уота суох!

Вед: Кырдьык да уотасуох. О5олор харыйа уотун  умай  диэн  кердеьуе5ун  эрэ.

О5олор: Умай,  умай

                Киэргэллээх  харыйа

                Суус  араас  уоккунан!

Харыйа  уота  умайар,  бары  таьыналлар.

1.под.хор.хампа куоххарыйа.

Вед:  Сана дьылы корсуьэ,

Ырыабытын ыллыыбыт,

Куох харыйа туруоран

Хороводтаан дайабыт.

Вед: Чэ,  аны  о5олор  бары  олоппосторго  олорон  харыйабытын  ыраахтан  одуулаан  керуе5ун

О5олор  олороллор.

Вед:  Сана  дьыл, о5олоор, саамай  бэьиэлэй,  куутуулээх,  саамай  кердеех-нардаах  бырааьынньык  буолар.Сана  дьылга  элбэх  араас  дьиктилэр,  куутуллубэтэх  ыалдьыттар  да  баар  буолуохтарын  сеп.Ол  эрээри  бугунну  биьиги  ыалдьыттарбыт  бары  эйэ5эс-сайа5ас  буолуохтара  диэн  эрэнэ  саныа5ын.

Муз.  фон тыаьыыр.

Настенька  киирэр.

Настя:  Дорооболорун  о5олоор!  Мин  Настенька  диэммин Морозка остуоруйаттан кэллим..Миигин маачахам тыа5а ыыппыта. Онно мин Тымныы Моруос о5онньору корсубутум ,кини миэхэ комолоспутэ.

Вед:  Дорообо, Настенька!  Эн  Тымныы  о5онньору  кердун?  Кини  биьиэхэ  ыалдьыттыы  кэлиэ  дуо?

 Настя:  Кэлэр-кэлэр. Хата  сиэнин  Хаарчаананы  кытта      айаннаан  иьэллэрэ  буолуо.

.

Вед:  Настенька  , эн  биьиэхэ  ыалдьыттаа, Биьиги бугун остуоруйалар алыптаах хонууларын устун айанныахпыт. Эн эмиэ биьиэхэ остуоруйаттан кэллин дии. Эн ханнык остуоруйаттан кэллин?

Настя:Оннук оннук. Мин морзкан.н.остуоруйаттан кэлбитим. Онтон эьиэихэ хайа остуоруйаттан кэллилэр?.

.Вед.Биьиэхэ араас дойду остуоруйалара бааллар.

Вед:, Настенька! Хайа, Тымныы О5онньорбут сиэнинээн Хаарчааналыын хойутаатылар дии.

Настя: Чугаьаабыттара буолуо. О5олоор, бары ыцырыа5ын эрэ.

Бары: Тымныы о5онньор эьэккэбит, Хаарчаана сиэццинээн, кэлин, кэлин! (Иккитэ – устэ хаьыытыыллар.Музыкальнай фон тыаьа).

Тымныы о5онньор сиэнинээн киирэллэр. Ытыс таьыныыта.

Хаарчаана:

Дорооболорун, о5олоор,

Хара тыа5а, халыц сискэ

Эьэм Тымныы о5онньордуун

Иккиэйэ5ин эрэ биьи

Хаар уутээццэ олоробут.

Онтон бугун эьигинниин

Саца Дьылы керсееру

Эьэкээммин кытары

Детсадка тиийэн кэллибит.

Тымныы О5онньор: (О5олорго) Дорооболоруц, о5олоор! Хайа биир сыл иьигэр бары улааппыккыт да5аны.

(Харыйа5а эргиллэн):

Баай хара тыам

Маанылаах маьа

Байбарыын харыйа.

Эйиэхэ – сиргэ тиийэ бокулуон буоллун

Вед: Дорооболорун, Тымныы О5онньор, СиэнкыысХаарчаанаКундуыалдьытбуолун.

№

Вед: Эьэкээммит Тымныы о5онньор, сиэн кыыс Хаарчаана. Дьэ биьиги о5олорбут ырыа – хоьоон, уцкуу бэлэх уунан керустулэр.

Вед. Билигин биьиги эьиэхэ Бремен куорат музыкааннара остуоруйаттан кордоруохпут.

Бременские муз.

Вед. Аны о5олор таайын эрэ. Кыыс тыа5а тиийэн кэлбит. Биир наьаа учугэй кырасыабай  дьиэ5э киирэр.Ол дьиэ5э олороллор эбит…

Маладьыастар.Билигин аны Белоснежка уонна 7 гном остуоруйаттан коруо5ун.

