Праздник " Шагаа"
методическая разработка (средняя группа)

Тыва байырлал «Шагаа»

Скачать:

ВложениеРазмер
Файл zanyatie_tyva_shagaa.docx14.61 КБ

Предварительный просмотр:

Тыва байырлал «Шагаа»

Сорулгазы:

Ооредиглиг:

-Уругларга тыва национал байырлал «Шагаа» -биле таныштырары;

Кижизидер:

- чоннун езу чанчылдарын хундулеп, унелеп ооредир;

Сайзырадыр:

- чугаа, дыл домаан сайзырадыр, сос курлавырын байлакшыдар

1. Организастыг кезээ. Мендилежиишкин.

- Экии, уруглар.

- Уруглар, мен силерге «Шагаа» дугайында чугаалап берейн.

Шагаа байырлалында бис кышты удеп, часты база чаа чылды уткуп

турарывыс болур.

Бистин кырган – аваларывыс, кырган – ачаларывыс шагда ак оглерге

чурттап чораан. Олар аннап, ошку – хоюн кадарып чораан.

Амгы уеде база оглерде чурттап чоруур малчыннар бар. Кым тыва ог

коргенил уруглар?

Шагаа чоокшулаарга арыгланып – аштаныр, чаагай тыва, ак суттен кылган

чемнерин белеткээр.

База тыва оюннарны: кажык, тевек, шашки, шахматты ойнап, чинчи

чажырып, хондур удувайн тывызыктажып, кожумактап чорааннар. Улуг улус база

бичии уруглар чунгулаар чораан.

- Кымнар чунгулап билирил уруглар?

Шагаа хунунде - мендилежиирин «Чолукшулга» дээр.

Чолукшуурда бичии кижи улуг кижинин холунун адаанга адыштарын ору

корундур сунуп чолукшуур «Амыр – ла!» «Амыргын – на, амыр – амыр!».

2. Кол кезээ.

Тыва чонувус шаандан тура шагаада дан хаяазында «Сан» салыр. Санын салгаш,

чемнин дээжизин, боова –боорзакты санче салыр.

Сан салырда чугле эр хиндиктиг кижилер турар. Санга салыр чемнери:

1. Суттуг шай азы сут

2. Кадык

3. Боорзак

4. Тош

5. Саржаг

6. Арбай далганы

Артышты база отка салып, оон чаагай чыдын чытталдырып чораан

Тыва чемнерден адап корунерем уруглар.

Оюн: «Ужар - ушпас»

Суттуг шайын «Тос –карак-биле» чажар чораан.

Мен силерге Зоя Баазакайнын бижээни «Тос-карак» деп шулуун чугаалап берейн:

Улуг буян кузеп бодааш,

Танды сынче оргул чажар,

Угулзалап каастап кылган,

Тос-карак ыдыктыг эт.

«Тос-каракты» чараш кылдыр чазап каан тускай херексел. Ол 9 бичии

карактарлыг (уттерлиг) болур. Тос – карак биле суттуг шайывыстын устун чажып

йорээл состерни чугаалап

Тос Тандым оршээ!

Тос дээрим оршээ!

Тос хемим оршээ!

Тос ардым оршээ!

Аал – ораны,

мал маганы эки болзун!

дээш аваларывыс, кырган-аваларывыс чажып чораан.

3.Туннел кезээ.

- Удавас кандыг байырлал кел чыдарыл, уруглар?

- Шагаада улуг улус база бичии уруглар кандыг тыва оюннарны ойнап чорааннар-

дыр уруглар?

- Санче кандыг тыва чемнер салып турганыл?

- Тос-каракты чуге ажыглап турганыл,