• Главная
  • Блог
  • Пользователи
  • Форум
  • Литературное творчество
  • Музыкальное творчество
  • Научно-техническое творчество
  • Художественно-прикладное творчество

Тема алкоголизации народа в произведениях тувинского писателья С.С.Сурун-оола

Опубликовано Сат Айлана Сергеевна вкл 17.10.2019 - 10:00
Сат Айлана Сергеевна
Автор: 
Баир-оол Идегел

Скачать:

ВложениеРазмер
Файл doklad_idegel.docx15.51 КБ

Предварительный просмотр:

Доклад

Экии, хундулуг номчулга конференциязынын киржикчилери!

Мени болза Баир-оол Идегел дээр, даг техниктиг техникумнун 1 курстун сургуулу мен.

Бо хун силернин мурнунарга сайгарып, чугаалаксаан айтырыым болза – Салим Сурун-оолдун арагалаашкынга удур бижээн тоожузу «Авазынга дангырак».

Тоожу болза 20 эгеден тургустунган, деннелгелер хой, чижээ, «уруумнун аажы-чанын, беш салаам дег билир мен», оон ылангыя эпитет, метафоралар эвээш ажыглатынган.

Чогаалдын кол идейлиг утказы дээрге арагалаашкынга удур демисел. Автор амыдырал-чуртталганын шын болуп турар чуулдерин, араганын хайы- биле кижилер ог-булезинге, куш-ажылынга, хой ниитиге хора чедирип турары болгаш кижинин бодунун психиказы оскерлип, аажы-чаны баскырап турарын чогаалда хандыр бижип коргускен.

Чижек болза, тоожунун кол маадыры Монгуш Самбылович. Ол 40 хар бичии-ле ашкан, моге-шыырак, семис. Арагага сундулуундан ол аарып турар оонун-иштин, ажы-толун тоовас, ажыл-агыйынга харысаалга чок болган. Маадыр чугле догландыр кижилерге эвес, а бодунун ишти-хонун уреп чораан, а ол дээрге мактаныр, чазый-хоптак, чалгаа аажы-чанныг болу берген. «Чыланнын шокары даштында, кижинин шокары иштинде» - деп улегер домак Монгуш Самбылович маадырга тааржыр деп санаар- дыр мен.

Оон бир онза эскерген чогаалда солун чуул бар: тыва чонда чанчылдар дыка хой болгаш,ханы уткалыг. Оларнын бирээзин оскээр ажыглатына бергенин тоожуда илередип бижээн, а ол дээрге – кажан бир кижи аараанда, торел-доргулу, чоок кижилери ырак-чооктанадап сурап кээр чораан. Канчалдыр оскерли берген дээрге – келгеннер ыяап-ла арагалыг кээр апарган.  Ажыг-шужуге сылдаглап алгаш арагалап – дарылаар чуулдер ковудеп ковудеп турарын автор коргускен.

Чогаалда чугле арагага алзып алган маадырлар эвес, а арага-биле демисежип турар кол маадыр «Чараш-оол».  Мээн бодалым биле Чараш-оолдун чугле овур-хевири эвес, а иштики сагыш-сеткили дыка чараш. Авазынга берген дангыраан сагыыр дээш сонуургап чоруур Чечен-кысты ойталап, хоюп турган, чуге дизе адалары кудалашкаш арага ижеринге сылдаглап болур турган.

Тоожунун база бир ханы уткалыг бижээн чуулу дээрге – ашак-кадай аразынга харылзаа. Чижээ, Борбак-карак ашаанын арага ижеринге хемчеглер алыры дээрге – милиция суктурар, эмнедир, согленир. Кажан ог-булеге эп-найырал чокка ынакшыл база турбас. Борбак-карак ашаан чыыра тудуп, келир уеже катай сорулга салып, аразында сумележип чораан болза ашаа Чамбалдай, арага- даа ижер сагыжы, уези – даа чок болур ийик деп санаар мен.

Салим Сурун-оолдун «Авазынга дангырак» деп тоожузу мээн сагыш-сеткилимге таарымчалыг, чуге дизе чоглаалдан билеп кээрге арагага демисел Совет эвилелинге –даа турган, амгы уеде читпээн. Ону узуткаар хемчеглер хевээр артып каан. Автор кымдан-даа кортпайн, шын амыдыралды коргузуп, кижи амытан арага деп аза суксунун ижип алгаш арын-нуурун чидирип болурун дидим чоруу – биле коргускен.

Докладым доостум, четтирдим! Салыр айтырыглар бар болза, салырынарны диледим.


Поделиться:

Именинный пирог

Как нарисовать ветку ели?

Рисуем гуашью: "Кружка горячего какао у зимнего окна"

Солнечная система. Взгляд со стороны

Астрономы получили первое изображение черной дыры