Библиотечные уроки

Хомушку Айланмаа Чечек-ооловна


Методические разработки, беседы о книгах и многое другое.

Скачать:


Предварительный просмотр:

Библиотека кичээли

«Номга ынак болунар - ол эртемнернин унер дозу»

Сорулгазы:

  1. Номга ынак болурунга кижизидер
  2. Номну арыг-силиг, камныг эдилээринге ооредир.
  3. Номга  сонуургалын оттурар, номчуп ооренирин сайзырадыр.
  4. Номну кылырынга кайы хире куш херегин, кайы хире куш херегин, ону кылып турар кижилернин кужун унелеп билир кылдыр ооредир.

Кичээлдин дерилгези: компьютер, проектор, презентация, эдилели багай болгаш эдилели эки номнар делгелгези.

Кичээлдин планы:

  1. Башкы- биле уругларнын аразынга кыска чугаа.
  2. Эге сос: «Номнун салым чолу, оон эрткен болгаш амгы уези».
  3. Шулук: «Сылдыстарже орук» - Алдын-оол Алаш, «Эртем- билиг бедиинче» - С-Д Танаа-Херел.
  4. Оюн:  «Тоолду тып».
  5. Коргузуг: «Номчугаштар эмчизи».
  6. Оюн: Номнун авторун, адын тып.
  7. Ном дугайында улегер домактар болгаш тывызыктар.
  8. Туннел сос.

Кичээлдин чорудуу:

Библиотекарь: Экии  уруглар. Шупту бот-боттарывысче хулумзуруптээлинерем.  Богун бис библиотека кичээлин эгелээр-дир бис. Кичээливис ады: «Номга ынак болунар – ол эртемнернин унер дозу»

Екатерина Монгуш

шулук   Номга ынак болуулунар

Номнар биске делегейни                            Чамдыктарын ажыдарга

Сонуургадып ажыдып бээр.                        Чараш онгур чуруктарлыг

Эртем билиг далайынче                               Чаа чуулду хойну бижээн

Эштип кирер дулгуур болур.                       Чажыттары ковей болур

Номнар база кижилер дег.                          Номну номчуп ажыдары -

Янзы-буру болур болгай.                              Номчукчуга оорушку-дур.

Элегиже номчуп кааптар.                             Номну камнап номчуулунар

Эрги-даа бол мерген болур.                         Номга ынак болуулунар.

1)   Уруглардан айтырыглар:

  1. Кайы библиотекадан ном бижидип турар силер уруглар.
  2. Кандыг номнар номчуурунга ынак силер.

2) Башкынын эге созу: - «Хойлен эвес даарап каан, кижи эвес чугааланыр» ол чуу-дур уруглар?

- Шын-дыр, ном.

     Бис богун ном дугайында чугаалажыр бис уруглар. Ном кижинин чуртталгазында эн-не улуг рольду ойнап турар. Ном кижинин иштики-даштыкы делегейин байыдар. Эки бакты ылгап билирин ооредир. Сеткил сагыжын, ишти-хоннун арыглаар байыдар. Бир эвес шынап-ла шупту номнар  хенертен чиде берген дижик. Оон чуу болур-дур уруглар.

     - Бир эвес шынап-ла шупту номнар делегей кырынга чиде бээр чуве болза. Улус шупту чувени катап эгелеп алыр-дыр. Ынчангаш кижилер шупту номнарны чыып, шыгжап, камныг эдилеп эгелээр-дир уруглар. Ном кижинин чоок оннуу, дузалакчызы, сумелекчизи, эртем-билигже оруктун алдын дулгууру. Орус улегер домакта шынын-на чугаалаан.

«Кым хой номчуур-дур, ол хойну билип алыр».

 - Уруглар чуу деп бодап тур силер, кижилер ном чок чурттап шыдаар бе?

Харыы.

   Ном чок кижилер чурттаарын чурттай бээр, ынчалза-дааа оларнын угааны, бодалы, билии сайзыравас болур уруглар. Бистин чуртувуста чеже школалар чок дээр. Оларны санаары безин берге. А школаларда чеже уруглар, оолдар ооренип турарыл? Оларнын кыдырааштарын, номнарын бир черге чыыр болза, даглар дег овааланы бээр. Номну кылыры белен эвес. Ону будуруп ундуреринге хой уе болгаш куш негеттинер. Кыдырааштарны, номнарны, саазынны кайда чуден кылып турарыл?

       Ону тускай фабрикаларда кижилер дун-хун чок кылып турар. Бир-ле дугаарында хирээ ырлап эгелээр. Ол дээрге шивини кезип турары-дыр.Оон будуун, картын аштааш, токпактай доорааш, чээргенней чарар. Кыдырааш бодунун оруун ынчаар эгелээр.  Чарган чээргенни аажок улуг пашка хайындырар. Оон кырынче кислотаны кудар. Кислота айыылдыг. Ону чугле эртемниг кижилер ажыглап билир.

         Чээргенни хайындырып эгелээр. Оон соонда кадык ышкаш хоюг апаар. Ынаар кислота куткан соонда, суун сы бастыргаш, кургадыр. Оон саазын будурер. Ол саазындан кыдырааштар, номнар  кылыр. Ынчангаш номнарны, кыдырааштарны камнаар болзувусса-ла, арга-арыг, ыяш-дажывыс камнап алыр-дыр бис.

