Праздник " Шагаа"
методическая разработка (средняя группа)
Предварительный просмотр:
Тыва байырлал «Шагаа»
Сорулгазы:
Ооредиглиг:
-Уругларга тыва национал байырлал «Шагаа» -биле таныштырары;
Кижизидер:
- чоннун езу чанчылдарын хундулеп, унелеп ооредир;
Сайзырадыр:
- чугаа, дыл домаан сайзырадыр, сос курлавырын байлакшыдар
1. Организастыг кезээ. Мендилежиишкин.
- Экии, уруглар.
- Уруглар, мен силерге «Шагаа» дугайында чугаалап берейн.
Шагаа байырлалында бис кышты удеп, часты база чаа чылды уткуп
турарывыс болур.
Бистин кырган – аваларывыс, кырган – ачаларывыс шагда ак оглерге
чурттап чораан. Олар аннап, ошку – хоюн кадарып чораан.
Амгы уеде база оглерде чурттап чоруур малчыннар бар. Кым тыва ог
коргенил уруглар?
Шагаа чоокшулаарга арыгланып – аштаныр, чаагай тыва, ак суттен кылган
чемнерин белеткээр.
База тыва оюннарны: кажык, тевек, шашки, шахматты ойнап, чинчи
чажырып, хондур удувайн тывызыктажып, кожумактап чорааннар. Улуг улус база
бичии уруглар чунгулаар чораан.
- Кымнар чунгулап билирил уруглар?
Шагаа хунунде - мендилежиирин «Чолукшулга» дээр.
Чолукшуурда бичии кижи улуг кижинин холунун адаанга адыштарын ору
корундур сунуп чолукшуур «Амыр – ла!» «Амыргын – на, амыр – амыр!».
2. Кол кезээ.
Тыва чонувус шаандан тура шагаада дан хаяазында «Сан» салыр. Санын салгаш,
чемнин дээжизин, боова –боорзакты санче салыр.
Сан салырда чугле эр хиндиктиг кижилер турар. Санга салыр чемнери:
1. Суттуг шай азы сут
2. Кадык
3. Боорзак
4. Тош
5. Саржаг
6. Арбай далганы
Артышты база отка салып, оон чаагай чыдын чытталдырып чораан
Тыва чемнерден адап корунерем уруглар.
Оюн: «Ужар - ушпас»
Суттуг шайын «Тос –карак-биле» чажар чораан.
Мен силерге Зоя Баазакайнын бижээни «Тос-карак» деп шулуун чугаалап берейн:
Улуг буян кузеп бодааш,
Танды сынче оргул чажар,
Угулзалап каастап кылган,
Тос-карак ыдыктыг эт.
«Тос-каракты» чараш кылдыр чазап каан тускай херексел. Ол 9 бичии
карактарлыг (уттерлиг) болур. Тос – карак биле суттуг шайывыстын устун чажып
йорээл состерни чугаалап
Тос Тандым оршээ!
Тос дээрим оршээ!
Тос хемим оршээ!
Тос ардым оршээ!
Аал – ораны,
мал маганы эки болзун!
дээш аваларывыс, кырган-аваларывыс чажып чораан.
3.Туннел кезээ.
- Удавас кандыг байырлал кел чыдарыл, уруглар?
- Шагаада улуг улус база бичии уруглар кандыг тыва оюннарны ойнап чорааннар-
дыр уруглар?
- Санче кандыг тыва чемнер салып турганыл?
- Тос-каракты чуге ажыглап турганыл,