Глава 2. Продуктивность образовательной деятельности педагога.
1. Обеспечение выполнения освоения обучающимися/воспитанниками коррекционных образовательных программ по итогам мониторингов, проводимых организацией (качество знаний, справка от завуча)
I. Результаты освоения обучающимися, воспитанниками образовательных программ.
Результаты освоения обучающимися образовательных программ даны за последние пять лет. Обучение ведется по программе Федеральной адаптированной основной общеобразовательной программы обучающихся с умственной отсталостью (интеллектуальными нарушениями) далее ФАООП УО (вариант 1), утвержденный приказом Министерства просвещения Российской Федерации от 24.11.2022г. №1026. Примерная программа по тувинскому языку для 5-9 классов специальной (коррекционной) VIII вида школ республики, составитель Ойдан-оол А.К.2007г.
Программа предусматривает в процессе учебной, игровой, трудовой деятельности внимания, мышления воображения, формирование некоторых способов умственной деятельности: учения сравнивать, анализировать, устанавливать простейшие причинно-следственные связи, делать обобщения.
По данным годовых оценок успеваемость учащихся составляет 67 %. Ученики по итогам года имеют положительные оценки по всем предметам начальной школы, неуспевающих учащихся нет. Результаты сохраняются в течение пяти лет.
Достижения в учебной деятельности отслеживаются по определённым критериям у каждого учащегося индивидуально. В результате целенаправленной коррекционно-развивающей работы у учащихся с ограниченными возможностями здоровья выявилась положительная динамика в развитии общеучебных умений и навыков:
Учебный год | Класс | |||
8«б» | 9«б» | 10 «б» | 11 «б» | |
2021-2022 | 47% |
|
|
|
2022-2023 |
| 50% |
|
|
2023-2024 |
|
| 57% |
|
2024-2025 |
|
|
| 67% |




Положительные результаты достигнуты в развитии речевой деятельности учащихся. В начале обучения 40% детей имели средний показатель сформированности речевых умений. Результаты диагностики развития речевой деятельности обучающихся представлены в таблице:
Учебный год | Класс | |||
8 «б» | 9 «б» | 10 «б» | 11 «б» | |
2021-2022 | 40% |
|
|
|
2022-2023 |
| 49% |
|
|
2023-2024 |
|
| 58% |
|
2024-2025 |
|
|
| 61% |




Обучающиеся с интеллектуальной недостаточностью с нарушением звукослогового синтеза, читая слово по слогам, не способен объединить эти слоги в единое слово, соотнести искусственно разделенное на слоги слово и соответствующее слово устной речи, то есть не узнает его. У детей с семантическими нарушениями чтения недостаточно сформирована способность синтезировать, восстанавливать в своем представлении разделенные на слоги слова и предложения. Вследствие несформированности грамматических обобщений дети с семантическими дислексиями в процессе чтения предложений и текста не улавливают связи между словами в предложении. В этом случае понимание читаемого неточное, оно не соответствует содержанию прочитанного.
Учащиеся не могли дать полный ответ на поставленный вопрос, испытывали затруднения в составлении предложений, не могли самостоятельно строить высказывание, 37 % не могли читать, не понимали прочитанное. В данное время дети отвечают на вопросы, составляют рассказы по рисункам и по плану, пересказывают прочитанное, читают наизусть стихотворения.
2. Адаптированная основная общеобразовательная программа ( АООП) по тувинскому языку и чтению для обучающихся 7 - 9 классов на 2021-2022, 2022-2023, 2024-2025 учебные года (справка от завуча)
3. Выявляет особые образовательные потребности и развивает способности обучающихся (справка от завуча)

Мониторинг личностных характеристик обучающихся.
























Достижение моего класса с 2022 по 2026 гг.
Скачать:
Предварительный просмотр:
Пояснительная записка
Адаптированная рабочая программа по тувинской литературе (төрээн чугаа) 8-9 классов составлена на основе: Федеральной адаптированной основной общеобразовательной программы обучающихся с умственной отсталостью (интеллектуальными нарушениями) далее ФАООП УО (вариант1), утвержденный приказом Министерства просвещения Российской Федерации от 24.11.2022г. №1026. Программа для 5-11 классов по тувинскому языку, развитию связной речи, тувинскому устному творчеству и литературе. Кызыл,1994.
Программа рассчитана на 68 часов, в том числе на внеклассное чтение - 8 часов. Возможно уменьшение количества часов в зависимости от изменения годового календарного учебного графика, сроков каникул, выпадения уроков на праздничные дни и на карантин. Обучающиеся проходят обучение по предмету «Торээн чугаа» по программе 5 класса, т.к. в классе учатся дети с тяжелыми нарушениями развития.
ЦЕЛЬ: Создание условий для закрепления и совершенствования навыков правильного, беглого и выразительного чтения учащихся, коррекции недостатков их развития.
ЗАДАЧИ:
- учить читать доступный их пониманию текст вслух и «про себя», осмысленно воспринимать прочитанное;
- формировать навык сознательного, правильного, беглого и выразительного чтения;
- формировать умение пересказывать содержание прочитанного текста;
- коррекция речи, памяти, мышления, аналитико-синтетической деятельности.
Специфика предмета
Чтение, один из основных предметов, является основой для успешного усвоения знаний по предметам, помогает формированию правильной речи, воспитанию положительных качеств, коррекции памяти, речи, внимания.
В программе на каждый год обучения дается примерная тематика произведений, определяется уровень требований к технике чтения, анализу текстов, совершенствованию навыков устной речи и объему внеклассного чтения.
Тематика произведений для чтения подобрана с учетом максимального развития познавательных интересов детей, расширения их кругозора, воспитания нравственных качеств. На всех годах обучения читаются произведения о нашей малой Родине, ее прошлом и настоящем, о мудрости и героизме тувинского народа.
Усвоение содержания читаемого осуществляется в процессе анализа произведений. При этом очень важна система работы по установлению причинно-следственных связей и закономерностей, так как этот вид деятельности имеет огромное коррекционное значение. Учитель в процессе обучения чтению должен уделить особое внимание работе с иллюстративным материалом как одним из эффективных средств формирования познавательной деятельности учащихся и коррекции недостатков их развития.
Большое внимание на уроках чтения уделяется развитию связной устной речи. Учащиеся овладевают правильным, полным и последовательным пересказом в процессе систематической работы, направленной на понимание содержания произведений, обогащение и уточнение словарного запаса, обучение правильному построению предложений, и в процессе упражнений в воспроизведении прочитанного.
В 7 классе закрепляются навыки правильного, сознательного и выразительного чтения, школьники читают вслух и про себя, осваивают полный и выборочный пересказ. Усвоение содержания читаемого осуществляется в процессе анализа произведений. При этом очень важна система работы по установлению причинно-следственных связей и закономерностей, так как этот вид деятельности имеет огромное коррекционное значение.
Основные виды организации учебного курса
Урок, фронтальная работа, практическая работа, контрольная работа, самостоятельная работа.
Основными видами деятельности учащихся по предмету являются:
Чтение вслух и про себя, объяснительное чтение, пересказ, ответы на вопросы.
Методы обучения: Словесные, наглядные.
Основные технологии: - личностно-ориентированные; - коммуникационно-коммуникативные;
- здоровьесберегающие; - игровые.
Требования к уровню подготовки обучающихся.
В конце учебного курса учащиеся должны уметь:
- осознанно и правильно читать текст целыми словами;
- выделять главную мысль произведения, осознавать последовательность, причинность и смысл прочитанного;
- делить текст на законченные по смыслу части по данным заглавиям;
- придумывать заглавия к основным частям текста, коллективно составлять план;
- выделять главных действующих лиц, оценивать их поступки;
- выбирать в тексте слова, выражения, характеризующие героев, события, картины природы;
- заучивать стихотворения, басни;
- читать доступные детские книги, газеты, журналы, отвечать по содержанию, рассказывать отдельные эпизоды прочитанного.
Учащиеся должны знать:
- наизусть 3 – 5 стихотворений; - наизусть 1 басню.
Торээн чугаанын календарь-темалыг планы 8 клас. неделяда 2 шак
№ | Кичээлдин темазы | Бажынга онаалга | Номчуурунун хевирлери, аргалары | Ѳѳреникчилернин билиинге негелделер | |||
хуну | ш | ||||||
Бистин тѳрээн чуртувус | |||||||
1 | 03.09. | Делегейде эн-не делгем. С.Майнак «Азия диптин чурээнде». | Арын 4 – 5, айтырыгларга харыылаар | Медерелдиг, шын болгаш аянныг номчулга. | Тыва Республика Россиянын составында. Россиянын болгаш Тыванын символдары. Тыва-биле кызыгаарлажып турар кожалары. Азия диптин товунде Тыва. Торээн черинин онзагай, каас-чаражын, чогаалчынын чуртунга чоргааралын коргускени. | ||
2 | 05.09. | В. Серен-оол «Мээн Тывам»; А. Шоюн «Чоргаарал». | Тыва Республиканын сулдезин, тугун чуруур | Медерелдиг, аянныг болгаш шилилгелиг номчулга. | Торээн чуртувустун оске черлерден ылгалы. Тывалар салым-чаяанныг, кадыг-бергелерге торулбас, ажыл-ишчи чон деп бадыткап билири. Уруглар дыштаныр «Океан» деп топке оске соок уруглар-биле таныжып, бодунун Торээн Тывазынын национал культуразын, символдарын унелеп коргузери. | ||
3 | 10.09. | Д. Бегзи «Танды-Ууланын бедиинче» («Оннуктер дугайында тоожу» деп чогаалдан узунду). | Утказын чугаалаар кылдыр номчуур | Медерелдиг, аянныг, дынналдыр номчуур. | Торээн чернин агаар-бойдузу кижини канчаар оортуп чоруурун, Танда-Ууланы ашкан кижи кандыг аннарны, унуштерни коруп болурун чугаалап билир. | ||
4 | 12.09. | С. Тока «Оттук-Даш тулчуушкуну». | Арын 18,21,23, айтырыгларга харыылаар | Чугурту, шын номчулга. Кезектерге ат бээр. | Тыванын бодуун чону эжелекчи кыдат армияга удур канчаар демисежип турганын турганын болгаш чогаалдын маадырларынын овур-хевирин чугаалап билири. Айтырыгларга харыылап шыдаары. Тураскаалдыг черлерни билири. | ||
5 | 17.09. | Н. Конгар «Тыва бижик»; К-Э. Кудажы «Тарлашкын». | Арын 23, шулукту шээжилээр | Шын, аянныг, медерелдиг номчулга. | Тыва бижиктин тоогузун болгаш оон ундезилекчилерин билири. | ||
6 | 19.09. | К. Шойгу «Бижикке ооренгенгим»; М. Олчей-оол «Ужен хулбус». | «Ужен хулбус», номчааш, утказын чугаалаар | Шын, аянныг, медерелдиг номчулга. | Тыва ужук-бижикти, тыва чон канчаар сонуургап, ооренип, унелеп чораанын медереп чугаалап билири. Улдегер домактарнын утказын тайылбырлап шыдаары. | ||
7 | 24.09. | Класстан дашкаар номчулга. О.Саган-оол «Саян сыннарынын баарында». | Арын 5 (номчулга ному), аянныг номчуур | Медерелдиг, шын аянныг номчулга. | Тыва чурту топ болгаш барыын талакы кезектери сонгу талазындан Саян сыннары-биле, мурнуу талазындан Танды тайгалары-биле хурээлеттинип чыдарын билиндирер. | ||
8 | 26.09. | Ооредиглиг чогаадыг «Бистин чуртувус». | Арын 34, айтырыгларга харыылаар | Чугаа сайзырадылгазы. Словарь ажылы. | Ооренген темаларынга, чогаалдарынга даянмышаан, Торээн чурт, Торээн хоорай деп чул, оон утказын болгаш анаа бодунун хамаарылгазын бижимел чугаага илередиринге ооренир. | ||
Кус | |||||||
9 | 01.10. | С. Сарыг-оол «Кузун»; Б. Ондар «Кадарчынын оглу». | Арын 35, шулукту шээжилээр | Медерелдиг, аянныг болгаш шилилгелиг номчулга. | Шулукту анализтеп билири, аянныг номчууру. Чуруктун утказынга кыска чугаа тургузуп билири. Созуглелдин кол утказын билири. Улегер домактарнын утказы. Кежээ, дузааргак аажы-чанны хевирлээр. | ||
10 | 03.10. | С. Сарыг-оол «Кежээкей, хоорукпей»; С. Даржай «Берингир кус». | Арын 45, шулукту шээжи-биле доктаадыр | Медерелдиг, аянныг болгаш шилилгелиг номчулга. Рольдап номчуур. | Шулуктун утказы адынга канчаар дугжуп турарын билири. Куску ажыл-иш дугайында чугаалап шыдаары. Ногааларны билири. | ||
11 | 08.10. | Н. Незлобин «Кузун колхозка»; О. Сувакпит «Тыванын кузу». | Арын 49, «Билир силер бе?», номчааш, утказын чугаалаар | Медерелдиг, шын аянныг номчулга. | Номчаан кезектеринге аттан бергеш кол утказын чугаалап шыдаар. Орай кустун демдектерин чугаадан тып номчууру. Аянныг номчуп, утказын чугаалаары. | ||
12 | 10.10. | Чогаадыг «Орай кус». | Орай кустун чуруун чуруур | Чугаа сайзырадылгазы. Словарь ажылы. | Орай кустун демдектерин болгаш кижилернин ажыл-ижин чуруктан коруп чугаа тургузар. Ном-биле ажылдап билири, номчаан чуулун сайгарары. | ||
Школа, сагылга-чурум болгаш ог-буле | |||||||
13 | 15.10. | К. Тоюн «Аяс»; Х. Ойдан-оол «Чодураа катап унуп келген». | Арын 54, шулукту шээжилээр | Медерелдиг, шын аянныг чугурту номчулга. | Шулуктун кол утказын билири. Кол маадырнын чанында эки талаларын айтып, бодунун хууда аажы-чаны-биле деннеп чугаалап шыдаар. Школачыларнын ажыктыг ажылын унелеп билир. Бойдус, унуш камгалалынга боттары канчаар киржип турарын чугаалап билири. | ||
14 | 17.10. | О. Сувакпит «Найырал»; Б. Ховенмей «Адазынын айбызынга». | Арын 58, номчааш, утказын чугаалаар | Медерелдиг, шын аянныг номчулга. Кезектерге ат бээр. | Кезек бурузунун кол утказын илередир домактарны тыпкаш, аттан бергеш тайылбырлаар. Кол маадырнын тура-соруктуун, дидим, эрестиин чугаалаар. Шулуктун кол утказын тайылбырлап шыдаары. | ||
15 | 22.10. | О.Монгуш «Кижи хону»; О. Сувакпит «Камналга» . | Арын 69, шулукту шээжилээр | Медерелдиг, аянныг болгаш шилилгелиг номчулга. Рольдап номчуур. | Ооредилге херекселдеринге камныг, оларны кадагалап, чурумчудуп билиринге ооредир. | ||
16 | 24.10. | Ч. Кара-Куске «Сос дыннаваска». | Арын 70, аянныг номчулга | Медерелдиг, шын аянныг чугурту номчулга. | Чугаанын кол утказын оон ады-биле дууштуруп, сос дынаваска чуге чедирип болурун билиндирер. | ||
17 | 5.11 | И. Крылов «Корунчук болгаш Сарбашкын» (басня); К. Тоюн «Куске» (басня). | Арын 78, басняны шээжилээр | Медерелдиг, шын аянныг чугурту номчулга. | Басня номчулгазынын аяннын, утказын билиндирер. .Деннелгени болгаш домейлээшкинни авторнун ажыглааны | ||
18 | 07.11. | Класстан дашкаар номчулга. Е.Танова «Эрес-оолдун школазы» . | Арын 146 (номчулга ному), аянныг номчуур | Медерелдиг, аянныг болгаш шилилгелиг номчулга. | Тыва улустун улегер домактарынга даянып алгаш уругларны шын сагылга-чурумга, чараш аажы-чанга ооредир. | ||
Ноябрь 7 – Чопшээрежилгенин болгаш эптежилгенин хуну (1ш) | |||||||
19 | 12.11. | А.Шоюн «Ноябрь 7-нин байырлалы». | Арын 250, номчааш, утказын чугаалаар | Медерелдиг, аянныг болгаш шилилгелиг номчулга. | Байырлалдын тоогузун, оон канчаар тыптып келгенин билип алыр. | ||
Улустун аас чогаалы (8ш) | |||||||
20 | 14.11. | «Алды алышкы» (тыва улустун тоолу). | Арын 90, аянныг номчулга | Рольдап, аянныг номчулга. | Аас чогаал дугайында билиин сайзырадыр. Тоолду утка талазы-биле кезектерге чарып алгаш утказын тоол аяннын ажыглап чукгаалап ооренир. | ||
21 | 1911. | «Бе бажы» (орус улустун тоолу); «Уш тажы» (индий улустун толу). | Тоолдарны номчааш, утказын чугаалаар | Кезектеп болгаш рольдап номчулга. | Тоолдун кол утказын илередип билири, шын, аянныг номчууру. Маадырларнын овур-хевирин чугаалап ооренир. | ||
22 | 21.11. | «Исчи» (казак улустун толу); С. Сурун-оол «Байлан» (тоол). | Тоолдарны номчааш, утказын чугаалаар | Аянныг, дынзыг ун-биле, медерелдиг номчулга. | Тоолдун кол утказын билиндирер. Кээргээчел, дузааргак сеткилдиг, эскериичел чорукка кижизидер. | ||
23 | 26.11. | С. Бюрбю «Бора-Шиижек». | Тоолду номчааш, утказын чугаалаар | Аянныг, дынзыг ун-биле, медерелдиг номчулга. | Тоолдун кол утказын билиндирер. Кээргээчел, дузааргак сеткилдиг, эскериичел чорукка кижизидер. | ||
24 | 28.11. | Тывызыктар, улегер домактар, дурген чугаалар. | 5-5 тывызык, улегер домак шээжилээр, 1 дурген-чугаа доктаадыр | Моорейлежир. | Улегер домак, тывызыктарнын болуктерин, утказын билиндирер. | ||
25 | 03.12. | Оскус-оол биле Элчиген-Кулак хаан (тоолчургу болгаш тоогу чугаалар). | Арын 113, номчааш, утказын чугаалаар | Аянныг, рольдап номчуур | Чугаанын утказынга хамаарышкан айтырыгларга харыылаар. Бодунун билир чугаазын чугаалаар. | ||
26 | 05.12. | Тарбаган биле Кошкар. Сут-Хол. Шеми (тоолчургу болгаш тоогу чугаалар). | Арын 115, номчааш, утказын чугаалаар | Аянныг номчулга | Кол утказын кысказы-биле чугаалаар. | ||
27 | 10.12. | Класстан дашкаар номчулга. Мифтер. | Арын 44 (номчулга ному), аянныг номчуур | Аянныг, рольдап номчуур | Чугаанын утказынга хамаарышкан айтырыгларга харыылаар. Бодунун билир чугаазын чугаалаар. | ||
Кыш (5ш) | |||||||
28 | 12.12. | Л. Чадамба «Кыжын»; С. Сарыг-оол «Кышкы хун». | Арын 119, шулукту шээжилээр | Аянныг, медерелдиг болгаш шилилгелиг номчулга | Кышкы оюннар дугайында беседа. Кыштын демдектерин шулукту канчаар коргускенин тып номчуур. Чугаада домейлээшкиннерни ажыглаанын чугаалаар. | ||
29 | 17.12. | М. Гумилевская «Харнын ону чуге агыл». | Арын 121, номчааш, утказын чугаалаар | Медерелдиг номчулга | Чугаанын утказын боттарынын хайгааралы-биле деннеп чугаалаар. | ||
30 | 19.12. | А. Шоюн «Ыяштаан адашкылар»; М. Эргеп «Мон лыжалар». | Арын 128, айтырыгларга харыылаар | Аянныг, медерелдиг номчулга Илчирбелеп, номчуур | Утказын чугаалап, амыдырал-биле холбап билири. | ||
31 | 23.12. | С. Хертек «Озалдыг ужурал»; М. Кенин-Лопсан «Чаа чылдын Шагаазы». | Арын 136, шулукту шээжилээр | Медерелдиг, шилилгелиг номчулга | Номчааш айтырыгларга харыылап ооренир. | ||
32 | 26.12. | Ооредиглиг чогаадыг «Кыш». | Кышкы уенин чуруун чуруур | Чугаа сайзырадылгазы. Словарь ажылы | Кыштын демдектерин болгаш кижилернин ажыл-ижин чуруктан коруп чугаа тургузар. Ном-биле ажылдап билири, номчаан чуулун сайгарары. | ||
Тыва чоннун чаагай чанчылдары (5ш) | |||||||
33 | 14.01. | М.Кенин-Лопсан «Кырган-авам чугаалары». | Кырган-аваларындан бир солун чугаа дыннап эккээр | Медерелдиг аянныг номчулга | Кырган-авазынын чугааларындан тыва улустун чанчылдарын билиндирер. | ||
34 | 16.01. | Ч. Чулдум «Шагаа». | Шагаада албан сагыыр чуулдерни, чанчылдарны бижиир | Медерелдиг шын номчулга | Шагаа дугайында билиглерин чугаа-биле сайзырадыр. | ||
35 | 21.01. | С. Сарыг-оол «Ангыр-оолдун тоожузу» (романдан узундулер). | Бодунун чылынын аажы-чанын бижиир | Шын медерелдиг болгаш аянныг номчулга | Чоннун чаагай чанчылдарын номчаан узундулерден шилип тып, утказын илередир. | ||
36 | 23.01. | Ыяш кезерде йорээл салыры. Ч. Конгар «Чанчылывыс чараш». | Арын 150, шулукту шээжилээр | Аянныг болгаш медерелдиг номчулга | Йорээлдерни болгаш шулукту номчааш, бойдуска камныг болурун, оон ужур-утказын билиндирер. | ||
37 | 28.01. | Класстан дашкаар номчулга. Ч.Чулдум «Кырган-авам аптаразы». | Арын 171 (номчулга ному), аянныг номчуур | Медерелдиг, шилилгелиг номчулга | Эт-хоренгизинге камныг-кадагалыг болурунга чанчыктырар. Номчааш айтырыгларга харыылап ооренир. | ||
Кижи, бойдус, экология, кадыкшыл (8ш) | |||||||
38 | 30.01 | Н.Конгар «Кижи чернин ээзи»; С.Молдурга «Кичээн, кижи!». | Ховар унуштерни, аннарны бижиир | Медерелдиг, аянныг, шилилгелиг номчулга. | Созуглелдин утказын шын илередип билир. «Кызыл дептер» дугайында болгаш ховар аннар, куштарны билири. Чернин езулуг ээзи кандыг болурун билиндирер. Тотчеглекчи чорук чуге чедирерил? | ||
39 | 04.02. | М.Кенин-Лопсан «Кестирген пош»; К.Мунзук «Чодураа». | Арын 158, шулукту шээжилээр | Аянныг болгаш сергек ун-биле | Шулуктун утказын одуруглар аайы-биле сайгарып чугаалап ооренир. Авторнун чагыын сактап алыр. | ||
40 | 06.02. | К.-Э. Кудажы «Хулбузек». | Арын 159, номчааш, утказын чугаалаар | Медерелдиг, аянныг, шилилгелиг номчулга. | Чечен чугааны номчааш утказын элдээрди чугаалап билирин чанчыктырар. Оолдун ог-булези буянныг чуулду кылгагынга даянып алгаш, уругларны чараш мозу-шынарга кижизидер. | ||
41 | 11.02. | К.Аракчаа «Дириг тураскаал». | Арын 167, номчааш, утказын чугаалаар | Медерелдиг, аянныг, шилилгелиг номчулга. | Созуглелдин утказын чугаалап билиринге чанчыктырар. Бойдуска хумагалыг болурун кижизидер. | ||
42 | 13.02. | М.Эргеп «Буян-кежик» | Арын 173, номчааш, утказын чугаалаар | Медерелдиг, чугурту номчуур | Буянныг чорук кылган чылгычы кандыг аас-кежиктиг болганын болгаш чуге бо чечен чугааны «Буян-кежик» деп адаанын билиндирер. | ||
43 | 18.02. | С.Тамба «Хайыралыг булун». | Арын 176, номчааш, утказын чугаалаар | Медерелдиг, аянныг, шилилгелиг номчулга. | Айыыл-халапка таварышкан аннарга буянныг чуулду чедирерин билиндирер. | ||
44 | 20.02. | А.Шоюн «Бойдусту хумагалап камгалаары – ыдыктыг хулээлге». | Арын 180, шулукту шээжилээр | Аянныг, шилилгелиг номчулга | Тыванын каас-чараш бойдузун канчаар камгалаарыл? Куруненин заповедниктеринин дугайында чуну билгенин чугаалаар. | ||
45 | 25.02 | Чогаадыг «Бойдусту камгалаары». | Арын 185, айтырыгларга харыылаар | Чурук болгаш бодунун хайгааралын чугаалаар. | Бижимел чугаага бодунун хайгааралдарын болгаш бодалдарын шын илередип ооренир. | ||
Февраль 23 – Ада-чурт камгалакчыларынын хуну (1ш) | |||||||
46 | 27.02. | С.Пюрбю «Тайбын иштин танныылы»; И.Кузнецов «Полктун оглу». | Арын 252, шулукту шээжилээр | Аянныг, медерелдиг номчулга | Аянныг номчааш, утказын чугаалап ооренир. Чурук чуруур. | ||
Март 8 – Бугу делегейнин херээженнеринин хуну (2ш) | |||||||
47 | 04.03. | А. Шоюн «Март 8 дугайында»; К.Мунзук «Кады чор сен, авай». | Авазынын портредин чуруур | Шын, аянныг номчулга | Байырлалдын тоогузун, аянныг номчуп утказын эдертип чугаалаары. Республикада сураглыг херээженнернин аттарын чугаалаар. | ||
48 | 06.03. | Х. Анчымаа-Тока «Иенин буяны»; З. Намзырай «Кырган-ава оорушкузу». | Арын 262, шулукту шээжилээр | Медерелдиг, аянныг номчулга | Ава, кырган-ава кижинин амыдыралын болгаш ажы-толунге ынаан чогаалдардан номчааш, чугаалап ооренир. | ||
Час (4ш) | |||||||
49 | 11.03. | Г. Скребицкий «Частын будуузунде»; С. Сарыг-оол «Час». | Арын 188, шулукту шээжилээр | Медерелдиг, аянныг номчулга | Чогаалдан болгаш бодунун хайгааралындан частын демдектерин демдеглеп чугаалаар. Шулукте болгаш чечен чугаада частын демдектерин деннеп коор. | ||
50 | 13.03. | О. Саган-оол «Онза уе»; В. Бианки «Уш час». | Арын 189, номчааш, утказын чугаалаар | Аянныг болгаш медерелдиг номчулга | Частын онзагайын болгаш уш частын ылгавыр демдектерин адап, дириг бойдуста оскерилгелерни эскергени, куштурнын аттарын ушта бижиир. | ||
51 | 18.03. | Э.Кечил-оол «Эрээн шанак»; Ю. Кюнзегеш «Частын ыры». | Арын 194, шулукту шээжилээр | Медерелдиг, аянныг номчулга | Чугаанын утказын шын, тодаргай дамчыдары. Шулукту аянныг номчааш, утказын сайгарар. | ||
52 | 20.03. | С. Сарыг-оол «Чаагай час»; С.Таспай «Дуруяа оолдары». | Арын 197, номчааш, утказын чугаалаар | Аянныг болгаш медерелдиг номчулга | Дуруяа куштун амыдырал-ижин билип алыр. Утказын чугаалап ооренир. | ||
Амыдырал болгаш куш-ажыл (7ш) | |||||||
53 | 1.04 | М. Олчей-оол «Ажыл турда»; О.Саган-оол «Кадарчы – маадыр». | Арын 201, шулукту шээжилээр | Медерелдиг, аянныг номчулга. Рольдап номчудар. | Ажыл дээрге чуртталга, амыдырал, чону дээш, чурту дээш ажылдаарга чоргааранчыг, оорунчуг, ол алдар-дыр деп чувени уругларга билиндирер. | ||
54 | 03.04. | С.Сарыг-оол «Саны-Моге». | Арын 171, аянныг номчуур | Аянныг, шилилгелиг номчулга | Шулуктун утказын чугаалаар. Куш-ажыл кижиге чуну бээрил, аас-кежиктиг чуртталганын дозу чудел дээрзин билиндирер. | ||
55 | 08.04. | М.Эргеп «Чартык арбай»; С.Сурун-оол «Моортай биле тоолай» (басня). | Арын 216, басняны шээжилээр | Медерелдиг, аянныг, рольдап номчуур. | Чугаанын утказын айтырыглар дузазы-биле сайгарар. Баснянын кол бодалын болгаш утказын сайгарып чугаалаар. | ||
56 | 10.04. | Е.Бады-Монге «Бызаалар кадарышканым» | Арын 217, номчааш, утказын чугаалаар | Аянныг, шилилгелиг номчулга | Ажыл кижини амыдыралга ооредир деп чуулду уругларга билиндирер. | ||
57 | 15.04. | В.Маяковский «Кым болурул?» | Келир уеде кым болурун бижиир | Аянныг болгаш медерелдиг номчулга | Кандыг эртемнер барын билип, озуп келгеш кым болурун баш бурунгаар шилип алырын билиндирер. | ||
58 | 17.04. | Класстан дашкаар номчулга. М.Олчей-оол «Начын». | Арын 95 (номчулга ному), аянныг номчуур | Медерелдиг, аянныг, рольдап номчуур. | Чугаанын утказын айтырыглар дузазы-биле сайгарар. Чечен чугаанын кол бодалын болгаш утказын сайгарып чугаалаар. | ||
59 | 22.04. | Чогаадыг «Баштайгы куш-ажылым». | Арын 231, айтырыгларга харыылаар | Бодунун хайгааралын чугаалаар. | Бижимел чугаага бодунун хайгааралдарын болгаш бодалдарын шын илередип ооренир. | ||
Апрель 12 – Космонавтика хуну (1ш) | |||||||
60 | 24.04. | Ю.Гагарин «Мен чуну корген мен»; М.Сат «Сылдыстар». | Арын 265, номчааш, утказын чугаалаар | Медерелдиг чугурту номчулга | Байырлалдын тоогузун, сураглыг космонавтыларнын аттарын билири. Ю. Гагариннин сактыышкынын номчааш, чугаалаар. Сылдыстар чуну билгенин чугаалаар. | ||
Май 1 болгаш 2 – Частын болгаш куш-ажылдын байырлалы (1ш) | |||||||
61 | 29.04. | А.Шоюн «Май бирнин байырлалы»; Ю.Кюнзегеш «Май». | Арын 268, шулукту шээжилээр | Медерелдиг, аянныг болгаш шилилгелиг номчулга. | Байырлалдын тоогузун, оон канчаар тыптып келгенин билип алыр. | ||
Май 9 – Тиилелге хуну (1ш) | |||||||
62 | 06.05. | З.Намзырай «Он санитар кыс»; Т.Кызыл-оол «Бурзекейнин ады». | Эки турачыларнын аттарын бижиир | Медерелдиг, аянныг болгаш шилилгелиг номчулга. | Тиилелгеге бугу чоннун оорушкузун болгаш дайзынга удур демиселге тыва араттарнын киириштирип турган улуг-хуузун чогаалдар дамчыштыр билиндирер. | ||
Чай (5ш) | |||||||
63 | 08.05. | К.-Э.Кудажы «Кызыл-каттын чагыы»; Х.Ойдан-оол «Ак анчы». | Арын 232, шулукту шээжилээр | Шилилгелиг, аянныг номчулга | Чечен чугаадан чайнын демдектерин, анчынын ак -сеткилдиин, тывынгыр-дидимин допчулап чугаалаар. | ||
64 | 13.05. | Ш.Суван «Чуреккир». | Арын 238, номчааш, утказын чугаалаар | Дынзыг ун-биле медерелдиг, аянныг номчуур | Чечен чугаанын кол утказын илередир. Дириг амытаннарга камныг кичээнгейлиг болурун кижизидер. | ||
65 | 15.05. | Б.Ондар «Хербис даанга». | Арын 242, номчааш, утказын чугаалаар | Медерелдиг, аянныг, рольдап номчуур. | Чугаанын утказын айтырыглар дузазы-биле сайгарар. Чечен чугаанын кол бодалын болгаш утказын сайгарып чугаалаар. | ||
66 | 20.05. | Сюжеттиг чурук-биле ажыл. О.Сувакпит «Аян-чорук-биле». | Арын 248, шулукту шээжилээр | Аянныг, сергек ун-биле номчуур. | Аян-чорукчулар деп кымыл,олар чуну магадап коргенин чугаалаар. Уруглар кандыг аян-чорук кылырын чугаалаар. | ||
67 | 22.05. | Чогаадыг «Чайгы дыштанылгада…». | Арын 249, айтырыгларга харыылаар | Чугаа сайзырадылгазы. Словарь ажылы. | Уругларнын чайгы дыштанылгазын шын ажыглап билиринге чанчыктырар, ону бижимел чугаага дамчыдып билирин чедип алыр | ||
Катаптаашкын (2ш) | |||||||
68 | 27.29.05. | Чыл дургузунда ооренгенин катаптаар | Чыл дургузунда уругларнын номчулгага алган билиглерин, чанчылдарын быжыглап катаптаар | ||||
Календарно-тематический план по предмету «Тувинская литература» 9 «а» класс
Всего 68 часов, в неделю 2 часа.