        Тыва чон шаандан тура херекчок черге ыяш кеспес чораан. Колдуунда кургаг ыяштан чуулдер кылыр турган. Аргажок хереглээр дээш, кезер таварылгада олар йорээлдер номчааш, кезер турганнар:

Тос Тандым,

Долаан бурганым

Оршээ хайыракан!

Чонум хереглээрге

Кезип тур мен.

Саным салып тур мен,

Чажыым чажып тур мен.

Ужурар дээш, ужурбадым,

Кезер дээш кеспедим,

Хереглээш кестим,

Анаа-ла кеспедим,

Ажыглаар дээш кестим.

Оршээ хайыракан!

Ам дараазында Номнун тоогузунден. (слайд коргузур)

Номнун тоогузунден айтырыглар.

  • Дой-малгаштан кылган номнарны чуу дээрил?
  • Чуу деп унуштен номну кылып турганыл база чуу деп номну анаа бижээнил??
  • Бызаа кежинден кылган номну чуу деп адаарыл?
  • 11 векте кандыг ном тывылганыл орус чуртунга?
  • Орус чуртунче саазынны кымнар экелгенил база саазын дээрбези чуу деп суурга ажыттынганыл?
  • Ном парлаар станоктун баштайгы чогаадыкчызы кымыл?
  • Россияга баштайгы ном парлакчызы кымыл?
  • Бирги парлап ундурген номунун ады?

3 ) Шулук «Сылдыстарже орук» Алдын-оол Алаш,

Сылдыстарлыг океанче

Сыыладып унеримде,

Угаап бодаан кузелим бар:

Узун, быжыг чада херек.

Делегейде бар-ла турган

Демир-дести кожуп эптеп,

Ынаар шое салзымза-даа,

Ындыг херек будер чоор бе?

Эртем-номга, чуну мурнай,

Эки кызып оорензимзе,

Ыраксынмас, бергезинмес

Ынаныштыг чадам ол боор.

«Эртем-билиг бедиинче» - С-Д. Танаа-Херел.

Эртем-билиг чедип аары –

Ээрем-далай кежери дег.

Кадыр туруг шыпшыындыва

Халбактанып унери дег.

Чугле эрес, кызымаккай

Чуткулдуглер ону чедер!

4) Литературлуг оюн: «Тоолду тып».

1-ги болукке:

1. «Шыяан ам, эртенгинин эртезинде, бурунгунун мурнунда» чуу деп тоолду мынча деп эгелээнил уруглар?                                             (Балыкчы Багай-оол)

2. «Ашак кадай аас кежиин манап удуп хонгаш, эртен эрте оттуп кээрге» кайы тоолдан узунду-дур уруглар?                                                     (Алдын кушкаш)

3. «Артык сеткил ара дужер» деп улегер домак кайы тоолдун тончузунде-дир?                                                                                               (Алдын кушкаш)

4. «Шыяан ам, эрте шагнын эктинде, багай шагнын бажында, доргул-торел-даа чок мал-маганы-даа чок» кайы тоолдун эгези-дир уруглар.

                                                                                                                               (Боралдай ашак)

2-ги болукке:

  1. Шаг-шаанда далай эриинге бир чазык-чаагай кыдат чурттап чораан.

(Лю алышкылар)

  1. Ара-албатызын хостап, чыргадып оюун оя, чигин чире чурттай берип-дир оо!                                                                                        (Уш чуул эртемниг оол)
  2. «Бак сагыш башка халдаар» деп улегер домак кайы тоолдан –дыр уруглар.                                                                                (Ак-Сагыш Кара-Сагыш)
  3. «Ог оглээр черге оон оглеп, мал малдаар черге малын малдап, оюун оя, чигин-чиге чурттап чоруй барып-тыр оо»                         (Донгоожук)

5)Коргузуг: «Номчугаштар эмчизи»

- Света, номну ам эмнээр бис – деп авазы чугаалаан.

- Номну база эмнээр чуве бе? Чугле кижилерни эмнээр эвес чуве бе? – деп, Света чугаалаан.

    Авазы эрги орук самдар тоолдар ному экелген.

   Ол чугаалаан.

            - Бо-дур сээн аарыг номун. Ам хырба, картон, хачыдын экел.

   Света арыннары орук-самдар номну хырбалап оргаш, чугаалап орган:

- Номчугажым аарый берген

   Бичии дунмам номну орган

   Номумну мен кээргеп тур мен.

   Номну алгаш хырбалаар мен.

Ном оон соонда конгус чаа ном ышкаш апарган.

- Эр хей Света. Сен бо номну хырбалап каан сен. Сен ам бистин номувустун эмчизи апарган сен. Сенде ам чаа ном бар. Номунну ам таптыг эки эдиле!

 - А силернин номунар кандыгыл? Бир эвес аарыг болза база эмнеп алынар уруглар!

