Внеурочная деятельность
рабочая программа (7, 8, 10 класс)

Министерство образования и науки Республики Бурятия

ГБОУ «Кижингинская школа-интернат среднего общего образования»

РАССМОТРЕНО                            СОГЛАСОВАНО                                УТВЕРЖДЕНО

Руководитель МО ГЦ                    Заместитель директора по УВР         Директор

___________ Жанаева Б.Э.             ___________ Потапова И.И.                   __________ Шойдоков Б.Н.

Протокол №                                      Протокол №                                        Приказ №

от "      "                  2022 г.                  от "      "                 2022 г.                       от "     "                  2022 г.

РАБОЧАЯ ПРОГРАММА

по внеурочной деятельности

«АЛТАН ГАДАҺАН»

для 10  класса

 основного общего образования

на 2022-2023 учебный год

Составитель: Цыдендамбаев Жамьян Дашиевич,

учитель бурятского языка и литературы

с. Кижинга, 2022

Тайлбари бэшэг

Элективнэ курсын программа иимэ хубинуудһаа бүридэнэ: тайлбари бэшэг, һуралсалай-тематическа түсэб, программын байгуулгаба удха, календарно-тематическа түсэб,һурагшадай мэдэсэ шадабариин гол эрилтэнүүд, һуралсалай методическа хангалга.<<Алтан гадаһан>>гэһэн электив үзэлгэ болбол имагтал образоор харуулдаг дээрэһээ һурагшадые арад зондоо үнэн сэхээр хүмүүжүүлхэ хэрэгтэ тон ехэ шанартай.

Энэ программа тематическа принөипэй үндэһэн дээрэ байгуулагдаба. Эндэ арадай аман  зохёолнууд,буддын шажанай литературын зарим зуйлнууд сооһоо удхын ба байгуулалтын талаар һурагшадай ойлгосо,мэдэсэдэ таарамжатай уран һайханай зохёолнууд шэлэгдэн абтажа,тайлбарилан уншахаар,шудалан үзэхөөр хараалагдаба.Эдэ зохёолнуудхадаа түүхын үе сагтай,арад зоной үйлэ хэрэгтэй,түүхэтэй,түрүү хүнүүдэй дүрэтэй сэхэ холбоотой юм.

X классай программа буряад литературын хүгжэлтын түүхэ үзэхөөр табигдаба.

X класста тэрэ сагай ниитэ зоной түрүү үзэл бодолтой литературын нягта холбоотой байдагые,арадай ажабайдалда литературын ямар үүргэтэй байhые hурагшадта ойлгуулжа үгэхэ юм.

Литература ахамад классудта заахадаа,бүхы хүн түрэлтэнэй түүхын бодото ушарнуудай хоорондохи холбоондо,проблемэнүүдтэ,илангаяа моральна удхатай асуудалнуудые тобойлгон илгажа,һурагшадай анхарал хандуулха байна.

X классай элективнэ курс монографическа ба обзорно темэнүүдые үзэхөөр хараална.Тиимэһээ һурагшад буряадайнгаа эртэ урда сагай элитэ уран зохёонуудтай танилсаха аргатай ,тэдэнэй литературын хүгжэлтэдэ ямар һуури эзэлдэг,ямар онсо удха, шанар оруулһые ойлгожо абаха зорилготой. Энэ элективнэ курсын программа Хэжэнгын интернат- һургуулиин 10 классуудай hурагшадта зорюулагдана. Һургуулиин hуралсалай түсэбэй ёhоор литературна кружогто неделиин 1 саг үгтэнэ, тиихэдээ hуралсалай жэл соо 34 саг хараалагдана.