№ | Кичээлдин темазы | Кичээлдин сорулгазы | шагы | хүнү |
1 | Киирилде кичээл. Ном кижиниң өңнүү. С. Сарыг-оол «Ном» (шүлүк). | Чаа теманы билип алырда, чаа билиг алырынче кичээнгейни хаара тудуп ап билири | 1 | 5.09 |
2 | Ю. Кюнзегеш «Сиген шөлүнде» (шүлүк). | Ооредилге уезинде быжыг мотивацияны тургузары. | 2 | 6.12.09 |
3 | С. А. Сарыг-оол «Эдер амытаннар». («Аңгыр-оолдуң тоожузу» деп чогаалдан эге). | Бодунун бижээн чуулун эдип-чазап шыдаары. Боданып тургаш чогаадыгнын созуглелин бижиири. Чогаадыкчы ажылга сонуургалын оттурары. | 2 | 13.19.09 |
4 | Чогаал теориязы. Тыва улустун аас чогаалы. Тоолдар. | Бодун хынаарын, хайгаараарын боттандырары | 2 | 20.26.09 |
5 | Анаа тоолдар «Балыкчы Багай-оол». | Ооредилгеге сундугарын болгаш чогаадыкчы ажыл-ижин боттандырар. | 2 | 27.3.10 |
6 | Дириг амытаннар дугайында тоолдар «Чеди иелиг Чес-Мыйыс | Бодун хынаарын, хайгаараарын боттандырары | 2 | 4.10.10 |
7 | Хуулгаазын тоолдар. «Тос оолдуг Доктагана кадай». | Бодун хынаарын, хайгаараарын боттандырары | 2 | 12.17.10 |
8 | «Тос шилги аъттыг Өскүс-оол». | Бодун хынаарын, хайгаараарын боттандырары | 2 | 18.24.10 |
9 | Тест-биле ажыл | Бодун хынаарын, хайгаараарын боттандырары | 1 | 25.10 |
2 четверть, 2 часа в неделю
№ | Кичээлдин темазы | Кичээлдин сорулгазы | шагы | хүнү |
1 | Чогаал теориязы.Үлегер домактар болгаш чечен сөстер дугайында билиг. | Чаа теманы билип алырда, чаа билиг алырынче кичээнгейни хаара тудуп ап билири. | 2 | 7.8.11 |
2 | Тывызыктар. | Бодун хынаарын, хайгаараарын боттандырары | 2 | 14.15.11 |
3 | Кызыл-Эник Кудажы «Кым эң ажыктыгыл?». | Бодунун бижээн чуулун эдип-чазап шыдаары. Боданып тургаш чогаадыгнын созуглелин бижиири. Чогаадыкчы ажылга сонуургалын оттурары. | 2 | 21.22.11 |
4 | Монгуш Эргеп «Чартык арбай». | Бодунун бижээн чуулун эдип-чазап шыдаары. Боданып тургаш чогаадыгнын созуглелин бижиири. Чогаадыкчы ажылга сонуургалын оттурары. | 2 | 28.29.11 |
5 | Салим Сүрүӊ-оол «Карактар дугайында маргылдаа». | Бодунун бижээн чуулун эдип-чазап шыдаары. Боданып тургаш чогаадыгнын созуглелин бижиири. Чогаадыкчы ажылга сонуургалын оттурары. | 2 | 5.6.12 |
6 | Чап Чүлдүм «Тарааның тывылганы». | Бодунун бижээн чуулун эдип-чазап шыдаары. Боданып тургаш чогаадыгнын созуглелин бижиири. Чогаадыкчы ажылга сонуургалын оттурары. | 2 | 12.13.12 |
7 | Монгуш Эргеп «Хек чүге ыраажы болганыл?». | Бодунун бижээн чуулун эдип-чазап шыдаары. Боданып тургаш чогаадыгнын созуглелин бижиири. Чогаадыкчы ажылга сонуургалын оттурары. | 2 | 19.20.12 |
8 | Тест-биле ажыл | Бодунун бижээн чуулун эдип-чазап шыдаары. Боданып тургаш чогаадыгнын созуглелин бижиири. Чогаадыкчы ажылга сонуургалын оттурары. | 2 | 26.27.12 |
- 3 четверть, 2 часа в неделю.
№ | Кичээлдин темазы | Кичээлдин сорулгазы | шагы | хүнү |
1 | Авторлуг тоолдар дугайында билиг. Немелде номчулга. Салим Сүрүң-оол «Хунажык | Ооредилге уезинде быжыг мотивацияны тургузары. | 2 | 14.17.01 |
2 | Олег Сувакпит «Арзылаң биле Пар». | Ооредилге уезинде быжыг мотивацияны тургузары. | 2 | 21.24.01 |
3 | Салчак Серен «Ном биле Портфель». Диригжидилге дугайында билиг | Ооредилге уезинде быжыг мотивацияны тургузары. | 2 | 28,31.01 |
4 | Басня дугайында билиг. Василий Эренчин «Ийи өңнүк». | Ооредилге уезинде быжыг мотивацияны тургузары | 2 | 4.7.02 |
5 | Кыска чогаадыг «Кижи болуру чажындан...». | Бодунун бижээн чуулун эдип-чазап шыдаары. Боданып тургаш чогаадыгнын созуглелин бижиири. Чогаадыкчы ажылга сонуургалын оттурары. | 2 | 11.14.02 |
6 | Леонид Чадамба «Аян-чорук» (тоожудан үзүндүлер). «Ужар». «Кайгамчык-ла». «Азас». | Бодунун бижээн чуулун эдип-чазап шыдаары. Боданып тургаш чогаадыгнын созуглелин бижиири. Чогаадыкчы ажылга сонуургалын оттурары. | 2 | 18.21.02 |
7 | Пейзаж дугайында билиг | Пейзаж чурумалы ушта бижээш, шээжилээр | 2 | 25.28.02 |
8 | Олег Саган-оол «Эжишкилер» (чечен чугаа). | Болук болгаш эжеш кылдыр ажылдап тургаш турум мотивациялыг болуру. | 2 | 4.7.03 |
9 | Олег Сувакпит «Аът чарыжы». | Болук болгаш эжеш кылдыр ажылдап тургаш турум мотивациялыг болуру. | 2 | 11.14.03 |
10 | Монгуш Эргеп «Өдүгенде чайлаг | Болук болгаш эжеш кылдыр ажылдап тургаш турум мотивациялыг болуру | 2 | 18.21.03 |
4 четверть, 2 часа в неделю
№ | Кичээлдин темазы | Кичээлдин сорулгазы | шагы | хүнү |
1 | Шангыр-оол Суван «Кара-Баштыг». | Болук болгаш эжеш кылдыр ажылдап тургаш турум мотивациялыг болуру | 2 | 1.4.04 |
2 | Роман Лудуп «Таваар, маажым бадып келгеш» (шүлүк). | Ооредилге уезинде быжыг мотивацияны тургузары. | 2 | 8.11.04 |
3 | Кыска чогаадыг Мээң маадырлыг чоруум дээрге…». | Бодунун бижээн чуулун эдип-чазап шыдаары. Боданып тургаш чогаадыгнын созуглелин бижиири. Чогаадыкчы ажылга сонуургалын оттурары. | 1 | 15.04 |
4 | «Шангыр-оол Суван «Хүн херелден аалчылар» (тоожудан үзүндүлер). | Болук болгаш эжеш кылдыр ажылдап тургаш турум мотивациялыг болуру. | 2 | 18.22.04 |
5 | Николай Куулар «Танаа-Херелдин чуртунда» деп тоожудан эгелер. | Ук чогаалды ханы ооренири. Оске чогаалдар-биле деннээри. | 2 | 25.29.04 |
6 | Эдуард Донгак «Буянныг амытаннар» (Чолдак-Анчынын чангыс кезектиг, уш коргузуглуг шиизи). | Болук болгаш эжеш кылдыр ажылдап тургаш турум мотивациялыг болуру. | 2 | 6.13.05 |
7 | Сергей Пюрбю «Ынак Тывам» (шүлүк). | Ооредилге уезинде быжыг мотивацияны тургузары. | 1 | 16.05 |
8 | Олег Сувакпит. «Россияга алдар». | Ооредилге уезинде быжыг мотивацияны тургузары. | 1 | 20.05 |
9 | Антон Үержаа «Ие дылым». | Чогаадыкчы ажылга сонуургалын оттурары. | 1 | 23.05 |
Пояснительная записка
Адаптированная рабочая программа по тувинскому языку для 8-9 классов составлена на основе Федеральной адаптированной основной общеобразовательной программы обучающихся с умственной отсталостью (интеллектуальными нарушениями) далее ФАООП УО (вариант1), утвержденный приказом Министерства просвещения Российской Федерации от 24.11.2022г. №1026.Примерная программа по тувинскому языку для 5-9 классов специальной (коррекционной) VIII вида школ республики, составитель Ойдан-оол А.К.2007г.
Программа рассчитана на 68 часов, в том числе на контрольные работы – 5 часов. Возможно уменьшение количества часов в зависимости от изменения годового календарного учебного графика, сроков каникул, выпадения уроков на праздничные дни и на карантин. Обучающиеся проходят обучение по предмету «Тыва дыл» по программе 4 класса, т.к в классе учатся дети с тяжелыми нарушениями развития.
«Тувинский язык» как учебный предмет является ведущим, так как от его усвоения во многом зависит успешность всего школьного обучения. Актуальностью является его практическая и коррекционная направленность обучения языку и обусловливает его специфику. Все знания учащихся, получаемые ими в основном при выполнении упражнений, являются практически значимыми для их социальной адаптации и реабилитации. Необходимость коррекции познавательной и речевой деятельности умственно отсталых школьников обусловлена трудностями овладения ими (родной) фонетикой, графикой и орфографией, своеобразием их общего и речевого развития, имеющихся психофизических функций.
Основная цель изучения предмета - социальная реабилитация и адаптация учащихся с интеллектуальными нарушениями в современном обществе.
На уроках тувинского языка используются следующие методы:
- Объяснительно-иллюстративный или информационно-рецептивный;
- Беседа;
- Наблюдение;
- Работа с книгой;
- Упражнение;
- Самостоятельная работа;
- Практическая работа;
- ИКТ.
Методы распределяются на методы преподавания и соответствующие им методы учения:
- Информационно-обобщающий (учитель) / исполнительский (ученик);
- Объяснительный / репродуктивный
- Инструктивный / практический
- Объяснительно-побуждающий / поисковый.
Формы:
- Учебная экскурсия;
- Домашняя учебная работа;
- Индивидуальная работа;
- Фронтальная работа;
- Групповая работа;
Общая характеристика учебного предмета
Учебный предмет «тувинский язык» ставит следующие задачи:
- Формирование у учащихся интереса к языку и первоначальные языковые обобщения;
- Развитие умения коммуникативно оправданно пользоваться речью как средством общения, обеспечивая для реализации этой задачи чёткость произносительных навыков, необходимый словарь, точность в построении предложений, связанность устного высказывания;
- Знакомство детей со связной письменной речью как видом общения;
- Обучение элементарно грамотному и аккуратному письму.
Учебный курс предусматривает следующую структуру:
- Звуки и буквы
- Слово
- Предложение
Содержание программы
В программу по тувинскому языку включены следующие разделы:
8 класс
№ | Темалар | шагы |
1 | Катаптаашкын | 5 |
2 | Үннер болгаш үжүктер. Ажык болгаш ажык эвес үннер болгаш үжүктер | 20 |
3 | Сөс | 18 |
4 | Домак болгаш харылзаалыг чугаа | 19 |
5 | Чыл дургузунда өөренгенин катаптаары | 14 |
Шупту | 68 |
9 класс
№ | Темалар | шагы |
1 | Катаптаашкын | 3 |
2 | Үннер болгаш үжүктер. Ажык болгаш ажык эвес үннер болгаш үжүктер | 10 |
3 | Сөс | 7 |
4 | Домак болгаш харылзаалыг чугаа | 8 |
5 | Чыл дургузунда өөренгенин катаптаары | 7 |
Шупту | 68 |
Требования к уровню подготовки обучающихся.
Учащиеся должны уметь:
- составлять и распространять предложения, устанавливать связи между словами по вопросам; ставить знаки препинания в конце предложения;
- анализировать слова по звуковому составу (выделять и дифференцировать звуки, устанавливать последовательность звуков в слове);
- списывать рукописный и печатный текст целыми словами и словосочетаниями;
- писать под диктовку предложения и тексты (20—25 слов).
Учащиеся должны знать:
- алфавит; расположение слов в алфавитном порядке в словаре.