6) Оюн «Номнун авторун, адын тып»

1-ги болукке: 1. Кым эн ажыктыгыл? (К-Э.К. Кудажы)

2. Араттын созу   (С К.Тока)

3. Каштанка – (А.П.Чехов)

4. Ийи 2 – (Е.Д.Танова)

5. Оттуг-терге – (В.Ш.Кок-оол)

2-ги болукке : 1. Кандаай чоор – (А.Шоюн)

2. Четкерлерге чагааларым – (Э. Донгак)

3. Ванька – ( А.П.Чехов)

4. Хар кадын – (Г.Х.Андерсен)

5. Найырыл – (В.Ш.Кок-оол)

7) Ном дугайында улегер домактардан адап корунерем уруглар?

Эртем чокта эртен база дун

Эртинени черден казар

Эртемнерни номдан тывар.

Узуп ижер суг дег херек

Угаан-билиг далайы ном.

Тывызыктардан тываалынарам?

Коданы ак хою кара. (ном, солун)

Кодурерге чииги кончуг, коорге тонмези кончуг. (Ном)

Ак ховаа кодан хой чаптылды. (Ном)

Чонунга чурумалдыг шокар. (Ном, бижик)

8) Туннел сос: Номга ынак болунар уруглар. Ол силерге езулуг кижи болурунарга дузалаар. Ном-биле оннуктежинер уруглар.

Мындыг чуулду кажан-даа сактып алынар, уруглар!

Ном -  башкынар,

Ном  -  чоок оннуунер

Ном – сумелекчинер.

Кичээлге эки кирешкенинер дээш четтирдим уруглар, эр-хейлер.

9) Бажынга онаалга 

  1. «Мээн ынак номчугажым» деп кыска чогаадыгдан бижип эккээр.
  2. Номчаан номунга чурук чуруп экээр.



Предварительный просмотр:

Библиотечный урок

на тему: «Творчество К.И.Чуковского».   2 класс

Цель: продолжить знакомство с творчеством писателя Корнея Ивановича Чуковского.

Личностные УУД – воспитывать веру в добро, дружбу и любовь, в торжество над злом.

Ругулятивные УУД – учить принимать и сохранять учебную задачу через выполнение на уроке различных учебных ситуаций.

Познавательные УУД – учить находить необходимую информацию для выполнения учебных заданий, выделять существенную информацию в тексте.

Коммуникативные УУД – учить общаться, уважать мнение других, корректно отстаивать свою точку зрения, вести диалог.

Оборудование:

Компьютер, проектор, презентация к уроку, выставка произведений К.И.Чуковского, выставка детских рисунков к произведениям, нарисованных заранее, листы и фломастеры.

План урока.

1. Психологический настрой на урок.

2. Актуализация знаний, игра «Вспомни сказку»

3.Проблема. Поиск информации с использованием приёма критического мышления «Верные и неверные утверждения» 

4. Получение достоверной информации о жизни писателя. Работа в группах.

5. Закрепление материала.

6. Самостоятельная работа. Защита рисунка.

7. Рефлексия. Синквейн.

Ход:

1. Организационный момент.

– Ты улыбкой, как солнышком, брызни,
Выходя поутру из ворот.
Понимаешь, у каждого в жизни
Предостаточно бед и забот.
Разве любы нам хмурые лица?
Или чья-то сердитая речь?
Ты улыбкой сумей поделиться
И ответную искру зажечь.
Подарите улыбки друг другу…

– Улыбнитесь. Начинаем урок литературного чтения.

2. Актуализация знаний. Игра «Вспомни сказку».

- Вспомни, какими словами оканчивается строчка, назови сказку.

Веселится народ -

Муха замуж идёт

За лихого, удалого

Молодого… (комара).

«Муха – Цокотуха»

И мне не надо

Ни мармелада, ни шоколада

А только маленьких,

Ну очень маленьких… (детей).

«Бармалей»

Лечит маленьких детей,

Лечит птичек и зверей,

Сквозь очки свои глядит

Добрый доктор… (Айболит)

«Айболит»

Только вдруг из – за кусточка

Из-за синего лесочка,

Из далёких из полей

Прилетает… (воробей)

«Тараканище»

А посуда вперёд и вперёд

По полям, по болотам идёт.

И чайник сказал утюгу

- Я больше идти… (не могу).

«Федорино горе»

Солнце по небу гуляло

И за тучку забежало.

Глянул заинька в окно,

Стало заиньке… (темно).

«Краденое солнце».

-Кто написал все эти произведения?

-Тема урока? (Произведения К.И.Чуковского), слайд 1 – портрет Чуковского. 

- Цель урока? ( Узнать биографию писателя, продолжить знакомство с его произведениями)

3. Проблема

Поиграем в игру «Верные и неверные утверждения». Сейчас мои помощники зададут вам некоторые вопросы.

Вопросы читают дети, которые заранее ходили в библиотеку и изучили биографию писателя: слайд 2

1) Верно ли, что Чуковский родился 1 апреля 1882 года, а свой день рождения отмечал 31 марта? (да)

2) Верно ли, что Чуковский – это настоящая фамилия писателя? (нет)

3) Верно ли, что писатель родился в Москве? (нет)

4)Верно ли, что К. И. Чуковский писал стихи и сказки в стихах? (да)

5) Верно ли, что у Чуковского было четверо детей? (да)

6) Верно ли, что сам Чуковский рос без отца? (да)

-Ребята, как же проверить правильно ли вы ответили на эти вопросы или нет? (прочитать в книге, сходить в библиотеку, посмотреть в Интернете)

- Некоторым ученикам было дано такое задание заранее. Сейчас мы посмотрим, как они нашли информации о писателе Чуковском. Слайд 3-съёмка.