Зорилгонууд

Курсын зорилго: теори дээрэ үзэһэнөө практика дээрэ хэрэглэжэ һуралга

Һурагшад ямар онсо шадабаритай болохо ёһотойб гэбэл:

• Шууд, түргэнөөр уншалга
• Номдо дуратайгаар хүмүүжүүлгэ
• Буряад арадай аман болон уран зохёолоор эрдэм мэдэсэеэ үргэдхэлгэ, гүнзэгырүүлгэ, тэрэнээ хэрэглэжэ һуралга
• Бодолоо бэшэжэ шадаха шадабари хүгжөөлгэ
• Проект зохёожо, тэрэнээ бэелүүлхэ дүйтэй болохын тула элдэб түхэлэй асуудалнуудтай согсолбори зохёолго
• Мүнөөнэй оньһон техникэ хэрэглэлгэ
• Элидхэлэй эрилтээр аман үгөөр болон бэшэмэл аргаар, мүн компьютерна танилсалга (презентации) үнгэргэлгэ

Эдэ хадаа булта һурагшын ажаябуулгын удаадахи дүрбэн гол һалбариин талаар мэдэсэ, шадабарииень хүгжөөлгэдэ хабаатай:

• Хүнэй ухаан бодолой талаар (анализ хэхэ, авторай текст шүүмжэлхэ, үгтэһэн даабаринуудые дүүргэхэ, элдэб һанамжануудые зэргэсүүлэн үзэхэ, өөрын һанамжануудаар үгэ андалдаха г.м.);
• Практическа талаар ( үгэ андалдаанда хабаадаха, зохёоһон проектнуудаа хамгаалха, найруулһан материалаа согсолхо, зоной урад үгэ хэлэжэ һураха г.м.);
• Эмхидэхэлэй талаар ( хамта хүдэлхэ дадалтай болохо, бэе бэедээ туһалха, харюусалгатай ябажа һураха г.м.);
• Абари зангай талаар (алдуу эндүүнүүдээ заһаха, бэеэ барижа һураха, үнэн сэхэ ябадал үүсхэхэ г.м.)

   Хэрэглэгдэхэ принципүүд:

•  дидактическэ   (сознательности и активности, наглядности, систематичности и последовательности, прочности, доступности, научности, связи обучения с жизнью);
• хүмүүжүүлгын (социальной активности, социального творчества, развивающее воспитание, мотивированность,  проблемность, индивидуализация, опора на ведущую деятельность);
• хүгжэлтын (деятельности, непрерывности, целостного представления о мире, минимакса, психологической комфортности, вариативности, творчества);
• элүүр энхые сахилгын (ведущей роли валеологических знаний, природосообразности,  индивидуального подхода,  возрастной принцип).

Программа бэелүүлхэ хэрэглэмжэнүүд

•  Буряад хэлэнэй сахим һураха бэшэг(электронно ном) У.-Ү., 2008
• “Байгал” сэтгүүл
• “Морин хуур” сэтгүүл
• “Буряад үнэн” газетэ
• “Хэжэнгэ” газетэ

Эрдэм hуралсалай ябадал эмхидхэлгэ

 Педтехнологинууд ба методууд:

• проблемно-диалогическэ технологи;
• зүб уншалга бэелүүлгын технологи;
• проектно  технологи (шэнжэлэлгын метод);
• наадан hургалгын технологи;
• харуулан ойлгуулалгын технологи.

Дүнгүүдые тодорхойлолго

• Өөрыгєє сэгнэлтэ (3 гол асуудал: Юу мэдэхэ болообииб? Юу хэжэ шадаха болобииб? Юу хээбииб?

• Нүхэдэй сэгнэлтэ (эдэбхи, үүсхэл оруулћан хубита, оролдолго, эмхидхэхы шадабари)
• Рецензентын һанал бодол
• Багшын сэгнэлтэ
• Ажалнуудай электронно согсолбори

Программын байгуулга ба удха

Урид хэлэгдэхэ үгэ-1 час

Буряад арад нэгэ уг изагууртай монгол угсаатантайгаа түүхэ,соёл болбосорол,уран зохёол.