Календарно-тематический план по предмету «Тувинский язык», 8 «а « класс
№ | Кичээлдин темазы | Кичээлдин сорулгазы | |||||||||||
шак | хүнү | ||||||||||||
1-ги улдун,16 шак ,неделяда 2 шак | |||||||||||||
1 | Домак. Медээ, айтырыг, кыйгырыг домактары. Харылзаалыг чугаа. | Состерден домактын ылгалын тодарадып, домактар тургузары; домактарны утказынын аайы-биле шын номчууру; утказы дес-дараалашкак домактар чогаадып, харылзаалыг чугаа тургузары. | 1 | 5.09 | |||||||||
2 | Домак кежигуннери. Домактын чугула кежигуннери. | Домак кежигуннеринин дугайында оореникчилернин 3-ку класска алган билиглерин, чанчылдарын ханыладып катаптаар; домак иштинден чугула кежигуннерни тып, оларнв ийиги черге кежигуннерден ылгап билирин ханыладыр; домак кежигуннеринин аразында харылзаазын шын тургузары. | 1 | 6.09 | |||||||||
4 | Уннер болгаш ужуктер. Слог. | Уннер, ужуктер болгаш слогтар дугайында 3-ку класска алган билиглерин ханыладыр катаптаар база оларнын шын бижилгезин быжыглаар | 1 | 12.09 | |||||||||
5 | Ажык эвес уннерни дакпырлап бижиири. | Дакпырлап бижиир ажык эвес уннернин катаптаар база оларнын шын бижилгезин быжыглаар | 1 | 13.09 | |||||||||
6 | Дазыл болгаш торел состер. | Дазыл болгаш торел состер дугайында уругларнын алган билиглерин ханыладып катаптаар; торел состерни болгаш оларнын ниити кезээ – дазылды тып билиринин чанчылдарын быжыглаар. | 1 | 19.09 | |||||||||
7 | Кожумактар. Ниити билиг. | Оореникчилернин 3-ку класска состун уткалыг кезектери – кожумактар дугайында алган билиглерин катаптап ханыладыр | 1 | 20.09 | |||||||||
8 | Чогаадылга кожумактары. | Состун база бир уткалыг кезээ – чогаадылга кожумаанын дугайында билигни бээ, чогаадылга кожумактарынын дузазы-биле чаа состер тургузуп ооредир. | 1 | 26.09 | |||||||||
9 | Оскертилге кожумактары. | Оскертилге кожумактарынын дазылга чаа утка киирбейн, домакка состернин аразында харылзаазын тургузарынын дугайында база арын, сан, уезин коргузери-биле таныштырар; оларнын домакка состер харылзаштырар ролюн чурук езугаар ажыл-биле быжыглаар. | 1 | 27.09 | |||||||||
10 | Дефистеп бижиир нарын состер. | Дефистеп бижиир нарын состер дугайында 3-ку класска алган билиглерин улам ханыладыр; оореникчилернин чугаазын чаа нарын состер-биле байыдар; аянныг номчулганын чанчылдарын быжыглаар. | 1 | 3.10 | |||||||||
11 | Чугаа сайзырадылгазы. Эдертиг «Демниг ажыл». | Номчаан чугаазын эдерти, аянныг кылдыр чугаалаарынга чанчыктырар; белен план езугаар чугаалап билирин быжыглаар; куш-ажылдын ажыктыынын дугайын билиндирер. | 1 | 4.10 | |||||||||
12 | Домак. Нарын домак. | Нарын домак дугайында уругларга билиндирер; бодуун болгаш нарын домактарны ылгап билиринге ооредир; нарын домактарга бижик демдектерин шын салып билирин чедип алыр. | 2 | 10,12. 10 | |||||||||
13 | Чангыс аймак кежигуннерлиг домактар. | Мурнунда класстарга алган билиглеринге даянып, домактын кандыг кежигуннерин домактын чангыс аймак кежигуннер дээрин билиндирип, оларны тыварынга, санаан аян-биле номчуурунга чанчыктырар | 2 | 17.18. 10 | |||||||||
14 | Хыналда диктант | Домак дугайында болгаш шын бижилгеге хамаарыштыр оореникчилернин билип алган билиглерин хынаар | 1 | 24.10 | |||||||||
15 | Частырыглар-биле ажыл. Катаптаашкын. | Уругларнын диктантыда чазыпкы дег частырыгларынга катаптаашкын | 1 | 25.10 | |||||||||
2-ги улдун,16 шак ,неделяда 2 шак | |||||||||||||
1 | Чуве адынын утказы болгаш харыылаар айтырыглары. | Чуве адынын дугайында мурнунда класстарга алган билиглерин ханыладыр, бижимел болгаш аас чугаазын чаа-чаа чуве аттары-биле байыдар | 1 | 7.11 | |||||||||
2 | Чуве адынын падежтерге оскерлири. Чангыстын саны. | Домакка оске состре-биле каттышкаш, чуве аттарынын кожумактарынын оскерлип чоруурунун дугайында алган билиглерин ханыладыр, чуве адынын кожумактарын тодарадып билирин чедип алыр | 1 | 8.11 | |||||||||
3 | Адаарынын падежи. | Адаарынын падежинде чуве аттары кандыг айтырыгларга харыылаттынып чоруурун, домактын кандыг кежигуну болурун билиндирер | 1 | 14.11 | |||||||||
4 | Хамаарыштырарынын падежи. | Хамаарыштырарынын падежинде чуве аттары кандыг айтырыгларга харыылаттынып чоруурун, оске падеж кожумактарындан ылгап билирин чедип алыр | 1 | 15.11 | |||||||||
5 | Бээринин падежи. | Бээринин падежинде чуве аттары кандыг айтырыгларга харыылаттынып чоруурун, оске падеж кожумактарындан ылгап билирин чедип алыр | 1 | 21.11 | |||||||||
6 | Онаарынын падежи. | Онаарынын падежинде чуве аттары кандыг айтырыгларга харыылаттынып чоруурун, оске падеж кожумактарындан ылгап билирин чедип алыр | 1 | 22.11 | |||||||||
7 | Турарынын падежи. | Турарынын падежинде чуве аттары кандыг айтырыгларга харыылаттынып чоруурун, оске падеж кожумактарындан ылгап билирин чедип алыр | 1 | 28.11 | |||||||||
8 | Унеринин падежи. | Унеринин падежинде чуве аттары кандыг айтырыгларга харыылаттынып чоруурун, оске падеж кожумактарындан ылгап билирин чедип алыр | 1 | 29.11 | |||||||||
9 | Углаарынын падежи. | Углаарынын падежинде чуве аттары кандыг айтырыгларга харыылаттынып чоруурун, оске падеж кожумактарындан ылгап билирин чедип алыр | 1 | 5.12 | |||||||||
10 | Хойнун санында чуве аттарынын падежтерге оскерлири. | Чангыстын чуве аттарыны падежтерге оскерлиринге даянып, хойнун санынга оскерлиринин дугайында билигни бээр | 1 | 6.12 | |||||||||
11 | Орус дылдан улегерлеп алган состернин падежтерге оскерлири. | Орус дылдан улегерлеп алган состернин падежтерге оскерлиринин онзагайын билиндирер, оларын шын бижилгезин шингээттирер | 1 | 12.12 | |||||||||
12 | Демдек адынын утказы болгаш харыылаар айтырыглары. | Демдек адынын чугула шынарлары-биле таныжылга, домакта, созуглелде демдек аттарын, демдек адынын хамааржып чоруур чуве адын тып ьилиринин мергежилдерин сайзырадыр | 1 | 13.12 | |||||||||
13 | Удурланышкак болгаш чоок уткалыг демдек аттары. | Удурланышкак болгаш чоок демдек аттары-биле таныштырар, оланын чугаага ужур-дузазын билиндирер | 2 | 19.20. 12 | |||||||||
14 | Хыналда диктант «Мээн глобузум». | Чартык чылда билип алган билиглерин хынаар | 1 | 26.12 | |||||||||
15 | Частырыглар-биле ажыл. Катаптаашкын. | Уругларнын диктантыда чазыпкы дег частырыгларынга катаптаашкын | 1 | 27.12 | |||||||||
3-ку улдун.20 шак,неделяда 2 шак | |||||||||||||
1 | Сан адынын утказы болгаш айтырыглары. | Сан адынын чугаага утказын болгаш айтырыгларын катаптаар; оларны чугаага ажыглап билирин ооредир. | 1 | 16.01 | |||||||||
2 | Тун болгаш дугаар сан аттары. | Тун болгаш дугаар сан аттары-биле таныштырар; оларны чугаага ажыглап билирин ооредир. | 1 | 17.01 | |||||||||
3 | Сан аттарын чуве аттары-биле ажыглаары. | Сан аттарын чуве аттары-биле кады ажыглап билирин чедип алыр | 1 | 23.01 | |||||||||
4 | Чугаа сайзырадылгазы. Чогаадыг. «Мээн допчу намдарым». | Сан аттарын ажыглап тургаш, уругларнын сос курлавырын аас болгаш бижимел чугааларга байыдар | 1 | 24.01 | |||||||||
5 | Частырыглар-биле ажыл. Сан адынга катаптаашкын. | Сан аттарын ажыглап тургаш, уругларнын сос курлавырын аас болгаш бижимел чугааларга байыдар | 1 | 30.01 | |||||||||
6 | Ат орнунун дугайында ниити билиг. | Арыннын ат оруннары-биле таныжар; оларны домак иштинден ылгап билирин ооредир. | 1 | 31.01 | |||||||||
7 | Ат орнунун арыннары болгаш саны. | Ат оруннары 1-ги, 2-ги, 3-ку арыннарлыг, чангыстын болгаш хойнун санында турар дээрзин тынштырар | 1 | 6.02 | |||||||||
8 | Арыннын ат оруннарынын падежтерге оскерлири. | Арыннын ат оруннарынын падежтерге оскерлирин практика кырынга коргузуп таныштырар | 1 | 7.02 | |||||||||
9 | Арыннын ат оруннарынын падежтерге оскерлири. | Арыннын ат оруннарынын падежтерге оскерлирин практика кырынга быжыглаар | 1 | 13.02 | |||||||||
10 | Ат оруннарынга катаптаашкын. Карточкалар-биле ажыл. | Ат оруннарын оске чугаа кезектеринден ылгап, арыннарын шын тодарадып билиринге чанчыктырар | 1 | 14.02 | |||||||||
11 | Чугаа сайзырадылгазы. Чурук-биле ажыл. «Кыжын куштарга болгаш дириг амытаннарга мээн дузам». | Ат оруннарынын ужур-дузазын билиндирип, аас-даа, бижимел-даа чугаага чангыс ол-ла состу хой катаптавазын болдурбазы-биле ат оруннарын шын ажыглап билиринге ооредир. | 1 | 20.02 | |||||||||
12 | Хыналда диктант. «Сээн школан». | Ат орнунун дугайында билип алган билиин хынаар | 1 | 21.02 | |||||||||
13 | Частырыглар-биле ажыл. Ат оруннарынга катаптаашкын. | Ат орнунун дугайында билип алган билиин ханыладып катаптаар | 1 | 27.02 | |||||||||
14 | Кылыг созунун дугайында ниити билиг. | Кылыг созун оске чугаа кезектеринден ылгап билиринин чанчылын сайзырадыр | 1 | 28.02 | |||||||||
15 | Кылыг созунун уелерге, арыннарга болгаш саннарга оскерлири. | Кылыг созу чугле уелерге эвес, а арыннар болгаш саннарга оскерлип чоруурун билиндирер; болур болгаш болбас кылдыныглар илередир хевирлери-биле практика кырынга таныштырар | 1 | 6.03 | |||||||||
16 | Кылыг созунун амгы уези. | Кылыг созунунамгы уези уш арынныг, ийи санныг болурун оореникчилерге билиндирер | 1 | 7.03 | |||||||||
17 | Кылыг созунун эрткен уези. | Кылыг созунун эрткен уезинин арыннарга, саннарга оскерлирин билиндирер | 1 | 13.03 | |||||||||
18 | Кылыг созунун келир уези. | Кылыг созунун келир уезинин арыннарга, саннарга оскерлирин билиндирер | 1 | 14.03 | |||||||||
19 | Хыналда диктант. «Чазый ыт». | Кылыг созунун дугайында билиглерин хынаар | 1 | 20.03 | |||||||||
20 | Частырыглар-биле ажыл. Чугаа кезектерин катаптаар. | Онзагай демдектерин барымдаалап, ооренген чугаа кезектерин бот-боттарындан ылгап билиринин мергежилдерин сайзырадыр, шын бижилге талазы-биле алган билиглерин быжыглаар | 1 | 21.03 | |||||||||
4-ку улду, 16 шак,неделяда 2 шак | |||||||||||||
1 | Домак. Нарын домак. | Ийи бодуун домактан тургустунган чагырышпаан нарын домактарны катаптаар | 3.04 | ||||||||||
2 | Домактын чугула болгаш ийиги черге кежигуннери. | Домактын чугула болгаш ийиги черге кежигуннеринге катаптаашкын | 4.04 | ||||||||||
3 | Чангыс аймак кежигуннерлиг домактар | Чангыс аймак кежигуннерлиг домактарны, оларнын домак иштинге холбажыр аргаларын катаптаар | 10.04 | ||||||||||
4 | Дорт чугаалыг домактар. | Диалог болгаш дорт чугаалыг домактарны болгаш оларга бижик демдектерин салганын хайгаараар | 11.04 | ||||||||||
5 | Чугаа сайзырадылгазы. Чогаадыг. «Хемге». | Уругларнын сос курлавырын аас болгаш бижимел чугааларга байыдар | 17.04 | ||||||||||
6 | Сос. Состун тургузуу. | Торел состерге, чогаадылга болгаш оскертилге кожумактарынга, дефистеп бижиир нарын состерге катаптаашкын | 18.04 | ||||||||||
7 | Чугаа кезектерин ылгап тывары | Чугаа кезектеринин ниити лексиктиг утказын, харыылаттынар айтырыгларын, падеж, арын, сан. Уеге оскерлирин ылгап чанчыктырар | 24.04 | ||||||||||
8 | Чуве адынын дугайында ооренгенин катаптаар. | Чуве адынын дугайында ооренгенин катаптаар, оларны созуглелден ылгап билирин быжыглаар | 25.04 | ||||||||||
9 | Демдек адынын дугайында ооренгенин катаптаар. | Демдек адынын дугайында ооренгенин катаптаар, оларны созуглелден ылгап билирин быжыглаар | 2.05 | ||||||||||
10 | Сан адынын дугайында ооренгенин катаптаар. | Сан адынын дугайында ооренгенин катаптаар, оларны созуглелден ылгап билирин быжыглаар | 8.5 | ||||||||||
11 | Ат орнунун дугайында ооренгенин катаптаар. | Ат орнунун дугайында ооренгенин катаптаар, оларны созуглелден ылгап билирин быжыглаар | 15.05 | ||||||||||
12 | Кылыг созунун дугайында ооренгенин катаптаар. | Кылыг созунун дугайында ооренгенин катаптаар, оларны созуглелден ылгап билирин быжыглаар | 16.05 | ||||||||||
13 | Хыналда диктант. «Тыва ойнаарактар». | Чыл дургузунда ооренип алган билиглерин хынаар | 22.05 | ||||||||||
14 | Частырыглар-биле ажыл. Ниити катаптаашкын. | Чыл дургузунда ооренип алган билиглерин катаптаар | 23.05 | ||||||||||
Календарно-тематический план по тувинскому языку, 9 класс
1-ги улдуң, 16 шак, неделяда 2шак | ||||||||
№ | Кичээлдиң темазы | Кичээлдиң сорулгазы | шагы | Эрттирер хүнү | ||||
Домак. Домактың чугула кежигуннери. | ||||||||
1 | Домак. Домактың чугула кежигүннери. | Домак дугайында мурнунда ѳѳренип эрткен билиглерин быжыглаар, домактың чугула кежигуннерин сактып, катаптаар. | 1 | 3.09. | ||||
2 | Медээ, айтырыг, кыйгырыг домактары. Домакта сѳстерниң аразында харылзаазы. | Улуг секти, айтырыг болгаш кыйгырыг демдектерин барымдаалап тургаш, домактарны аянныг, шын номчуурун, домакта сѳстерниң туружун шын сагыырын ѳѳреникчилерге билиндирер. | 1 | 4.09. | ||||
3 | Кым? Чѵѵ?-деп айтырыгларга харыылаар сѳстер. | Кым? Чүү? –деп айтырыгларга харыылаар сѳстерни домак иштинден тып, оларны бот-боттарындан айтырыглар дузазы-биле ылгап билиринге ѳѳредир. | 1 | 10.09 | ||||
4. | Канчап тур?- деп айтырыгларга харыылаар сѳстер. | Канчап тур? -деп айтырыгларга харыылаар сѳстерни домак иштинден тып, оларны бот-боттарындан айтырыглар дузазы-биле ылгап билиринге ѳѳредир. | 1 | 11.09 | ||||
5 | Хуу аттарга улуг ѵжѵк | Хуу чүвелер аттарының дугайында 5-ги класска ѳѳренген чуулдерин катаптаар, улаштыр ѳѳренип быжыглаар. | 1 | 17.09. | ||||
6 | Кандыг?-деп айтырыгларга харыылаар сѳстер. | Кандыг? -деп айтырыгларга харыылаар сѳостерни домак иштинден тып, оларны бот-боттарындан айтырыглар дузазы-биле ылгап билиринге ѳѳредир. | 1 | 18.09 | ||||
Үннер болгаш ѵжѵктер. | ||||||||
7 | Үннер болгаш ѵжѵктер. Ажык болгаш ажык эвес ѵннер. | Үннер болгаш ѵжуктер дугайында 5-ги класска алган билиглерин катаптап быжыглаар. Ажык ѵннерни ажык эвес ѵннерден ылгап билири, ѵннерни ѵжѵктерден ылгап билири. Слог тургузарынга ажык ѵннѵң ролюн хайгаарап, билип алыры. | 1 | 24.09 | ||||
8. | Ажык ѵннер. | Үннер болгаш ѵжуктер дугайында 5-ги класска алган билиглерин катаптап быжыглаар. Ажык ѵннерни ажык эвес ѵннерден ылгап билири, ѵннерни ѵжѵктерден ылгап билири. Слог тургузарынга ажык ѵннѵң ролюн хайгаарап, билип алыры. | 1 | 25.09. | ||||
9. | Кыска болгаш узун ажык ѵннер | Узун болгаш кыска ажык ѵннерни шын дыңнап, адап, бижип ѳѳренири. | 1 | 01.10. | ||||
10 | Ѳк-биле адаар ажык ѵннер | Ѳк-биле адаар ажык ѵннерлиг сѳстерни узун болгаш кыска ажык ѵннерлиг сѳстерден ылгап билири. Кадыг демдек (ъ) хереглевес ѳк-биле адаар сѳстер-биле практиктиг таныжылга чорудар. | 1 | 02.10 | ||||
11 | Диктант «Кандыг хун болурул?» | «Ажык үннер»деп темага хамаарыштыр ѳѳреникчилерниң билиин быжыглаар | 1 | 08.10 | ||||
12 | Частырыглар-биле ажыл | Өѳренген темаларын шиңгээдип алганынга ѳѳреникчилернин билиин хынаары. | 1 | 9.10 | ||||
13 | Е,Е,Я,Ю деп ѵжѵктерлиг сѳстер | Е, е, ю. я деп ѵжѵктерлиг сѳстерде ѵннер болгаш ѵжѵктерниң саны дең-даа, дең эвес-даа болурун билиндирер. | 1 | 15.10 | ||||
14 | Ажык эвес ѵннер. Куштуг болгаш кошкак ажык эвес ѵннер. | Куштуг болгаш кошкак уннерни бот-боттарындан ылгап, шын адап, дыңнап, бижип ѳѳредири; сѳс иштинге турда, оларны шын тодарадып билиринге чаңчыктырар. | 1 | 16.10 | ||||
15 | Хыналда диктант «Хүн» | Ажык болгаш ажык эвес уннер деп темага хаммарыштыр оореникчилернин билиин быжыглаар. | 1 | 22.10 | ||||
16 | Частырыглар –биле ажыл.Сѳс иштинге ажык эвес ѵннерни шын бижиири | Ооренген темаларын шингээдип алганынга оореникчилернин билиин хынаары.Ыыткыр болгаш дѵлей ѵннерниң сос иштинге эптежир (каттыжар) аянын билиндирер | 1 | 23.10 | ||||
2-ги улдун, 16 шак, неделяда 2 шак | ||||||||
№ | Кичээлдиң темазы | Кичээлдиң сорулгазы | шагы | Эрттирер хүнү | ||||
1 | Эгезинде П болгаш Т бижиир сѳстер | Эгезинде П болгаш Т деп куштуг уннернин ужуктерин шын хереглеп бижиирин билиндирер | 2 | 5.6.11 | ||||
Сѳс. Сѳстѵң тургузуу. | ||||||||
2 | Дазыл. Чаңгыс дазылдыг сѳстер | Дазыл дугайында тодаргай билиндирер, чаңгыс дазылдыг сѳстерни ийи кол ылгаар демдектерин барымдаалап тып, билиринге ѳѳреникчилерни чаңчыктырары. | 1 | 12.13.11 | ||||
3 | Дазыл болгаш кожумак | Дазыл биле кожумактың ылгалын билиндирер болгаш кожумактарның ужур-дузазын шингээдип алырынга мергежилгелер чорудар | 2 | 19.20.11 | ||||
4 | Сѳс иштинге катаптаан ажык эвес ѵжѵктерни шын бижиири | Сѳс иштинге ажык эвес уннерниң дакпырлай бээр чылдагаанын практика кырынга билиндирери. | 2 | 26.27.11 | ||||
5 | Тып, тик, тѳк, тырт. Теп, тут деп сѳстерге кожумактар немежирге шын бижиири | Тып, тик, тѳк, тырт. Теп, тут деп сѳстерге кожумактар немежирге баштайгы ужуун т – биле эгелеп бижиир деп практика кырынга таныштырары. | 2 | 03.04.12 | ||||
6 | - дыр -( -дир,-дур, -дѵр ,- тыр, - тир –тур)-деп артынчы сѳстерни шын бижиири | - дыр -( -дир,-дур, -дѵр ,- тыр, - тир –тур) деп артынчы сѳстерни мурнунда турар сѳзунге дефис демдек – биле тудуштуруп бижиирин практика кырынга таныштырар | 2 | 10.11.12 | ||||
7 | Дефистеп бижиир нарын сѳстер | Ийи дазылдан тургустунган нарын сѳстерни дефистеп бижиир деп билиндирер | 2 | 17.12 | ||||
8 | Дефистеп бижиир нарын сѳстер | Ийи дазылдан тургустунган нарын сѳстерни дефистеп бижиир деп билиндирер | 1 | 18.12 | ||||
9 | Хыналда диктант | Сѳс. Сѳстун тургузуу - деп темага хамаарыштыр ѳѳреникчилерниң билиин быжыглаары. Ѳѳренген темаларын шиңгээдип алганынга ѳѳреникчилернин билиин хынаары. | 1 | 24.12 | ||||
10 | Частырыглар-биле ажыл Катаптаашкын. | Хыналда ажылда кылган чазыглары-биле ажылды чорудары. Сѳс. Сѳстун тургузуу - деп темага хамаарыштыр ѳѳреникчилернин билиин быжыглаары, катаптаары. | 1 | 25.12 | ||||
3-кү улдуң, 22 шак, неделяда 2 шак | ||||||||
Чугаа кезектери | ||||||||
1 | Чугаа кезектериниң дугайында ниити билиг | Чугаа кезектери болгаш оларның онзагай талалары –биле таныштырары. | 1 | 14.01 | ||||
2 | Чугаа кезектерин тодарадып билиринге мергежилгелер | Чугаа кезектерин айтырыглар болгаш утказынын аайы- биле ылгап, аңгы- аңгы чугаа кезектерин домакка шын ажыглап билиринге мергежилгелер чорудар. | 1 | 15.01 | ||||
3 | Чѵве ады | Чуве адынын лексиктиг ужур- утказы-биле таныштырып чуве ады- чувелернин, кижилернин, дириг амытаннарнын, бойдустун болгаш куш-ажылдын болуушкуннарын илередир аттар дээрзин билиндирер. | 1 | 21.01 | ||||
4 | Кым? Чѵѵ? Кымнар? Чѵлер? - деп айтырыгларга харыылаар чѵве аттары | Кым? Чѵѵ? Кымнар? Чулер? - деп айтырыгларга харыылаар чуве аттары домак иштинге кол сѳс болур дээрзин ѳѳредир | 1 | 22.01 | ||||
5 | Чѵве аттарының саннарга ѳскерлири.Удурланышкак болгаш чоок уткалыг чѵве аттары. | Чаңгыстын болгаш хѳйнуң санында чуве аттарын ылгап билиринге ѳѳредири. Удурланышкак болгаш чоок уткалыг чѵве аттарын катаптап ѳѳренири. | 1 | 28.01 | ||||
6 | Хыналда ажыл | Ѳѳренген темаларынга хамаарыштыр ѳѳреникчилернин билиин хынаары | 1 | 29.01 | ||||
7 | Частырыглар-биле ажыл | Хыналда ажылда кылган чазыглары-биле ажылды чорудары. Чуве ады - деп темага хамаарыштыр ѳѳреникчилернин билиин быжыглаары, катаптаары. | 1 | 04.02 | ||||
8 | Чѵве аттарының падежтерге ѳскерлири | Падеж деп чѵл дээрзин билиндирер болгаш падежтерниң айтырыгларын сактып алырынга мергежилгелер чорудар | 1 | 05.02 | ||||
9 | Чаңгыстың болгаш хѳйнѵң санында чѵве аттарының падежтерге ѳскерлири | Чаңгыстың болгаш хѳйнѵң санында чѵве аттарының падежтерге ѳскерлирин ѳѳредири | 1 | 11.02 | ||||
10 | Падеж кожумактарын шын бижиири | Дазылдың сѳѳлгѵ ѵнѵ- биле падеж кожумааның баштайгы ѵнѵ дѳмей болу бергенде , ол ѵннерниң ѵжѵктерин дакпырлап бижииринге практиктиг таныжылга чорудар | 1 | 12.02 | ||||
11 | Чуве аттарынын хамаарылга хевири | Кижинин азы чѵвениң кандыг- бир кижиге азы ѳске чѵвеге хамаарышканын кѳргузер чуве аттары тускай кожумактарлыг дээрзин практика кырынга таныштырар. | 1 | 18.02 | ||||
12 | Хуу аттарны шын бижиири | Кижинин адын, фамилиязын болгаш адазынын адын улуг ужук- биле эгелеп бижииринге ѳѳреникчилернин билиин быжыглаар | 1 | 19.02 | ||||
13 | Географтыг хуу аттарны шын бижиири | Географтыг хуу аттарга улуг ужукту хереглээрин билиндирер, ѳѳреникчилерниң мурнуку класска алган билиин быжыглаап катаптаар. | 1 | 25.02 | ||||
14 | Чогаадыг « Кыжын аргага» | Чурук езугаар чогаадыг бижип ѳѳредир, уругларның аас болгаш бижимел чугаазын сайзырадыры, сѳс курлавырын байыдары. | 1 | 26.02 | ||||
15 | Демдек адынын дугайында ниити билиг | Демдек адынын утказы болгаш айтырыглары- биле таныштырар. Бистин чугаавыска демдек аттарынын ужур- утказын болгаш, оларнын чуве ады- биле холбаазын билиндирер | 1 | 04.03 | ||||
16 | Чоок болгаш удурланышкак уткалыг демдек аттары. | Чоок болгаш удурланышкак уткалыг демдек аттары-биле таныштырар. | 1 | 05.03 | ||||
17 | Домей болгаш удурланышкак уткалыг демдек аттарын шингээдип алганынга быжыглаашкын. | Демдек аттарын аас болгаш бижимел чугаага шын ажыглап билиринге чанчыктырар. Уругларнын сос курлавырын байыдары. Чувелернин ылгавыр демдектерин тодарадып билири. | 1 | 11.03 | ||||
18 | Демдек адынын чогаадылга кожумактары | -ныг,-ниг,-нуг,нуг,-тыг,-тиг деп кожумактыг демдек аттарынын шын бижилгезин практика кырынга таныштырар. Оореникчилерни укталган демдек аттарында состун дазылы-биле чогаадылга кожумактарын ылгап билир кылдыр ооредир | 1 | 12.18.03 | ||||
19 | Диктант | Ѳѳренген темаларынга хамаарыштыр ѳѳреникчилерниң билиин хынаары | 1 | 19.03 | ||||
20 | Частырыглар-биле ажыл | Хыналда ажылда кылган чазыглары-биле ажылды чорудары. Демдек ады - деп темага хамаарыштыр ѳѳреникчилернин билиин быжыглаары, катаптаары. | 1 | 25.26.03 | ||||
4-ку улдун, 14 шак, неделяда, 2 шак | ||||||||
1 | Сан ады. | Сан адынын лексиктиг утказы болгаш айтырыглары-биле таныштырар. Сан адының чуве ады-биле холбаазын билиндирер. | 1 | 08.04. | ||||
2 | Сан адының дугайында ниити билиг. | Сан адының лексиктиг утказы болгаш айтырыглары-биле таныштырар. Сан адынын чуве ады-биле холбаазын билиндирер. | 1 | 09.04 | ||||
3 | Тѵң болгаш дугаар сан аттары. | Чѵвенин тѵң санын болгаш чурум-чыскаалын, дугаарын илередир сан аттарын айтырыглар дузазы-биле бот-боттарындан ылгап билиринге мергежилгелер чорудар. Дугаар сан аттарының тургустунарын практика кырынга кѳргузуп, таныштырар. | 1 | 15.04 | ||||
4 | Тѵң болгаш дугаар сан аттары. | Тѵң болгаш дугаар сан аттарын ылгап билиринге болгаш дугаар сан аттарының тургустунар аргаларын быжыглаарынга мергежилгелер чорудар. Аас болгаш бижимел чугаага тургузуп билиринге чаңчыктырар. | 1 | 16.04
| ||||
5 | Сан аттарың шын бижиири. | Нарын болгаш чыырының (термин чокка) сан аттарының шын бижилгезин сактып алырынга мергежилгелер чорудар. | 1 | 22.04 | ||||
6 | Сан адынга быжыглаашкын. Бот ажыл. | Сан адының талазы-биле ѳѳреникчилерниң билиин быжыглаар, туңнеээр. Аас болгаш бижимел чугаага сан аттарын шын ажыглап, чуве аттары-биле холбап билирин чедип алыр. | 1 | 23.04 | ||||
7 | Кылыг сѳзѵнуң дугайында ниити билиг. | Кылыг сѳзѵнѵң утказы болгаш айтырыглары-биле таныштырар. Чуве ады-биле холбаазын билиндирер. | 1 | 29.04 | ||||
8 | Кылыг сѳзѵнѵң чуве ады-биле холбаазы. Домакка ролю. | Кылыг сѳзѵнѵң чуве ады-биле холбаазын билиндирер болгаш кылыг сѳстерин ѳске чугаа кезектеринден ылгап ѳѳредир. Кылыг сѳзѵ домакка сѳглекчи болур дээрзинге практиктиг таныжылга чорудар. | 1 | 30.04 | ||||
9 | Чогаадыг (ар. 108) | Кылыг сѳстерин ажыглап тургаш, кыштың онзагай демдектерин тодарадып бижиири. Номчаан чѵѵлѵнѵң утказынын боттарының хайгааралдары-биле харылзаштырып билири, ону аас болгаш бижимел чугаага шын ажыглап шыдаары. | 1 | 6.05 | ||||
10 | Кылыг созунун уелерге оскерлири. Кылыг созунун амгы уези. | Кылыг сѳстериниң ѵелери база эрткен ѵениң,амгы уениң, база келир ѵениң кылыг сѳстериниң айтырыгларын шингээдип алыры. Кылыг сѳстерин аас болгаш бижимел чугаага шын ажыглап ѳѳренири, оларны ѳске чугаа кезектеринден ыяк ылгап билип алыры. | 1 | 07.05 | ||||
11 | Кылыг созунун уелерге оскерлири. Кылыг созунун эрткен уези. | Кылыг сѳстериниң ѵелери база эрткен ѵениң,амгы уениң, база келир ѵениң кылыг сѳстериниң айтырыгларын шингээдип алыры. Кылыг сѳстерин аас болгаш бижимел чугаага шын ажыглап ѳѳренири, оларны ѳске чугаа кезектеринден ыяк ылгап билип алыры | 1 | 13.05 | ||||
12 | Кылыг созунун уелерге оскерлири. Кылыг созунун келир уези. | Кылыг сѳстериниң ѵелери база эрткен ѵениң,амгы уениң, база келир ѵениң кылыг сѳстериниң айтырыгларын шингээдип алыры. Кылыг сѳстерин аас болгаш бижимел чугаага шын ажыглап ѳѳренири, оларны ѳске чугаа кезектеринден ыяк ылгап билип алыры | 1 | 14.05 | ||||
13 | Хыналда диктант. «Чаъс мурнунда» | Ѳѳренген темаларынга хамаарыштыр ѳѳреникчилерниң билиин хынаары | 1 | 20.05 | ||||
14 | Частырыглар-биле ажыл | Ѳѳренген темаларын быжыглаар. | 1 | 21.05 | ||||
Предварительный просмотр:
ПОЯСНИТЕЛЬНАЯ ЗАПИСКА
Адаптированная учебная программа по письму (тувинский язык) и развитию речи (чтение) для учащихся 6 -10 классов составлена на основе Федеральной адаптированной основной общеобразовательной программы обучающихся с умственной отсталостью (интеллектуальными нарушениями) далее ФАООП УО (вариант1), утвержденный приказом Министерства просвещения Российской Федерации от 24.11.2022г. №1026.