4. Открытие.

- Эту информацию ребята принесли нам на урок. Сейчас, работая в группе, вы должны найти ответы на интересующие нас вопросы (вернуть слайд 2), а дети, работавшие в библиотеке, будут вашими консультантами.

Текст для работы в группе.

Биография К.И.Чуковского

Недалеко от Москвы, в посёлке Переделкино, в небольшом доме много лет жил высокий седой человек, которого знали все дети страны. Это он придумал множество сказочных героев: Муху-Цокотуху, Бармалея, Мойдодыра и других. Звали этого замечательного человека. Корней Иванович Чуковский.

Писателю Корнею Ивановичу Чуковскому исполнилось бы в этом году 132 года. Он родился в Петербурге в 1882 году, умер в 1969 году. Корней Чуковский – это литературный псевдоним писателя. Его настоящее имя - Николай Васильевич Корнейчуков. Псевдоним писатель себе выдумал сам. Он даже свой день рождения отмечал не 1 апреля, а 31 марта. Своё детство он провёл в городе Одессе. Николай рос в семье без отца. Мать Чуковского была прачкой. Её заработка едва хватало, чтобы как-то сводить концы с концами. Интересоваться поэзией Чуковский начал с ранних лет: писал стихотворения, сказки в стихах и даже поэмы.

Внимание на экран. На какие вопросы вы смогли ответить, работая с текстом? Какие ещё интересные факты из жизни поэта вы узнали?

5. Закрепление материала.

1) Закрепим знания и проведём ролевую игру «Мы – читатели библиотеки».

(Заранее поставить стол, на котором будут разложены разные книги, а также стоять ящик с каточками абонемента)

За столом сидит ученик в роли библиотекаря и ждёт читателей. Приходят ученики, библиотекарь выдаёт им книги и напоминает правила пользования библиотечной книгой.

2)Скажите, мы ответили на все вопросы? (нет) Продолжаем поиск.

- К.И.Чуковский был очень весёлый и интересный человек, он родился 1 апреля – в день смеха. Писатель очень любил детей и старался писать для них интересные сказки в стихах. И дети очень любили его произведения. А вы любите?

- Одни ребята брали информацию о жизни писателя в библиотеке, а другие тоже времени зря не теряли. Они нашли нам интересные сведения о том, как появились те или иные произведения Корнея Чуковского. Сейчас ученики вам их прочитают, а вы попробуйте угадать о каком произведении идёт речь.

1 ученик

Об этом вспоминает сам Корней Иванович: «Однажды, работая в своём кабинете, я услышал громкий плач. Это плакала моя младшая дочь. Она ревела в три ручья, бурно выражая своё нежелание мыться. Я вышел из кабинета, взял девочку на руки и, совершенно неожиданно для себя, тихо сказал…

Как вы думаете, что? («Мойдодыр»)

- Поработаем в группе над поиском четверостиший из этого произведения. Вам их нужно выбрать среди отрывков из других произведений.

(Выбрать

Надо, надо умываться

По утрам и вечерам.

А нечистым трубочистам

Стыд и срам!

Стыд и срам!)

2 ученик

Чувствуя себя человеком, который может творить чудеса, я не вбежал, а взлетел, как на крыльях, в нашу квартиру. Схватив какой-то запылённый бумажный клочок, с трудом отыскав карандаш, стал писать весёлую поэму о Мухиной свадьбе, причём чувствовал себя на этой свадьбе женихом. В этой сказке два праздника: именины и свадьба. Я всей душой отпраздновал оба. (Муха-Цокотуха)

- Работа аналогичная…

3 ученик

Какое произведение Чуковский написал самым первым? («Крокодил»). А было это так: заболел маленький сын Корнея Ивановича. Отец вёз его в ночном поезде домой, и чтобы хоть чуть-чуть облегчить страдания мальчика, под перестук вагонных колёс стал рассказывать:

(Выбрать

Жил да был Крокодил.

Он по улицам ходил,

Папиросы курил,

По-турецки говорил –

Крокодил, Крокодил Крокодилович)

-Работа аналогичная.

4 ученик

Однажды Корней Иванович часа три лепил из глины с детьми разные фигурки. Дети вытирали руки о его брюки. Домой идти было далеко. Брюки от глины были тяжёлыми, и их приходилось придерживать. Прохожие с удивлением поглядывали на него. Но Корней Иванович был весел, у него было вдохновение, стихи слагались свободно. Так появилось на свет … попробуйте догадаться, какая сказка?

(«Федорино горе»).

- Работа аналогичная.

5 ученик: Вполне реальные люди иногда являются прототипами (реальная личность) сказочных героев. Так случилось и с персонажем знаменитой сказки Чуковского. В Крыму в больнице лежала восьмилетняя дочь поэта. Она серьёзно болела и лечилась у этого врача. Как вы демаете, какое произведение было написано после этого?

-Работа аналогичная.

-Удалось ли теперь ответить на все вопросы? (да)

6. Самостоятельная работа.

-Дома вы рисовали рисунки к понравившемуся произведению Корнея Ивановича Чуковского. Выполните его защиту, зачитывая фрагмент из сказки.

