Анна Денисовна Неустроева суруйбут “Тиргэhиттэр” айымньытын билсии, ааҕыы. Остуол оонньуута оҥорорго холонуу.
Вложение | Размер |
---|---|
![]() | 22.04 КБ |
Лото оонньуу (А.Д.Неустроева “Тиргэhиттэр”кэпсээнинэн)
Үлэни толордо: Таатта улууһун Хара-Алдан орто оскуолатын 7 кылааһын үөрэнээччитэ Варламова Ираида
Салайааччы: Бочурова Августина Гаврильевна
Сыала:
Анна Денисовна Неустроева суруйбут “Тиргэhиттэр” айымньытын билсии, ааҕыы. Остуол оонньуута оҥорорго холонуу.
Yлэ соруктара:
Саҥаны киллэрии:
Саха литературатыгар өлбөт-сүппэт айымньылары хаалларбыт талааннаах Саха бастакы дьахтар суруйааччыта Анна Денисовна Неустроева быйыл төрөөбүтэ 120 сылын бэлиэтиир.
Остуол оонньуута оҥоруу туох түмүктээх буолуоҕай:
- суруйааччы айымньытын ааҕан, ис хоһоонун дириҥэтэн билии
- алын, орто сүhүөх кылаас оҕолоругар интэриэс үөскээhинэ.
- оҕолор иллээхтик оонньуу үөрэнэллэр.
- билиилэрин хаҥаталлар
Талааннаах оҕо суруйааччыта, тылбаасчыт, фольклору чинчийээччи, журналист, общественнай деятель, саха дьахталларыттан бастакынан ССРС Суруйааччыларын союhун чилиэнэ, классик Н.Д.Неустроев бииргэ тѳрѳѳбүт балта Анна Денисовна Неустроева 1903 сыллаахха кулун тутар 3 күнүгэр Байаҕантай улууhун Иккис Байаҕантай нэhилиэгэр тѳрѳѳбүтэ. 1915 сыллаахха убайын Николай Денисович кѳмѳтүнэн Уолбаҕа начальнай оскуолаєа үѳрэнэ киирбитэ. Онно үѳрэнэ сылдьан убайа тэрийбит «Ньургуhун» диэн оскуола сурунаалыгар бастакы кылгас кэпсээннэрин суруйбута.
«Тиргэhиттэр» кэпсээнэ 1937 сыллаахха бэчээттэммитэ, ааҕааччылар биhирэбиллэрин ылбыта. Амма Аччыгыйа, В.А.Протодьяконов-Кулантай үрдүктүк сыаналаабыттара.
«Тиргэhиттэр» диэн кэпсээҥҥэ дьиҥнээх олоххо буолбут түбэлтэни суруйбутунан билигин даҕаны кэрэхсэнэр айымньы.
«Анна Денисовна билэр оҕолорун билиҥҥэ диэри умнуллубакка тиийэн кэлбит быhылааннарын туhунан уустаан-ураннаан суруйбута автор олоххо чугаhын, олоҕу иҥэн-тоҥон билэрин кѳрдѳрѳр», - диэн суруйар Василий Тарабукин 2003 с. тахсыбыт «Чолбон» сурунаал 3-с №-гэр.
Анна Денисовна Неустроева туhунан оҕолор билиилэрин бэрэбиэркэлээhин
№ | ыйытыктар |
1 | Анна Денисовна диэн кимий? |
2 | Анна Денисовна ханна тѳрѳѳбүтэй? |
3 | Ханнык кэпсээнин билэҕиний? |
4 | “Тиргэhиттэр” кэпсээни аахпытын дуу? |
5 | “Тиргэhиттэр” кэпсээңңэ туох туhунан кэпсэнэрий? |
Ыйытык түмүгэ орто. Анна Денисовна «Тиргэhиттэр» кэпсээнин ситэ билбэттэр. Алын сүhүѳх уонна 5-6 кылаастар “Тиргэhиттэр” кэпсээни аахпатахтар, билбэттэр. “Тиргэhиттэр” кэпсээни үчүгэйдик ааҕан баран, лото оонньууну оҥордубут. Оонньуу таарыйа, оҕолор Анна Денисовна суруйбут «Тиргэhиттэр” кэпсээн ис хоhоонун биллинэр диэн.
«Анна Денисовна Неустроева кэпсээнинэн » лото - оонньуу
Оонньууга барыта 24 боппуруостаах, боппуруос аайы ойуулаах 15 карточка оноһулунна. Хас биирдии карточкађа Анна Денисовна мэтириэтэ уонна көмө хартыыналар бэчээттэннилэр.
Анна Денисовна Неустроева «Тиргэhиттэр»
Оонньуу быраабылата:
Хас биирдии оонньооччу биирдии эбэтэр иккилии карта ылар. Бу карталарга сыыппара оннугар ойуулар сыһыарыллыбыттар.
Ыытааччы мөһөөччүк иһиттэн лото бочуонагын ылан, биирдиилээн таһааран, ыйытыытын ааҕар. Оннук нүөмэрдээх карточкалаах оҕо ыйытыыга эппиэттиир. Сөпке эппиэттээтэҕинэ карточканы ылан ойуутун үрдүгэр уурар. Эппиэттээбэтэҕинэ карточка ылбат. Карточкатын эрдэ сабан бүтэрбит оонньооччу кыайыылаах буолар.
Оонньуу сүрүн быраабылата: Ким бастакы хомуйбут – ол хотуулаах буолар.
Иллээхтик эйэлээхтик оонньуурга дьулус!
Түмүк
Мин бу дакылааты суруйарбар Анна Денисовна Неустроева олођун, айар үлэтин, кэпсээннэрин аахтым, билистим, чиҥэтэн биллим.
Билигин социальнай ситим сайда турар кэмигэр оҕо кинигэни ааҕыыта мөлтөх. Ол иһин айымньыны оонньуу нөҥүө интэриэһиргэттэххэ ааҕыы сайдыан сөп дии саныыбын. Бу оҥорбут остуол оонньуум бииргэ үөрэнэр оҕолорбор, табаарыстарбар үгүс билиини иҥэриэ диэн эрэнэбит. Улааттахпытына, бэйэбит билиибитин тус олоххо сөпкө туhаныахпыт дии саныыбын.
3 загадки Солнечной системы
"Портрет". Н.В. Гоголь
Рисуют дети водопад
Мать-и-мачеха
Заколдованная буква