Разработки занятий
методическая разработка (6 класс)

Слайд 1

Шэнэ байшан Ч. Цыдендамбаев

Слайд 4

Гэрэй h уури н y гэлтэй жаргалтай

Слайд 5

Маатинсанууд Доодо – 1, 3, 5, 7 Дээдэ – 11, 13, 15 Торгон б y д соо (хашар h а) м y нгэ хэхэ

Слайд 6

Гэрэй торхо

Слайд 7

Шэнэ гэр

Слайд 8

Хоер дабхар гэр

Слайд 9

Харюунууд Б – табяад на h атай Б – Мельников А – Володя Б – Нанзад y бгэн Б – Пэлмаа х y гшэн Б – Ойдоб баабай Б – Максар дархан Б – Ерэн гурбатай Нэгэшье алдууг y й – «5» 1 – 2 алдуутай – «4» 3 – 4 алдуутай – «3»

Слайд 1

Темэ: "Мохошогүй зүрхэтэй морин эрдэни" (А. Лыгденовэй “Морин хуур” гэһэн рассказай жэшээ дээрэ)

Слайд 2

Зорилгонууд: 1. А. Лыгденовэй “Морин хуур” гэһэн рассказай удха һурагшадай хэр зэргэ ойлгоһыень шалгаха; 2. Һургашадай аман ба бэшэмэл хэлэлгэ хүгжөөхэ, ухаан бодолыень хурсадхаха; 3. Һурагшадта “морин – хүнэй хани нүхэр”, “мохошогүй зүрхэтэй морин эрдэни” гэжэ ойлгосонуудтай танилсуулха, морин эрдэнидэ хабаатай арадай аман зохёолтой танилсуулха, һурагшадай эдэ үгэнүүдые хэлэлгэдэ үргэнөөр хэрэглэжэ шадаха аргыень бэхижүүлхэ. Хэрэгсэлнүүд: Буряад сахим һураха бэшэг, проектнэ самбар, морин хуур, слайднууд.

Слайд 3

«Мориной нэрэ дурдаа гуй дуун Манай арадта байдаггүйл » . Д.Жалсараев

Слайд 4

Морин тухай үгэ Морин, морин! Морин гэ h эн нэрэшни Ямар хонгео h айхан бэ! Ябадалайшни хүгжэм- Түгдэрсэ шулуу дайра h ан Түмэр тахын ханхинаан, Эрын хүл тогтоо h он Эмээлэй дүрөөгэй шэнхинээн, Холохонуур сууряата h ан Хонхын хүхюун жэнгирээн- Шэхэнэй шэмэг абяанууд Шэнгээ байнал нэрэдэшни! Моригүй нютаг гэжэ Буряад орондо байдаггүйл, Мориной нэрэ дурдаагүй дуун Манай арадта байдаггүйл. Д.Жалсараев

Слайд 5

Баатарай т үрэхэдэ , хүлэг түрэдэг. Морин тухай хэлсэбэл, зү h эн h өөнь эхилдэг , Х үн тухай хэлсэбэл, нэрэ h ээнь эхилдэг . Х үн болохо бага h аа, Хүлэг болохо унаган h аа. Һайн морин һалхиншуу Һайн хүн нараншуу. Һайн хүн нэгэ үгэтэй Һайн морин нэгэ ябадалтай. Онь h он ү гэн үү д