Примерная программа по тувинскому языку для 5-9 классов специальной (коррекционной) школы VIII вида. Составитель А.А. Ойдан-оол, Кызыл 2007.
Тувинский язык – государственный язык Республики Тыва, национальный язык тувинского народа, изучающий историю его происхождения, национальную культуру. Язык устного народного творчества, литературы, театра, искусства, печати, науки, образования и воспитания. В настоящее время широко используют во всех сферах жизни тувинского народа.
Изучение письма (тувинский язык) и развития речи (чтение) направлено на достижение цели: создать условия для овладения системой знаний и умений в письменной речи, необходимых для применения в практической деятельности и формирования коммуникативных способностей, учащихся с ограниченными возможностями здоровья.
Учебный предмет «Тувинский язык» проводится 2часа в неделю- 6 и 8 классе, в 10 классе -1час в неделю. Всего в учебном году – 68 часов. Возможно уменьшение количества часов в зависимости от изменения годового календарного учебного графика, сроков каникул, выпадения уроков на праздничные дни и на карантин.
Главная цель обучения тувинскому языку в специальном общеобразовательном учреждении состоит в том, чтобы обеспечить языковое развитие учащихся, помочь им овладеть речевой деятельностью: сформировать умения и навыки грамотного письма, рационального чтения, полноценного восприятия звучащей речи, научить их свободно, правильно говорить и писать на родном языке, пользоваться им в жизни, как основным средством общения.
Цель реализуется в процессе решения следующих задач:
-способствовать формированию практически значимых орфографических и пунктуационных навыков (в пределах программных требований)
-способствовать формированию навыков по построению простых и сложных предложений различной степени распространенности и употребления их в речи.
-способствовать обогащению и активизации словаря учащихся, формированию навыков грамотного письма.
-способствовать совершенствованию умений пользоваться связной устной и письменной речью.
-способствовать воспитанию интереса к тувинскому языку.
Адаптированная программа для 6-10 классах специальных общеобразовательных школ для детей с ограниченными возможностями здоровья определяет содержание данного предмета. Обучение тувинскому языку ведется с использованием учебника Д.А. Монгуш «Тыва дыл» 6-7 класс, Кызыл, 2001 ч.
Обучающиеся 6-10 классов проходят обучение по предмету «Тыва дыл» по программе 5-6 классов, т.к в классе учатся дети с тяжелыми нарушениями развития.
Программа учитывает особенности познавательной деятельности детейснарушениям интеллекта, направлена на разностороннее развитие личности учащихся, способствует их умственному развитию, обеспечивает гражданское, нравственное, трудовое, эстетическое и физическое воспитание. Программа содержат материал, помогающий учащимся достичь того уровня общеобразовательных знаний и умений, который необходим им для социальной адаптации.
В зависимости от возможности усвоения программного материала все учащиеся распределяются на группы по уровням обучаемости. По базовому уровню обучаются дети с наиболее сохранным интеллектом и высокой подвижностью нервных процессов, они не требуют постоянного внимания учителя, овладевают знаниями и умениями учебной программы в полном объёме. Все задания ими выполняются самостоятельно, при выполнении новых видов работ они правильно используют имеющийся опыт, со стороны учителя им требуется незначительная активизирующая помощь. Ученики, индивидуальные особенности которых позволяют усваивать материал на минимально допустимом уровне, характеризуются менее сохранным интеллектом или инертностью нервных процессов, быстро истощаются и на отдельных этапах урока требуют направления и активизации деятельности, усваивают учебный материал со сниженным уровнем требований к знаниям и умениям.
Содержание обучения имеет практическую направленность: подготовить учащихся к непосредственному включению в жизнь, в трудовую деятельность в условиях современного производства. В программе принцип коррекционной направленности обучения является ведущим. В ней конкретизированы пути и средства исправления недостатков общего, речевого, и нравственного воспитания умственно отсталых детей в процессе овладения каждым учебным предметом. Обучение умственно отсталых учащихся носит воспитывающий характер. Аномальное состояние ребенка затрудняет решение задач воспитания, но не снимает их. При отборе программного учебного материала учтена необходимость формирования таких черт характера и всей личности в целом, которые помогут выпускникам стать полезными членами общества.
Учащиеся должны:
- получить достаточно прочные навыки грамотного письма на основе изучения элементарного курса грамматики;
- научиться правильно и последовательно излагать свои мысли в устной и письменной форме;
- быть социально адаптированными в плане общего развития и сформированности нравственных качеств.
Специальная задача коррекции речи и мышления умственно отсталых школьников является составной частью учебного процесса и решается при формировании у них знаний, умений и навыков, воспитания личности.
Грамматика и правописание. В процессе изучения грамматики и правописания у школьников развивается устная и письменная речь, формируются практически значимые орфографические и пунктуационные навыки, воспитывается интерес к родному языку. Элементарный курс грамматики направлен на коррекцию высших психических функций учащихся с целью более успешного осуществления их умственного и речевого развития.
Звуки и буквы. В 6 – 10 классах продолжается работа по звукобуквенному анализу. Учащиеся овладевают правописанием значимых частей слова и различных частей речи. Большое внимание при этом уделяется фонетическому разбору.
Слово. С 10 класса начинается систематическое изучение элементарного курса грамматики и правописания. Основными темами являются состав слова и части речи. Изучение состава слова, словообразующей роли значимых частей слова направлено на обогащение и активизацию словаря учащихся. В процессе упражнений формируются навыки правописания (единообразное написание гласных и согласных в корне слова и приставке).
Части речи изучаются в том объеме, который необходим учащимся для выработки практических навыков устной и письменной речи – обогащения и активизации словаря, формирования навыков грамотного письма.
Предложение. Изучение предложений имеет особое значение для подготовки умственно отсталого школьника к самостоятельной жизни, к общению. Эта тема включена в программу всех лет обучения. Необходимо организовать работу так, чтобы в процессе упражнений формировать у школьников навыки построения простого предложения разной степени распространенности и сложного предложения. Одновременно закрепляются орфографические и пунктуационные навыки.
Связная речь. Большое внимание уделяется формированию навыков связной письменной речи, т. к. возможности умственно отсталых школьников излагать свои мысли в письменной форме весьма ограничены. В связи с этим ведется постоянная работа над развитием их фонематического слуха и правильного произношения, обогащением и уточнением словаря, обучением построению предложений, связному устному и письменному высказыванию во 2 – 4 классах. Подготовительные упражнения – ответы на последовательно поставленные вопросы, подписи под серией рисунков, работа с деформированным текстом создают основу, позволяющую обучающимся 9 – 11 классов овладеть такими видами работ, как изложение и сочинение.
В этих же классах школьникам прививаются навыки делового письма. Обучение осуществляется по двум направлениям: обучающиеся получают образцы и упражняются в оформлении деловых бумаг (бланков, квитанций и др.); в то же время предусматривается формирование навыков четкого, правильного, логичного и достаточно краткого изложения своих мыслей в письменной форме (при составлении автобиографии, заявления, расписки и др.).
Графические навыки у учащихся формируются главным образом во 2-4 классах, хотя внимание к четкому и аккуратному письму должно иметь место и в старших классах.
3. ОСНОВНЫЕ ТРЕБОВАНИЯ К УРОВНЮ ПОДГОТОВКИ УЧАЩИХСЯ
В конце учебного курса по тувинскому языку 9-10 классов
Учащиеся должны уметь:
-писать под диктовку текст с соблюдением знаков препинания в конце предложения;
-разбирать слова по составу,
-различать части речи;
-строить простое распространенное предложение, простое предложение с однородными членами, сложное предложение;
-писать изложение и сочинение;
-оформлять деловые бумаги;
-пользоваться словарем.
Учащиеся должны знать:
-части речи;
-наиболее распространенные правила правописания слов
СОДЕРЖАНИЕ ПРОГРАММЫ УЧЕБНОГО КУРСА
I четверть
1.Повторение.
Предложение. Понятие. Предложение простое и сложное. Диктант. Работа над ошибками.
Развитие речи. Работа с деловыми бумагами. Объяснительная записка.
2.Состав слова.
Состав слова. Однокоренные слова. Части слова:, корень, окончание. Развитие речи. Автобиография.
Сочинение по картине. Работа над ошибками.
3.Части речи.
Понятие о частях речи. Их разнообразие.
Имя существительное.
Имя существительное как часть речи. Собственные и нарицательные . Склонение имен существительных в единственном числе.
Правописание падежных окончаний имен существительных во множественном числе.
Контрольный диктант за 1 четверть. Работа над ошибками.
Упражнения на закрепление по теме: «Имя существительное».
II четверть
Имя прилагательное.
Имя прилагательное как часть речи. Согласование прилагательных с существительными.
Развитие речи. Восстановленный диктант. Работа над ошибками.
Упражнения на закрепление по теме:.
Диктант по теме «Имя прилагательное как часть речи». Работа над ошибками.
Личные местоимения.
Личные местоимения как часть речи. Лицо и число местоимений. Местоимения 3 лица единственного числа. Склонение местоимений 1, 2 и 3 лица. Правописание местоимений. Развитие речи. Работа с деловыми бумагами. Заявление.
Контрольный диктант за 2 четверть. Работа над ошибками.
Упражнения на закрепление по теме: «Личные местоимения».
Урок занимательной грамматики.
III четверть
Глагол.
Глагол как часть речи. Понятие. Значение в речи. Изменение глаголов по временам. Изменение глаголов по лицам.
Развитие речи. Изложение. Работа над ошибками.
Упражнения на закрепление по теме: «Правописание глаголов 2 и 3 лица».
Диктант по теме «Изменение глаголов по временам и числам»: «Как вести себя в лесу». Работа над ошибками.
IV четверть
4.Предложение.
Предложение. Главные и второстепенные члены предложения. Запятая при однородных членах предложения.
Диктант по теме «Предложение с однородными членами». Работа над ошибками.
Обращение. Понятие. Знаки препинания при обращении.
Виды предложений по интонации. Знаки препинания. Сложное предложение. Понятие. Сложное предложение с союзами. Различие сложного предложения с союзом Ии однородных членов предложения, связанных союзом И. Сложное предложение с союзными словами. Знаки препинания.
Развитие речи. Составление рассказа по картине. Работа над ошибками.
Упражнения на закрепление по теме: «Предложение».
Развитие речи. Работа с деловыми бумагами. Объявление.
5. Повторение.
Правописание гласных и согласных.
Правописание окончаний разных частей речи.
Контрольный диктант за IV четверть. Работа над ошибками.
Развитие речи. Изложение. Работа над ошибками.
Простые и сложные предложения. Упражнения на закрепление изученного. Урок занимательной грамматики.
Словарь.
Работа со словарными словами ведется в процессе изучения всего программного материала по тувинскому языку.
Ажыл-агый, боо-чепсек, кафе, квитанция, конституция, парашют, пианино, имиртин, суггаттыг, инек-караа, чурттакчы, чинге-тараа, ниити, телевизор, эртине, мандарин, материал, шопулак, шокар, депутат, майык, конфета, регистратура, рентген, санаторий, секретарь, телеграф, типография, фестиваль, фойе, экскаватор, экспедиция.
Критерии и нормы оценки знаний, умений и навыков обучающихся.
Оценка письменных работ.
- Контрольные работы состоят из контрольного списывания, контрольного диктанта, грамматического разбора и могут быть комбинированными (контрольные списывания с различными видами орфографических и грамматических заданий, диктант и грамматический разбор и т. д.) Основные виды контрольных работ — списывания и диктанты.
- Контрольные диктанты должны содержать по 2 - 3 орфограммы на каждое правило.
- Примерный объем текстов контрольных работ: — 35-50 слов.
- При небрежном выполнении письменных работ, большом количестве исправлений, искажений в начертании букв и их соединений оценка снижается на один балл, если это не связано с нарушением моторики у детей.
Диктанты
- «5» — работа выполнена без ошибок;
- «4» — 1 -3 ошибки;
- «3» — 4 - 5 ошибок;
- «2» — 6 - 8 ошибок;
Грамматические задания
- «5» — безошибочное выполнение всех заданий;
- «4» — правильно выполнено не менее 3\4 задания;
- «3» — правильно выполнено не менее 1\2 задания;
- «2» — не выполнено большинство грамматических заданий.
Контрольные списывания
- «5» — нет ошибок и исправлений, работа написана аккуратно, в соответствии с требованиями каллиграфии письма;
- «4» — 1 ошибка и одно исправление;
- «3» — 2 ошибки и одно исправление;
- «2» — 3 ошибки и 1 - 2 исправления.
УЧЕБНО-МЕТОДИЧЕСКИЕ СРЕДСТВА ОБУЧЕНИЯ:
- Программа.
- 1.Программы для 5-9 классов специальных (коррекционных) учреждений VIII вида. /Под ред. В.В. Воронковой: Сб. 1. - М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2000г.
- 2. Примерная программа по тувинскому языку для 5-9 классов специальной (коррекционной) школы VIII вида .Составитель А.А. Ойдан-оол, Кызыл 2007.
- Учебник
- 1.»Тыва дыл» 6-7 класс,авторыД.А.Монгуш.,К.Б.Доржу,2001г.
- 2.К.Б.Доржу, Н.Д.Сувандии «Тыва дыл» 5 класс. Кызыл-2014г.
- Методическая литература:
- 1.К.Б.Март-оол «5-9 класстарга Тыва дылдыбашкылаарынынметодиказы»
- Кызыл-2002.
- 2.Д.Х.Ооржак «5-6 класстаргачугаасайзырадылгазы» Кызыл-2004
- 3.Д.А.Монгуш, А.К.Ойдан-оол «Методиктигсумелер» 6-7 класс. Кызыл-1992.
- 4.Диктантылар чыындызы»
- 5.«Эдертиглер чыындызы»
- 6.«Мергежилгелер чыындызы.
6-гы класска тыва дыл эртеминиң календарь-тематиктиг планнаашкыны. Ниити 68 шак, неделяда 2 шак.
№ | Кичээлдиӊ темазы | шагы |
1 | 5-ки класска өөренген чүүлүн катаптаар | |
2 | Домак | |
3 | Домактыӊ чугула болгаш ийиги черге кежигүннери | |
4 | Делгереӊгей богаш делгереӊгей эвес домактар. | |
5 | Чаӊгыс аймак кежигүннер | |
6 | Чаӊгыс аймак кол сөстер,сөглекчилер, ийиги черге кежигүннер. | |
7 | Болгаш, биле, а деп эвилелдер биле каттышкан чаӊгыс аймак кежигүннерлиг домактар,оларга бижик демдектерин салыры. | |
8 | Медээ.айтырыг,кыйгырыг домактары. | |
9 | Үннер болаш үжүктерниӊ ылалы | |
10 | Ажык болаш ажык эвес үннер. | |
11 | Күштүг, кошкак ажык эвес үннер. | |
12 | Я,Е,Ё,Ю деп үжүктерни шын бижиири. | |
13 | П-Б,Д-Т деп ажык эвес үннерни сөс эгезинге шын бижиири | |
14 | Ц,Ф,Щ деп үннер-биле эгелээн үлегерлеп алган сөстерн шын бижиири | |
15 | Сөс тургузуу. Чаӊгыс дазылдыг (төрел) сөстер. | |
16 | Дазыл, чогаадылга болгаш өскертиле кожумактары. | |
17 | Дазыл биле кожумактыӊ каттышканында ажык эвес үннерни шын бижиири.(каттар,теннер,талдар,астар) | |
18 | Чугаа кезектери: чуве ады, демдек ады, кылыг сөзү. | |
19 | Чүве ады, айтырыглары. | |
20 | Хуу болгаш ниити чүве аттары | |
21 | Хуу чүве аттарынга улуг үжүк. | |
22 | Чүве аттарыныӊ саннарга, падежтерге оскерлири. Катаптаашкын | |
23 | Хөйнүӊ санында чүве аттарыныӊ падежтерге өскерлири. | |
24 | Синоним, антоним чүве аттары. Оларны чугаага ажыглаары. | |
25 | Чүве аттарыныӊ сан,падеж кожумактарын шын бижиири. | |
26 | Кылыг сөзүнүӊ утказы, айтырыглары. | |
27 | Синоним, антоним кылыг сөстери.Оларны чугаага ажыглаары. | |
28 | Демдек адыныӊ утказы, харыылаар айтырыглары (кандыг?,чүлүг?) | |
29 | Синоним, антоним демдек аттары,оларны чугаага ажыглаары. | |
30 | Сан адыныӊ утказы болгаш харыылаар айтырыглары. | |
31 | Түӊ болгаш дугаар сан аттары.Оларны чугаага ажыглап билири. | |
32 | Артынчылар | |
33 | -дыр,-дир деп артынчылар болгаш оларныӊ янзыларын (-тыр,-тир,-тур,-дур,-дыр) шын бижиири. | |
24 | Чыл дургузунда өөренген темаларын катаптаар. |
7-ги класска тыва дыл эртеминиң календарь-тематиктиг планнаашкыны. Ниити 68 шак, неделяда 2 шак.
№ | Кичээлдиӊ темазы | шагы |
1 | Киирилде кичээл «Тыва дыл – тыва чоннуң тѳрээн дылы» | |
2 | Домак дугайында билиг.Катаптаашкын. | |
3 | Домактың чугула кежигүннери.Кол сөс, сөглекчи | |
4 | Домактың ийиги черге кежигүннери | |
5 | Делгереӊгей эвес болгаш делгереӊгей бөдүүн домактар | |
6 | Чангыс аймак кежигүннер.Оларга бижик демдектери. | |
7 | Нарын домактар. | |
8 | Үн аяны-биле болгаш а, ынчалза-даа, чүге дээрге деп эвилелдер-биле каттышкан нарын домактар. | |
9 | Хыналда диктант | |
10 | Үннер болгаш үжүктер | |
11 | Ажык болгаш ажык эвес үннер. Оларның бɵлүктери: кыска,узун,ɵк-биле адаар, күштүг, кошкак үннер. | |
12 | Алфавит | |
13 | Слог. Сөстерни слогтарга чарары | |
14 | Өк-биле адаар ажык үннерлиг сөстер.Оларны шын бижиири | |
15 | Я.Е.Ё,Ю деп ажык үжүктерни шын бижиири. | |
16 | Сөстүӊ уткалыг кезектери. | |
17 | Сөс тургузуу болгаш сөс чогаадылгазы. Дазыл болгаш кожумактар | |
18 | Дазыл,өскертилге,чогаадылга кожумактары. | |
19 | Дагыннаан тт,кк,нн,гг-ны шын бижиири. | |
20 | Хыналда ажыл | |
21 | Чүве ады. Чүве адыныӊ утказы болгаш грамматиктиг демдектери. | |
22 | Чүве адыныӊ саны. | |
23 | Хөйнүн болгаш чаӊгыстын санында чүве аттарыныӊ падежтерге өскерлири. | |
24 | Хөйнүӊ санында чүве аттарын шын бижиири. | |
25 | Нарын чүве аттары | |
27 | Хуу болгаш ниити нарын чүве аттары. | |
28 | Чогаадыг «Кым болур мен, чүге?» | |
29 | Демдек ады. Оон айтырыглары. | |
30 | Демдек адыныӊ утказы, грамматиктиг демдектери. | |
31 | Кылыг сөзүнүӊ утказы, оон айтырыглары | |
32 | Кылыг сөзүнүӊ үелерге өскерлири. | |
33 | Чогаадыг »Эш-өөрүм-биле найыралым менээ чүге херегил?» | |
34 | Ат орнунуң утказы. | |
35 | Арыннын ат оруннары, айтырыглары | |
36 | Арыннын ат оруннарыныӊ арыннарга өскерлири | |
37 | Хыналда ажыл | |
38 | Артынчылар дугайында билиг. | |
39 | Артынчыларныӊ бөлүктери. Оларны шын бижиири. |
8-ки класска тыва дыл эртеминиң календарь-тематиктиг планнаашкыны. Ниити 68 шак, неделяда 2 шак.
№ | Кичээлдиң темазы | шагы |
1 | Катаптаашкын | |
1 | Домак. Бөдүүн болгаш нарын домактар. | |
2 | Домактыӊ чугула кежигүннери | |
3 | Чаӊгыс аймак кежигүннерлиг бөдүүн домактар | |
4. | Чаӊгыс аймак кол сөстер,сөглекчилер | |
5 | Домактыӊ 2-ги черге кежигүннери | |
6 | Үн аяны-биле база, болгаш, а, ынчалза-даа деп болгаш катаптап турар бирде-бирде ,чок болза-чок болза деп сөстер-биле каттышкан чаӊгыс аймак кежигүннер. | |
7 | Чаӊгыс аймак кежигүннерге бижик демдектери | |
8. | Болгаш, а, ынчалза-даа, чүге дээрге деп эвилелдер-биле каттышкан нарын домактар. | |
9. | Адалга. Оларга бижик демдектери. | |
10 | Сөс тургузуу. Дазыл. Чогаадылга, өскертилге кожумактары | |
11 | Нарын сөстер. | |
12 | Сөс иштинге дагыннаан тт,сс,нн,кк,гг деп үннерни шын бижиири. | |
13 | Хыналда ажыл. | |
14 | Чугаа кезектериниң дугайында ниити билиг | |
15 | Чүве ады | |
16 | Чүве аттарының саннары, падежтери, хамаарылга хевири | |
17 | Чүве адынын сан болгаш падеж кожумактарын шын бижиири. |
|
18 | Нарын чүве аттары.Оларны шын бижиири. | |
19 | Демдек адыныӊ дугайында ниити билиг | |
20 | Синоним болгаш антоним демдек аттары. | |
21 | Дөмей болгаш удурланышкак уткалыг демдек аттарын шингээдип алганынга быжыглаашкын. | |
22 | Нарын демдек аттары, оларны шын бижиири. | |
23 | Хыналда ажыл | |
24 | Ат орнунуӊ утказы. | |
25 | Арынныӊ ат оруннары. | |
26 | Арынныӊ ат оруннарынын арыннарга өскерлири | |
27 | Кылыг сѳзүнүӊ дугайында ниити билиг. | |
28 | Кылыг сѳзүнѵң чүве ады-биле холбаазы. Домакка ролю. | |
29 | Кылыг сөзүнүӊ үелерге өскерлири. | |
30 | Кылыг сөзүнүӊ арыннарга өскерлири. | |
31 | Кылыг сөзүнүӊ саннарга өскерлири. | |
32 | Нарын кылыг сөстери, оларны шын бижиири. | |
33 | Кылыг сөзүнүӊ болур болгаш болбас хевирлери. | |
34 | Өөренип эрткен темаларынга ниити катаптаашкын |
10 -гу класска тыва дыл эртеминиң календарь-тематиктиг планнаашкыны. Ниити 34 шак, неделяда 1 шак.