<<Оюун тулхюур >>гэһэн зохёол тухай- 1 час

Зохёол тухай олон эрдэмтэй һанамжанууд,байгуулгань,хэлбэринь.Зохёолой го бодол.Монгол туургата һайхан һурагаалнуудай алтан жасын зохёолой нэгэн.

<<Чингис хаанай заабаринууд>>- 1 час

Зохёолой сэсэн мэргэн үгэнүүд бухы зондо,ноёдто,юрын албатанда,болон бусад албатанда зорюулданхайе һурагшадта элирүүлхэ,тодорхойлжо үгэхэ.

Ринчин Номтоевай намтар- 1 час

Элитэ уран зохёолшо,эрдэмтэ,һургуулиин багша,оршуулагшын намтар.

Субашид тухай номууд.

<<Аршаанай дуһал>>гэһэн зохёол тухай – 3 часа

<<Аршаанай дуһал>>Р.Номтоевай зохёохы ажалайнь гол амжалта, Һургаал заабари үэһэн 4 мүртэй шүлэглэмэл зохёолнууд. Галандага шубуун тухай онтохон,тэрээн дээрэ тобшолһон һургаалнууд. Худалша тоти шубуун тухай онтохон, Муура багша. Яһалта мэлхэй һармагшан хоёр.

Эрдэни-Хайбзан Галшиевай намтар – 1 час

Эрдэни-Хайбзан Галшиевай дооромбын намтар ба туухэ.

<<Бэлигүүн толи>> гэһэн зохёол тухай -2 часа

Зохёолой туухэ,32 сэрэгшэдэй хоороон тухай онтохонууд.

<<Түшэмэл ба домбосоо ороһон ороолон>> <<Шэдитэ шэрээ>> <<Сурия Бадиин туухэ>> <<Шалуугай аяншалга>>онтохонуудайтайлбарилга.

<<Шэдитэ хуур>>гэһэн зохёол тухай- 2 часа

Энэдхэг уран зохёоһоо  аман угын абдарһаа оршуулагдаһан үльгэрэй сюжедууд.

Зохёолой оршуулагшад тухай.

<<Шубуун дэгэлтэ>> <<Хэнтэг үбгэн ба гэнэн хүгшэн>> <<Арсалан һарлаг хоёр>>үльгэрнүүдэй удха элирүүлгэ.

<<Монголой нюуса тобшо>> гэһэн зохёол тухай- 4 часа

Энэ зохёол олон хэлэнүүдтэ оршуулагдаһан түүхэтэй танилсуулга.Зохёолой байгуулга,30 гаран хоороонууд,үльгэрнүүд,домогууд,урданай сэсэн мэргэн үгэнүүдһээ бүридэнэ.Чингис хаанайдайшалхы ябуулгануудай туйлалтанууд тухай һонирхотой зохёол.Зохёолойхэһэгүүдые уншаха.

Буддын шажанай аман болон уран зохёолнууд тухай – 1 час

Буддын шажан дэлхэйн гол шаэануудай нэгэн.Будда бурханай хэлэһэн зарлиг һургаалые тэрэнэй шабинар ном болгожо суглуулһан туухэ.

<<Алтан удэтэй хун шубуун>>- 1 час

Хомхой хобдог хүнэй ябадалнууд,онтохоной һургаалнууд.

<<Үльгэрүүн далай>>гэһэн зохёол тухай- 5 часов

<<Ганжуур>>гэһэн номой нэгэ боти болодог.Ниигүүлэсхы һайхан сэдьхэлтэй хун бүхэнэй буян хэжэ ябабал,оортэньшье,ухи хүүгэдтэньшье ,уг саданартаньшье хододоо һайн байха гэһэн удха элирүүлгэ.

Удбал үнгэтын үльгэр

Гэрэл Шарайта хаан тухай зуйл

Буянта хаан хүбүүнэй

Туужа онтохонуудай удха дээрэ элирүүлгэ.