Далее дети выходят к доске, читают отрывок из сказки и прикрепляют рисунок к доске. Таким образом получилась выставка рисунков.

7. Рефлексия.

- Сказки К. Чуковского помогают всем детям ориентироваться в окружающем мире, заставляют чувствовать себя бесстрашным участником воображаемых битв за справедливость, за добро и свободу. Давайте составим синквейн-вывод по произведениям Чуковского. Составляют в группе и зачитывают (выдать большие листы и фломастеры).

-Закончите предложения: (заранее написать на доске)
Я сегодня узнал …
Я научился …
Мне было …
Я рад …




Предварительный просмотр:

Авам, ачам база мен – номчуттунар ог-буле бис.

(Сагынгыр, тывынгырлар моорейи)

        Сорулгазы: 

1. Ном- кижинин чоок оннуу, дузалакчызы деп чувени билиндирер. Номче билигже чуткулду билиндирип, сонуургалын оттурар.

2. Ог-буледе номчулганы сайзырадыр

3. Уругларны болгаш ада-иелерни ном номчуурунче болгаш библиотекаже хаара тудар.

4. Ог-булеге информастыг дузаны кадар.

5. Ном таварыштыр уругларнын чогаадыкчы чоруун кодурер.

6. Эн-не номчуттунар ог-булени илередир.

        Каасталгазы: Эртирер черин аянныг кылдыр каастаар. Киржикчилер эмплемазын, адын чогаадыр. Ном дугайында улегер домактар, чечен чугааларны бижиир.

Дерилгези: Компьютер, проектор,экран, кичээлге презентация.

       

         Башкарыкчы : Эргим хундулуг ада-иелер, башкыларывыс, чалаткан аалчыларывыс база моорейнин киржикчилери! Богун бис «Авам, ачам база мен – номчуттунар ог-буле бис» деп моорейни эртирер бис. Сагынгырлар тывынгырларнын  харыылырын жюри кежигуннри туннээр. Шын харыы 5 баллга санаттынар.

     

         Башкарыкчы: Орус улустун чогаалчызы М.Горький мынчаар чугаалаан: «Ном – дээрге анаа-ла чалгаа чазар чуул эвес-дир, ном дээрге амыдырал дугайында ханы билигни, кижини, оларнын чуртталгазынын дугайында билигни берип турар улуг чепсек-дир». Ынчангаш, моорейни Чургуй-оол Доржунун «Ном» деп шулуу-биле эгелээр-дир бис.

Донгуп-дангып ужук кожар

Донгуреннээн оолак шаамдан

Бады шынчы ынакшаан мен

Башкым болгаш оннуум болдун

Эчис соруум кузелдерим

Элгеп, шууреп эмгелексээш

Арга, суме сенден дилеп,

Арыннарын ажып чордум.

        

Аакталбас, чемелевес

Аай-баш чок шоода бербес

Сенден топтуг, мерген эш-даа

Чер-ле белен тывылбас-дыр.

Башкарыкчы: «Авам, ачам база мен – номчуттунар ог-буле бис» деп моорейнин киржикчилерин оюн шолунче чалап тур бис.

1.

2.

3.

4.

5.

         Ном бурузу-амыдыралче чаа билиишкин болгаш коруш, янзы-буру аажы-чанын, тура соруктуг болгаш аймак-соок база шажын-чудулгелиг кижилер-биле ужуражыышкын-дыр. Чаа ном бурузу дээрге-ле: эртемнин, техниканын болгаш культуранын база уран-чуулдун чаа чуулдери-биле таныжылга-дыр. Ынчангаш, кым ном-биле оннуктежип , амыдыралын сырый холбаарыл, ол кижи билиглеринин ундезининин нептередикчизи болгаш суртаалчызы-дыр. Ону кижи бурузу билир ужурлуг бис.

         Башкарыкчы:  Моорей! Моорей эгелээр мурнунда база катап киржикчилерге чайынналчак чедиишкиннерни  кузеп, идепкейлиг киржирин, «Ном – кижинин оннуу» деп девизти бадыткаар боор деп бузуреп артывыс. Моорей 5 кезектен тургустунган:

  1. Таныжылга: адын, девизин  таныштырар.
  2. Литературлуг викторина (айтырыгларга харыылаар)
  3. Мурнаанынын морузу, соннаанынын шорузу (1 минута иштинде домак тургузар)
  4. Реклама ( кандыг бир уруглар солунун азы сеткуулун рекламалаар) бажынга онаалга кууседир.
  5. Ном дугайында тоол чогаадыр. (10 минута иштинде) –ол аразында оюннар , айтырыгларга харыылаар.

Башкарыкчы : Моорейни шилип туннээри-биле жюри кежигуннерин силерге таныштырайн. Морей 5 балл коргузуглуг (Ог-буленин киржикчилеринден идепкейлиг ажылдаан кижини тускай демдеглээр). Баш удур чугаалап каарывыс: олуттан алгырып харыылап болбас, ол дээш балл чидирип болур. Холун кодуруп харыылаар.

