Булуу улуууьуттан теруттээх геройдар.

Муниципальное образование «Вилюйское улусное управление образованием» МБОУ «Тылгынинская средняя общеобразовательная школа имени И.Н.Ханды»

Булуу улууьуттан теруттээх геройдар

Толордо:  3 кылаас уерэнээччитэ Иванова Настя

Салайааччы: Васильева Елена Егоровна,

алын суьуех 3 кылаас учуутала

Тылгыны, 2017

Иьинээ5итэ

Киириитэ……………………………………………………………………………………3

Сурун чааьа………………………………………………………………………………..4

Iчааьа. Булуу улууьуттан теруттээх Советскай Союз Геройдара.

1. Миронов Алексей Афанасьевич……………………………………………….4
2. Степанов Николай Саввич……………………………………………………..4
3. Кондаков Николай Алексеевич………………………………………………..4

II чааьа. Булуу улууьуттан теруттээх Улэ Геройдара.

1. Черканов Алексей Николаевич………………………………………………...5
2. Трофимова Варвара Петровна………………………………………………….5
3. Васильев Семен Митрофанович………………………………………….…...5
4. Протопопов Петр Иванович……………………………………………………5
5. Быканов Прокопий Иннокентьевич………………………………………….5

Тумук…………………………………………………………………………………………6

Туьаныллыбыт литература………………………………………………………………6

Сыьыарыы…………………………………………………………………………………..6

Киириитэ

        Мин Булуу улууьугар Алдантан кэлбитим тердус сылым. Кэлбит улууьум тугунан ордук биллэрин билиэхпин наьаа ба5арар этим. Учууталым 8 герой баар диэбитин интэриэьиргээн истибитим. Алын суьуех кылаас о5олоруттан ыйыппытым - билбэттэр. Ол иьин, о5олорго кэпсээрибин, билбиппин уллэстээри бу улэбин са5алаабытым.

Темам: Булуу улууьуттан теруттээх геройдар.

То5оостоо5о. Булуу улууьун о5олоро Булууттэн теруттээх геройдары билэннэр, киэн туттуохтарын ба5арабын.

Проблемата. Алын суьуех о5олортон Булуу улууьуттан теруттээх геройдары ыйытыы тумугэр, угус о5о билбэтэ кестубутэ, ол иьин бу улэбин са5алаабытым.

Сыала.Булуу улууьуттан теруттээх сэрии уонна улэ геройдарын ааттарын-суолларын билии.

Соруктара.

1. Булуу улууьуттан теруттээх сэрии уонна улэ геройдарын ааттарын-суолларын туьунан литератураны булан аа5ыы.
2. Ити геройдар тустарынан кылааьым о5олоро теье билэллэрин ыйыталаьыы.

Туьаныллыбыт ньымалар.

- ыйыталаьыы, тэцнээьин;

- кинигэттэн аа5ан билии;

- интернеттэн хаартыска булуу.

¥лэ сонуна.  

Булуу улууьа Геройдарынан аатырарын чахчы билии уонна кылааьым о5олоругар кэпсээьин.

Iчааьа.Булуу улууьуттан теруттээх Советскай Союз Геройдара

        Миронов Алексей Афанасьевич 1912 сыллаахха Уеьээ Булуу Кэнтигигэр тереебут. Бала5аччыга уерэммит, улэлээбит. 1941 сыллаахха сэриигэ ыцырыллыбыт.Кини снайпер. Сэриигэ сылдьан Кыьыл Сулус орденнаах, «За отвагу» медаллаах кэлбит.Сэрии кэмигэр 123 фашиьы елербут. 1945 сыллаахха Венгрия5а араанньы буолан елбут. Мастаах орто оскуолата кини аатын сугэр.

        Степанов Николай Саввич Арыылаахха тереебут. Сэриигэ 1943сыллаахха барбыт. Кини пулеметчик эбит. Румыния, Югославия, Венгрия, Чехословакия, Австрия босхолооьунугар кыттыбыт. Иккитэ араанньы буолбут. Старшай сержант Степанов Кыьыл Знамя орденнаах, элбэх мэдээллэрдээх 1947 сыллаахха дойдутугар кэлбит. Булуу №3 оскуолата кини аатын сугэр.

        Кондаков Николай Алексеевич Дьеккецце тереебут. Оскуола билигин кини аатын сугэр. Сэрии иннигэр Угулээккэ, Хампа5а учууталынан улэлээбит.Кинини сэриигэ сайын 1942 сыллаахха артиллерийскай училищены бутэрбитин кэннэ ыцырбыттар. Молдавия, Румыния босхолооьунугар сылдьыбыт. 1944 Кыьыл Сулус орденынан на5араадаламмыт. 1945 сыл муус устар 1 кунугэр Прага куораты ылааьыцца араанньы буолбут.

IIчааьа. Булуу улууьуттан теруттээх ¥лэ Геройдара.

Черканов Алексей Николаевич 1910 сыллаахха Дьеккецце тереебут. 13 сааьыттан улэлээбит. Усть-Майа5а прииска5а улэлээбит. Почетный шахтер, Трудовой Кыьыл Знамя орденнаах 1957 сыллаахха Герой буолбут.

Трофимова Варвара Петровна. 1911 сыллаахха Бекчеце5е тереебут. Уонча сыл салайар улэ5э улэлээбит. Кэлин ыанньыксытынан улэлээн,биир ынахтан 3000кг ууту ыан, 1960 сыллаахха Улэ Геройа буолар.

Васильев Семен Митрофанович олунньу 15 кунугэр 1917 сыллаахха II Чочу нэьилиэгэр тереебут. Туерт сыл «Кыым» хаьыакка улэлээбит. Онтон Мииринэйгэ экскаваторга улэлиир. 1964 сыллаахха Улэ Геройа буолбута.

        Протопопов Петр Иванович 1915 сыллаахха Уоттуга тереебут. Степан Аржаков аатынан колкозка улэлээбит. Ньирэйдэри уотан, учугэйдик керен 1966 сыллаахха Герой буолбут.                

        Быканов Прокопий Иннокентьевич Халбаакыга тереебут. Кини идэтинэн тракторист эбит. Усть-Яна улууьугар «Депутатский» диэн прииска бульдозеристар биригэдьиирдэринэн ситиьиилээхтик улэлээн IX уонна X пятилеткалар тумуктэринэн «Знак Почета» уонна «Дружбы народов» орденнарынан на5араадаламмыта. 1985 сыллаахха кини Герой Социалистического труда буоларыгар Ленин орденын, «Серп и Молот» диэн кемус мэдээли кытта туттарбыттара. Билигин Халбаакы оскуолата кини аатын сугэр.

Тумук.

        Булуу улууьа чахчы да Геройдарынан баай эбит.

Мин улууспунан киэн туттабын, манна олорорбуттан уерэбин.

Улааттахпына, учугэй улэьит буоламмын, улууспун аатырдыахпын ба5арабын. Ба5а санаам туоларыгар эрэнэбин.

Сыьыарыы

Булуу улууьуттан теруттээх геройдары билэ5ин дуо? диэн ыйытык тумугэ

Туьаныллыбыт литература:

1. Интернет ресурс:

• Википедия,
• яндекс-картинки,
• сайт «Герои Великой Отечественной войны»,
• сайт «Герои Социалистического Труда».

1. Вилюйская земля: истоки, традиции, современность. – Якутск, Бичик. 2014г.с.111-112, с.151-152.
2. Вилюйский улус.