Буддын сурталһаа.Шэгэмуни Будда(зохёоһоо хэһэгүүд0 – 5 час

<<Ногоон дара эхын туужа>>тухай <<Ногоон дара эхын туужа>>туужаһаа хэһэгүүд

<<Ними хаанай туужа>>гэһэн зохёол тухай

Ними хаанай тамын ороноор аяншалга гэһэн онтохонуудай удха тайлбарилга.

Буряадуудай туухэ болон угай бэшэгүүд тухай- 4 часа

Олон тоото шэнжэлэгшэдэй һонирхолнууд.Туужануудай жанр,угай түүхэнүүдэй шэнжэлгэншүүд. Сэлэнгын монгол буряадуудай туухэ. Хориин 11 эсэгын уг изагуурай туужа << Балжан хатан>>гэһэн туужа.

Һуралсалай-тематическа түсэб

Хэрэглэгдэһэн литература

1. Владимирцев Б.Я. «Панчатантра».-Петроград,1921.-С.1-2
2. Дамдинсурэн Ц. Монголын уран зохёолой толи.- Улаан-Баатар,1957.-Н.120
3. Баяртуев Б.Д. Предыстория литературы бурят-монголов.-Улан-Удэ, 2001 С.63
4. Алтан гадаһан: Хубисхалай урда тээхи буряад уран зохёолоор дунда һургуулин 9-10-дахи классуудта үзэхэ хрестомати/ Авт.-согсолб. В.Б.Махатов, Х.Г.Цыденова-Улаан-Үдэ: “Бэлиг” хэблэл, 208.-396х.

Министерство образования и науки Республики Бурятия

ГБОУ «Кижингинская школа-интернат среднего общего образования»

РАССМОТРЕНО                            СОГЛАСОВАНО                                УТВЕРЖДЕНО

Руководитель МО ГЦ                    Заместитель директора по УВР         Директор

___________ Жанаева Б.Э.             ___________ Потапова И.И.                   __________ Шойдоков Б.Н.

Протокол №                                      Протокол №                                        Приказ №

от "      "                  2022 г.                  от "      "                 2022 г.                       от "     "                  2022 г.

РАБОЧАЯ ПРОГРАММА

по внеурочной деятельности

«Хүн болохо багаһаа,

хүлэг болохо унаганһаа»

для 7-8 классов

 основного общего образования

на 2022-2023 учебный год

Составитель: Цыдендамбаев Жамьян Дашиевич,

учитель бурятского языка и литературы

с. Кижинга, 2022

Тайлбари бэшэг

“Хүн болохо багаһаа, хүлэг болохо унаганһаа...” гэһэн кружогой программа бэшэгдэхэдээ Х.Г. Цыденовагай Шэлэлтэ курснуудай  программанууд  (Улаан-Yдэ: 2010),   Буряад hургуулиин программанууд (Улаан-Yдэ: Буряадай номой хэблэл, 1994), дээрэ үндэhэлэн ба Гүрэнэй hуралсалай  стандарт (2004, 2009) баримталан  бэшэгдэhэн байна.

Мүнөө үедэ Россин Федерациин Буряад Республикадахи һуралсалай һалбарида холын хараатай хубилалтануудай нэбтэрүүлэгдэжэ байһаниинь эли.

Тиин мүнөө үедэ ерээдүй сагай шадамар бэрхэ, ухаансар, һонор залуу үетэниие хүмүүжүүлхэ гэһэн шухала асуудал багашнарай урда табигданхай. Ямаршье хүндэ сагта Эхэ орондоо туһатай, эдэбхи ехэтэй хүбүүд, басагад үндыхэ бэзэ гэһэн найдал бата үндэһэтэй байха ёһотой. Тиимэһээ һурагша бүхэн һургуулида дээдын шанартайшье, гүнзэгышье, үргэншье эрдэм мэдэсээр дүүрэн хэмжээгээр хангагдаха эрхэтэй.