 Башкарыкчы: Ном санынын ажылдакчыларынын, ада-иелернин, башкыларнын ажылынын кол угланыышкыны – бойдусту, чурттап турар черлерин эн-не унелиг кылдыр коруп, ону хумагалап, хундулеп, база ном дамчыштыр уругларнын кижизидилгезин, номче хаара тудары бооп турар болганда. Бо моорейнин туннели номчукчуларывыска ужур-дузазы улуг болур ужурлуг.

 «Ном номчуурга угаан чырыыр, хун унерге бойдус сергээр».

Бо  улугер домактын утказы кижини бодандырыптар. Ынчангаш, «Авам, ачам база мен – номчуттунар ог-буле бис» деп моорейни эгелептээлинер.!

  1. Адын девизин таныштырар.

  1. Литературлуг викторина (айтырыгларга харыылаар)

  1. Мурнаанынын морузу,

Соннаанынын шорузу.

(1 минута иштинде чеже сос авазы, ачазы база уруу номчупкаш, утказын чугаалаар. Кым хой сос номчааныл, тиилелге ол талада)

Карточкалар улеп бээрге, домак тургузар.

               4. Реклама (кандыг бир уруглар солунун азы сеткуулун рекламалаар) бажынга  

                    онаалгага белеткенип алыр.

  1. Ном дугайында тоол чогаалдыр. (10 мин) оюннар, айтырыгларга харыылыыр.
  2. Пластилин-биле бодунун ынак номунун маадырын тудар.

Башкарыкчы: Кайы-даа ог-буле бо моорейге идепкейлиг, сагынгыр, тывынгырын коргускени онзагай-дыр. Хоглуг омак деп чувенерни коруп турарга сеткилге оорунчуун! Улуг-даа, бичии-даа кижи номга ынак болур болза, чуртталга база эки болур, орук ажык болур, угаан-бодалы бедик, сайзырангай болур.

         Моорейнин туннелин ундурер.

      Шииткекчилер туннел ундуреринге белеткенип турар аразында.\

Библиотекарь: «Онзагай хуннун хулумзуруу» деп айтырыгларга харыылай кааптаалынар, уруглар. Ада-ие база харыылап болур. Бо айтырыглар моорейге хамаарышпас.

  1. Кара чер кыры-биле ак койгун маннап эрти! (Чугай-биле самбырага бижиири).
  2. Уш кижи чангыс андазын-биле чарып турар (Холдарынар бижиири)
  3. Хойлен эвес даарап каан, кижи эвес чугааланыр (Ном)
  4. Бут чокка чедип кээр, дыл чокка чугаалап бээр. ( Чагаа)
  5. Кайгамчык хой чоннуг, хамык эртем тову. (Школа)

Хоглуг, баштак…

  1. Машина чоруп орда кайы дугую шимчевезил? (Артык)
  2. Шийип алган карак-биле чуну коруп болурул? (Душ)
  3. Далайда кандыг даштар чогул? (Кургаг)
  4. Ыт чуге ээрерил? (Чугааланып шыдавас болгаш).
  5. Кандыг тавактан чем чивезил? (Куруг)
  6. Инек чуге кезээде чыдарыл? (Олуруп шыдавас болгаш)
  7. Кижи чуге хая корнурул? (Артында карак чок болгаш)
  8. Кандыг чемнин суун ижип болбазыл? (Чурукта чуруп каан хемден)

Айтырыгларга солун харыылыдынар четтирдим. Ам жюринин туннелин корээлинер.

        Эргим ада-иелер, уруглар! Ном – дээрге-эртемнернин кол-ла унер дозу, кижинин оннуу, сумелекчизи, дагдыныкчызы, дузалакчызы, делегейнин ажыдыышкыны болгаш башкызы болгай. НОМНУ эки суртаалдаарын кузээр-дир мен. Номчаан солун номнарынарны эш-оорунерге номчуур кылдыр сонуургадып, сумеленерем, уруглар, номга ынак болунар! НОМНУ камныг эдиленер! Менди-чаагай!

Ажыглаан литературазы:

Сылдысчыгаш, №19.-2001.-ар.2

Эне созу, №26.-1998.-ар3.

Башкы, №3.-ар 37-39.

Сылдысчыгаш - №17.-2001.-ар3.

Шын, № 47.-2000.ар.2

Башкы, №7.-2000.

Вопросы:

  • «Бедный поп подставил лоб» Кому? (Балде)
  • Жилище Бабы Яги? (Избушка на курьих ножках)
  • Второе название скатерти? (Самобранка)
  • Кто из обитателей болот стал женой царевича? (Лягушка)
  • Аппарат, на котором Баба Яга Совершает полет (Ступа)
  • Что потеряла Золушка? (Хрустальную туфельку)
  • Кого маленькая разбойница дала в помощь Герде? (Оленя)
  • Что попало в Каю глаз? (Осколок зеркала)
  • Какие цветы собирала падчерица в сказке «Двенадцать месяцев»? (Подснежники)
  • Кукла из театра Карабаса Барабаса? (Мальвина)
  • Медведь обучающий Маугли Закону Джунглей? (Балу)
  • Веселый человечек-луковка? (Чиполлино)
  • Лиса – спутница кота Базилио? (Алиса)
  • Прозвище дяди Степы?( Каланча)
  • Герой русской народной сказки путешествующий на печи? (Емеля)
  • Крокодил друг Чебурашки? (Гена)
  • Сколько желаний старика исполнила золотая рыбка(Три)
  • Герой рассказа В. Драгунского «Шляпа гроссмейстера»?(Денис)
  • Шарманщик, смастеривший Буратино? (Папа Карло)
  • Царь из сказки А.Пушкина? (Салтан и Дадон)
  • Оружие железного дровосека? (Топор)
  • Самый умный коротышка Цветочного города? (Знайка)
  • Кто поймал необыкновенную щуку? (Емеля)
  • Почтальон деревни Простоквашино? (Печкин)
  • Товарищ Соломинки и Уголька из сказки Братьев Гримм? (Бобовое зернышко)
  • Пантера друг Маугли? (Багира)
  • Кто потерял хрустальнуютуфельку? (Золушка)
  • Кто говорил волшебные слова: «Лети, лети, лепесток, через север на восток»? (Женя)
  • В кого превратилось страшное чудище из сказки С Аксакова? ( В принца)
  • Кем стал гадкий утенок? (Лебедем)
  • Какой волшебный предмет был у Алладина? ( Лампа с джином)
  • Кто пропал в Зазеркалье? (Алиса)

