Дидактические материалы

Фәнне авыр үзләштерүче укучылар өчен биремнәр

(8нче сыйныфлар)

1. Фигыльләрне кабатлау өчен биремнәр (15 вариантта)
2. Алмашлыкларны кабатлау өчен биремнәр (7 вариантта )
3. Исемнәрне кабатлау өчен биремнәр (4 вариантта)
4. Рәвешләрне кабатлау өчен биремнәр (5 вариантта)
5. Юклык формалары (2 вариантта )
6. Сорау җөмләләр ясагыз (2 вариантта)

8нче сыйныфлар өчен

Фигыльләрне кабатлау өчен биремнәр

Ф-1

Шарт фигыльләрне кирәкле алмашлыклар белән языгыз.

Үрнәк:ярдәм итсәк – без ярдәм итсәк

• Еласаң
• Тексәгез
• Яшәсә
• Теләсәгез
• Күрмәсәм

Ф-2

Фигыльләрне  инфинитив формасында куегыз:

Ал, куш, тапкырла, ю, сөрт,үтүклә, кайт, кит, уйна,аша,тор,эшлә.

Ф-3

Шарт фигыльләрне кирәкле алмашлыклар белән языгыз.

Үрнәк:ярдәм итсәк – без ярдәм итсәк

• Йокласалар
• Сөйләшмәсәм
• Сатып алсалар
• Кисмәсәләр
• Очрашмасам

Ф-4

Фигыльләрне билгеле үткән заманда куегыз:

Кара, җырла, кабатла, эшлә,башла ,сөйлә, уйла, йокла, булыш, яз.

Ф-5

Фигыльләрне  инфинитив формасында куегыз:

Ал, куш, тапкырла, ю, сөрт,үтүклә, кайт, кит, уйна,аша,тор,эшлә.

Ф-6

 Фигыльләрне билгесез үткән заманында куегыз.

Укый, кисә, бара, килә, керә,булыша, ашый.

Ф-7

Җөмләләрдән фигыльләрне табыгыз, заманнарын билгеләгез.

Каз килсә – яз килә. Каты давыл тиз туктар.Нинди җилләр ташлады?

Тама – тама күл булыр.Тамчы тамып таш тишә.

Ф-8

Җөмләләрдән фигыльләрне табыгыз, заманнарын билгеләгез.

Каз килсә – яз килә. Каты давыл тиз туктар.Нинди җилләр ташлады?

Тама – тама күл булыр.Тамчы тамып таш тишә.

Ф-9

Бирелгән фигыльләргә, хәл фигыль кушымчаларын өстәгез.

Кис, үлчә, көл, яз, дәлиллә, файдалан, җавап бир.

Ф-10

Бирелгән фигыльләргә, хәл фигыль кушымчалары өстәгез.

Укы, үзгәрт, дәлиллә, кара, үзгәрт, игътибар ит,кит.

Ф-11

Җөмләләрдән исем фигыльләрне тап

1) Ул яшәүнең кызыгын белә.

 2) Табигатьне саклау - һәр кешенең изге бурычы.

3) Исәнләшүнең  үз кагыйдәләре бар.

4) Максатына ирешүгә ул бик сөенә иде.

5) Яшьтәшләре белән очрашуны ул көтеп алды

Ф-12

Бирелгән фигыльләргә, инфинитивның

 инкяр формадагы кушымчаларын өстәгез.

Яшә, үс, кал, кит, укы, җый,әйт 

Ф-13

Бирелгән фигыльләргә, инфинитивның

инкяр формадагы кушымчаларын өстәгез.

Эшлә, бир, бел, күр, ярат, бар,үс.

Ф-14

Нокталар урынына хәл фигыль кушымчаларын ялгагыз.

Дәресләремне әзерлә.. тынычландым.

 Ул да шатлана...-шатлана...китә.

Ф-15

Бирелгән фигыльләргә, шарт фигыль кушымчаларын өстәгез.

Кис, үлчә, көл, яз, дәлиллә, файдалан, җавап бир,тап,өйрән.

Алмашлыкларны кабатлау өчен биремнәр

А-1

Фигыльләр алдына тиешле алмашлыкларны куеп языгыз.