Литературна кружогой курс болбол буряад арадай аман болон уран зохёолой хэшээлнүүдэй удах улам үргэдхэхэ, гүнзэгырүүлхэ үүргэтэй. Тэдэнэй ашаар һурагшад ерээдүйн мэргэжэлэй нэгэ зарим асуудалнуудтай танилсахань хараалагдана: журналистын, культурологой, фольклористын, литераторой, корректорой г.м. мэргэжэлнүүдтэй.

Мүн баһа энэ курс хадаа филологическа циклэй журамууд болохо социологи, психологитой ба бусадшье предмедүүдэй хоорондохи харилсаа бэхижүүлхэ үүргэтэй.

Энэ кружогой программа Хэжэнгын интернат- һургуулиин 7-8 классуудай hурагшадта зорюулагдана . Һургуулиин hуралсалай түсэбэй ёhоор литературна кружогто неделиин 1 саг үгтэнэ,  тиихэдээ hуралсалай жэл соо 34 саг хараалагдана.

Зорилгонууд

Курсын зорилго: теори дээрэ үзэһэнөө практика дээрэ хэрэглэжэ һуралга

Һурагшад ямар онсо шадабаритай болохо ёһотойб гэбэл:

• Шууд, түргэнөөр уншалга
• Номдо дуратайгаар хүмүүжүүлгэ
• Буряад арадай аман болон уран зохёолоор эрдэм мэдэсэеэ үргэдхэлгэ, гүнзэгырүүлгэ, тэрэнээ хэрэглэжэ һуралга
• Бодолоо бэшэжэ шадаха шадабари хүгжөөлгэ
• Проект зохёожо, тэрэнээ бэелүүлхэ дүйтэй болохын тула элдэб түхэлэй асуудалнуудтай согсолбори зохёолго
• Мүнөөнэй оньһон техникэ хэрэглэлгэ
• Элидхэлэй эрилтээр аман үгөөр болон бэшэмэл аргаар, мүн компьютерна танилсалга (презентации) үнгэргэлгэ

Эдэ хадаа булта һурагшын ажаябуулгын удаадахи дүрбэн гол һалбариин талаар мэдэсэ, шадабарииень хүгжөөлгэдэ хабаатай:

• Хүнэй ухаан бодолой талаар (анализ хэхэ, авторай текст шүүмжэлхэ, үгтэһэн даабаринуудые дүүргэхэ, элдэб һанамжануудые зэргэсүүлэн үзэхэ, өөрын һанамжануудаар үгэ андалдаха г.м.);
• Практическа талаар ( үгэ андалдаанда хабаадаха, зохёоһон проектнуудаа хамгаалха, найруулһан материалаа согсолхо, зоной урад үгэ хэлэжэ һураха г.м.);
• Эмхидэхэлэй талаар ( хамта хүдэлхэ дадалтай болохо, бэе бэедээ туһалха, харюусалгатай ябажа һураха г.м.);
• Абари зангай талаар (алдуу эндүүнүүдээ заһаха, бэеэ барижа һураха, үнэн сэхэ ябадал үүсхэхэ г.м.)

   Хэрэглэгдэхэ принципүүд:

•  дидактическэ   (сознательности и активности, наглядности, систематичности и последовательности, прочности, доступности, научности, связи обучения с жизнью);
• хүмүүжүүлгын (социальной активности, социального творчества, развивающее воспитание, мотивированность,  проблемность, индивидуализация, опора на ведущую деятельность);
• хүгжэлтын (деятельности, непрерывности, целостного представления о мире, минимакса, психологической комфортности, вариативности, творчества);
• элүүр энхые сахилгын (ведущей роли валеологических знаний, природосообразности,  индивидуального подхода,  возрастной принцип).