Номга уругну хандыкшыдып сонуургалын оттурар дизе чуну кылырыл?

  1. Уругнун чугаазы унмээнде-ле, 1-2 хар уезинде чараш, оннуг каасталгалыг номчугаштардан номчуп бээр, кежээ уругнун удуур бетинде солун тоолдардан тайылбырлавышаан, номчуур.

  1. Уруг боду номчуп турар апарган-даа болза, боттарынар база номчуп берип турунар, номнун эн-не солун черинге келгеш, улаштыр чуу болганын билип алыр кылдыр: «Ам бодун номчуп корем» - деп сумелээр.

  1. Ном ургулчу коску черге чыдар ужурлуг. (Оореникчинин онаалга кылыр столунга, диванга, креслога, компьютер мурнунга).

  1. Номчуттунарын черле албадап болбас.

  1. Уругну эдертип алгаш библиотека-биле таныштырар, ном садыгларынче баар.

  1. Бир эвес уруг компьютерге оюннар ойнаарынга ынак болза, хой номчуур состерлиг оюннардан компьютерже киирип беринер.

  1. Уругга солун эвес болган (оон сонуургаваан) номун тондур номчуурун албадаванар.

  1. Номну номчаан соонда, уруунар-биле оон маадырларынын дугайында чугаадан кылынар (кысказы-биле).

  1. Ном садып ап азы библиотекадан шилип ап тургаш, уругнун сонуургалын ооренип корунер.

  1. Ада-ие бодунар база номнардан номчуп, уруунарга улегерден беринер. Ол чоорту силерден улегер ап, номчулгага сонуургалдыг болур.

БИЛИГЛЕРНИН           УНЕР        ДОЗУ         НОМГА        

ЫНАКШЫНАР

       

НОМ            ДЭЭРГЕ           БИСТИН          

УЕВИСТИН                 АМЫДЫРАЛЫ-ДЫР

НОМ        ДЭЭРГЕ       ДОННАШТЫРГАН        

КИЖИЛЕР-ДИР.          НОМ          КАЙГАМЧЫК      

 УЛУГ        КУШ-ДУР        НОМЧУКЧУ      МЭЭН        

ОННУУМ        НОМ               БУРУЗУ           ЧУГЛЕ

СЕНЭЭ        БИЖИТТИНГЕН          НОМ            

КИЖИ        ДАМЧЫШТЫР          КОСТУР        

ДЕЛЕГЕЙ-ДИР.            НОМ        СУМЕЛЕКЧИ        

НОМ        ХАЙГЫЫЛЧЫ            НОМ ИДЕПКЕЙЛИГ    

ДЕМИСЕЛЧИ            БОЛГАШ              ДАЙЫНЧЫ

НОМ           ИДЕГЕЛДИГ           УГААН        

 БОЛГАШ             МОНГЕ-НАЗЫН              НОМ    

ЧЕРНИН            ШЫНЧЫ             ЭДЕРИНЧИЗИ    

МБОУ СОШ им.Н.С.Конгара с.Бай-Тал муниципального района

«Бай-Тайгинский кожуун Республики Тыва»

Сагынгырлар, тывынгырлар моорейи:

с. Бай-Тал


Предварительный просмотр:


Подписи к слайдам:

Слайд 1

« Авам , ачам база мен – номчуттунар ог-буле бис». ( Сагынгырлар , тывынгырлар моорейи )

Слайд 2

Сорулгазы : 1. Ном- кижинин чоок оннуу , дузалакчызы деп чувени билиндирер . Номче билигже чуткулду билиндирип , сонуургалын оттурар . 2. Ог-буледе номчулганы сайзырадыр 3. Уругларны болгаш ада-иелерни ном номчуурунче болгаш библиотекаже хаара тудар . 4. Ог-булеге информастыг дузаны кадар . 5. Ном таварыштыр уругларнын чогаадыкчы чоруун кодурер . 6. Эн-не номчуттунар ог-булени илередир .