... сикерә                                                                      ... ашый

... җырлыйсың                                                            ... бирделәр

... көлә                                                                         ... китәсез

... барабыз                                                                   ... китәм

... бирдем                                                                     ... уйлыйсың

... сагындыгыз                                                             ... уйныйбыз

... сыйлый                                                                    ... күрдем

А-2

Алмашлыкларны килеш белән төрләндерегез:

Ул , алар

А-3

Нокталар урынына кирәкле алмашлыкларны куеп,

җөмләләрне күчереп языгыз:

      Милли  китапханәдә … бүлекләр бар?          

      Анда .. телләрдәге китаплар тупланган?            

     Казанда беренче китапханә… ачылган?

А-4

Нокталар урынына кирәкле алмашлыкларны куеп,

җөмләләрне күчереп языгыз:

…. Бу китапханәдә булганыгыз бармы?

Мөселман китапханәсенә … нигез салган?  

Бу бина … урнашкан?

А-5

Тәрҗемә итегез.

Тебе никто не звонил.                                          

 Вечером он никуда не ходил.

Кто-то сдал мой учебник в библиотеку.        

Всех интересует какая-то статья.

Приезжайте к нам в гости.                      

Пока он читал письмо, мы ждали.

А-6

Җөмләләрне дәвам итегез.

Китапханәгә барсак та,…                        

Тарихтан реферат язарга кирәк булганга күрә,..

Сирәк очрый торган китапларны күрәсең килсә,..          

Без сораган китап …

А-7

Җөмләләрне дәвам итегез

Милли китапхандә дөньяның күп кенә илләре белән..

Кемнең белеме бар, шуның...                                        

Аз сөйләсәң, күп...

Исемнәрне кабатлау өчен биремнәр

И-1

Кушымчаларны өстәп языгыз

Мин елга__ су алып кайт__.                                

 Әмир өй эше__ эшлә__, дуслар килә.        

 Әнисенә булыш__, ул бик тәбияле   малай бул__.

Без өй__ дәреслек алып кил__.

И-2

Кушымчаларны өстәп языгыз

Ул кул__ портфель  алып кайт__.

Сез чишмә__ алып кайт__.    

 Әни эш__ кайт__, без циркка бар__.

Җәй җит__ каникул башлан__.

И-3

Бирелгән сүзләрне күплек санда куегыз:

И-4

Бирелгән сүзләрдән яңа сүзләр ясагыз

Рәвешләрне кабатлау өчен биремнәр

Р-1

Нокталар урынына рәвешләр өстәп языгыз.

...  язды, ... укыйм, ... өйрәнә, ... үзгәртмә, ... уйлама.

Р-2

Нокталар урынына рәвешләр өстәп языгыз.

... эшли, ... чишәм, ... йөри, ... ярата, ... алмый.

Р-3

Тәрҗемә итегез.

Ринат – серьезный мальчик.

Пусть она хорошо знает татарский язык.

Р-4

Тәрҗемә итегез.

Самат – старательный ученик.

Пусть он добьется цели.

Р-5

Җөмләдән ия белән хәбәрне табыгыз, асларына сызыгыз.

Пөхтә тотсаң, дәфтәрең чиста булачак.

Ул татарча яхшы беләчәк.

Сания ия белән хәбәрне дөрес табачак.

Сыйфат фигыль.

№1 Сыйфат фигыль.Хәзерге заман

Составитьте словосочетания с данными причастиями.

Юынучым, йөгерүче, рәсем ясаучы, йөгереп качучы, печән чабучы, ачуланучы, кер үтүкләүче.

№2 Сыйфат фигыль.Хәзерге заман.

Составьте  причастия настоящего времени из данных слов.

Бие, укы, курык, төзе, таны, куй, җый, ки, ти,туй

№3 Сыйфат фигыль.Хәзерге заман

Составьте  причастия настоящего времени

из данных слов.

Басма, сукма, тырышма, киенмә, сизмә, өйрәнмә, җибәрмә, сындырма, бирмә, чыкма, ватма

№4 Сыйфат фигыль.Хәзерге заман

Переведите.

1. Олимпиадада җиңүче укучыларның барысына да бүләкләр бирделәр.
2. Мәктәпкә баручы балалар, туктап, ни турындадыр үзара сөйләшәләр, бәхәсләшәләр иде.
3. Үз эшен яратучы табибны авырулар да яраталар.

№6 Сыйфат фигыль.Хәзерге заман

Переведите.

1. Көн-төн явучы яңгыр быел безне туйдырып бетерде., рскрывя Җырлый-җырлый савыт-саба юучы кечкенә кыз  сезнекеме?
2. Китәргә ашыгучы кунакларны автобуса кадәр озатыгыз.
3. Сезнең фатирдан чыгып баручы кешене танымадым, кем иде ул?