Программа бэелүүлхэ хэрэглэмжэнүүд

•  Буряад хэлэнэй сахим һураха бэшэг(электронно ном) У.-Ү., 2008
• “Байгал” сэтгүүл
• “Морин хуур” сэтгүүл
• “Буряад үнэн” газетэ
• “Хэжэнгэ” газетэ

Эрдэм hуралсалай ябадал эмхидхэлгэ

 Педтехнологинууд ба методууд:

• проблемно-диалогическэ технологи;
• зүб уншалга бэелүүлгын технологи;
• проектно  технологи (шэнжэлэлгын метод);
• наадан hургалгын технологи;
• харуулан ойлгуулалгын технологи.

Дүнгүүдые тодорхойлолго

• Өөрыгєє сэгнэлтэ (3 гол асуудал: Юу мэдэхэ болообииб? Юу хэжэ шадаха болобииб? Юу хээбииб?

• Нүхэдэй сэгнэлтэ (эдэбхи, үүсхэл оруулћан хубита, оролдолго, эмхидхэхы шадабари)
• Рецензентын һанал бодол
• Багшын сэгнэлтэ
• Ажалнуудай электронно согсолбори

Һуралсалай-тематическа түсэб

Календарна-тематическа түсэб

Хэрэглэгдэһэн литература

1. Цырендоржиева Б-Х.Ж. Хүн болохо багаһаа. –Улаан-Үдэ, Бэлиг,2000.-112 х.
2. Этническая история народов Южной Сибири и Центральной Азии.-Новосибирск,1993.
3. А.Турунов. Прошлое бурят-монгольской народности.-Иркутск, 1922.
4. С.И.Жимбеева. Экология культуры: сравнительный анализ западной и восточной ментальности.// Устойчивое развитие. Вып.2. Сборник ВСГУТУ под ред. В.В.Мантатова
5. К.Д.Басаева. Семья и брак у бурят. Вторая пол. ХIX в. –У-Удэ,1991.

Министерство образования и науки Республики Бурятия

ГБОУ "Кижингинская школа - интернат среднего общего образования"

РАССМОТРЕНО                            СОГЛАСОВАНО                                УТВЕРЖДЕНО

Руководитель МО ГЦ                    Заместитель директора по УВР         Директор

___________ Жанаева Б.Э.             ___________ Потапова И.И.                   __________ Шойдоков Б.Н.

Протокол №                                   Протокол №                                        Приказ №

от "      "                  2022 г.                  от "      "                 2022 г.                       от "     "                  2022 г.

РАБОЧАЯ ПРОГРАММА

по внеурочной деятельности

 «Бурятские народные традиции»

для 5класса

на 2022-2023 учебный год

Составитель: Цыдендамбаев Жамьян Дашиевич,

учитель бурятского языка и литературы

с. Кижинга, 2022

Пояснительная записка

Программа << Бурятские народные традиции>> составлена в соответствии с научно-теоретическим представлением о системе нравственного воспитания как о целенаправленном формировании у учащихся соответствующих моральных отношений к людям ,обществу ,самому себе, труду. Особенностью является её содержание ,основанное на традиционной культуре бурятского народа, что придаёт ей особую актуальность в период возрождения национального самосознания.

По содержанию программа носит интерактивный характер и предполагает использование различных историко-географических, этико-философских ,социологических материалов, исходя из уровня приобщённости учащихся к бурятским национальным традициям и их возрастных особенностей.

Программа основана на блочно-модульном, и имеет концентрический характер, что предполагает постепенное углубление знаний по каждому модулю, возможность усложнения педагогической задачи, повышения требований к уровню нравственной подготовки учащихся. Она состоит из трёх блоков:

1-ый блок<<Человек и его духовный мир>>

Основная цель этого блока-всестороннее овладение учащимися культурой своего народа, формирование у школьников представления многообразии культур в России и в мире, усвоение общечеловеческих ценностей, понимание принадлежности к мировому сообществу.

2-ой блок <<Человек среди людей>>

Данный блок призван развивать умения и гуманные взаимодействия с людьми различных национальностей ,воспитать почтительное отношение к их социальном ценностям и уважение к представителем этносов нашего государства, формировать веротерпимость к религиозным чувствам людей.