БЕЛОСНЕЖКА и ? ГНОМОВ.

Настя :Истин эрэ о5олор туох эрэ иьиирэр. (Куттанар)

Вед. Кырдьык да5аны ким эрэ кэллэ дии.

ЭмискэДьэгэ Баба Киирэн кэлэр.

ДЬЭГЭ БАБА.: Хайа манна туо хэлбэх о5ото муьунна? Мин эрэлээх саллааттарбын корду сылдьабын.

Вед. Бээрэ ол эн эрэллээх саллааттарын кимнээ5ий?

ДЬЭГЭ БАБА – Ээ хайдах билбэккит. Мин Дьиикэй хаастар остуоруйаттан кэллим. Хаастарбын сутэрэн кэбиьэн корду сылдьабын. Манна остуоруйа кордороллор диэни истэн кэлбитим.

Вед. Суохт суох эн хаастарын манна суохтар. Кэбис бар бар.

Дьэгэ Баба – Бачча кэлэн баран хата ункуулээн кордоробун да?(УНКУУ)

ХаарчаанаЧэ Дьэгэ Баба дьиэ5эр бар, хаастраын кэлэн эйиигин кэтэьэ олороллоро буолуо.

Дьэгэ Баба Бардым бардым. (Тахсанбарар)

Настя Ьуу куттаннахпыан миигин ыла кэлбит дии санаатым ээ оссо.

Вед. Сал5ыы остуоруйабыт алыптаа ххонуутун устун айаннаан иьиэхэйин.

Царь Салтан.

Тымныы о5онньор.- Олус учугэй остуоруйалары кордубут. Аны мин сиэн нкыыспынаан эьиэхэ кыра бэлэхтээхпин.

Вед.Чэйин эрэ о5олор ТМО кытта хороводтуохайын эрэ.

ХОРОВОД.

Т,О. Чэ о5олор мин барар кэмим тиийэн кэллэ.

Вед. Онтон ТО о5олоргор кэьии а5албатын да?

Тымныы о5онньор: Оодьэ, кырдьан хаалан кэьиибин кыайбакка, ханнык эрэ остуоруйа5а хаалларан кэбиспитим. Ейдуу сатыы олоробун да таьы быьа умнан кэбиспиппин дии.  

Настя: Мин билэбин ээ, хайа остуоруйа5а хаалларбыккын.

Вед: Оодьэ, о5олорбут сылыбыьаэьигикэьиилээхкэлэргитинкэтэспиттэрэ.

Настя: Онтон остуоруйабыт нуучча норуотун «КУОБАХ ДЬИЭТЭ…» остуоруйата.

Хаарчаана: Эьээ, кырдьык да ол остуоруйа5а хаалларбыт эбиккин. Онтон ол кэьиилэрбитин хайдах ылабыт? 

Эмискэ Ботуук хаьыыта иьиллэр. Ботуук киирэн кэлэр.

Ботуук:

Саца Дьылынан, о5олоор,

Тыалы-буур5аны быыьынан

Эьэккэм ыцырыытын ылынан

Остуоруйа кинигэтиттэн

Тиийэн кэллим эьиэхэ.

Тымныы о5онньор: Ботуук, дорообо!

Ботуук: Тымныы о5онньор, Хаарчаана, дорооболорун. Эьэккээним, иьит эрэ дьикти буолла: арай туран куобах дьиэтин саьыл былдьаан ылбыта, ону мин баран уурбутум.Арай саьылбыт куотан иьэн бу моьооччугун кыайбакка хааларан кэбисптин корбутум хаардар бааллар эбит.Саьыл дьиэтин курдук ууллан хаалыа диэммин куттанан эьиэхэ а5аллым..

Хаарчаана: Ити хаардар буолбатахтар, ити биьиги о5олорго кэьиилэрбит.

Тымныы о5онньор: Дьэ ити баар. Кете54ен иьэргэы араханын иьин, хаарга кубулутан баран, Куобах дьиэтин аттыгар уран кэбиспитим. Ону саьыл обургу ыллаа5а дии.

Вед: Тыый, оччо5о о5олорго подарок оннугар хаары кутан биэрэбит дуо?

Тымныы о5онньор: (толкуйдуур): Кырдьан хаалан умнуган буолбуппун. Хаарчаана, сиэним барахсан, кемелес эрэ, аптаах тылларбытын этэн кулууй.

Хаарчаана: Сеп этиэм, эьээ. Чэйиц эрэ, о5олоор, бары кемелеен, аптаах тыллары этиэ5ин. Истиц эрэ:

Абра кадабра ахалйа махалай

Биир, икки, ус

Кэьиибитин эн биэриий.