Слайд 3

Моорей 5 турдан тургустунган 1. Таныжылга : Адын девизин , кандыг-кандыг номнар номчуурунга ынагыл ? Бажынында библиотеказы кандыгыл 2. Литературлуг викторина ( айтырыг-харыы ). 3. Мурнаанынын морузу , Соӊнаныныӊ шорузу (1 минута иштинде чеже сөс номчуптарыл . 4. Реклама. ( кандыг бир уруглар солунун , сеткуулун рекламалаар ) 5. Ном дугайында тоол чогаадыр . ( бажынга онаалга белеткенип алыр ). 6. Пластилинден бодунун ынак литературлуг маадырын тудар .

Слайд 4

Литературлуг викторина: 1. С. Михалковтун тоолунда эн-не угаанныг хаванчыктыӊ адын адаар ? Наф-наф

Слайд 5

2 – ги айтырыг «Айболит эмчи » деп тоолда Барбос деп ытты кым балыглапканыл ? Курица

Слайд 6

3-ку айтырыг : 3. Орус улустун тоолу «Бөру биле дилги » деп тоолунда бөру чунун-биле балыктап органыл ? Кудуруу

Слайд 7

4-ку айтырыг : Леопольд кускелер-биле найыралдажып чурттаар дээш чуу деп чугаалааныл ? « Уруглар , ам-на найыралдыг чурттаа-лынарам !»

Слайд 8

5-ки айтырыг : Репаны каш ажылчын тура тыртып экелгенил ? Алды

Слайд 9

6-гы айтырыг : 6. Куу куштардан уруг дунмазы-биле каяа-каяа чаштынып чорааннарыл ? Эрик кыдыынга , яблоко ыяжынын адаанга , печкага

Слайд 10

7-ги айтырыг : 7. Бегемотиктернин чузу аарып турганыл ? Ишти

Слайд 11

8-ки айтырыг : 8. Кым деп литературлуг маадыр узуну-биле ылгалып турганыл ? Степа акый

Слайд 12

9-ку айтырыг : 9. Мойдодыр дээрге кымыл ? Чунар демирлернин начальниги

Слайд 13

10-гу айтырыг : 10. Хар кадын-биле удур туржуп турган уругнун адын адаар ? Герда

Слайд 14

3-ку тур Мурнааныныӊ морузу , Соӊнааныныӊ шорузу Карточкалар улеп бээрге тургузар .

Слайд 15

Ада-иелерге оюн « Путанница »: 1. Наша Маша громко плачет: Уронила в речку мячик (Таня) 2. Идет медведь качается, Вздыхает на ходу «Ох, доска кончается, Сейчас я упаду» (Бычок)

Слайд 16

3. Жил старик со своею женою У самого синего моря (Старуха) 4. Плутовка к дереву На цыпочках подходит, Вертит хвостом, С лягушки глаз не сводит… (Вороны)

Слайд 17

Реклама Кандыг бир уруглар солунун азы сеткуулун рекламалаар . ( бажынга онаалга белеткенип алыр )

Слайд 18

Ном дугайында тоол чогаадыр (10 минут иштинде ) Оюннар айтырыгларга харыылыыр

Слайд 19

« Онзагай хуннун хулумзуруу » 1 . Кара чер кыры-биле ак койгун маннап эрти ! ( чугай-биле самбырага бижиири ) 2. Уш кижи чангыс андазын-биле чарып турар . ( Холдарынар бижиири ) 3. Хөйлен эвес даарап каан , кижи эвес чугааланыр . (Ном)

Слайд 20

4. Бут чокка чедип кээр , дыл чокка чугаалап бээр . ( Чагаа ) 5 . Кайгамчык хөй чоннуг , хамык эртем төву. (Школа)

Слайд 21

Хоглуг , баштак … Машина чоруп орда кайыдугую шимчевезил ? (Артык) 2. Шийип алган карак-биле чуну көруп болурул ? (Душ) 3. Далайда кандыг даштар чогул ? ( Кургаг ) 4. Ыт чуге ээрерил ? ( Чугааланып албас болгаш )

Слайд 22

5. Кандыг тавактан чем чивезил ? ( Куруг ) 6. Инек чуге кезээде чыдарыл ? ( Олуруп шыдавас болгаш ) 7. Кижи чуге хая корнурул ? ( Артында карак чок болгаш ) 8. Кандыг хемнин суун ижип болбазыл ? ( Чурукта чуруп каан хемден )

Слайд 23

Чогаадыкчы моорей Пластилинден бодунун ынак литературлуг маадырын кылыр .

Слайд 24

Туннел сос Эргим ада-иелер , уруглар ! Ном – дээрге эртемнернин кол-ла унер дозу, кижинин өӊнуу, сумелекчизи , дагдыныкчызы , дузалакчызы , башкызы болгай . НОМНУ эки суртаалдаарынарны кузээр-дир мен. Номчаан солун номнарынарны эш оорунерге номчуур кылдыр сумелеп , сонуургадып чоруурунарны кузедим . НОМга ынак болунар уруглар ! НОМну камныг эдилененер уруглар !..

Слайд 25

Менди – чаагай !

Слайд 26

Ажыглаан литература : Сылдысчыгаш , №19. – 2001.- ар. 2. Эне созу , - №26.- 1998.- ар. 3. Башкы . - №3.- ар. 37-39. Сылдысчыгаш . - № 17.- 2001.- ар 3. Шын .- №47.- 2000.- ар. 2. Башкы .- № 7.- 2000.


Предварительный просмотр: