Семен Петрович Данилов

Слайд 1

Слайд 2

Иһинээҕитэ Суруйааччы олоҕо Айар үлэ абылаҥар Поэзия Тылбаас Ситиһиилэрэ Туһаныллыбыт литература

Слайд 3

Тиэмэ : Н арын поэзиялаах , саха народнай суруйааччыта , Семен Петрович Данилов олоҕун уонна айар үлэтин суолун устун … Сыал : С уруйааччы олоҕун уонна айан хаалларбыт көмүс кылаатын билиһиннэрии Сорук : 1. Суруйааччы олоҕун уонна айар үлэтин туһунан матырыйаал булуу 2. Семен Данилов айымньыларын ааҕыы, ырытыы

Слайд 4

Семен Петрович Данилов

Слайд 6

Олоҕун олуктара 1917 сыл кулун тутар 20 күнүгэр Арҕаа Хаҥалас улууһугар ( Горнай ), Мытаах нэһилиэгэр , Бор алааска төрөөбүт . Бор бастакы сүһүөх оскуолатын бүтэрэн , салгыы Бэрдьигэстээх 7 кылаастаах оскуолатын бүтэрбитэ . Колхуоска биригэдьииринэн , булчутунан , норуот суутугар суруксутунан , хомсомуол райкомун инструкторынан үлэлээбитэ . Дьокуускайга педагогика институтун бүтэрбитэ , кэлин Москубаҕа М. Горькай аатынан Литература институтун иһинээҕи Үрдүкү литература куурустарыгар үөрэммитэ . Оскуолаларга , техникумнарга нуучча тылын уонна литературатын биэрбитэ , сэттэ сыл Дьокуускайдааҕы педагогика институтугар саха литературатын устуоруйатын куурсун биэрбитэ . 50-с сылларга « саха былыргытыгар , олоҥхоҕо , фольклорга аһара хасыһар » диэн омугумсуйууга буруйданан үлэтиттэн ууратыллыбыта . Онтон 1961 с. саҕалаан өлүөр дылы Саха Сирин суруйааччыларын Сойууһун бырабылыанньатын бэрэссэдээтэлинэн үлэлээбитэ . 1978 сыллаахха сэтинньи 27 күнүгэр өлбүтэ . Суруйааччы быйыл 100 сыллаах өрөгөйдөөх үбүлүөйүн бэлиэтиибит.

Слайд 7

Айар үлэ абылаҥар 1937 сыллаахтан айымньыларын бэчээттээн барбыта . «Саха үҥкүүтэ » — аатырбыт хоһооно ырыа буолбута . Бу хоһоон саха бастакы балеринатыгар Евдокия Степановаҕа анаммыта . 1945 с. « Кэпсээннэр » диэн бастакы кинигэтэ тахсыбыта. Саха литературатыгар поэзия жанрыгар өрө күүрүүлээхтик үлэлээбитэ. Кини хоһоонноро Сэбиэскэй Сойуус омуктарын тылларыгар барытыгар кэриэтэ, ону ааһан монголлуу, японнуу, французтуу, английскайдыы, немецтии тылбаастаммыттар. Элбэх кинигэ ааптара. 1949 с. ССРС Суруйааччыларын сойууһун чилиэнинэн талыллыбыта

Слайд 8

Семен Данилов литератор быһыытынан киэҥник хабан үлэ лэ эбит :

Слайд 9

Поэзия Саха поэзиятыгар ураты интонацияны киллэрбит суруйааччы. Лирическэй уонна гражданскай лириканы байыппыта. Семен Петрович Данилов поэзията киэҥ тематикалаах, сонун проблемалаах, хоһуйар формата эгэлгэ. Холобур, киһи – общество, киһи – айылҕа, олох – өлүү, кырдьык – сымыйа.

Слайд 10

Тылбаас А. Пушкин, М. Лермонтов, А. Мицкевич, Т. Шевченко, И. Крылов, М. Горькай , А. Гайдар айымньыларын сахалыы тылбаастаабыта .

Слайд 11

Ситиһиилэрэ Максим Горькай аатынан РСФСР Государственнай бириэмийэтин лауреата, Польша Норуодунай Республикатын культуратын үтүөлээх деятелэ. Октябрьскай Революция, Үлэ Кыһыл Знамята орденнарынан, мэтээллэринэн наҕараадаламмыта.

Слайд 12

Суруйааччы олоҕун, айар үлэтин кэрэһиттэрэ

Слайд 13

Истиҥ Биһиги хааммытыгар Күлүмэх күннэр набааттарын Кэнэн сүрэхпит Халлааныгар Эппэтэх Этиҥ уһуктарын Үөрэниҥ Биһиги олохпутугар Көҥүлү Көмүскүүр үгэскэ, Муҥтан, Өлүүттэн ийэ дойдуга Олоҕу чэлгитэр үөрэххэ. Көрүҥ Биһиги сирэйбитигэр Өрөгөй Төлөнүн күлүмүн Охсуһуу дохсун силлиэтигэр Үүммүт Олохпут Көҥүлүн

Слайд 14

Түмүк Республика, Россия биир биллэр общественнай деятеля, Семен Петрович Данилов олорон ааспыт сырдык олоҕун, суруйан хаалларбыт айымньыларын кэлэр көлүөнэ ыччата билиэхтээх, ааҕыахтаах. Семен Данилов мэлдьи үтүөҕэ, кэрэҕэ дьулуһарбытыгар, туһалаахтык олорорбутугар ыҥырар, биһиги үчүгэйи дуу, куһаҕаны дуу оҥорорбут кэлин хайаан да түмүктэниилээх буолуоҕун этэр.

Слайд 15

Туһаныллыбыт литература Литература кэрэһиттэрэ. Дьокуускай . Бичик, 2006. 164-169 стр. Основоположники литератур народов Якутии. Народные писатели Якутии. Составители Винокуров Н.Е., Баишева-Федорова Л.А. Якутск : Бичик , 2015. https://sah.wikipedia.org/wiki/ Сэмэн_Данилов

Слайд 16

Болҕомтоҕут иһин махтал !