№ | Кичээлдин темазы | |
шагы | ||
1 | Домак дугайында билиг | |
2 | Бөдүүн домактар | |
3 | Делгереӊгей болгаш делгереӊгей эвес домактар. | |
4 | Чугаа сайзырадылгазы. Чурук –биле ажыл | |
5 | Домактың чугула кежигүннери. Кол сөс, сөглекчи | |
6 | Домактың ийиги черге кежигүннери. | |
7 | Чаӊгыс аймак кол сөстер, сөглекчилер, ийиги черге кежигүннер. Оларга бижик демдектери. | |
8 | Адалга. Адалга турда бижик демдектери. | |
9 | Дорт чугаа. Диалог. Оларга бижик демдектери. | |
10 | Ун аянынын аайы-биле домактарныӊ янзылары:медээ, айтырыг, кыйгырыг. Оларнын сөөлүнге бижик демдектеи. | |
11 | Эдертиг «Школа менээ чүнү ɵɵреткенил? | |
12 | Нарын домак. | |
13 | «Чүге дээрге, деп чүвени, соонда» деп сɵстер-биле болгаш –га,-ге,-ка,-ке,-да,-та,-те деп кожумактар –биле каттышкан нарын домактар | |
14 | Ажык үннер. Ажык эвес үннер. | |
15 | Ажык үннерниӊ бөлүктери:кыска,узун,өк-биле адаар. | |
16 | Ажык эвес үннерниӊ бөлүктери:Күштүг болгаш кошкак. | |
17 | Узун, кыска,өк-биле адаар (9 сөстү) ажык үннерни шын бижиири | |
18 | Күштүг болгаш кошкак ажык эвес үннерни шын бижиири. | |
19 | Сөстүӊ тургузуу болгаш сөс чогаадылгазы. | |
20 | Сөстүӊ тургузуу болгаш сөс чогаадылгазы. | |
21 | Чаӊгыс дазылдыг сөстер. | |
22 | Нарын сөстер. Оларны шын бижиири. | |
23 | Чүве ады | |
24 | Хөйнүӊ болгаш чаӊгыстын санында чүве аттарыныӊ падежтерге өскерлири. | |
25 | Чогаадыг «Кым болур мен, чүге?» | |
26 | Демдек адыныӊ утказы, грамматиктиг демдектери. | |
27 | Синоним болгаш антоним демдек аттары | |
28 | «-тыг,-тиг,-ныг,-ниг,-сыг,-сиг,-зыг,-зиг» деп демдек аттарыныӊ кожумактарынын шын бижилгези. | |
29 | Хыналда ажыл. | |
30 | Ат орнунуң утказы, грамматиктиг демдектери, бѳлүктери | |
31 | Арыннын ат оруннарынын арыннарга өскерлири | |
32 | Кылыг сөзүнүӊ утказы, оон айтырыглары | |
33 | Кылыг сөзүнүӊ үелерге өскерлири. Эрткен үе. | |
34 | Кылыг сөзүнүӊ амгы үези, айтырыглары | |
35 | Кылыг сөзүнүӊ келир үези, айтырыглары | |
36 | Кылыг сөзүнүӊ арыннарга өскерлири | |
37 | Кылыг сөзүнүӊ саннарга өскерлири | |
38 | Хыналда ажыл |
Пояснительная записка
Адаптированная рабочая программа по тувинской литературе (торээн чугаа) составлена на основе Федеральной адаптированной основной общеобразовательной программы обучающихся с умственной отсталостью (интеллектуальными нарушениями) далее ФАООП УО (вариант1), утвержденный приказом Министерства просвещения Российской Федерации от 24.11.2022г. №1026. Программа для 6-10 классов по тувинскому языку, развитию связной речи, тувинскому устному творчеству и литературе. Кызыл,1994.
Программы рассчитано 6 и 9 классов 2 часа в неделю, в год 68 часов. В 10 классе рассчитано 34 часа, в том числе на внеклассное чтение - 4 часа соответственно. Возможно уменьшение количества часов в зависимости от изменения годового календарного учебного графика, сроков каникул, выпадения уроков на праздничные дни и на карантин. Обучающиеся проходят обучение по предмету «Торээн чугаа» по программе 5 класса , т.к. в классе учатся дети с тяжелыми нарушениями развития.
Программа учитывает особенности познавательной деятельности умственно отсталых детей, направлена на разностороннее развитие личности учащихся, способствует их умственному развитию, обеспечивает гражданское, нравственное, трудовое, эстетическое и физическое воспитание. В зависимости от возможности усвоения программного материала все учащиеся распределяются на группы по уровням обучаемости. По базовому уровню обучаются дети с наиболее сохранным интеллектом и высокой подвижностью нервных процессов, они не требуют постоянного внимания учителя, овладевают знаниями и умениями учебной программы в полном объёме. Все задания ими выполняются самостоятельно, при выполнении новых видов работ они правильно используют имеющийся опыт, со стороны учителя им требуется незначительная активизирующая помощь. Ученики, индивидуальные особенности которых позволяют усваивать материал на минимально допустимом уровне, характеризуются менее сохранным интеллектом или инертностью нервных процессов, быстро истощаются и на отдельных этапах урока требуют направления и активизации деятельности, усваивают учебный материал со сниженным уровнем требований к знаниям и умениям.
В 10 классе осуществляется объяснительное чтение, в процессе которого у учащихся совершенствуется техника чтения, развивается умение анализировать произведение, объяснять поступки героев и причинную обусловленность событий. Доступность анализа создаётся за счёт группировки материала в соответствии с определёнными темами, связанными с жизнью и опытом детей. Такое расположение материала даёт возможность опираться в разборе произведений на происходящие в данный момент события.
В 10 классе закрепляются навыки правильного, сознательного и выразительного чтения, школьники читают вслух и про себя, осваивают полный и выборочный пересказ.Усвоение содержания, читаемого осуществляется в процессе анализа произведений. При этом очень важна система работы по установлению причинно-следственных связей и закономерностей, так как этот вид деятельности имеет огромное коррекционное значение. Учитель в процессе обучения чтению должен уделить особое внимание работе с иллюстративным материалом как одним из эффективных средств формирования познавательной деятельности учащихся и коррекции недостатков их развития. Большое внимание на уроках чтения уделяется развитию связной устной речи. Учащиеся овладевают правильным, полным и последовательным пересказом в процессе систематической работы, направленной на понимание содержания произведений, обогащение и уточнение словарного запаса, обучение правильному построению предложений, и в процессе упражнений в воспроизведении прочитанного.
Внеклассное чтение ставит задачу начала формирования читательской самостоятельности у учащихся.
- Для реализации рабочей программы используется учебно - методический комплект: учебник: Торээн чогаал (электронно) 7 класс, Е.Т.Чамзырын.,Н.Ш.Куулар., А.Х.Херел.
«Торээн чогаал» 5 класс. Кызыл-2013. 2
- Г.Д. Сундуй «Улусчуужурлар» 1-2 класс, Кызыл 2004 чыл
- Г.Д.Сундуй «Улусчуужурлар» 3-4 класс, Кызыл 2004 чыл
Цель программы обучения:
-закрепление навыков правильного, сознательного и выразительного чтения целыми словами;
-коррекция недостатков развития детей с нарушением интеллекта.
Основные задачи программы обучения:
- учить детей читать доступный их пониманию текст вслух и про себя;
- осмысленно воспринимать его содержание;
- активизировать словарь учащихся;
- научить полному и выборочному пересказу прочитанного;
- учить правильностроить и употреблять в речи предложения.
Содержание программы учебного курса
Программа рассчитана на 34 часа, в том числе на внеклассное чтение – 5 часов. В программу по чтению включены следующие разделы и темы:
I-ги кезээ. Чеченнерниң сөңү. Маадырлыг тоолдар (эпос) ...
II-ги кезээ. Аас чогаалының салдары-биле. В. Серен-оол. Каң-кыс .
III-кү кезээ. Оожургал чок сагыш-сеткил.....
IV-кү кезээ. Чечен чогаал делегейинде мөңге темалар......
V-ки кезээ. Поэтиктиг одуруглар. С. Пюрбю. Төрээн дылымга
VI-гы кезээ. Төөгүнү коптарыңар. С. Сарыг-оол. Алдан-маадыр
VII-ги кезээ. Россия чоннарының литературазы С.Р. Элляй. Экии, тыва чонум!..
Требования к уровню подготовки обучающихся
Учащиеся должны уметь:
- читать сознательно, правильно текст целыми словами вслух с соблюдением пауз и соответствующей интонацией;
- читать про себя;
- отвечать на вопросы по прочитанному;
- выделять главных действующих лиц, уметь выразить к ним свое отношение;
- определять главную мысль произведения;
- читать отрывки по ролям;
- пересказывать прочитанное полностью и выборочно.
Учащиеся должны знать:
- знать наизусть 4-5 стихотворений.
УЧЕБНО-МЕТОДИЧЕСКИЕ СРЕДСТВА ОБУЧЕНИЯ:
Программы:
1.Программы для 5-9 классов специальных (коррекционных) учреждений VIII вида. /Под ред. В.В. Воронковой: Сб. 1. - М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2000г.
2. 5-11 класстар. ϴѳредилге программалары. Кызыл-2008.
Учебники:
1.М.А.Кужугет, Л.Х.Ооржак«Торээн чогаал» 5 класс. Кызыл-2013.
2.Г.М.Селиверстова, Г.С.Базыр,В.В, Сюрюн-оол «Оннуктер», Кызыл 2002.
3. Торээн чогаал (электронно) 7 класс, Е.Т.Чамзырын.,Н.Ш.Куулар., А.Х.Херел.
Методическая литература:
1.В.С.Кызыл-оол, Д.С.Куулар «Методиктиг сумелер» 5 класс. Торээн чогаал. Кызыл-1992
2.Г.Д.Сундуй «Улусчу ужурлар» 1-2 класс, Кызыл 2004 чыл
3.Г.Д.Сундуй «Улусчу ужурлар» 3-4 класс,Кызыл 2004 чыл
Календарно-тематический план по чтению (төрээн чугаа) 6 класса , 1четверть 16 часов, в неделю 2 часа
№ | Эрттирер хүнү | Кичээлдиӊ темазы | Бажыӊга онаалга | Номчуурунуӊ хевирлери, аргалары | Ѳѳреникчилернин билиинге негелделер | |||
шагы | ||||||||
Бистиӊ тѳрээн чуртувус | ||||||||
1 | 07.07.09. | 1 | Делегейде эӊ-не делгем. С.Майнак «Азия диптиӊ чүрээнде». | Арын 4 – 5, айтырыгларга харыылаар | Медерелдиг, шын болгаш аянныг номчулга. | Тыва Республика Россияныӊ составында. Россиянын болгаш Тыванын символдары. Тыва-биле кызыгаарлажып турар кожалары. Азия диптин төвүнде Тыва. Торээн черинин онзагай, каас-чаражын, чогаалчынын чуртунга чоргааралын коргускени. | ||
2 | 14.14.09. | 2 | В. Серен-оол «Мээн Тывам»; А. Шоюн «Чоргаарал». | Тыва Республиканыӊ сүлдезин, тугун чуруур | Медерелдиг, аянныг болгаш шилилгелиг номчулга. | Төрээн чуртувустун оске черлерден ылгалы. Тывалар салым-чаяанныг, кадыг-бергелерге торулбас, ажыл-ишчи чон деп бадыткап билири. Уруглар дыштаныр «Океан» деп топке оске соок уруглар-биле таныжып, бодунун Торээн Тывазынын национал культуразын, символдарын унелеп коргузери. | ||
3 | 21.21.09 | 2 | Н. Конгар «Тыва бижик»; К-Э. Кудажы «Тарлашкын». | Арын 23, шулукту шээжилээр | Шын, аянныг, медерелдиг номчулга. | Тыва бижиктин тоогузун болгаш оон ундезилекчилерин билири. | ||
4 | 28.28.09 | 2 | К. Шойгу «Бижикке өөренгеним»; М. Олчей-оол «Үжен хүлбүс». | «Үжен хүлбүс», номчааш, утказын чугаалаар | Шын, аянныг, медерелдиг номчулга. | Тыва үжүк-бижикти, тыва чон канчаар сонуургап, ооренип, унелеп чораанын медереп чугаалап билири. Улдегер домактарнын утказын тайылбырлап шыдаары. | ||
5 | 05.05.10 | 2 | Класстан дашкаар номчулга. О.Саган-оол «Саян сыннарынын баарында». | Арын 5 (номчулга ному), аянныг номчуур | Медерелдиг, шын аянныг номчулга. | Тыва чурту төп болгаш барыын талакы кезектери сонгу талазындан Саян сыннары-биле, мурнуу талазындан Танды тайгалары-биле хурээлеттинип чыдарын билиндирер. | ||
6 | 12.12.10 | 2 | Ооредиглиг чогаадыг «Бистин чуртувус». | Арын 34, айтырыгларга харыылаар | Чугаа сайзырадылгазы. Словарь ажылы. | Ооренген темаларынга, чогаалдарынга даянмышаан, Торээн чурт, Торээн хоорай деп чул, оон утказын болгаш анаа бодунун хамаарылгазын бижимел чугаага илередиринге ооренир. | ||
Күс | ||||||||
7 | 19.10. | С. Сарыг-оол «Күзүн»; Б. Ондар «Кадарчынын оглу». | Арын 35, шулукту шээжилээр | Медерелдиг, аянныг болгаш шилилгелиг номчулга. | Шулукту анализтеп билири, аянныг номчууру. Чуруктун утказынга кыска чугаа тургузуп билири. Созуглелдин кол утказын билири. Улегер домактарнын утказы. Кежээ, дузааргак аажы-чанны хевирлээр. | |||
8 | 19.10 | 1 | С. Сарыг-оол «Кежээкей, хоорукпей»; С. Даржай «Берингир кус». | Арын 45, шулукту шээжи-биле доктаадыр | Медерелдиг, аянныг болгаш шилилгелиг номчулга. Рольдап номчуур. | Шулуктун утказы адынга канчаар дугжуп турарын билири. Куску ажыл-иш дугайында чугаалап шыдаары. Ногааларны билири. | ||
2-ги улдун, 16 шак, неделяда 2 шак | ||||||||
Школа, сагылга-чурум болгаш ог-буле | ||||||||
1 | 09.09.11 | 1 | О. Сувакпит «Найырал»; Б. Ховенмей «Адазынын айбызынга». | Арын 58, номчааш, утказын чугаалаар | Медерелдиг, шын аянныг номчулга. Кезектерге ат бээр. | Кезек бурузунун кол утказын илередир домактарны тыпкаш, аттан бергеш тайылбырлаар. Кол маадырнын тура-соруктуун, дидим, эрестиин чугаалаар. Шулуктун кол утказын тайылбырлап шыдаары. | ||
2 | 16.16.11 | 1 | О.Монгуш «Кижи хону»; О. Сувакпит «Камналга» . | Арын 69, шулукту шээжилээр | Медерелдиг, аянныг болгаш шилилгелиг номчулга. Рольдап номчуур. | Ооредилге херекселдеринге камныг, оларны кадагалап, чурумчудуп билиринге ооредир. | ||
3 | 23.23.11 | 1 | Ч. Кара-Куске «Сос дыннаваска». | Арын 70, аянныг номчулга | Медерелдиг, шын аянныг чугурту номчулга. | Чугаанын кол утказын оон ады-биле дууштуруп, сос дынаваска чуге чедирип болурун билиндирер. | ||
4 | 30.30.11 | 1 | И. Крылов «Корунчук болгаш Сарбашкын» (басня); К. Тоюн «Куске» (басня). | Арын 78, басняны шээжилээр | Медерелдиг, шын аянныг чугурту номчулга. | Басня номчулгазынын аяннын, утказын билиндирер. .Деннелгени болгаш домейлээшкинни авторнун ажыглааны | ||
5 | 07.07.12 | 1 | Класстан дашкаар номчулга. Е.Танова «Эрес-оолдун школазы» . | Арын 146 (номчулга ному), аянныг номчуур | Медерелдиг, аянныг болгаш шилилгелиг номчулга. | Тыва улустун улегер домактарынга даянып алгаш уругларны шын сагылга-чурумга, чараш аажы-чанга ооредир. | ||
Улустун аас чогаалы | ||||||||
6 | 14.14.12 | 2 | «Алды алышкы» (тыва улустун тоолу). | Арын 90, аянныг номчулга | Рольдап, аянныг номчулга. | Аас чогаал дугайында билиин сайзырадыр. Тоолду утка талазы-биле кезектерге чарып алгаш утказын тоол аяннын ажыглап чугаалап ооренир. | ||
7 | 21.12 | 1 | С. Бюрбю «Бора-Шиижек». | Тоолду номчааш, утказын чугаалаар | Аянныг, дынзыг ун-биле, медерелдиг номчулга. | Тоолдун кол утказын билиндирер. Кээргээчел, дузааргак сеткилдиг, эскериичел чорукка кижизидер. | ||
8 | 21.12 | 1 | Тывызыктар, улегер домактар, дурген чугаалар. | 5-5 тывызык, улегер домак шээжилээр, 1 дурген-чугаа доктаадыр | Моорейлежир. | Улегер домак, тывызыктарнын болуктерин, утказын билиндирер. | ||
3-ку улдун, 20 шак, неделяда 2 шак | ||||||||
Кыш | ||||||||
1 | 11.11.01 | 2 | Л. Чадамба «Кыжын»; С. Сарыг-оол «Кышкы хун». | Арын 119, шулукту шээжилээр | Аянныг, медерелдиг болгаш шилилгелиг номчулга | Кышкы оюннар дугайында беседа. Кыштын демдектерин шулукту канчаар коргускенин тып номчуур. Чугаада домейлээшкиннерни ажыглаанын чугаалаар. | ||
2 | 18.18.01 | 2 | А. Шоюн «Ыяштаан адашкылар»; М. Эргеп «Мон лыжалар». | Арын 128, айтырыгларга харыылаар | Аянныг, медерелдиг номчулга Илчирбелеп, номчуур | Утказын чугаалап, амыдырал-биле холбап билири. | ||
3 | 25.25.01 | 2 | С. Хертек «Озалдыг ужурал»; М. Кенин-Лопсан «Чаа чылдын Шагаазы». | Арын 136, шулукту шээжилээр | Медерелдиг, шилилгелиг номчулга | Номчааш айтырыгларга харыылап ооренир. | ||
4 | 01.01.02 | 2 | Ооредиглиг чогаадыг «Кыш». | Кышкы уенин чуруун чуруур | Чугаа сайзырадылгазы. Словарь ажылы | Кыштын демдектерин болгаш кижилернин ажыл-ижин чуруктан коруп чугаа тургузар. Ном-биле ажылдап билири, номчаан чуулун сайгарары. | ||
Тыва чоннун чаагай чанчылдары | ||||||||
5 | 08.08.02 | 2 | М.Кенин-Лопсан «Кырган-авам чугаалары». | Кырган-аваларындан бир солун чугаа дыннап эккээр | Медерелдиг аянныг номчулга | Кырган-авазынын чугааларындан тыва улустун чанчылдарын билиндирер. | ||
6 | 15.15.02 | 2 | Ч. Чулдум «Шагаа». | Шагаада албан сагыыр чуулдерни, чанчылдарны бижиир | Медерелдиг шын номчулга | Шагаа дугайында билиглерин чугаа-биле сайзырадыр. | ||
Кижи, бойдус, экология, кадыкшыл | ||||||||
7 | 22.22.29.02 | 3 | К.-Э. Кудажы «Хулбузек». | Арын 159, номчааш, утказын чугаалаар | Медерелдиг, аянныг, шилилгелиг номчулга. | Чечен чугааны номчааш утказын элдээрди чугаалап билирин чанчыктырар. Оолдун ог-булези буянныг чуулду кылгагынга даянып алгаш, уругларны чараш мозу-шынарга кижизидер. | ||
8 | 29.07.07.02 | 3 | А.Шоюн «Бойдусту хумагалап камгалаары – ыдыктыг хулээлге». | Арын 180, шулукту шээжилээр | Аянныг, шилилгелиг номчулга | Тыванын каас-чараш бойдузун канчаар камгалаарыл? Куруненин заповедниктеринин дугайында чуну билгенин чугаалаар. | ||
Февраль 23 – Ада-чурт камгалакчыларынын хуну | ||||||||
9 | 14.14.03 | 2 | С.Пюрбю «Тайбын иштин танныылы»; И.Кузнецов «Полктун оглу». | Арын 252, шулукту шээжилээр | Аянныг, медерелдиг номчулга | Аянныг номчааш, утказын чугаалап ооренир. Чурук чуруур. | ||
Март 8 – Бугу делегейнин херээженнеринин хуну | ||||||||
10 | 21.21.03 | 2 | Х. Анчымаа-Тока «Иенин буяны»; З. Намзырай «Кырган-ава оорушкузу». | Арын 262, шулукту шээжилээр | Медерелдиг, аянныг номчулга | Ава, кырган-ава кижинин амыдыралын болгаш ажы-толунге ынаан чогаалдардан номчааш, чугаалап ооренир. | ||
4-ку улдун,18 шак, неделяда 2 шак. | ||||||||
Час | ||||||||
1 | 04.04.04 | 2 | С. Сарыг-оол «Чаагай час»; С.Таспай «Дуруяа оолдары». | Арын 197, номчааш, утказын чугаалаар | Аянныг болгаш медерелдиг номчулга | Дуруяа куштун амыдырал-ижин билип алыр. Утказын чугаалап ооренир. | ||
Амыдырал болгаш куш-ажыл | ||||||||
2 | 11.11.04 | 2 | М. Олчей-оол «Ажыл турда»; О.Саган-оол «Кадарчы – маадыр». | Арын 201, шулукту шээжилээр | Медерелдиг, аянныг номчулга. Рольдап номчудар. | Ажыл дээрге чуртталга, амыдырал, чону дээш, чурту дээш ажылдаарга чоргааранчыг, оорунчуг, ол алдар-дыр деп чувени уругларга билиндирер. | ||
3 | 18.18.04 | 2 | С.Сарыг-оол «Саны-Моге». | Арын 171, аянныг номчуур | Аянныг, шилилгелиг номчулга | Шулуктун утказын чугаалаар. Куш-ажыл кижиге чуну бээрил, аас-кежиктиг чуртталганын дозу чудел дээрзин билиндирер. | ||
4 | 25.04 | 1 | Чогаадыг «Баштайгы куш-ажылым». | Арын 231, айтырыгларга харыылаар | Бодунун хайгааралын чугаалаар. | Бижимел чугаага бодунун хайгааралдарын болгаш бодалдарын шын илередип ооренир. | ||
Апрель 12 – Космонавтика хуну | ||||||||
5 | 25.04 | 1 | Ю.Гагарин «Мен чуну корген мен»; М.Сат «Сылдыстар». | Арын 265, номчааш, утказын чугаалаар | Медерелдиг чугурту номчулга | Байырлалдын тоогузун, сураглыг космонавтыларнын аттарын билири. Ю. Гагариннин сактыышкынын номчааш, чугаалаар. Сылдыстар чуну билгенин чугаалаар. | ||
Май 1 болгаш 2 – Частын болгаш куш-ажылдын байырлалы | ||||||||
6 | 16.05 | 1 | А.Шоюн «Май бирнин байырлалы»; Ю.Кюнзегеш «Май». | Арын 268, шулукту шээжилээр | Медерелдиг, аянныг болгаш шилилгелиг номчулга. | Байырлалдын тоогузун, оон канчаар тыптып келгенин билип алыр. | ||
Май 9 – Тиилелге хуну | ||||||||
7 | 16.23.05 | 1 | З.Намзырай «Он санитар кыс»; Т.Кызыл-оол «Бурзекейнин ады». | Эки турачыларнын аттарын бижиир | Медерелдиг, аянныг болгаш шилилгелиг номчулга. | Тиилелгеге бугу чоннун оорушкузун болгаш дайзынга удур демиселге тыва араттарнын киириштирип турган улуг-хуузун чогаалдар дамчыштыр билиндирер. | ||
Чай | ||||||||
8 | 23.05 | 1 | К.-Э.Кудажы «Кызыл-каттын чагыы»; Х.Ойдан-оол «Ак анчы». | Арын 232, шулукту шээжилээр | Шилилгелиг, аянныг номчулга | Чечен чугаадан чайнын демдектерин, анчынын ак -сеткилдиин, тывынгыр-дидимин допчулап чугаалаар. | ||
Предварительный просмотр:
Пояснительная записка
Адаптированная рабочая программа по тувинскому языку для 7-11 классов составлена на основе Федеральной адаптированной основной общеобразовательной программы обучающихся с умственной отсталостью (интеллектуальными нарушениями) далее ФАООП УО (вариант1), утвержденный приказом Министерства просвещения Российской Федерации от 24.11.2022г. №1026. Примерная программа по тувинскому языку для 5-9 классов специальной (коррекционной) VIII вида школ республики, составитель Ойдан-оол А.К.2007г.
Программы рассчитаны в 7и 9 классах 68 часов, в неделю 2 часа, в том числе на контрольные работы – 5 часов. В 11 классе 34 часа, в неделю 1 час. Обучающиеся проходят обучение по предмету «Тыва дыл» по программе 3 класса, т.к в классе учатся дети с тяжелыми нарушениями развития.
Тувинский язык – государственный язык Республики Тыва, национальный язык тувинского народа, изучающий историю его происхождения, национальную культуру. Язык устного народного творчества, литературы, театра, искусства, печати, науки, образования и воспитания. В настоящее время широко используют во всех сферах жизни тувинского народа.
Изучение письма (тувинский язык) и развития речи (чтение) направлено на достижение цели: создать условия для овладения системой знаний и умений в письменной речи, необходимых для применения в практической деятельности и формирования коммуникативных способностей, учащихся с ограниченными возможностями здоровья.
Программа учитывает особенности познавательной деятельности умственно отсталых детей, направлена на разностороннее развитие личности учащихся, способствует их умственному развитию, обеспечивает гражданское, нравственное, трудовое, эстетическое и физическое воспитание. Программа содержат материал, помогающий учащимся достичь того уровня общеобразовательных знаний и умений, который необходим им для социальной адаптации. В зависимости от возможности усвоения программного материала все учащиеся распределяются на группы по уровням обучаемости.
По базовому уровню обучаются дети с наиболее сохранным интеллектом и высокой подвижностью нервных процессов, они не требуют постоянного внимания учителя, овладевают знаниями и умениями учебной программы в полном объёме. Все задания ими выполняются самостоятельно, при выполнении новых видов работ они правильно используют имеющийся опыт, со стороны учителя им требуется незначительная активизирующая помощь.
Ученики, индивидуальные особенности которых позволяют усваивать материал на минимально допустимом уровне, характеризуются менее сохранным интеллектом или инертностью нервных процессов, быстро истощаются и на отдельных этапах урока требуют направления и активизации деятельности, усваивают учебный материал со сниженным уровнем требований к знаниям и умениям.
Обучение тувинскому языку носит элементарно-практический характер. В процессе обучения у учащихся последовательно формируется умение анализировать, обобщать, группировать, систематизировать языковой материал, давать простейшие объяснения. Обучающиеся приобретают сведения о фонетике и графике: о звуках и буквах, о гласных и согласных, об алфавите, о слоге и переносе по слогам, о звонких и глухих согласных, т. д., получают понятие о предложении, узнают, что в предложении выражается мысль в законченном виде, слова расположены в определенном порядке и связаны между собой. Формируется умение составлять и различать предложения по интонации; учащиеся овладевают пунктуационными навыками постановки точки, знака вопроса, восклицательного знака. Понятие о предложении обучающиеся получают на конкретном речевом материале в процессе разбора предложения, по словам и составлении предложения из слов.
Задача учителя дать понятие о главных и второстепенных членах предложения, что важно для усвоения основных грамматических тем в 7 классе. Начинают формироваться навыки связных устных и письменных высказываний. Совершенствуются графические навыки. В начальных классах звукобуквенный анализ является основой формирования фонетически правильного письма и письма по правилу. В процессе практических упражнений изучаются различные разряды слов — названий предметов, действий, признаков.
В средних классах проводятся подготовительные упражнения: ответы на последовательно поставленные вопросы, подписи под серией рисунков, работа с деформированным текстом и т. д. Задача учителя формировать навыки связных устных и письменных высказываний.
Преобладающей формой текущего контроля выступает письменный (контрольные работы и диктанты) и устный опрос.
Для реализации адаптированной рабочей программы используется учебно-методический комплект: Учебник 3 класс: авторы Ш. Ч. Сат, Н. Ч. Дамба, Н. М. Ондар.2024 год
К.Б.Март-оол «5-9 класстарга Тыва дылды башкылаарынын методиказы»,Кызыл-2002.
Цель программы обучения:
- расширение речевой базы учащихся, восполнение пробелов речевого развития;
- подготовка к осознанному овладению грамматическим и орфографическим материалом.
Задачи программы обучения:
- обучение правильному построению и употреблению в речи простых предложений.
- целенаправленное обучение учащихся связной устной речи и первоначальным навыкам связной письменной речи;
- формирование практически значимых орфографических и пунктуационных навыков;
- формирование первоначальных языковых обобщений и познавательного интереса к языку;
- уточнение, расширение и активизация словарного запаса;
Содержание программы
В программу по тувинскому языку включены следующие разделы:
№ | Темалар | шагы |
1 | Катаптаашкын | 5 |
2 | Үннер болгаш үжүктер. Ажык болгаш ажык эвес үннер болгаш үжүктер | 17 |
3 | Сөс | 18 |
4 | Домак болгаш харылзаалыг чугаа | 17 |
5 | Чыл дургузунда өөренгенин катаптаары | 5 |
Шупту | 68 |
Требования к уровню подготовки обучающихся.
Учащиеся должны уметь:
- составлять и распространять предложения, устанавливать связи между словами по вопросам; ставить знаки препинания в конце предложения;
- анализировать слова по звуковому составу (выделять и дифференцировать звуки, устанавливать последовательность звуков в слове);
- списывать рукописный и печатный текст целыми словами и словосочетаниями;
- писать под диктовку предложения и тексты (45—50 слов).
Учащиеся должны знать:
- алфавит; расположение слов в алфавитном порядке в словаре.
Критерии и нормы оценки знаний, умений и навыков обучающихся.
Оценка письменных работ.
- Контрольные работы состоят из контрольного списывания, контрольного диктанта, грамматического разбора и могут быть комбинированными (контрольные списывания с различными видами орфографических и грамматических заданий, диктант и грамматический разбор и т. д.) Основные виды контрольных работ — списывания и диктанты.
- Контрольные диктанты должны содержать по 2 - 3 орфограммы на каждое правило.
- Примерный объем текстов контрольных работ: — 30-35 слов.
- Учету подлежат все слова, в том числе предлоги, союзы, частицы.
- При небрежном выполнении письменных работ, большом количестве исправлений, искажений в начертании букв и их соединений оценка снижается на один балл, если это не связано с нарушением моторики у детей.
Диктанты
- «5» — работа выполнена без ошибок;
- «4» — 1 -3 ошибки;
- «3» — 4 - 5 ошибок;
- «2» — 6 - 8 ошибок;
Грамматические задания
- «5» — безошибочное выполнение всех заданий;
- «4» — правильно выполнено не менее 3\4 задания;
- «3» — правильно выполнено не менее 1\2 задания;
- «2» — не выполнено большинство грамматических заданий.
Контрольные списывания
- «5» — нет ошибок и исправлений, работа написана аккуратно, в соответствии с требованиями каллиграфии письма;
- «4» — 1 ошибка и одно исправление;
- «3» — 2 ошибки и одно исправление;
- «2» — 3 ошибки и 1 - 2 исправления.
УЧЕБНО-МЕТОДИЧЕСКИЕ СРЕДСТВА ОБУЧЕНИЯ:
Программы:
1.Программы для 5-9 классов специальных (коррекционных) учреждений VIII вида. /Под ред. В.В. Воронковой: Сб. 1. - М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2001г.
2.Примерная программа по тувинскому языку для 5-9 классов специальной (коррекционной) школы VIII вида. Составитель А.А. Ойдан-оол Кызыл 2007.
Учебники:
1.Аксёнова А.К. «Методика обучения русскому языку во вспомогательной школе». - М.,2010.
2. Тыва дыл» 6-7 класс,авторы Д.А.Монгуш., К.Б.Доржу,2001г.
3. К.Б.Доржу, Н.Д.Сувандии «Тыва дыл» 5 класс. Кызыл-2014г.
Методическая литература:
1.К.Б.Март-оол «5-9 класстарга Тыва дылды башкылаарынын методиказы»,Кызыл-2002.
2.Д.Х.Ооржак «5-6 класстарга чугаа сайзырадылгазы» Кызыл-2004
3.Д.А.Монгуш, А.К.Ойдан-оол «Методиктиг сумелер» 6-7 класс. Кызыл-1992.
4. Диктантылар чыындызы»
5. Эдертиглер чыындызы»
6. Мергежилгелер чыындызы
7. Интернет ресурсы.
Календарно-тематическое планирование
по тувинскому языку 7 «а» класса
на 2025-2026 учебный год
Всего:68 часов, 2 часа в неделю
I ЧЕТВЕРТЬ – 8 учебных недель- 16 часов
II ЧЕТВЕРТЬ – 8 учебных недель- 16 часов
III ЧЕТВЕРТЬ – 11 учебных недель- 22 часа
IV ЧЕТВЕРТЬ – 7 учебных недель- 14 часов
Календарно-тематический план по тувинскому языку, 7 класс
1-ги улдуң, 16 шак, неделяда 2шак | ||||||||
№ | Кичээлдиң темазы | Кичээлдиң сорулгазы | шагы | Эрттирер хүнү | ||||
Домак. Домактың чугула кежигуннери. | ||||||||
1 | Домак. Домактың чугула кежигүннери. | Домак дугайында мурнунда ѳѳренип эрткен билиглерин быжыглаар, домактың чугула кежигуннерин сактып, катаптаар. | 1 | 3.09. | ||||
2 | Медээ, айтырыг, кыйгырыг домактары. Домакта сѳстерниң аразында харылзаазы. | Улуг секти, айтырыг болгаш кыйгырыг демдектерин барымдаалап тургаш, домактарны аянныг, шын номчуурун, домакта сѳстерниң туружун шын сагыырын ѳѳреникчилерге билиндирер. | 1 | 4.09. | ||||
3 | Кым? Чѵѵ?-деп айтырыгларга харыылаар сѳстер. | Кым? Чүү? –деп айтырыгларга харыылаар сѳстерни домак иштинден тып, оларны бот-боттарындан айтырыглар дузазы-биле ылгап билиринге ѳѳредир. | 1 | 10.09 | ||||
4. | Канчап тур?- деп айтырыгларга харыылаар сѳстер. | Канчап тур? -деп айтырыгларга харыылаар сѳстерни домак иштинден тып, оларны бот-боттарындан айтырыглар дузазы-биле ылгап билиринге ѳѳредир. | 1 | 11.09 | ||||
5 | Хуу аттарга улуг ѵжѵк | Хуу чүвелер аттарының дугайында 5-ги класска ѳѳренген чуулдерин катаптаар, улаштыр ѳѳренип быжыглаар. | 1 | 17.09. | ||||
6 | Кандыг?-деп айтырыгларга харыылаар сѳстер. | Кандыг? -деп айтырыгларга харыылаар сѳостерни домак иштинден тып, оларны бот-боттарындан айтырыглар дузазы-биле ылгап билиринге ѳѳредир. | 1 | 18.09 | ||||
Үннер болгаш ѵжѵктер. | ||||||||
7 | Үннер болгаш ѵжѵктер. Ажык болгаш ажык эвес ѵннер. | Үннер болгаш ѵжуктер дугайында 5-ги класска алган билиглерин катаптап быжыглаар. Ажык ѵннерни ажык эвес ѵннерден ылгап билири, ѵннерни ѵжѵктерден ылгап билири. Слог тургузарынга ажык ѵннѵң ролюн хайгаарап, билип алыры. | 1 | 24.09 | ||||
8. | Ажык ѵннер. | Үннер болгаш ѵжуктер дугайында 5-ги класска алган билиглерин катаптап быжыглаар. Ажык ѵннерни ажык эвес ѵннерден ылгап билири, ѵннерни ѵжѵктерден ылгап билири. Слог тургузарынга ажык ѵннѵң ролюн хайгаарап, билип алыры. | 1 | 25.09. | ||||
9. | Кыска болгаш узун ажык ѵннер | Узун болгаш кыска ажык ѵннерни шын дыңнап, адап, бижип ѳѳренири. | 1 | 01.10. | ||||
10 | Ѳк-биле адаар ажык ѵннер | Ѳк-биле адаар ажык ѵннерлиг сѳстерни узун болгаш кыска ажык ѵннерлиг сѳстерден ылгап билири. Кадыг демдек (ъ) хереглевес ѳк-биле адаар сѳстер-биле практиктиг таныжылга чорудар. | 1 | 02.10 | ||||
11 | Диктант «Кандыг хун болурул?» | «Ажык үннер»деп темага хамаарыштыр ѳѳреникчилерниң билиин быжыглаар | 1 | 08.10 | ||||
12 | Частырыглар-биле ажыл | Өѳренген темаларын шиңгээдип алганынга ѳѳреникчилернин билиин хынаары. | 1 | 9.10 | ||||
13 | Е,Е,Я,Ю деп ѵжѵктерлиг сѳстер | Е, е, ю. я деп ѵжѵктерлиг сѳстерде ѵннер болгаш ѵжѵктерниң саны дең-даа, дең эвес-даа болурун билиндирер. | 1 | 15.10 | ||||
14 | Ажык эвес ѵннер. Куштуг болгаш кошкак ажык эвес ѵннер. | Куштуг болгаш кошкак уннерни бот-боттарындан ылгап, шын адап, дыңнап, бижип ѳѳредири; сѳс иштинге турда, оларны шын тодарадып билиринге чаңчыктырар. | 1 | 16.10 | ||||
15 | Хыналда диктант «Хүн» | Ажык болгаш ажык эвес уннер деп темага хаммарыштыр оореникчилернин билиин быжыглаар. | 1 | 22.10 | ||||
16 | Частырыглар –биле ажыл.Сѳс иштинге ажык эвес ѵннерни шын бижиири | Ооренген темаларын шингээдип алганынга оореникчилернин билиин хынаары.Ыыткыр болгаш дѵлей ѵннерниң сос иштинге эптежир (каттыжар) аянын билиндирер | 1 | 23.10 | ||||
2-ги улдун, 16 шак, неделяда 2 шак | ||||||||
№ | Кичээлдиң темазы | Кичээлдиң сорулгазы | шагы | Эрттирер хүнү | ||||
1 | Эгезинде П болгаш Т бижиир сѳстер | Эгезинде П болгаш Т деп куштуг уннернин ужуктерин шын хереглеп бижиирин билиндирер | 2 | 5.6.11 | ||||
Сѳс. Сѳстѵң тургузуу. | ||||||||
2 | Дазыл. Чаңгыс дазылдыг сѳстер | Дазыл дугайында тодаргай билиндирер, чаңгыс дазылдыг сѳстерни ийи кол ылгаар демдектерин барымдаалап тып, билиринге ѳѳреникчилерни чаңчыктырары. | 1 | 12.13.11 | ||||
3 | Дазыл болгаш кожумак | Дазыл биле кожумактың ылгалын билиндирер болгаш кожумактарның ужур-дузазын шингээдип алырынга мергежилгелер чорудар | 2 | 19.20.11 | ||||
4 | Сѳс иштинге катаптаан ажык эвес ѵжѵктерни шын бижиири | Сѳс иштинге ажык эвес уннерниң дакпырлай бээр чылдагаанын практика кырынга билиндирери. | 2 | 26.27.11 | ||||
5 | Тып, тик, тѳк, тырт. Теп, тут деп сѳстерге кожумактар немежирге шын бижиири | Тып, тик, тѳк, тырт. Теп, тут деп сѳстерге кожумактар немежирге баштайгы ужуун т – биле эгелеп бижиир деп практика кырынга таныштырары. | 2 | 03.04.12 | ||||
6 | - дыр -( -дир,-дур, -дѵр ,- тыр, - тир –тур)-деп артынчы сѳстерни шын бижиири | - дыр -( -дир,-дур, -дѵр ,- тыр, - тир –тур) деп артынчы сѳстерни мурнунда турар сѳзунге дефис демдек – биле тудуштуруп бижиирин практика кырынга таныштырар | 2 | 10.11.12 | ||||
7 | Дефистеп бижиир нарын сѳстер | Ийи дазылдан тургустунган нарын сѳстерни дефистеп бижиир деп билиндирер | 2 | 17.12 | ||||
8 | Дефистеп бижиир нарын сѳстер | Ийи дазылдан тургустунган нарын сѳстерни дефистеп бижиир деп билиндирер | 1 | 18.12 | ||||
9 | Хыналда диктант | Сѳс. Сѳстун тургузуу - деп темага хамаарыштыр ѳѳреникчилерниң билиин быжыглаары. Ѳѳренген темаларын шиңгээдип алганынга ѳѳреникчилернин билиин хынаары. | 1 | 24.12 | ||||
10 | Частырыглар-биле ажыл Катаптаашкын. | Хыналда ажылда кылган чазыглары-биле ажылды чорудары. Сѳс. Сѳстун тургузуу - деп темага хамаарыштыр ѳѳреникчилернин билиин быжыглаары, катаптаары. | 1 | 25.12 | ||||
3-кү улдуң, 22 шак, неделяда 2 шак | ||||||||
Чугаа кезектери | ||||||||
1 | Чугаа кезектериниң дугайында ниити билиг | Чугаа кезектери болгаш оларның онзагай талалары –биле таныштырары. | 1 | 14.01 | ||||
2 | Чугаа кезектерин тодарадып билиринге мергежилгелер | Чугаа кезектерин айтырыглар болгаш утказынын аайы- биле ылгап, аңгы- аңгы чугаа кезектерин домакка шын ажыглап билиринге мергежилгелер чорудар. | 1 | 15.01 | ||||
3 | Чѵве ады | Чуве адынын лексиктиг ужур- утказы-биле таныштырып чуве ады- чувелернин, кижилернин, дириг амытаннарнын, бойдустун болгаш куш-ажылдын болуушкуннарын илередир аттар дээрзин билиндирер. | 1 | 21.01 | ||||
4 | Кым? Чѵѵ? Кымнар? Чѵлер? - деп айтырыгларга харыылаар чѵве аттары | Кым? Чѵѵ? Кымнар? Чулер? - деп айтырыгларга харыылаар чуве аттары домак иштинге кол сѳс болур дээрзин ѳѳредир | 1 | 22.01 | ||||
5 | Чѵве аттарының саннарга ѳскерлири.Удурланышкак болгаш чоок уткалыг чѵве аттары. | Чаңгыстын болгаш хѳйнуң санында чуве аттарын ылгап билиринге ѳѳредири. Удурланышкак болгаш чоок уткалыг чѵве аттарын катаптап ѳѳренири. | 1 | 28.01 | ||||
6 | Хыналда ажыл | Ѳѳренген темаларынга хамаарыштыр ѳѳреникчилернин билиин хынаары | 1 | 29.01 | ||||
7 | Частырыглар-биле ажыл | Хыналда ажылда кылган чазыглары-биле ажылды чорудары. Чуве ады - деп темага хамаарыштыр ѳѳреникчилернин билиин быжыглаары, катаптаары. | 1 | 04.02 | ||||
8 | Чѵве аттарының падежтерге ѳскерлири | Падеж деп чѵл дээрзин билиндирер болгаш падежтерниң айтырыгларын сактып алырынга мергежилгелер чорудар | 1 | 05.02 | ||||
9 | Чаңгыстың болгаш хѳйнѵң санында чѵве аттарының падежтерге ѳскерлири | Чаңгыстың болгаш хѳйнѵң санында чѵве аттарының падежтерге ѳскерлирин ѳѳредири | 1 | 11.02 | ||||
10 | Падеж кожумактарын шын бижиири | Дазылдың сѳѳлгѵ ѵнѵ- биле падеж кожумааның баштайгы ѵнѵ дѳмей болу бергенде , ол ѵннерниң ѵжѵктерин дакпырлап бижииринге практиктиг таныжылга чорудар | 1 | 12.02 | ||||
11 | Чуве аттарынын хамаарылга хевири | Кижинин азы чѵвениң кандыг- бир кижиге азы ѳске чѵвеге хамаарышканын кѳргузер чуве аттары тускай кожумактарлыг дээрзин практика кырынга таныштырар. | 1 | 18.02 | ||||
12 | Хуу аттарны шын бижиири | Кижинин адын, фамилиязын болгаш адазынын адын улуг ужук- биле эгелеп бижииринге ѳѳреникчилернин билиин быжыглаар | 1 | 19.02 | ||||
13 | Географтыг хуу аттарны шын бижиири | Географтыг хуу аттарга улуг ужукту хереглээрин билиндирер, ѳѳреникчилерниң мурнуку класска алган билиин быжыглаап катаптаар. | 1 | 25.02 | ||||
14 | Чогаадыг « Кыжын аргага» | Чурук езугаар чогаадыг бижип ѳѳредир, уругларның аас болгаш бижимел чугаазын сайзырадыры, сѳс курлавырын байыдары. | 1 | 26.02 | ||||
15 | Демдек адынын дугайында ниити билиг | Демдек адынын утказы болгаш айтырыглары- биле таныштырар. Бистин чугаавыска демдек аттарынын ужур- утказын болгаш, оларнын чуве ады- биле холбаазын билиндирер | 1 | 04.03 | ||||
16 | Чоок болгаш удурланышкак уткалыг демдек аттары. | Чоок болгаш удурланышкак уткалыг демдек аттары-биле таныштырар. | 1 | 05.03 | ||||
17 | Домей болгаш удурланышкак уткалыг демдек аттарын шингээдип алганынга быжыглаашкын. | Демдек аттарын аас болгаш бижимел чугаага шын ажыглап билиринге чанчыктырар. Уругларнын сос курлавырын байыдары. Чувелернин ылгавыр демдектерин тодарадып билири. | 1 | 11.03 | ||||
18 | Демдек адынын чогаадылга кожумактары | -ныг,-ниг,-нуг,нуг,-тыг,-тиг деп кожумактыг демдек аттарынын шын бижилгезин практика кырынга таныштырар. Оореникчилерни укталган демдек аттарында состун дазылы-биле чогаадылга кожумактарын ылгап билир кылдыр ооредир | 1 | 12.18.03 | ||||
19 | Диктант | Ѳѳренген темаларынга хамаарыштыр ѳѳреникчилерниң билиин хынаары | 1 | 19.03 | ||||
20 | Частырыглар-биле ажыл | Хыналда ажылда кылган чазыглары-биле ажылды чорудары. Демдек ады - деп темага хамаарыштыр ѳѳреникчилернин билиин быжыглаары, катаптаары. | 1 | 25.26.03 | ||||
4-ку улдун, 14 шак, неделяда, 2 шак | ||||||||
1 | Сан ады. | Сан адынын лексиктиг утказы болгаш айтырыглары-биле таныштырар. Сан адының чуве ады-биле холбаазын билиндирер. | 1 | 08.04. | ||||
2 | Сан адының дугайында ниити билиг. | Сан адының лексиктиг утказы болгаш айтырыглары-биле таныштырар. Сан адынын чуве ады-биле холбаазын билиндирер. | 1 | 09.04 | ||||
3 | Тѵң болгаш дугаар сан аттары. | Чѵвенин тѵң санын болгаш чурум-чыскаалын, дугаарын илередир сан аттарын айтырыглар дузазы-биле бот-боттарындан ылгап билиринге мергежилгелер чорудар. Дугаар сан аттарының тургустунарын практика кырынга кѳргузуп, таныштырар. | 1 | 15.04 | ||||
4 | Тѵң болгаш дугаар сан аттары. | Тѵң болгаш дугаар сан аттарын ылгап билиринге болгаш дугаар сан аттарының тургустунар аргаларын быжыглаарынга мергежилгелер чорудар. Аас болгаш бижимел чугаага тургузуп билиринге чаңчыктырар. | 1 | 16.04
| ||||
5 | Сан аттарың шын бижиири. | Нарын болгаш чыырының (термин чокка) сан аттарының шын бижилгезин сактып алырынга мергежилгелер чорудар. | 1 | 22.04 | ||||
6 | Сан адынга быжыглаашкын. Бот ажыл. | Сан адының талазы-биле ѳѳреникчилерниң билиин быжыглаар, туңнеээр. Аас болгаш бижимел чугаага сан аттарын шын ажыглап, чуве аттары-биле холбап билирин чедип алыр. | 1 | 23.04 | ||||
7 | Кылыг сѳзѵнуң дугайында ниити билиг. | Кылыг сѳзѵнѵң утказы болгаш айтырыглары-биле таныштырар. Чуве ады-биле холбаазын билиндирер. | 1 | 29.04 | ||||
8 | Кылыг сѳзѵнѵң чуве ады-биле холбаазы. Домакка ролю. | Кылыг сѳзѵнѵң чуве ады-биле холбаазын билиндирер болгаш кылыг сѳстерин ѳске чугаа кезектеринден ылгап ѳѳредир. Кылыг сѳзѵ домакка сѳглекчи болур дээрзинге практиктиг таныжылга чорудар. | 1 | 30.04 | ||||
9 | Чогаадыг (ар. 108) | Кылыг сѳстерин ажыглап тургаш, кыштың онзагай демдектерин тодарадып бижиири. Номчаан чѵѵлѵнѵң утказынын боттарының хайгааралдары-биле харылзаштырып билири, ону аас болгаш бижимел чугаага шын ажыглап шыдаары. | 1 | 6.05 | ||||
10 | Кылыг созунун уелерге оскерлири. Кылыг созунун амгы уези. | Кылыг сѳстериниң ѵелери база эрткен ѵениң,амгы уениң, база келир ѵениң кылыг сѳстериниң айтырыгларын шингээдип алыры. Кылыг сѳстерин аас болгаш бижимел чугаага шын ажыглап ѳѳренири, оларны ѳске чугаа кезектеринден ыяк ылгап билип алыры. | 1 | 07.05 | ||||
11 | Кылыг созунун уелерге оскерлири. Кылыг созунун эрткен уези. | Кылыг сѳстериниң ѵелери база эрткен ѵениң,амгы уениң, база келир ѵениң кылыг сѳстериниң айтырыгларын шингээдип алыры. Кылыг сѳстерин аас болгаш бижимел чугаага шын ажыглап ѳѳренири, оларны ѳске чугаа кезектеринден ыяк ылгап билип алыры | 1 | 13.05 | ||||
12 | Кылыг созунун уелерге оскерлири. Кылыг созунун келир уези. | Кылыг сѳстериниң ѵелери база эрткен ѵениң,амгы уениң, база келир ѵениң кылыг сѳстериниң айтырыгларын шингээдип алыры. Кылыг сѳстерин аас болгаш бижимел чугаага шын ажыглап ѳѳренири, оларны ѳске чугаа кезектеринден ыяк ылгап билип алыры | 1 | 14.05 | ||||
13 | Хыналда диктант. «Чаъс мурнунда» | Ѳѳренген темаларынга хамаарыштыр ѳѳреникчилерниң билиин хынаары | 1 | 20.05 | ||||
14 | Частырыглар-биле ажыл | Ѳѳренген темаларын быжыглаар. | 1 | 21.05 | ||||
Календарно-тематический план по предмету «Тувинская литература» 9 «а» класс
Всего 68 часов, в неделю 2 часа.
