Конспект занятия "Кышкы арга"
план-конспект занятия

Кичээлдин кезектери:

Башкынын ажыл- чорудулгазы

Уругларны ажыл – чорудулгазы

I. Организастыг кезээ:

Кичээлдин чорудуу:

Башкы:

 - Богун биске  аалчылар келген дир, мендилежилинер уруглар.

-Экии оннук,

-Экии он талакы хол,

-Экии солагай талакы хол (шупту четинчип аар он, солагай холдарын медилежиир)

- Мында сен бе? (боттарынын эктинге холдарын салып алгаш часкаар)

-Каяа чордун? Мен чаалгаарап тур мен (боттарынын кулактарын тудар)

- Сен чедип келдин бе? Экизин (холдарын оору кодурер)

- Оорунчуун (бот – боттарын куспактажыыр)

Башкы: - Уруглар аалчыларывыска кан-кадыкты кузевишаан  база катап мендилежиилинер!

- Уруглар силерге тывызыктан салыптайн: ак ширтек хову шыпты. Бо чуу дугайында тывызык – дыр уруглар? (Хар).

Башкы: - Кайы уеде харлыг апаар чувел? (Кышкы)

Башкы: - Ширтек деп чул? (Ширтек дээрге хевис  азы чадыг орустап дорожка дир). А хевис кандыг геометирлиг хевирге домей боорул? (дорт булунчук, тогерик)

- Шын дыр уруглар ак хар чернин кырын шыптарга хевиске домейлеп турар шейил уруглар

Башкы: - Шын дыр, эр хейлер!

- Уруглар аян – чорук чоруурунга ынак силер бе? (ийе)

Силерни мен кышкы аргаже аян – чорукче чалап тур мен. Чопшээрежиир силер бе?

Башкы: - Аян-чорукче чоруп бар чыткаш эриннеривис доннмас кылдыр, мындыг состер-биле чылыдар бис:

кы — кы — кы -кыш душкен

ке — ке — ке -кыш биске оорунчуг

ка — ка — ка -кышкы аргаже бар чор бис!

-  Корунерже уруглар бистин мурнувуста ийи орук бар, кандыг оруктар дыр? (калбак болгаш чинге)

- Кандыг орук он талаже угланган дыр? (чинге болгаш узун)

- А кандыг орук солагай талаже  углангын дыр? (калбак болгаш кыска)

- Мен силерге эн-не кыска орук-биле чоруурун сумелеп тур мен.

Кандыг оннуг орук кыска дыр уруглар? (ак) Ынчалза кандыг орук-биле дурген чеде бээр бис аргаже? (калбак , кыска)

- Чуун-биле кышкы аргаже аян-чорукче чоруп болур бис? (уруглар чугаалаар)

Башкы: Мен силерге поезди-биле чоруурун сумелээр дыр мен, а поезди-биле чоруурда билет садып алыр бис.

II. Кол кезээ

2. Оюн «Геометрлиг хевирлер»

Башкы: Билети ап алырынарга кандыг геометрлиг  хевир силерге таваржы берген дыр адап корунерем? Билеттер бисте бар, угланыышкынын база билип алдывыс. Чоруп болур бис (поезд музыка)

Башкы: Кышкы аргада чедип келдивис.

Башкы: 

Агаарда сылдысчыгаш

оожум-аяар долганып тур

Олурупкаш эстип калды

Адыжымда чуу дыр?

- Шын дыр харжыгаш. Корунер даан кыш биске кандыг ангы-ангы оннерлиг харжыгаштар эккелген дыр уруглар (самбырада чурук)

- Каш харжыгаш бар дыр саннап корунерем уруглар

- 1ден 10га дээр саннаптаалынарам уруглар, оон 10дан 1 ге дээр дедир саннаптаалынар.

- Кандыг оннуг харжыгаштар бар дыр, адап корунерем уруглар (10 ангы он самбырада)

- Кызыл оннуг харжыгаш каш дугаарында дыр (ады)

- Сарыг оннуг харжыгаш каш дугаарында дыр (ады)

- Ногаан оннуг харжыгаш каш дугаарында дыр (ады)

- 5дугаар санда кандыг оннуг харжыгаш бар дыр?

- 6 дугаар санда кандыг оннуг харжыгаш бар дыр?

- Кок-биле кызыл оннуг аразында кандыг он бар дыр?

- Ак-биле кызыл оннун аразында?

Харжыгаштар силернин-биле ойнаксап турар дыр (коверже харжыгаштарынар-биле унуп келинер уруглар)

Сула шимчээшкин «Харжыгаштар»

Долганыпкаш, боолденипкеш (туружунга долганыр)

Ак харжыгаштар

Оору шупту ужуп турлар (холдарын кодурер)

Чиик оору кодурлунер (будунун бажынга туруп алгаш долганыр)

Куштуг хат, оожургай берди (холдарын бадырыпкаш, дорт турар)

Черде шупту чыдыптылар (олуруп алгаш, холдарын шалаже дегзир)

Жемчуг дег кыланнашкан харжыгаштар (холдарын аай дедир шимчедир хачы дег)

Ак хар эжишкилер

Агаарлаарынче далажып тур (туружунга кылаштаар)

Башкы: Кыш- чылдын бир тускай болгаш онза уези, ынчалза-даа уелер солчуп турар. Ынчангаштын кышкы сактыышкынарны бодап артар кылдыр мен силерге кыш дугайында чурукту чуруурун сумеледим, а чурукту чуруурда карандаштар, краскалар-биле чурувас бис....