№8 Сыйфат фигыль.Хәзерге заман

Переведите

1. Безнең каршыбызга килүче кыз бигрәк матур, игътибар итегез әле.
2. Юлның икенче ягында туңдырма сатучы апаны Зилә ерактан ук күреп алды.
3. Этләрне йөртүче кеше аларны бик яратырга һәм аңларга тиеш.

№5 Сыйфат фигыль.Хәзерге заман

Напишите, раскрывая скобки и переведите.

1. Күрше йортта(яшә) дә шушы табибка а ил йөриләрме?
2. һәр елны 28нче майда ил чиген (сакла) һөнәри бәйрәмнәре була.
3. Иртәгә (яз) белә очрашу булачак.
4.  Мин (тек) булырга хыялланам.
5. Авыр вакытта киңәш (бир), ярдәм (ит) күп булсын өчен.

№7 Сыйфат фигыль.Хәзерге заман

Переведите.

1. Дом, в котором я живу.
2. Детский сад, в который ходит моя дочь.
3. Дорога, которая ведет вниз.
4. Урожай, который собирали осенью.
5. Передача, которую не хочет народ.

№9 Сыйфат фигыль.Хәзерге заман

Составьте словосочетания.

Үрнәк: Печән чаба торган абый.

...торган урын              ... торган кагыйдә

... торган кунак

...торган китап

...торган мәйдан

№10 Сыйфат фигыль. Үткән заман

Найдите антонимы причастий,

Елаган бала, югалган китап, утырган урын, авырган күрше, тырышкан укучы, килгән кунаклар, яндырган ут

№11 Сыйфат фигыль. Үткән заман

Составьте словосочетания из слов

Җылынган, котлаган, аңлаган, катнашкан, сөйләнгән, эшләгән

№12 Сыйфат фигыль. Үткән заман

Тәрҗемә итегез

Обрадовавшийся мальчик, поставленная оценка, потерявшийся котенок, посаженная картошка, выполненное упражнение.

№13 Сыйфат фигыль. Үткән заман

Тәрҗемә итегез

Әйтелмәгән сүз, җиңелмәгән спортчы, тәрҗеә ителгән җөмләләр,еламаган бала, чакырылмаган кунак, өлгермәгән алмалар, җылынмаган су.

№14 Сыйфат фигыль. Үткән заман

Тәрҗемә итегез

Изученный язык, непроверенные тетради, непроснувшийся малыш, прочитанная книга, неотосланные письма, найденная ручка

№15 Сыйфат фигыль. Үткән заман

Вместо точек поставьте причастия

...ган таш

... гән эш

...кән аш

...кан баш

...кан бакча

...гән гаилә

№16 Сыйфат фигыль. Үткән заман

Тәрҗемә итегез

1. Вопрос, заданный мне, был очень легким.
2. Дети, которые всегда помагают своей маме, вырастают хорошими людьми.
3. Стол для гостей накрыли в комнате, убранной по-праздничному.

№17 Сыйфат фигыль. Киләчәк заман

Тәрҗемә итегез

1. Мәйданга җыелачак халык.
2. Син эшләячәк урын.
3. Барачак юл.
4. Иртәгә мин өйрәнәчәк кагыйдә
5. Туристлар яшәячәк йорт.

№18 Сыйфат фигыль. Киләчәк заман

Переведите

1. Город, куда я поеду.
2. Деревня, где я буду жить.
3. Друг, с которым я познакомлюсь.
4. Мне не жалко время, которое ты потеряешь.

№19 Сыйфат фигыль. Киләчәк заман

Переведите

1. Минем хыялым – башта институтка керү, аннан соң күз күрер.
2. Айрат республика буенча үткәреләсе олимпиадага бик җаваплы әзерләнде.
3. Имтихан бирәсе көн.
4. Күчереп язасы хат
5. Төзеләсе өй.

№20 Сыйфат фигыль. Киләчәк заман

Напишите, раскрывая скобки.

1. Иртәгә җиләкләргә су(сип) булыр.
2. Кич белән мәйданга дискотекага (бар) булма.
3. Соңгы вакытта башым еш авырта, табибка(күрен) булыр.
4. Синең ничек (аша) килми, көннәр буе ач йөрисең.
5. Чыгарылыш кичәсендә безнең ял базасына (бар) килә.