№ | Кичээлдин темазы | Кичээлдин сорулгазы | шагы | хүнү |
1 | Киирилде кичээл. Ном кижиниң өңнүү. С. Сарыг-оол «Ном» (шүлүк). | Чаа теманы билип алырда, чаа билиг алырынче кичээнгейни хаара тудуп ап билири | 1 | 5.09 |
2 | Ю. Кюнзегеш «Сиген шөлүнде» (шүлүк). | Ооредилге уезинде быжыг мотивацияны тургузары. | 2 | 6.12.09 |
3 | С. А. Сарыг-оол «Эдер амытаннар». («Аңгыр-оолдуң тоожузу» деп чогаалдан эге). | Бодунун бижээн чуулун эдип-чазап шыдаары. Боданып тургаш чогаадыгнын созуглелин бижиири. Чогаадыкчы ажылга сонуургалын оттурары. | 2 | 13.19.09 |
4 | Чогаал теориязы. Тыва улустун аас чогаалы. Тоолдар. | Бодун хынаарын, хайгаараарын боттандырары | 2 | 20.26.09 |
5 | Анаа тоолдар «Балыкчы Багай-оол». | Ооредилгеге сундугарын болгаш чогаадыкчы ажыл-ижин боттандырар. | 2 | 27.3.10 |
6 | Дириг амытаннар дугайында тоолдар «Чеди иелиг Чес-Мыйыс | Бодун хынаарын, хайгаараарын боттандырары | 2 | 4.10.10 |
7 | Хуулгаазын тоолдар. «Тос оолдуг Доктагана кадай». | Бодун хынаарын, хайгаараарын боттандырары | 2 | 12.17.10 |
8 | «Тос шилги аъттыг Өскүс-оол». | Бодун хынаарын, хайгаараарын боттандырары | 2 | 18.24.10 |
9 | Тест-биле ажыл | Бодун хынаарын, хайгаараарын боттандырары | 1 | 25.10 |
2 четверть, 2 часа в неделю
№ | Кичээлдин темазы | Кичээлдин сорулгазы | шагы | хүнү |
1 | Чогаал теориязы.Үлегер домактар болгаш чечен сөстер дугайында билиг. | Чаа теманы билип алырда, чаа билиг алырынче кичээнгейни хаара тудуп ап билири. | 2 | 7.8.11 |
2 | Тывызыктар. | Бодун хынаарын, хайгаараарын боттандырары | 2 | 14.15.11 |
3 | Кызыл-Эник Кудажы «Кым эң ажыктыгыл?». | Бодунун бижээн чуулун эдип-чазап шыдаары. Боданып тургаш чогаадыгнын созуглелин бижиири. Чогаадыкчы ажылга сонуургалын оттурары. | 2 | 21.22.11 |
4 | Монгуш Эргеп «Чартык арбай». | Бодунун бижээн чуулун эдип-чазап шыдаары. Боданып тургаш чогаадыгнын созуглелин бижиири. Чогаадыкчы ажылга сонуургалын оттурары. | 2 | 28.29.11 |
5 | Салим Сүрүӊ-оол «Карактар дугайында маргылдаа». | Бодунун бижээн чуулун эдип-чазап шыдаары. Боданып тургаш чогаадыгнын созуглелин бижиири. Чогаадыкчы ажылга сонуургалын оттурары. | 2 | 5.6.12 |
6 | Чап Чүлдүм «Тарааның тывылганы». | Бодунун бижээн чуулун эдип-чазап шыдаары. Боданып тургаш чогаадыгнын созуглелин бижиири. Чогаадыкчы ажылга сонуургалын оттурары. | 2 | 12.13.12 |
7 | Монгуш Эргеп «Хек чүге ыраажы болганыл?». | Бодунун бижээн чуулун эдип-чазап шыдаары. Боданып тургаш чогаадыгнын созуглелин бижиири. Чогаадыкчы ажылга сонуургалын оттурары. | 2 | 19.20.12 |
8 | Тест-биле ажыл | Бодунун бижээн чуулун эдип-чазап шыдаары. Боданып тургаш чогаадыгнын созуглелин бижиири. Чогаадыкчы ажылга сонуургалын оттурары. | 2 | 26.27.12 |
3 четверть, 2 часа в неделю.
№ | Кичээлдин темазы | Кичээлдин сорулгазы | шагы | хүнү |
1 | Авторлуг тоолдар дугайында билиг. Немелде номчулга. Салим Сүрүң-оол «Хунажык | Ооредилге уезинде быжыг мотивацияны тургузары. | 2 | 14.17.01 |
2 | Олег Сувакпит «Арзылаң биле Пар». | Ооредилге уезинде быжыг мотивацияны тургузары. | 2 | 21.24.01 |
3 | Салчак Серен «Ном биле Портфель». Диригжидилге дугайында билиг | Ооредилге уезинде быжыг мотивацияны тургузары. | 2 | 28,31.01 |
4 | Басня дугайында билиг. Василий Эренчин «Ийи өңнүк». | Ооредилге уезинде быжыг мотивацияны тургузары | 2 | 4.7.02 |
5 | Кыска чогаадыг «Кижи болуру чажындан...». | Бодунун бижээн чуулун эдип-чазап шыдаары. Боданып тургаш чогаадыгнын созуглелин бижиири. Чогаадыкчы ажылга сонуургалын оттурары. | 2 | 11.14.02 |
6 | Леонид Чадамба «Аян-чорук» (тоожудан үзүндүлер). «Ужар». «Кайгамчык-ла». «Азас». | Бодунун бижээн чуулун эдип-чазап шыдаары. Боданып тургаш чогаадыгнын созуглелин бижиири. Чогаадыкчы ажылга сонуургалын оттурары. | 2 | 18.21.02 |
7 | Пейзаж дугайында билиг | Пейзаж чурумалы ушта бижээш, шээжилээр | 2 | 25.28.02 |
8 | Олег Саган-оол «Эжишкилер» (чечен чугаа). | Болук болгаш эжеш кылдыр ажылдап тургаш турум мотивациялыг болуру. | 2 | 4.7.03 |
9 | Олег Сувакпит «Аът чарыжы». | Болук болгаш эжеш кылдыр ажылдап тургаш турум мотивациялыг болуру. | 2 | 11.14.03 |
10 | Монгуш Эргеп «Өдүгенде чайлаг | Болук болгаш эжеш кылдыр ажылдап тургаш турум мотивациялыг болуру | 2 | 18.21.03 |
4 четверть, 2 часа в неделю
№ | Кичээлдин темазы | Кичээлдин сорулгазы | шагы | хүнү |
1 | Шангыр-оол Суван «Кара-Баштыг». | Болук болгаш эжеш кылдыр ажылдап тургаш турум мотивациялыг болуру | 2 | 1.4.04 |
2 | Роман Лудуп «Таваар, маажым бадып келгеш» (шүлүк). | Ооредилге уезинде быжыг мотивацияны тургузары. | 2 | 8.11.04 |
3 | Кыска чогаадыг Мээң маадырлыг чоруум дээрге…». | Бодунун бижээн чуулун эдип-чазап шыдаары. Боданып тургаш чогаадыгнын созуглелин бижиири. Чогаадыкчы ажылга сонуургалын оттурары. | 1 | 15.04 |
4 | «Шангыр-оол Суван «Хүн херелден аалчылар» (тоожудан үзүндүлер). | Болук болгаш эжеш кылдыр ажылдап тургаш турум мотивациялыг болуру. | 2 | 18.22.04 |
5 | Николай Куулар «Танаа-Херелдин чуртунда» деп тоожудан эгелер. | Ук чогаалды ханы ооренири. Оске чогаалдар-биле деннээри. | 2 | 25.29.04 |
6 | Эдуард Донгак «Буянныг амытаннар» (Чолдак-Анчынын чангыс кезектиг, уш коргузуглуг шиизи). | Болук болгаш эжеш кылдыр ажылдап тургаш турум мотивациялыг болуру. | 2 | 6.13.05 |
7 | Сергей Пюрбю «Ынак Тывам» (шүлүк). | Ооредилге уезинде быжыг мотивацияны тургузары. | 1 | 16.05 |
8 | Олег Сувакпит. «Россияга алдар». | Ооредилге уезинде быжыг мотивацияны тургузары. | 1 | 20.05 |
9 | Антон Үержаа «Ие дылым». | Чогаадыкчы ажылга сонуургалын оттурары. | 1 | 23.05 |
Календарно-тематический план по предмету «Тувинский язык», 9 «а « класс
№ | Кичээлдин темазы | Кичээлдин сорулгазы | |||||||||||
шак | хүнү | ||||||||||||
1-ги улдун,16 шак ,неделяда 2 шак | |||||||||||||
1 | Домак. Медээ, айтырыг, кыйгырыг домактары. Харылзаалыг чугаа. | Состерден домактын ылгалын тодарадып, домактар тургузары; домактарны утказынын аайы-биле шын номчууру; утказы дес-дараалашкак домактар чогаадып, харылзаалыг чугаа тургузары. | 1 | 5.09 | |||||||||
2 | Домак кежигуннери. Домактын чугула кежигуннери. | Домак кежигуннеринин дугайында оореникчилернин 3-ку класска алган билиглерин, чанчылдарын ханыладып катаптаар; домак иштинден чугула кежигуннерни тып, оларнв ийиги черге кежигуннерден ылгап билирин ханыладыр; домак кежигуннеринин аразында харылзаазын шын тургузары. | 1 | 6.09 | |||||||||
4 | Уннер болгаш ужуктер. Слог. | Уннер, ужуктер болгаш слогтар дугайында 3-ку класска алган билиглерин ханыладыр катаптаар база оларнын шын бижилгезин быжыглаар | 1 | 12.09 | |||||||||
5 | Ажык эвес уннерни дакпырлап бижиири. | Дакпырлап бижиир ажык эвес уннернин катаптаар база оларнын шын бижилгезин быжыглаар | 1 | 13.09 | |||||||||
6 | Дазыл болгаш торел состер. | Дазыл болгаш торел состер дугайында уругларнын алган билиглерин ханыладып катаптаар; торел состерни болгаш оларнын ниити кезээ – дазылды тып билиринин чанчылдарын быжыглаар. | 1 | 19.09 | |||||||||
7 | Кожумактар. Ниити билиг. | Оореникчилернин 3-ку класска состун уткалыг кезектери – кожумактар дугайында алган билиглерин катаптап ханыладыр | 1 | 20.09 | |||||||||
8 | Чогаадылга кожумактары. | Состун база бир уткалыг кезээ – чогаадылга кожумаанын дугайында билигни бээ, чогаадылга кожумактарынын дузазы-биле чаа состер тургузуп ооредир. | 1 | 26.09 | |||||||||
9 | Оскертилге кожумактары. | Оскертилге кожумактарынын дазылга чаа утка киирбейн, домакка состернин аразында харылзаазын тургузарынын дугайында база арын, сан, уезин коргузери-биле таныштырар; оларнын домакка состер харылзаштырар ролюн чурук езугаар ажыл-биле быжыглаар. | 1 | 27.09 | |||||||||
10 | Дефистеп бижиир нарын состер. | Дефистеп бижиир нарын состер дугайында 3-ку класска алган билиглерин улам ханыладыр; оореникчилернин чугаазын чаа нарын состер-биле байыдар; аянныг номчулганын чанчылдарын быжыглаар. | 1 | 3.10 | |||||||||
11 | Чугаа сайзырадылгазы. Эдертиг «Демниг ажыл». | Номчаан чугаазын эдерти, аянныг кылдыр чугаалаарынга чанчыктырар; белен план езугаар чугаалап билирин быжыглаар; куш-ажылдын ажыктыынын дугайын билиндирер. | 1 | 4.10 | |||||||||
12 | Домак. Нарын домак. | Нарын домак дугайында уругларга билиндирер; бодуун болгаш нарын домактарны ылгап билиринге ооредир; нарын домактарга бижик демдектерин шын салып билирин чедип алыр. | 2 | 10,12. 10 | |||||||||
13 | Чангыс аймак кежигуннерлиг домактар. | Мурнунда класстарга алган билиглеринге даянып, домактын кандыг кежигуннерин домактын чангыс аймак кежигуннер дээрин билиндирип, оларны тыварынга, санаан аян-биле номчуурунга чанчыктырар | 2 | 17.18. 10 | |||||||||
14 | Хыналда диктант | Домак дугайында болгаш шын бижилгеге хамаарыштыр оореникчилернин билип алган билиглерин хынаар | 1 | 24.10 | |||||||||
15 | Частырыглар-биле ажыл. Катаптаашкын. | Уругларнын диктантыда чазыпкы дег частырыгларынга катаптаашкын | 1 | 25.10 | |||||||||
2-ги улдун,16 шак ,неделяда 2 шак | |||||||||||||
1 | Чуве адынын утказы болгаш харыылаар айтырыглары. | Чуве адынын дугайында мурнунда класстарга алган билиглерин ханыладыр, бижимел болгаш аас чугаазын чаа-чаа чуве аттары-биле байыдар | 1 | 7.11 | |||||||||
2 | Чуве адынын падежтерге оскерлири. Чангыстын саны. | Домакка оске состре-биле каттышкаш, чуве аттарынын кожумактарынын оскерлип чоруурунун дугайында алган билиглерин ханыладыр, чуве адынын кожумактарын тодарадып билирин чедип алыр | 1 | 8.11 | |||||||||
3 | Адаарынын падежи. | Адаарынын падежинде чуве аттары кандыг айтырыгларга харыылаттынып чоруурун, домактын кандыг кежигуну болурун билиндирер | 1 | 14.11 | |||||||||
4 | Хамаарыштырарынын падежи. | Хамаарыштырарынын падежинде чуве аттары кандыг айтырыгларга харыылаттынып чоруурун, оске падеж кожумактарындан ылгап билирин чедип алыр | 1 | 15.11 | |||||||||
5 | Бээринин падежи. | Бээринин падежинде чуве аттары кандыг айтырыгларга харыылаттынып чоруурун, оске падеж кожумактарындан ылгап билирин чедип алыр | 1 | 21.11 | |||||||||
6 | Онаарынын падежи. | Онаарынын падежинде чуве аттары кандыг айтырыгларга харыылаттынып чоруурун, оске падеж кожумактарындан ылгап билирин чедип алыр | 1 | 22.11 | |||||||||
7 | Турарынын падежи. | Турарынын падежинде чуве аттары кандыг айтырыгларга харыылаттынып чоруурун, оске падеж кожумактарындан ылгап билирин чедип алыр | 1 | 28.11 | |||||||||
8 | Унеринин падежи. | Унеринин падежинде чуве аттары кандыг айтырыгларга харыылаттынып чоруурун, оске падеж кожумактарындан ылгап билирин чедип алыр | 1 | 29.11 | |||||||||
9 | Углаарынын падежи. | Углаарынын падежинде чуве аттары кандыг айтырыгларга харыылаттынып чоруурун, оске падеж кожумактарындан ылгап билирин чедип алыр | 1 | 5.12 | |||||||||
10 | Хойнун санында чуве аттарынын падежтерге оскерлири. | Чангыстын чуве аттарыны падежтерге оскерлиринге даянып, хойнун санынга оскерлиринин дугайында билигни бээр | 1 | 6.12 | |||||||||
11 | Орус дылдан улегерлеп алган состернин падежтерге оскерлири. | Орус дылдан улегерлеп алган состернин падежтерге оскерлиринин онзагайын билиндирер, оларын шын бижилгезин шингээттирер | 1 | 12.12 | |||||||||
12 | Демдек адынын утказы болгаш харыылаар айтырыглары. | Демдек адынын чугула шынарлары-биле таныжылга, домакта, созуглелде демдек аттарын, демдек адынын хамааржып чоруур чуве адын тып ьилиринин мергежилдерин сайзырадыр | 1 | 13.12 | |||||||||
13 | Удурланышкак болгаш чоок уткалыг демдек аттары. | Удурланышкак болгаш чоок демдек аттары-биле таныштырар, оланын чугаага ужур-дузазын билиндирер | 2 | 19.20. 12 | |||||||||
14 | Хыналда диктант «Мээн глобузум». | Чартык чылда билип алган билиглерин хынаар | 1 | 26.12 | |||||||||
15 | Частырыглар-биле ажыл. Катаптаашкын. | Уругларнын диктантыда чазыпкы дег частырыгларынга катаптаашкын | 1 | 27.12 | |||||||||
3-ку улдун.20 шак,неделяда 2 шак | |||||||||||||
1 | Сан адынын утказы болгаш айтырыглары. | Сан адынын чугаага утказын болгаш айтырыгларын катаптаар; оларны чугаага ажыглап билирин ооредир. | 1 | 16.01 | |||||||||
2 | Тун болгаш дугаар сан аттары. | Тун болгаш дугаар сан аттары-биле таныштырар; оларны чугаага ажыглап билирин ооредир. | 1 | 17.01 | |||||||||
3 | Сан аттарын чуве аттары-биле ажыглаары. | Сан аттарын чуве аттары-биле кады ажыглап билирин чедип алыр | 1 | 23.01 | |||||||||
4 | Чугаа сайзырадылгазы. Чогаадыг. «Мээн допчу намдарым». | Сан аттарын ажыглап тургаш, уругларнын сос курлавырын аас болгаш бижимел чугааларга байыдар | 1 | 24.01 | |||||||||
5 | Частырыглар-биле ажыл. Сан адынга катаптаашкын. | Сан аттарын ажыглап тургаш, уругларнын сос курлавырын аас болгаш бижимел чугааларга байыдар | 1 | 30.01 | |||||||||
6 | Ат орнунун дугайында ниити билиг. | Арыннын ат оруннары-биле таныжар; оларны домак иштинден ылгап билирин ооредир. | 1 | 31.01 | |||||||||
7 | Ат орнунун арыннары болгаш саны. | Ат оруннары 1-ги, 2-ги, 3-ку арыннарлыг, чангыстын болгаш хойнун санында турар дээрзин тынштырар | 1 | 6.02 | |||||||||
8 | Арыннын ат оруннарынын падежтерге оскерлири. | Арыннын ат оруннарынын падежтерге оскерлирин практика кырынга коргузуп таныштырар | 1 | 7.02 | |||||||||
9 | Арыннын ат оруннарынын падежтерге оскерлири. | Арыннын ат оруннарынын падежтерге оскерлирин практика кырынга быжыглаар | 1 | 13.02 | |||||||||
10 | Ат оруннарынга катаптаашкын. Карточкалар-биле ажыл. | Ат оруннарын оске чугаа кезектеринден ылгап, арыннарын шын тодарадып билиринге чанчыктырар | 1 | 14.02 | |||||||||
11 | Чугаа сайзырадылгазы. Чурук-биле ажыл. «Кыжын куштарга болгаш дириг амытаннарга мээн дузам». | Ат оруннарынын ужур-дузазын билиндирип, аас-даа, бижимел-даа чугаага чангыс ол-ла состу хой катаптавазын болдурбазы-биле ат оруннарын шын ажыглап билиринге ооредир. | 1 | 20.02 | |||||||||
12 | Хыналда диктант. «Сээн школан». | Ат орнунун дугайында билип алган билиин хынаар | 1 | 21.02 | |||||||||
13 | Частырыглар-биле ажыл. Ат оруннарынга катаптаашкын. | Ат орнунун дугайында билип алган билиин ханыладып катаптаар | 1 | 27.02 | |||||||||
14 | Кылыг созунун дугайында ниити билиг. | Кылыг созун оске чугаа кезектеринден ылгап билиринин чанчылын сайзырадыр | 1 | 28.02 | |||||||||
15 | Кылыг созунун уелерге, арыннарга болгаш саннарга оскерлири. | Кылыг созу чугле уелерге эвес, а арыннар болгаш саннарга оскерлип чоруурун билиндирер; болур болгаш болбас кылдыныглар илередир хевирлери-биле практика кырынга таныштырар | 1 | 6.03 | |||||||||
16 | Кылыг созунун амгы уези. | Кылыг созунунамгы уези уш арынныг, ийи санныг болурун оореникчилерге билиндирер | 1 | 7.03 | |||||||||
17 | Кылыг созунун эрткен уези. | Кылыг созунун эрткен уезинин арыннарга, саннарга оскерлирин билиндирер | 1 | 13.03 | |||||||||
18 | Кылыг созунун келир уези. | Кылыг созунун келир уезинин арыннарга, саннарга оскерлирин билиндирер | 1 | 14.03 | |||||||||
19 | Хыналда диктант. «Чазый ыт». | Кылыг созунун дугайында билиглерин хынаар | 1 | 20.03 | |||||||||
20 | Частырыглар-биле ажыл. Чугаа кезектерин катаптаар. | Онзагай демдектерин барымдаалап, ооренген чугаа кезектерин бот-боттарындан ылгап билиринин мергежилдерин сайзырадыр, шын бижилге талазы-биле алган билиглерин быжыглаар | 1 | 21.03 | |||||||||
4-ку улду, 16 шак,неделяда 2 шак | |||||||||||||
1 | Домак. Нарын домак. | Ийи бодуун домактан тургустунган чагырышпаан нарын домактарны катаптаар | 3.04 | ||||||||||
2 | Домактын чугула болгаш ийиги черге кежигуннери. | Домактын чугула болгаш ийиги черге кежигуннеринге катаптаашкын | 4.04 | ||||||||||
3 | Чангыс аймак кежигуннерлиг домактар | Чангыс аймак кежигуннерлиг домактарны, оларнын домак иштинге холбажыр аргаларын катаптаар | 10.04 | ||||||||||
4 | Дорт чугаалыг домактар. | Диалог болгаш дорт чугаалыг домактарны болгаш оларга бижик демдектерин салганын хайгаараар | 11.04 | ||||||||||
5 | Чугаа сайзырадылгазы. Чогаадыг. «Хемге». | Уругларнын сос курлавырын аас болгаш бижимел чугааларга байыдар | 17.04 | ||||||||||
6 | Сос. Состун тургузуу. | Торел состерге, чогаадылга болгаш оскертилге кожумактарынга, дефистеп бижиир нарын состерге катаптаашкын | 18.04 | ||||||||||
7 | Чугаа кезектерин ылгап тывары | Чугаа кезектеринин ниити лексиктиг утказын, харыылаттынар айтырыгларын, падеж, арын, сан. Уеге оскерлирин ылгап чанчыктырар | 24.04 | ||||||||||
8 | Чуве адынын дугайында ооренгенин катаптаар. | Чуве адынын дугайында ооренгенин катаптаар, оларны созуглелден ылгап билирин быжыглаар | 25.04 | ||||||||||
9 | Демдек адынын дугайында ооренгенин катаптаар. | Демдек адынын дугайында ооренгенин катаптаар, оларны созуглелден ылгап билирин быжыглаар | 2.05 | ||||||||||
10 | Сан адынын дугайында ооренгенин катаптаар. | Сан адынын дугайында ооренгенин катаптаар, оларны созуглелден ылгап билирин быжыглаар | 8.5 | ||||||||||
11 | Ат орнунун дугайында ооренгенин катаптаар. | Ат орнунун дугайында ооренгенин катаптаар, оларны созуглелден ылгап билирин быжыглаар | 15.05 | ||||||||||
12 | Кылыг созунун дугайында ооренгенин катаптаар. | Кылыг созунун дугайында ооренгенин катаптаар, оларны созуглелден ылгап билирин быжыглаар | 16.05 | ||||||||||
13 | Хыналда диктант. «Тыва ойнаарактар». | Чыл дургузунда ооренип алган билиглерин хынаар | 22.05 | ||||||||||
14 | Частырыглар-биле ажыл. Ниити катаптаашкын. | Чыл дургузунда ооренип алган билиглерин катаптаар | 23.05 | ||||||||||
Пояснительная записка
Адаптированная рабочая программа по тувинской литературе (торээн чугаа) составлена на основе Федеральной адаптированной основной общеобразовательной программы обучающихся с умственной отсталостью (интеллектуальными нарушениями) далее ФАООП УО (вариант1), утвержденный приказом Министерства просвещения Российской Федерации от 24.11.2022г. №1026. Программа для 7-11 классов по тувинскому языку, развитию связной речи, тувинскому устному творчеству и литературе. Кызыл,1994.
Программы рассчитаны в 7 и 9 классах 2 часа в неделю, в год 68 часов. В 11 классе рассчитано 34 часа, в том числе на внеклассное чтение - 4 часа соответственно. Возможно уменьшение количества часов в зависимости от изменения годового календарного учебного графика, сроков каникул, выпадения уроков на праздничные дни и на карантин. Обучающиеся проходят обучение по предмету «Торээн чугаа» по программе 7 класса, т.к. в классе учатся дети с тяжелыми нарушениями развития.
Программа учитывает особенности познавательной деятельности умственно отсталых детей, направлена на разностороннее развитие личности учащихся, способствует их умственному развитию, обеспечивает гражданское, нравственное, трудовое, эстетическое и физическое воспитание. В зависимости от возможности усвоения программного материала все учащиеся распределяются на группы по уровням обучаемости. По базовому уровню обучаются дети с наиболее сохранным интеллектом и высокой подвижностью нервных процессов, они не требуют постоянного внимания учителя, овладевают знаниями и умениями учебной программы в полном объёме. Все задания ими выполняются самостоятельно, при выполнении новых видов работ они правильно используют имеющийся опыт, со стороны учителя им требуется незначительная активизирующая помощь. Ученики, индивидуальные особенности которых позволяют усваивать материал на минимально допустимом уровне, характеризуются менее сохранным интеллектом или инертностью нервных процессов, быстро истощаются и на отдельных этапах урока требуют направления и активизации деятельности, усваивают учебный материал со сниженным уровнем требований к знаниям и умениям.
В 10 классе осуществляется объяснительное чтение, в процессе которого у учащихся совершенствуется техника чтения, развивается умение анализировать произведение, объяснять поступки героев и причинную обусловленность событий. Доступность анализа создаётся за счёт группировки материала в соответствии с определёнными темами, связанными с жизнью и опытом детей. Такое расположение материала даёт возможность опираться в разборе произведений на происходящие в данный момент события.
В 10 классе закрепляются навыки правильного, сознательного и выразительного чтения, школьники читают вслух и про себя, осваивают полный и выборочный пересказ.Усвоение содержания, читаемого осуществляется в процессе анализа произведений. При этом очень важна система работы по установлению причинно-следственных связей и закономерностей, так как этот вид деятельности имеет огромное коррекционное значение. Учитель в процессе обучения чтению должен уделить особое внимание работе с иллюстративным материалом как одним из эффективных средств формирования познавательной деятельности учащихся и коррекции недостатков их развития. Большое внимание на уроках чтения уделяется развитию связной устной речи. Учащиеся овладевают правильным, полным и последовательным пересказом в процессе систематической работы, направленной на понимание содержания произведений, обогащение и уточнение словарного запаса, обучение правильному построению предложений, и в процессе упражнений в воспроизведении прочитанного.
Внеклассное чтение ставит задачу начала формирования читательской самостоятельности у учащихся.
- Для реализации рабочей программы используется учебно - методический комплект: учебник: Торээн чогаал (электронно) 7 класс, Е.Т.Чамзырын.,Н.Ш.Куулар., А.Х.Херел.
