Минии гэр булымни туухэ

Цокто Номтоевой  нэрэмжэтэ Yльдэргын дунда hургуули

Найруулга

«Минии гэр бʏлымни тʏʏхэ»

                                                   Дγγргээ: Галсандоржиева Нарана  7  ангиин hурагша

                                               Yльдэргэ нютаг, 2025 он

Минии гэр бγлымни тγγхэ Эхэ ороноймни тγγхэтэй нягта холбоотой гэхэдэ алдуу болохогγй. Минии hанахада,  ямаршье  сагта ажаhууhaн юрын хγн бγхэн гγрэнэйнгɵɵ тγγхые гансашье зохеолсохо бэшэ, харин тγγхын гол ролиинь гγйсэдхэгшэнь болодог ха юм. Энээн тухай минии хɵɵрɵɵн.

        Хэр угhaa хойшо буряад угсаатан нагасын тэнгэри γндэр гэжэ хэлэдэгынь зγб. Энээхэн нангин мэдэсэ минии бага наhанhaa эжы, абамни ухаандамни бэхеэр нэбтэрγγлhэн. Yбэлэй γдэшын утануудта, гэрэй ажалай дууhaн хэгдэнхэй сагта, бγлɵɵрɵɵ эбтэйхэн хɵɵрэлдɵɵ ябуулхадаа ехэ hонирхолтойшье, аша туhатайшье байдаг. Эгээл иимэ нэгэ γдэшэ минии дγγ басаган ехэ hонирхолтойгоор абадаа хандаhан юм: «Энэ ханада γлгɵɵтэй портрет дээрэхи нагаса аба тухай мэдэхэгγй байнаб, хɵɵрэжэ γгыт». Абамни тодожо абаhaaр ехэ баярлаhaн шэгтэйгээр иигэжэ хɵɵрэhэн юм. Портрет дээрэхи Цыренжапов Дашинима Доржиевич танай нагаса абын аба гээшэ. 1900 ондо Яруунын аймагай  Баруун-Ульдэргэ hуурида тγрэhэн намтартай. Багаhaa hγбэлгэн ухаатай, миhэрhэн зохид шарайтай, сэдьхэлээрээ зɵɵлэхэн, ямаршье ажал хγдэлмэридэ бэрхэ, тγргэн, тэрээн соогоо шогтой зугаатай, нютагтаа хγндэтэй хγн байhан. Бага наhaнhaa эсэгэеэ дахажа ажал хγдэлмэридэ hураhан. Залуухан Дашинима нютагайнгаа бэрхэ айлай Цырма басагантай хуби заяагаа холбожо, гурбан баатар хγбγγдэй эсэгэ болоhон. Бага хγбγγн Шойжонимань танай нагаса аба гээшэ. 1941 ондо Эсэгэ ороноо хамгаалгын Агууехэ дайн эхилжэ, залуу айлай жаргажа байhaн γень хартайгаар таhарhан юм. Бγхы буряад нютагуудhaa 121184 сэрэгшэд нэгэ дуугаар баруун дайнда мордоhон тγγхэтэй. Харин дайнай дγγрэхэдэ 41703 сэрэгшэд гэртээ бусаагуй, ами наhаяа Эсэгэ орондоо γгэжэ, дайнай γргэн талмайда баатар γхэлɵɵр унаhан. Тэрэнэй тоодо манай Дашинима нагаса аба 1943 ондо Курска доро Эсэгэ ороноо хамгаалгын дайнай тγγхэдэ ороhон эгээл хатуу байлдаанда эрэлхэг зоригтой баатаршалга гаргажа, мγнхын нойроор нойрсон унаhaн.

Иимэл даа, юрын буряад хγбγγн - минии нагаса Цыренжапов Дашинима Доржиевич Эсэгэ оронойнгоо тγγхын нэгэ хуудаhанда баатар сэрэгшын мγр γлээhэн. Халаг даа… хайратайл даа нагаса абамнай.

Эсэгынгээ хэлэдэг «нагасын тэнгэри γндэр» гээшыень hанан hанан, мγшэдɵɵр дγγрэн тэнгэри руу шэртэхэ дуратайб. Эгээл ялагар мγшэн али нагаса абым гγγ гэжэ бодолгото болодогби.

--