(Бары хатылыыллар.Хаардаах меьееччугу теттеру угаллар, ессее биирдэ аптыыллар, онтон подароктаах меьееччугу хостууллар.Подарок туцэтиитэ.)

Тымныы О5онньор: Хайа о5олоор, барыгытыгаркэьиимтиийдэини. (О5олор баьыыбалыыллар). Дьэ биьиги Хаарчааналыын, анны атын детсадтарга ыалдьыттыы барыа этибит. Кэлэр сыл бэлиэтэ Ботуук уонна ааьан иьэр сыл бэлиэтэЭбисийээнэ харыйа тула хааман кордорун эрэ.

Т.О.Чэ мин кырачаан до5отторум аныгыс сылга корсуоххэ дылы.

Бары: Керсуеххэдиэри! (Тымныы О5онньор сиэнинээн тахсаллар.) 

Буттэ.

МБДОУ «Чэчир» с СОМОРСУН

Сана Дьыллаа5ы сценарий.

Орто уонна кыра группа.

«Снеговик муннун хайдах кордообутэй»

Онордо: Арылахова Н.П. орто болох иитээччитэ.

Кытталлар : ыытааччы, Снеговик, маскарааттар.

Музыка тыаьыыр.

ЫЫТААЧЧЫ ; халын хаар сирбитин тыаьа суох буруйдэ

                         О5олуу буобэйдээн сэрэнэн саппыта.

                         Манан хаар туьэрин кэрэхсии коробун

                         Чэпчэки бэйэтин олус да со5обун!

 - О5олор, биьиэхэ эмиэ кырыа кыьыммыт тиийэн кэллэ, мастары, дьиэлэри хаарынан буруйдэ.  Эьиги кыьыны собулуугут да? Онтон остуоруйалары? Кыьынны остуоруйаны коруоххутун ба5ара5ыт? Оччого ытыспытын куускэ таьынан остуоруйабытын ынырыа5ын.

Бары ытыстарын таьыналлар.

Музыка тыаьыыр, коридорга ким эрэ ытыыра иьиллэр.

ЫЫТААЧЧЫ. О5олор истин эрэ ким эрэ ытыыр. Ким эрэ кэлэн иьэн мунан хаалбыт быьылаах. Ытыспытын оссо куускэ таьыныахха, ыраахтан истэн тиийэн кэлиэ.

Музыка тыаьыыр, Снеговик киирэн кэлэр, кини ытыыр, муннун утулугунэн буолуур.

ЫЫТААЧЧЫ; дорообо снеговик! Эн туохтан хомойдун?

СНЕГОВИК : (ытыыр тугу эрэ кордуур) мин иэдээннэ тубэстим, бу …бэйэ5ит корун.

(утулугун сирэйиттэн ылбыта муннута суо5а костор)

ЫЫТААЧЧЫ : Снеговик муннун ханна баарый?

СНЕГОВИК : мин ыраас хаарга оонньу сылдьан моркуоп муннубун сутэрэн кэбистим. Муннута суох хайдах буолабын? Сотору Тымныы о5онньор сиэн кыыьынаан Хаарчааналыын кэлиэхтээхтэр . Мин буолла5ына муннубун сутэрэн кэбистим.

ЫЫТААЧЧЫ: Санаар5аама , биьиги эйиэхэ комолоьуохпут. Муннугун кордуохпут.

- о5олор сиэпкитин корун эрэ ба5ар онно киирэн хаалбыта буолуо Снеговик мунна.

ЫЫТААЧЧЫ : Санаар5аама Снеговик, хата биьиги кыраачааннарбыт эйиэхэ бэйэлэрин ырыаларын, хоьооннорун иьитиннэриэхтэрэ….

1. 2 кыра болох

СНЕГОВИК: Наьаа учугэй (ырыа, хоьоон )иьиттим. Ол эрэн  мин муннубун кордухпун наада. (ытыыр)

ЫЫТААЧЧЫ: Снеговик арай моркуоп муннун оннугар хаар мунну хатаатахха? Кырасыабай ба5айы манан муннуланыан.

СНЕГОВИК: суох хаар муннуну ба5арбаппын, моркуоппун кордуубун.

ЫЫТААЧЧЫ: Мин биллим о5олор тиинчээн кэлэ сылдьыбыта дии , кини эриэхэ хаалларбыта бу баар! Ба5ар эриэхэттэн мунну соп тубэьиэ.

Снеговик тутан корор – суох зриэхэ муннуну ба5арбаппын, моркуоппун кордуом.

ЫЫТААЧЧЫ: О5олор дьэ эрэ комолоьуохэйин эрэ снеговикка. Кырачаан куобаахчааннар комлоьуоххут буолаарай? (Куобахтар)

Снеговикка муннун биэрэр.

СНЕГОВИК – бу баар , бу баар! Саамай кырасыабай мунну.

СНЕГОВИК: О5олорбор муннубун булан биэрбиттэрин иьин, мин эмиэ бэйэм бэлэхпин уунабын. Сана Дьыл буолан хайдах Тымныы Моруос о5онньоро суох буолуой? Чэ эрэ бары Т,М,О ынырыа5ын.

(Тымныы моруос .киирэр сиэн кыыьынаан)

ХААРЧААНА: Дорооболорун о5олор

Хара тыа5а, халын сискэ,

Эьээм Тымныы о5онньордуун

Иккиэйэ5ин эрэ биьиги

Хаар уутээннэ олоробут

Онтон бугун эьигинниин

Сана дьылы корсоору

Эьэкээммин кытары Детсадка тиийэн кэллибит.

Т.М,: дорооболорун о5олор! Хайа биир сыл иьигэр улааппыккыт да5аны.

Баай хара тыам

Мааныылаах маьа

Байбарыын харыйа

Эйиэхэ сиргэ тиийэ бокулуон.

ЫЫТААЧЧЫ: Дорооболорун Т.О. сиэн кыыс Хаарчаана. Кунду ыалдьыт буолан биьигинниин бииргэ уорун котун.

ЫЫТААЧЧЫ: Бугун биьиги кырачааннрбыт эЬиэхэ анаан, остуоруйа алыптаах хонуутун устун илдьиэхтэрэ. Ойуурга биир дьиэ турбут.Ол дьиэ5э ким да олорбот эбит… ханнык остуоруйа буолуой о5олор?

ТЕРЕМОК.

Снеговик : наьаа учугэй остуоруйа кордубут. Аны билигин миигин кытта ким оонньууруй?

(Хаары хап)

ЫЫТААЧЧЫ: Снеговик бэрт диэн оонньууну оонньоттун. Бээрэ о5олор кэлэр сыл биьиэхэ БОТУУК сыла буолар. Манна чоппуускалар. Кырачаан ботууктэр баалар эбит. Кинилэр биьиэхэ бэйэлэрин ырыаларын ункуулэрин кордоруохтэрэ.

МЛ.ГР.

СНЕГОВИК Мин эмиэ остуоруйа кэьиилээх кэлбитим  о5олор.  (Куобах дьиэтэ)

ЫЫТААЧЧЫ. Наььа учугэй кэьиилээх кэлбиккин.  Билигин эьиэхэ анаан ыллыыллар орто болох о5олоро. (ЫРЫА,ХОЬООН)

ХААРЧААНА: О5олор олус бэрткэ ыллыыр ункуулуур эбиккит. Аны билигин мин эмиэ эьиэхэ кыра кэьиилээх кэллим. (ООННЬУУ)

ЫЫТААЧЧЫ: Остуоруйабыт алыптаах хонуутун устун сал5ыы айанныа5ын. Ийэлэрэ суох кэмигэр боро куолаьын уларыта улаырта кэлэн ааннарын тонсуйар этэ. Ханнык остуоурйаный?

7 коза ункуутэ.

Т,О. Дьэ о5олорум барахсаттар олус да учугэйдик ункуулуур ыллыыр эбиккит . Наьаа диэн уордум .

Мин эмиэ эьиэхэ бэйэм кэьиибин а5аллым. Снеговик комолос эрэ бэлхпин киллэрэрбэр.

СНЕГОВИК: Дьэ о5олор муннуьун буларбар комолоспуккутугэр улахан баьыыбаларын . Мин сал5ыы айаннаатым. Корсуоххэ дылы.

ЫЫТААЧЧЫ: Кунду Снеговик аны мунннугун сутэримэ. Оссо да кэлэ сылдьаар. Корсуоххэ дылы диэхэйин о5олор.

СНЕГ.тахсан барар.

Хороводка

Бэлэхтэри тунэтии.

ТО- чэ о5олор биьиги эмиэ барар кэммит тиийэн кэллэ. Аны биир сылынан корсуоххэ дылы . Оссо улаатан корсоорун.

Хаарчаана Корсуоххэ дылы мин кырачаан до5отторум.

ЫЫТААЧЧЫ- Чэйин о5олор манан биьиги  сана дьыллаа5ы аралдьытыыбыт бутэр Корсуоххэ дылы.