Слайд 6

Буряад зомнай ү е на һ анайнгаа унаган н ү хэр өө морин эрдэни гэжэ нэрлэдэг. Манай ү льгэр домогой, баатар мэргэш үү лэй х ү лэг моридынь хурдан т ү ргэн, ухаатай сэсэн, х ү ндэл адляар ү гэлдэг хадаа «турья, турья, турьянза, турьян хэлэхым дуулалза» гэжэ т үү рээдэг ха юм. Арад зомнай аялга дуундаа а һ ан т ү р үү н агта моридоо магтадаг заншалтай, ушар иимэ һ ээ «Эрбэд соохор», «Нарихан шарга», «Х ү рин хээр» гэхэ мэтын дуунуудай сууряан та һ ардагг ү й. Нютаг нуга б ү хэндэ найр нааданда т ү р үү л һ эн г ү йг өө шэн үү д, жороо жорхой морид, ба һ а хатаршашье морид суурхадаг. Морин эрдэни Аргамаг һ айхан адуун һү рэгые буряад арад зон анхан хуушан саг һ аа нааша х ү ндэлжэ һ анадаг бай һ ан юм. Тиимэ һ ээ мохошог ү й з ү рхэтэй морин эрдэни гэжэ хамагай хайрата нэрэ ү гтэ һ эн байна. Һ айн морин һ ана һ ан газарта х ү ргэхэ, Һ айн н ү хэр хэ һ эн ажалда ту һ алха, Х ү лэг морин х ү нэй н ү хэр, Х ү дэр номон зоригой н ү хэр, — гэдэг ушар һ аа, буряад зон мохошог ү й зоригтой морин эрдэниин х ү сэ шадал хэрэглэжэ, ажал х ү дэлмэриеэ хэдэг, аян замда ябадаг, аба хайдаг эрхилдэг, аюулта дайсанай добтолон ороо хада, т ү мэн мориной т ү бэр өө гаргажа, булад һ элмын ханхинаа зэдэл үү лжэ, ами бэеэ, гэр б ү лэеэ, ажал байдалаа хамгаалдаг байгаа.

Слайд 7

Гэсэрэй морин – Бэльгэн хээр

Слайд 8

Джангар Баатарай - Аранзал З ээ рд э

Слайд 9

Манас Баатарай - Ак-Кула

Слайд 10

Чингис хаанай - Найман

Слайд 11

Морин хуур

Слайд 12

Зэрлиг h арлаг- дикий як Номо годли- лук и стрела Дэл h эн - грива Азарга морин- жеребец М охошогуй - непритупляемый , несгибаемый, неунываю щ ий. Шэнэ ү гэн үү дэй толи:

Слайд 13

Ц. Сампиловай зураг ууд

Слайд 14

Агта хурдантай айлай аба гэгдэжэ, Аяга сай халуунтай айлай эжы гэгдэжэ ябагты! Сэргэ h ээтнай морин бү та h араг , Гуламта h аатнай айлшад бү та h араг! Унашаг үй сэргэтэй, Унтаршагүй галтай ажа h уугты! Ү реэлнүүд

Слайд 17

Багшын тобшолол Бидэ мүнөөдэр, үхибүүд, морин эрдэниин үүргэ тухай хэлсэбэбди. Буряадуудай ажабайдалда морин эрдэни ямар аша ту h атайень, А. Лыгденовэй рассказ соо морин тухай домог хаана h аа эхиеэ абажа бии боло h ыень, ямар хадань морин эрдэни гэжэ арадтамнай дэлгэрэнхэйень, мун тиихэдэ ямаршье аман зохеол соо морин тухай хэлсэдэг, бэшэдэг дээрэнь тогтообди. Хэшээлэймнай эпиграф: «Мориной нэрэ дурдаагуй дуун манай арадта байдаггүй» гээшэ h ээ уламжалан, бидэ баян аман зохеолойнгоо үльгэр, домог, онь h он хошоо үгэнүүд, дуунууд, үреэлнүүд соо морин эрдэниин хүн зондо сэгнэшэгуй үүргэ дүүргэдэг бай h ыень тобшолбобди.

Слайд 18

Г эрэй даабари Буряадай Росси гурэнтэй хамтархадань, хилэ таталгын уедэ 5 хушуун малаймнай дээжэ болохо морид ямар үүргэ дүүргэдэг байгааб гэжэ сахим h ураха бэшэг соогоо олоод ерэхэ.

Слайд 19

Морин эрдэни …

Слайд 28

Унаган Дааган Ү реэ Ш ү дэлэн Хизаалан Г үү н Азарга Һ оёолон Морин Дааган