«Торээн чогаал» 5 класс. Кызыл-2013. 2
- Г.Д. Сундуй «Улусчуужурлар» 1-2 класс, Кызыл 2004 чыл
- Г.Д.Сундуй «Улусчуужурлар» 3-4 класс, Кызыл 2004 чыл
Цель программы обучения:
-закрепление навыков правильного, сознательного и выразительного чтения целыми словами;
-коррекция недостатков развития детей с нарушением интеллекта.
Основные задачи программы обучения:
- учить детей читать доступный их пониманию текст вслух и про себя;
- осмысленно воспринимать его содержание;
- активизировать словарь учащихся;
- научить полному и выборочному пересказу прочитанного;
- учить правильностроить и употреблять в речи предложения.
Содержание программы учебного курса
Программа рассчитана на 34 часа, в том числе на внеклассное чтение – 5 часов. В программу по чтению включены следующие разделы и темы:
I-ги кезээ. Чеченнерниң сөңү. Маадырлыг тоолдар (эпос) ...
II-ги кезээ. Аас чогаалының салдары-биле. В. Серен-оол. Каң-кыс .
III-кү кезээ. Оожургал чок сагыш-сеткил.....
IV-кү кезээ. Чечен чогаал делегейинде мөңге темалар......
V-ки кезээ. Поэтиктиг одуруглар. С. Пюрбю. Төрээн дылымга
VI-гы кезээ. Төөгүнү коптарыңар. С. Сарыг-оол. Алдан-маадыр
VII-ги кезээ. Россия чоннарының литературазы С.Р. Элляй. Экии, тыва чонум!..
Требования к уровню подготовки обучающихся
Учащиеся должны уметь:
- читать сознательно, правильно текст целыми словами вслух с соблюдением пауз и соответствующей интонацией;
- читать про себя;
- отвечать на вопросы по прочитанному;
- выделять главных действующих лиц, уметь выразить к ним свое отношение;
- определять главную мысль произведения;
- читать отрывки по ролям;
- пересказывать прочитанное полностью и выборочно.
Учащиеся должны знать:
- знать наизусть 4-5 стихотворений.
УЧЕБНО-МЕТОДИЧЕСКИЕ СРЕДСТВА ОБУЧЕНИЯ:
Программы:
1.Программы для 5-9 классов специальных (коррекционных) учреждений VIII вида. /Под ред. В.В. Воронковой: Сб. 1. - М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2000г.
2. 5-11 класстар. ϴѳредилге программалары. Кызыл-2008.
Учебники:
1.М.А.Кужугет, Л.Х.Ооржак«Торээн чогаал» 5 класс. Кызыл-2013.
2.Г.М.Селиверстова, Г.С.Базыр,В.В, Сюрюн-оол «Оннуктер», Кызыл 2002.
3. Торээн чогаал (электронно) 7 класс, Е.Т.Чамзырын.,Н.Ш.Куулар., А.Х.Херел.
Методическая литература:
1.В.С.Кызыл-оол, Д.С.Куулар «Методиктиг сумелер» 5 класс. Торээн чогаал. Кызыл-1992
2.Г.Д.Сундуй «Улусчу ужурлар» 1-2 класс, Кызыл 2004 чыл
3.Г.Д.Сундуй «Улусчу ужурлар» 3-4 класс,Кызыл 2004 чыл
Календарно-тематический план по чтению (төрээн чугаа) 7 класс, 1четверть 16 часов, в неделю 2 часа
№ | Эрттирер хүнү | Кичээлдиӊ темазы | Бажыӊга онаалга | Номчуурунуӊ хевирлери, аргалары | Ѳѳреникчилернин билиинге негелделер | |||
шагы | ||||||||
Бистиӊ тѳрээн чуртувус | ||||||||
1 | 07.07.09. | 1 | Делегейде эӊ-не делгем. С.Майнак «Азия диптиӊ чүрээнде». | Арын 4 – 5, айтырыгларга харыылаар | Медерелдиг, шын болгаш аянныг номчулга. | Тыва Республика Россияныӊ составында. Россиянын болгаш Тыванын символдары. Тыва-биле кызыгаарлажып турар кожалары. Азия диптин төвүнде Тыва. Торээн черинин онзагай, каас-чаражын, чогаалчынын чуртунга чоргааралын коргускени. | ||
2 | 14.14.09. | 2 | В. Серен-оол «Мээн Тывам»; А. Шоюн «Чоргаарал». | Тыва Республиканыӊ сүлдезин, тугун чуруур | Медерелдиг, аянныг болгаш шилилгелиг номчулга. | Төрээн чуртувустун оске черлерден ылгалы. Тывалар салым-чаяанныг, кадыг-бергелерге торулбас, ажыл-ишчи чон деп бадыткап билири. Уруглар дыштаныр «Океан» деп топке оске соок уруглар-биле таныжып, бодунун Торээн Тывазынын национал культуразын, символдарын унелеп коргузери. | ||
3 | 21.21.09 | 2 | Н. Конгар «Тыва бижик»; К-Э. Кудажы «Тарлашкын». | Арын 23, шулукту шээжилээр | Шын, аянныг, медерелдиг номчулга. | Тыва бижиктин тоогузун болгаш оон ундезилекчилерин билири. | ||
4 | 28.28.09 | 2 | К. Шойгу «Бижикке өөренгеним»; М. Олчей-оол «Үжен хүлбүс». | «Үжен хүлбүс», номчааш, утказын чугаалаар | Шын, аянныг, медерелдиг номчулга. | Тыва үжүк-бижикти, тыва чон канчаар сонуургап, ооренип, унелеп чораанын медереп чугаалап билири. Улдегер домактарнын утказын тайылбырлап шыдаары. | ||
5 | 05.05.10 | 2 | Класстан дашкаар номчулга. О.Саган-оол «Саян сыннарынын баарында». | Арын 5 (номчулга ному), аянныг номчуур | Медерелдиг, шын аянныг номчулга. | Тыва чурту төп болгаш барыын талакы кезектери сонгу талазындан Саян сыннары-биле, мурнуу талазындан Танды тайгалары-биле хурээлеттинип чыдарын билиндирер. | ||
6 | 12.12.10 | 2 | Ооредиглиг чогаадыг «Бистин чуртувус». | Арын 34, айтырыгларга харыылаар | Чугаа сайзырадылгазы. Словарь ажылы. | Ооренген темаларынга, чогаалдарынга даянмышаан, Торээн чурт, Торээн хоорай деп чул, оон утказын болгаш анаа бодунун хамаарылгазын бижимел чугаага илередиринге ооренир. | ||
Күс | ||||||||
7 | 19.10. | С. Сарыг-оол «Күзүн»; Б. Ондар «Кадарчынын оглу». | Арын 35, шулукту шээжилээр | Медерелдиг, аянныг болгаш шилилгелиг номчулга. | Шулукту анализтеп билири, аянныг номчууру. Чуруктун утказынга кыска чугаа тургузуп билири. Созуглелдин кол утказын билири. Улегер домактарнын утказы. Кежээ, дузааргак аажы-чанны хевирлээр. | |||
8 | 19.10 | 1 | С. Сарыг-оол «Кежээкей, хоорукпей»; С. Даржай «Берингир кус». | Арын 45, шулукту шээжи-биле доктаадыр | Медерелдиг, аянныг болгаш шилилгелиг номчулга. Рольдап номчуур. | Шулуктун утказы адынга канчаар дугжуп турарын билири. Куску ажыл-иш дугайында чугаалап шыдаары. Ногааларны билири. | ||
2-ги улдун, 16 шак, неделяда 2 шак | ||||||||
Школа, сагылга-чурум болгаш ог-буле | ||||||||
1 | 09.09.11 | 1 | О. Сувакпит «Найырал»; Б. Ховенмей «Адазынын айбызынга». | Арын 58, номчааш, утказын чугаалаар | Медерелдиг, шын аянныг номчулга. Кезектерге ат бээр. | Кезек бурузунун кол утказын илередир домактарны тыпкаш, аттан бергеш тайылбырлаар. Кол маадырнын тура-соруктуун, дидим, эрестиин чугаалаар. Шулуктун кол утказын тайылбырлап шыдаары. | ||
2 | 16.16.11 | 1 | О.Монгуш «Кижи хону»; О. Сувакпит «Камналга» . | Арын 69, шулукту шээжилээр | Медерелдиг, аянныг болгаш шилилгелиг номчулга. Рольдап номчуур. | Ооредилге херекселдеринге камныг, оларны кадагалап, чурумчудуп билиринге ооредир. | ||
3 | 23.23.11 | 1 | Ч. Кара-Куске «Сос дыннаваска». | Арын 70, аянныг номчулга | Медерелдиг, шын аянныг чугурту номчулга. | Чугаанын кол утказын оон ады-биле дууштуруп, сос дынаваска чуге чедирип болурун билиндирер. | ||
4 | 30.30.11 | 1 | И. Крылов «Корунчук болгаш Сарбашкын» (басня); К. Тоюн «Куске» (басня). | Арын 78, басняны шээжилээр | Медерелдиг, шын аянныг чугурту номчулга. | Басня номчулгазынын аяннын, утказын билиндирер. .Деннелгени болгаш домейлээшкинни авторнун ажыглааны | ||
5 | 07.07.12 | 1 | Класстан дашкаар номчулга. Е.Танова «Эрес-оолдун школазы» . | Арын 146 (номчулга ному), аянныг номчуур | Медерелдиг, аянныг болгаш шилилгелиг номчулга. | Тыва улустун улегер домактарынга даянып алгаш уругларны шын сагылга-чурумга, чараш аажы-чанга ооредир. | ||
Улустун аас чогаалы | ||||||||
6 | 14.14.12 | 2 | «Алды алышкы» (тыва улустун тоолу). | Арын 90, аянныг номчулга | Рольдап, аянныг номчулга. | Аас чогаал дугайында билиин сайзырадыр. Тоолду утка талазы-биле кезектерге чарып алгаш утказын тоол аяннын ажыглап чугаалап ооренир. | ||
7 | 21.12 | 1 | С. Бюрбю «Бора-Шиижек». | Тоолду номчааш, утказын чугаалаар | Аянныг, дынзыг ун-биле, медерелдиг номчулга. | Тоолдун кол утказын билиндирер. Кээргээчел, дузааргак сеткилдиг, эскериичел чорукка кижизидер. | ||
8 | 21.12 | 1 | Тывызыктар, улегер домактар, дурген чугаалар. | 5-5 тывызык, улегер домак шээжилээр, 1 дурген-чугаа доктаадыр | Моорейлежир. | Улегер домак, тывызыктарнын болуктерин, утказын билиндирер. | ||
3-ку улдун, 20 шак, неделяда 2 шак | ||||||||
Кыш | ||||||||
1 | 11.11.01 | 2 | Л. Чадамба «Кыжын»; С. Сарыг-оол «Кышкы хун». | Арын 119, шулукту шээжилээр | Аянныг, медерелдиг болгаш шилилгелиг номчулга | Кышкы оюннар дугайында беседа. Кыштын демдектерин шулукту канчаар коргускенин тып номчуур. Чугаада домейлээшкиннерни ажыглаанын чугаалаар. | ||
2 | 18.18.01 | 2 | А. Шоюн «Ыяштаан адашкылар»; М. Эргеп «Мон лыжалар». | Арын 128, айтырыгларга харыылаар | Аянныг, медерелдиг номчулга Илчирбелеп, номчуур | Утказын чугаалап, амыдырал-биле холбап билири. | ||
3 | 25.25.01 | 2 | С. Хертек «Озалдыг ужурал»; М. Кенин-Лопсан «Чаа чылдын Шагаазы». | Арын 136, шулукту шээжилээр | Медерелдиг, шилилгелиг номчулга | Номчааш айтырыгларга харыылап ооренир. | ||
4 | 01.01.02 | 2 | Ооредиглиг чогаадыг «Кыш». | Кышкы уенин чуруун чуруур | Чугаа сайзырадылгазы. Словарь ажылы | Кыштын демдектерин болгаш кижилернин ажыл-ижин чуруктан коруп чугаа тургузар. Ном-биле ажылдап билири, номчаан чуулун сайгарары. | ||
Тыва чоннун чаагай чанчылдары | ||||||||
5 | 08.08.02 | 2 | М.Кенин-Лопсан «Кырган-авам чугаалары». | Кырган-аваларындан бир солун чугаа дыннап эккээр | Медерелдиг аянныг номчулга | Кырган-авазынын чугааларындан тыва улустун чанчылдарын билиндирер. | ||
6 | 15.15.02 | 2 | Ч. Чулдум «Шагаа». | Шагаада албан сагыыр чуулдерни, чанчылдарны бижиир | Медерелдиг шын номчулга | Шагаа дугайында билиглерин чугаа-биле сайзырадыр. | ||
Кижи, бойдус, экология, кадыкшыл | ||||||||
7 | 22.22.29.02 | 3 | К.-Э. Кудажы «Хулбузек». | Арын 159, номчааш, утказын чугаалаар | Медерелдиг, аянныг, шилилгелиг номчулга. | Чечен чугааны номчааш утказын элдээрди чугаалап билирин чанчыктырар. Оолдун ог-булези буянныг чуулду кылгагынга даянып алгаш, уругларны чараш мозу-шынарга кижизидер. | ||
8 | 29.07.07.02 | 3 | А.Шоюн «Бойдусту хумагалап камгалаары – ыдыктыг хулээлге». | Арын 180, шулукту шээжилээр | Аянныг, шилилгелиг номчулга | Тыванын каас-чараш бойдузун канчаар камгалаарыл? Куруненин заповедниктеринин дугайында чуну билгенин чугаалаар. | ||
Февраль 23 – Ада-чурт камгалакчыларынын хуну | ||||||||
9 | 14.14.03 | 2 | С.Пюрбю «Тайбын иштин танныылы»; И.Кузнецов «Полктун оглу». | Арын 252, шулукту шээжилээр | Аянныг, медерелдиг номчулга | Аянныг номчааш, утказын чугаалап ооренир. Чурук чуруур. | ||
Март 8 – Бугу делегейнин херээженнеринин хуну | ||||||||
10 | 21.21.03 | 2 | Х. Анчымаа-Тока «Иенин буяны»; З. Намзырай «Кырган-ава оорушкузу». | Арын 262, шулукту шээжилээр | Медерелдиг, аянныг номчулга | Ава, кырган-ава кижинин амыдыралын болгаш ажы-толунге ынаан чогаалдардан номчааш, чугаалап ооренир. | ||
4-ку улдун,18 шак, неделяда 2 шак. | ||||||||
Час | ||||||||
1 | 04.04.04 | 2 | С. Сарыг-оол «Чаагай час»; С.Таспай «Дуруяа оолдары». | Арын 197, номчааш, утказын чугаалаар | Аянныг болгаш медерелдиг номчулга | Дуруяа куштун амыдырал-ижин билип алыр. Утказын чугаалап ооренир. | ||
Амыдырал болгаш куш-ажыл | ||||||||
2 | 11.11.04 | 2 | М. Олчей-оол «Ажыл турда»; О.Саган-оол «Кадарчы – маадыр». | Арын 201, шулукту шээжилээр | Медерелдиг, аянныг номчулга. Рольдап номчудар. | Ажыл дээрге чуртталга, амыдырал, чону дээш, чурту дээш ажылдаарга чоргааранчыг, оорунчуг, ол алдар-дыр деп чувени уругларга билиндирер. | ||
3 | 18.18.04 | 2 | С.Сарыг-оол «Саны-Моге». | Арын 171, аянныг номчуур | Аянныг, шилилгелиг номчулга | Шулуктун утказын чугаалаар. Куш-ажыл кижиге чуну бээрил, аас-кежиктиг чуртталганын дозу чудел дээрзин билиндирер. | ||
4 | 25.04 | 1 | Чогаадыг «Баштайгы куш-ажылым». | Арын 231, айтырыгларга харыылаар | Бодунун хайгааралын чугаалаар. | Бижимел чугаага бодунун хайгааралдарын болгаш бодалдарын шын илередип ооренир. | ||
Апрель 12 – Космонавтика хуну | ||||||||
5 | 25.04 | 1 | Ю.Гагарин «Мен чуну корген мен»; М.Сат «Сылдыстар». | Арын 265, номчааш, утказын чугаалаар | Медерелдиг чугурту номчулга | Байырлалдын тоогузун, сураглыг космонавтыларнын аттарын билири. Ю. Гагариннин сактыышкынын номчааш, чугаалаар. Сылдыстар чуну билгенин чугаалаар. | ||
Май 1 болгаш 2 – Частын болгаш куш-ажылдын байырлалы | ||||||||
6 | 16.05 | 1 | А.Шоюн «Май бирнин байырлалы»; Ю.Кюнзегеш «Май». | Арын 268, шулукту шээжилээр | Медерелдиг, аянныг болгаш шилилгелиг номчулга. | Байырлалдын тоогузун, оон канчаар тыптып келгенин билип алыр. | ||
Май 9 – Тиилелге хуну | ||||||||
7 | 16.23.05 | 1 | З.Намзырай «Он санитар кыс»; Т.Кызыл-оол «Бурзекейнин ады». | Эки турачыларнын аттарын бижиир | Медерелдиг, аянныг болгаш шилилгелиг номчулга. | Тиилелгеге бугу чоннун оорушкузун болгаш дайзынга удур демиселге тыва араттарнын киириштирип турган улуг-хуузун чогаалдар дамчыштыр билиндирер. | ||
Чай | ||||||||
8 | 23.05 | 1 | К.-Э.Кудажы «Кызыл-каттын чагыы»; Х.Ойдан-оол «Ак анчы». | Арын 232, шулукту шээжилээр | Шилилгелиг, аянныг номчулга | Чечен чугаадан чайнын демдектерин, анчынын ак -сеткилдиин, тывынгыр-дидимин допчулап чугаалаар. | ||
Календарно-тематический план по предмету «Тувинская литература» 9 «а» класс
Всего 68 часов, в неделю 2 часа.
№ | Кичээлдин темазы | Кичээлдин сорулгазы | шагы | хүнү |
1 | Киирилде кичээл. Ном кижиниң өңнүү. С. Сарыг-оол «Ном» (шүлүк). | Чаа теманы билип алырда, чаа билиг алырынче кичээнгейни хаара тудуп ап билири | 1 | 5.09 |
2 | Ю. Кюнзегеш «Сиген шөлүнде» (шүлүк). | Ооредилге уезинде быжыг мотивацияны тургузары. | 2 | 6.12.09 |
3 | С. А. Сарыг-оол «Эдер амытаннар». («Аңгыр-оолдуң тоожузу» деп чогаалдан эге). | Бодунун бижээн чуулун эдип-чазап шыдаары. Боданып тургаш чогаадыгнын созуглелин бижиири. Чогаадыкчы ажылга сонуургалын оттурары. | 2 | 13.19.09 |
4 | Чогаал теориязы. Тыва улустун аас чогаалы. Тоолдар. | Бодун хынаарын, хайгаараарын боттандырары | 2 | 20.26.09 |
5 | Анаа тоолдар «Балыкчы Багай-оол». | Ооредилгеге сундугарын болгаш чогаадыкчы ажыл-ижин боттандырар. | 2 | 27.3.10 |
6 | Дириг амытаннар дугайында тоолдар «Чеди иелиг Чес-Мыйыс | Бодун хынаарын, хайгаараарын боттандырары | 2 | 4.10.10 |
7 | Хуулгаазын тоолдар. «Тос оолдуг Доктагана кадай». | Бодун хынаарын, хайгаараарын боттандырары | 2 | 12.17.10 |
8 | «Тос шилги аъттыг Өскүс-оол». | Бодун хынаарын, хайгаараарын боттандырары | 2 | 18.24.10 |
9 | Тест-биле ажыл | Бодун хынаарын, хайгаараарын боттандырары | 1 | 25.10 |
2 четверть, 2 часа в неделю
№ | Кичээлдин темазы | Кичээлдин сорулгазы | шагы | хүнү |
1 | Чогаал теориязы.Үлегер домактар болгаш чечен сөстер дугайында билиг. | Чаа теманы билип алырда, чаа билиг алырынче кичээнгейни хаара тудуп ап билири. | 2 | 7.8.11 |
2 | Тывызыктар. | Бодун хынаарын, хайгаараарын боттандырары | 2 | 14.15.11 |
3 | Кызыл-Эник Кудажы «Кым эң ажыктыгыл?». | Бодунун бижээн чуулун эдип-чазап шыдаары. Боданып тургаш чогаадыгнын созуглелин бижиири. Чогаадыкчы ажылга сонуургалын оттурары. | 2 | 21.22.11 |
4 | Монгуш Эргеп «Чартык арбай». | Бодунун бижээн чуулун эдип-чазап шыдаары. Боданып тургаш чогаадыгнын созуглелин бижиири. Чогаадыкчы ажылга сонуургалын оттурары. | 2 | 28.29.11 |
5 | Салим Сүрүӊ-оол «Карактар дугайында маргылдаа». | Бодунун бижээн чуулун эдип-чазап шыдаары. Боданып тургаш чогаадыгнын созуглелин бижиири. Чогаадыкчы ажылга сонуургалын оттурары. | 2 | 5.6.12 |
6 | Чап Чүлдүм «Тарааның тывылганы». | Бодунун бижээн чуулун эдип-чазап шыдаары. Боданып тургаш чогаадыгнын созуглелин бижиири. Чогаадыкчы ажылга сонуургалын оттурары. | 2 | 12.13.12 |
7 | Монгуш Эргеп «Хек чүге ыраажы болганыл?». | Бодунун бижээн чуулун эдип-чазап шыдаары. Боданып тургаш чогаадыгнын созуглелин бижиири. Чогаадыкчы ажылга сонуургалын оттурары. | 2 | 19.20.12 |
8 | Тест-биле ажыл | Бодунун бижээн чуулун эдип-чазап шыдаары. Боданып тургаш чогаадыгнын созуглелин бижиири. Чогаадыкчы ажылга сонуургалын оттурары. | 2 | 26.27.12 |
3 четверть, 2 часа в неделю.
№ | Кичээлдин темазы | Кичээлдин сорулгазы | шагы | хүнү |
1 | Авторлуг тоолдар дугайында билиг. Немелде номчулга. Салим Сүрүң-оол «Хунажык | Ооредилге уезинде быжыг мотивацияны тургузары. | 2 | 14.17.01 |
2 | Олег Сувакпит «Арзылаң биле Пар». | Ооредилге уезинде быжыг мотивацияны тургузары. | 2 | 21.24.01 |
3 | Салчак Серен «Ном биле Портфель». Диригжидилге дугайында билиг | Ооредилге уезинде быжыг мотивацияны тургузары. | 2 | 28,31.01 |
4 | Басня дугайында билиг. Василий Эренчин «Ийи өңнүк». | Ооредилге уезинде быжыг мотивацияны тургузары | 2 | 4.7.02 |
5 | Кыска чогаадыг «Кижи болуру чажындан...». | Бодунун бижээн чуулун эдип-чазап шыдаары. Боданып тургаш чогаадыгнын созуглелин бижиири. Чогаадыкчы ажылга сонуургалын оттурары. | 2 | 11.14.02 |
6 | Леонид Чадамба «Аян-чорук» (тоожудан үзүндүлер). «Ужар». «Кайгамчык-ла». «Азас». | Бодунун бижээн чуулун эдип-чазап шыдаары. Боданып тургаш чогаадыгнын созуглелин бижиири. Чогаадыкчы ажылга сонуургалын оттурары. | 2 | 18.21.02 |
7 | Пейзаж дугайында билиг | Пейзаж чурумалы ушта бижээш, шээжилээр | 2 | 25.28.02 |
8 | Олег Саган-оол «Эжишкилер» (чечен чугаа). | Болук болгаш эжеш кылдыр ажылдап тургаш турум мотивациялыг болуру. | 2 | 4.7.03 |
9 | Олег Сувакпит «Аът чарыжы». | Болук болгаш эжеш кылдыр ажылдап тургаш турум мотивациялыг болуру. | 2 | 11.14.03 |
10 | Монгуш Эргеп «Өдүгенде чайлаг | Болук болгаш эжеш кылдыр ажылдап тургаш турум мотивациялыг болуру | 2 | 18.21.03 |
4 четверть, 2 часа в неделю
№ | Кичээлдин темазы | Кичээлдин сорулгазы | шагы | хүнү |
1 | Шангыр-оол Суван «Кара-Баштыг». | Болук болгаш эжеш кылдыр ажылдап тургаш турум мотивациялыг болуру | 2 | 1.4.04 |
2 | Роман Лудуп «Таваар, маажым бадып келгеш» (шүлүк). | Ооредилге уезинде быжыг мотивацияны тургузары. | 2 | 8.11.04 |
3 | Кыска чогаадыг Мээң маадырлыг чоруум дээрге…». | Бодунун бижээн чуулун эдип-чазап шыдаары. Боданып тургаш чогаадыгнын созуглелин бижиири. Чогаадыкчы ажылга сонуургалын оттурары. | 1 | 15.04 |
4 | «Шангыр-оол Суван «Хүн херелден аалчылар» (тоожудан үзүндүлер). | Болук болгаш эжеш кылдыр ажылдап тургаш турум мотивациялыг болуру. | 2 | 18.22.04 |
5 | Николай Куулар «Танаа-Херелдин чуртунда» деп тоожудан эгелер. | Ук чогаалды ханы ооренири. Оске чогаалдар-биле деннээри. | 2 | 25.29.04 |
6 | Эдуард Донгак «Буянныг амытаннар» (Чолдак-Анчынын чангыс кезектиг, уш коргузуглуг шиизи). | Болук болгаш эжеш кылдыр ажылдап тургаш турум мотивациялыг болуру. | 2 | 6.13.05 |
7 | Сергей Пюрбю «Ынак Тывам» (шүлүк). | Ооредилге уезинде быжыг мотивацияны тургузары. | 1 | 16.05 |
8 | Олег Сувакпит. «Россияга алдар». | Ооредилге уезинде быжыг мотивацияны тургузары. | 1 | 20.05 |
9 | Антон Үержаа «Ие дылым». | Чогаадыкчы ажылга сонуургалын оттурары. | 1 | 23.05 |