3-ий блок<<Человек и окружающий мир>>

Создаёт условия для воспитания у школьников чувства национального самосознания, достоинства, развития интереса к народным традициям.

При проведении занятий программа предполагает широкое использование ролевых игр, создание проблемных ситуаций.

Учебный план конкурса <<Бурятские народные традиции>>

Тематических планирование(5 класс)

1.1.Беседа о национальном менталитете(по материалам периодической печати);

1.2.Выбор нравственного идеала:<<Я хочу быть похожим на …>>(дискуссия);

1.3.Герои Советского Союза- участники Отечественной войны: Д.Жанаев, Ж. Тулаев;

1.4.10 чёрныхгрехов,10 белых благодеяний;

1.5.Этический смысл заповедей буддизма;

1.6.Милосердие (о связи между нравственными знаниями и соблюдением нравственных норм и принципов).Дискуссии о приёмных семьях, о домах престарелых;

2.1.Этикет его сущность и функции. Общая характеристика традиционного бурятского этикета:

A)Элементарные требования к культуре внешнего вида и в поведении детей в бурятской народной педагогике;

Б)Целостная характеристика пространства в этикете бурят и расположение участников в зависимости от знакомства ,соседства, родства и т.д;

В) Антиалкогольное воспитание в народной педагогике.

2.2.Значение ритуалов в жизни человека. Различия и общность в ритуалах народов мира. Поведение окружающих при рождении ребенка;

2.3.Материнское нравоучение. Отцовское нравоучение. Традиция бурятского гостеприимства;

2.4.Правила составления родового дерева. Поиск своей родословной. Значение и роль родословной в становлении человека;

2.5.Очаг.Развитиедуховного начала в человеке;

3.1.История моей малой родины. Учёный и общественный деятель, философ, просветитель Ц. Жамцарано. Бурятский учёный Д. Банзаров;

3.2.Целебные источники моего края, правила поведения при их посещении;

3.3.Бурятский народный праздник- Сурхарбан;

3.4.Использование пословиц и поговорок в народной педагогике;

3.5.Благопожелания

3.6.Бурятские народные игры. Взаимосвязь культур народов мира на примере сказок.

3.7.Национальная одежда(мужская плечевая одежда бурят, женская плечевая одежда бурят, виды головных уборов, обуви);

3.8.Особенности кухней народов мира;

3.9.5 видов скота.

Использованная литература

1. А. Урсул. Перспективы экоразвития.-М.,1990.

2. Ч. Арьясурэн, Х.Нямбуу.Монгол ЕС заншалын их тайлбар толь.Т.1.-<>,1992

3. Этническа история народов Южной сибири и Центральной Азии.-Новосибирск,1993

4. А.Турунов. Прошлое бурят-монгольской народности .-Иркутск,1922

5. И.А.Погорбунский. Буряты.(Исторический очерк)//записки ВСОРГО по этнографии ,т.1,вып.2.-Иркутск,1890.

6. С.И.Жимбеева. Экология культуры: сравнительный анализ западной и восточной ментальности//Устойчивое развитие .Вып.2.Сборник ВСГТУ под ред.В.В.Мантатова.-У-Удэ,1998.

7. Этнография питания народов Зарубежной Азии.-М.1981.

8. Л.Линховоин.Заметки о дореволюционном быте Агинских бурят.-У-Удэ.1972.

9. А.Н.Кононов. Семантика цветообозначений в тюркских языках.//Тюркологический сборник,1975.-М.,1978.

10. Д.Банзаров. Белый месяц.Празднование нового года у монголов./Собрание сочинений .-М.,1955.Монголой нюуса тобшо.Ч-Р.Намжиловай оршуулга.-У-Удэ,1990.

11. К.Д.Басаева.Семья и брак у бурят.Вторая половина.XIX в.-У-Удэ,1991.