Библиотечный урок

Библиотека кичээли – аян- чорук

«Номнун тургузуу»

Сорулгазы: 1. Уругларга номнун тургузуун таныштырар, ону шын ажыглап билиирнге ооредир;

2. Логиктиг сайзыралын бедидер;

3. Ном амыдыралдын чарылбас кезээ, кижинин чырыткызы деп чуулге кижизидип ону арыг-силиг, камныг эдилээрин чедип алыр.

Дериг херексели: номнар делгелгези, ТСО

Словарлыг ажыл: переплет, суперобложка, форзац, фронтиспис, шмуцтитул, заставка, концовка, абонемент, иллюстрация

Кичээлдин чорудуу: I.Организастыг кезээ:

1. Кичээлге уругларнын четчелээшкинин кылыр.

Кичээлдин кыйгызы:                     Ортемчейни хун чырыдар,

       Оореникчини ном чырыдар.

- Богун база библиотека чыглып келгеш кичээл эрттирип турарывыс дыка эки-дир, уруглар.  Бо кичээливис онзагай. Аян-чорук кылыр бис. Кичээлде чунун дугайында чугаалажырывысты мээн салган тывызыымдан тып кааптар боор силер.

Унуш эвес хирезинде бурулерлиг,

Хойлен эвес хирезинде даарашкылыг,

Кижи эвес хирезинде чугаалыг. (ном)

2. Психологтуг хоонче киирери:

- «Оорушкунун тогериинче» чалап тур мен, уруглар.Холдарывыс туттунчупкаш кайы хире хой эштеривис номнар бисти долганып алгаш турар-дыр корээлинер. (долгандыр коор, холдарын оору кодурер). Шупту денге «Экии ном! Сен бистин оннуувус сен, сен чокта хол чок – биле домей бис!».

3. Беседа.

- Бо кичээливисте чунун дугайында чугаалажыр-дыр бис?

- Хостуг уенерде кандыг номнар номчуп турар силер?

-Номнун кижиге ажыы чул?

- Ном канчаар тургустунган деп бодаар силер?

    - Уруглар, бо хунгу кичээливисте номнун канчаар тургустунганынын дугайында силерни  таныштырар сорулгалыг мен. Номнун тургузууунче аян-чоруктан кылыылынар.

     Беседа «Номнун тургузуу»

- Номнун тургузуу – биле таныжып корээлинер. Ном бурузу база бодунун дугайында хойну чугаалап турар. Ном картындан эгелээр (обложка, супер обложка, переплет коргузер ). Картынын дузазы-биле ном быжыглаттынган болур. Номну ажыткаш таныжып корээлинер.

-  Бир дугаар арынында чуу бар-дыр?

- Чуу-даа чок бооп болур, чуруктуг бооп болур – оон адын «форзац» дээр.

Ийи дугаар арынын ажыдып корээлинер. Титульный лист бар боор. Ында каяа, каш чылда ундургени, номнун автору, ады турар.

- Дараазында арында эге состу бижээн боор. Эге состун мурнунда чурук бар болза заставка (номнун эгезинде авторнун дугайында кыска тайылбыр болгаш чуруу) дээр, соолунде бар болза концовка (номнун тончузунде авторнун дугайында кыска тайылбыр болгаш чуруу) дээр. Эге соске (предисловие) номнун дугайында кысказы – биле бижээн болур.

-Бир эвес номчаан номунун авторун, адын сагынмас болза номчаан, номчуваанын билип ап болур бе?

- Ном бурузунун артында азы мурнунда каш сос-биле кол утказын тайылбырлап каан болур. Ону аннотация дээр (кыска тайылбыры). Оон ангыда номнун артында азы мурнунда кайы хире назылыг номчукчуга деп назынын база айтып каан болур.

Эге состун соолунде номнун кол утказы эгелээр. Ном чараш чуруктар – биле четчелеттинген болур. Ону «иллюстрация» (чурук каасталгазы)  деп адаар. Чурук каасталгазын чурукчулар азы иллюстраторлар  кылыр. Ол чуруктар номда бижип турар чуулду уругларга билдингир кылдыр тодаргайы-биле коргускен болур.  

- Чамдык номнарга «Шмуцтитул» деп арыннар турар. Ол дээрге номну болуктерге чаргаш болук бурузунун эге арнын чуруп тургаш коргускени болур. Чижээ: «ХХ чус чылда Тыванын алдарлыг кижилери» деп номда.

Ам соолгу арнын корээлинер чуу деп бижээн-дир? Допчузу (содержание азы оглавление)  деп каан болур. Анаа номда кирип  турар чогаалдарнын аттарын каш дугаар арында турарын бижээн болур.

Допчузунун херээ чул?

- Номчукчу хереглээн чогаалын каш дугаар арында турарын дурген тып алырынга дузалаар.

Туннел. Номнун тургузуунче аян-чоруувус дооступ тур, уруглар.

Кайы хире билип алган бис деп чуулду кроссворд дузазы-биле хынаптаалынарам.

1. Эге сос орнунга чогаалчынын дугайында тайылбыр (заставка)
2.  Номнун кыска тайылбыры (аннотация)
3.   Номнун эгезинде азы соолунде чогаалдарнын аттарын каш дугаар арында турарын бижээни (содержание)
4. Номнун карты (обложка)
5. Номнун тончузунде авторнун дугайында кыска тайылбыр (концовка)
6. Чурук каасталгазы (иллюстрация)

   “Номну шын ажыглаарынын дурумнери”.

• Номнун арыннарын сып болбас;
• Ном иштинге карандаш, демир- ужук суп болбас;
• Номну шокарлап, оруп  болбас;
• Номну хирлиг холу-биле тутпас;
• Чемненип оргаш номчуттунмас;
• Номну багай чырыкка номчувас;

Рефлексия.

- Кичээл аян-чоруувус ажыктыг болду, ном дугайында хойну билип алдым дээр болза он талакы холдарын кодурер.

- Шоолуг билип албадым. Ам-даа немей кичээлдээр мен дээр болза солагай холдарын кодурер.

Онаалга. Номнун тургузуун шын ажыглап тургаш бичии номчугаш кылыр.