№21 Сыйфат фигыль. Киләчәк заман

Поставьте в отрицательной форме.

Очар кош, башланыр көн, барыр юл, килер бәхет, ишетелер тавыш, исәр җил, кабатланыр яшьлек, көтәр кеше, сынар рух, аңлашылыр сүзләр.

Кабатлау өчен биремнәр.

Бирелгән сүзләрне һәм сүзтезмәләрне юклык формасында куегыз:

Кабатлау өчен биремнәр.

Сорау җөмләләр ясагыз.

Контроль эш № 1 (7 сыйныф).

1 вариант.

1. Бирелгән фигыльләргә, хәл фигыль кушымчаларын өстәгез.

Кис, үлчә, көл, яз, дәлиллә, файдалан, җавап бир.

2. Нокталар урынына рәвешләр өстәп языгыз.

...  язды, ... укыйм, ... өйрәнә, ... үзгәртмә, ... уйлама.

3. Җөмләләрне дәвам итегез.

Мин компьютерда еш уйныйм, чөнки ... .

Ул  гимназиягә барырга тели, чөнки .. .

Мин эшмәкәр булырга телим, чөнки ... .

Яхшы уку өчен ... .

4. Тәрҗемә итегез.

Ринат – серьезный мальчик.

Пусть она хорошо знает татарский язык.

5. Җөмләдән ия белән хәбәрне табыгыз, асларына сызыгыз.

Кат-кат уйласаң, җавабың дөрес чыгачак.

 Бүген расписание үзгәрәчәк.

Разил, һичшиксез, эчтәлекне яхшы сөйләп бирәчәк.

2 вариант.

1. Бирелгән фигыльләргә, хәл фигыль кушымчалары өстәгез.

Укы, үзгәрт, дәлиллә, кара, үзгәрт, игътибар ит,кит.

2. Нокталар урынына рәвешләр өстәп языгыз.

... эшли, ... чишәм, ... йөри, ... ярата, ... алмый.

     3.Җөмләләрне дәвам итегез.

Мин театрга еш йөрмим, чөнки ... .

Китапны саклап тотарга кирәк, чөнки ... .

Җитди булырга кирәк, чөнки .. .

Мәсьәләне чишә белер өчен ... .

   4.Тәрҗемә итегез.

Самат – старательный ученик.

Пусть он добьется цели.

5. Җөмләдән ия белән хәбәрне табыгыз, асларына сызыгыз.

Пөхтә тотсаң, дәфтәрең чиста булачак.

Ул татарча яхшы беләчәк.

Сания ия белән хәбәрне дөрес табачак.

Контроль эш № 2 (7 сыйныф).

1 вариант.

1. Бирелгән фигыльләргә, шарт фигыль кушымчаларын өстәгез.

Кис, үлчә, көл, яз, дәлиллә, файдалан, җавап бир,тап,өйрән.

2. Антонимнар табыгыз.

Җиңел, тиз, ерак, күңелле, таза, сөйкемле, җитди, акылсыз, горур, эшчән.

3 .Җөмләләрне дәвам итегез.

Кеше тәрбияле булса, аның белән...

Кеше тупас булса, аның белән ...

4. Тәрҗемә итегез.

С ним тяжело общаться.

Сегодня встреча с одноклассниками.

5. Җөмләдән баш һәм иярчен кисәкләрне табыгыз, асларына сызыгыз.

Минем тугрылыклы дустым бар.

Мөниргә яэа велосипед алдылар.

Мин әнигә хат язам.

Без, малайлар, су керергә китмәдек

2 вариант.

1. Бирелгән фигыльләргә, хәл фигыль кушымчалары өстәгез.

Укы, үзгәрт, дәлиллә, кара, үзгәрт, игътибар ит, кит, бел, эшлә.

2. Антонимнар табыгыз.

Туры, ябык, тупас, әдәпле, тыйнак, куркак, тырыш, батыр, уңган, матур.

     3. Җөмләләрне дәвам итегез.

Кеше күп белсә, аның белән...

Кеше оялчан булса, , аның белән...

   4.Тәрҗемә итегез.

Он – мой ровесник.

Не обижай товарища.

6. Җөмләдән ия белән хәбәрне табыгыз, асларына сызыгыз.

Кызлар игътибарлы егетләрне яраталар.

Ул татарча яхшы беләчәк.

Малайлар Иректән велосипед сорадылар.

Бүген, ягъни 28 декабрь көнне, каникул башланачак.