Мени кичээнгейлиг дыннанар уруглар. Силер

«Бичии чурукчулар» боор силер (саазынга чуруктун уг-шиизи)

Башкы:

- Кырыкы он талаже азыынга хунну салынар

- Солагай талазынын адаанче койгунакты салынар

-Саазыннын ортузунга шивижигешти салынар

-Солагай талазынын кырынче булутчугашты салынар

- Он талазынын адаанче бажынчыгашты салынар

- Оон оске кыжын кудумчуга чуну коруп болур бис?

Башкы: Кандыг кончуг чараш чуруктар болу берген ол уруглар. Силерге чараш дыр бе?

Дидактиктиг оюн «Неделька»

Башкы: Уруглар, силернин билеттеринерде саннар бар, мен силерни ойнаарынче чалап тур мен. Сан аайы-биле чыскаалыптаалынарам уруглар.
- Айда 7 хонук чуу барыл ? (неделянын хоннуктары) ону сактыптаалынарам.

Бир дугаар хун неделянын

Аар ажылчын хун

Чуу деп адаар бис? (понедельник)

Херим ишти аштаар ажылчын алгырып тур:

Неделянын ийи дугаар хуну чуу ийик?  (вторник)

Уш дугаар хун база анаа эвес

Чуу деп адаар бис? (среда)

Дорт дугаар хунде чалгааравас

Чуудеп адаар бис? (четверг)

Беш дугаар хун белен эвес хун

Чуу деп адаар бис? (пятница)

Алды дугаар хун, ажыл тонген

Чуу деп адаар бис? (суббота)

А чеди дугаар хун дыштаныыр, щупту улуска хоглуг хун.Чуу деп адаар бис?

Логиктиг оюндан ойнаптаалынарам уруглар (А 4 саазыны херек)

Уруглар: - (дорт булунчук, овал, доорт булунчук, уш булунчук, тогерик).                                                        

Уруглар: - (харжыгаш)

-(10)

Чимис

Арсен

Айчена

Родион

Самбуу

Уруглар:-(харжыгаштар, хортуктер)

Уруглар: -(неделянын хоннуктары)

Уруглар: - (понедельник)

Уруглар: -(вторник)

Уруглар: - (среда)

 Уруглар: - (четверг)

  Уруглар: - (пятница)                                            

Уруглар: - (суббота)

Уруглар: - (улуг хун)

- дорт булунчук, тогерик, он тала, солагай тала, оору, куду

III. Туннел кезээ

- Уруглар, силерге аян-чорук солун болду бе?

-Уруглар богун чуу деп оюннар – биле таныжып алдывыс?  Солун болган болза — хунчугештен коргузунер, а кымга солун эвес болган болза — кара булутчугашты коргузунер (ыры аайы-биле поездиге чоруурлар)

- Ийе

- Байырлыг!

Темазы:

«Кышкы арга»

Кол ооредилге адыры:

Сан кичээли

Кичээлдин сорулгазы:

Уругларнын угаан – бодалын сайзырадыры болгаш санаашкынын эгеки чадаларын болгаш геометирлиг хевирлернин база чувенин уг – шиин тып оюн – хевир дузазы – биле ооредири.

Оске ооредилге адырлары биле харыылзазы:

«Саны шингээдирин сайзырадыры, ниитилелге харылзажып ооренири сайзырадыры; уран – чуул эстетиктиг сайзырадылгазы; куш – дамыр сайзырадылгазы»

Кичээлдин эрттирер хевири:

Кичээл – коргузуг, ооредиглиг

Ооредилгелиг ажыл- чорудулгазы:

- 1-10 га дээр санап  база аай 10 – 1 –ге дээр санап  ооредип быжыглаары;

- Уругларга неделянын хуннерин билип, сактып аарын ооредип, быжыглаары;

- Уругларга геометирлиг хевирлерни ооредип быжыглаары;

- Кандыг бир чуулдун уг –шиин коргузуп, тып билирин ооредир;

Сайзыралдыг ажыл- чорудулгазы:

- Уругларнын угаан – медерелин, кичээнгейин, сан кичээлинге дыл домаан сайзырадыры;

- Боттарынын кылган ажылын хумаагалап , хевирлээри;

Кижизидилгелиг ажыл- чорудулгазы:

- Кичээл уезинде бодун шын алдынары, дурт – сынын шын тударын, сан кичээлинге ынак болурунга кижизидери;

- Уругларга бот – боттарынга дузалажырын, салып алган сорулгазын чедип алырын кижизидер;

Методары болгаш аргалары:

тайылбыр, башкынын созу, коргузуглуг метод, айтырыг - харыы

Словарьлыг ажыл:

Кыш, хар, дыйлагар,дорт, поезд, жемчуг, неделя, ширтек,хевис

Кичээлге ажыглаар чуулдер:

«Паровоз» деп ырынын аялгазы, ийи орук (дыйлагар, доорт), билеттер, геометирлиг хевирлер (дорт булунчук, шойбек булунчук, тогерик, уш булунчук (ийи ангы оннуг), ангы-ангы оннуг харжыгаштар, чуруктар «Бичии чурукчу»