конкурсы, олимпиады
конкурсы, олимпиады
Скачать:
Предварительный просмотр:
Всероссийская олимпиада школьников по крымскотатарскому языку и литературе.
2018г. Муниципальный этап.
(Къырымтатар тилиндеки мектеплер ичюн) 7-сыныф
1-Тур
1.Асыл къырымтатар сёзлерининъ сырасыны бельгиленъиз:
а) фенер, трамвай, пите, килит;
б) такъат, урба, айван, чанта;
в) ватан, мектеп, план, китап.
Асыл къырымтатар сёзлеринден 2 мисаль кетиринъиз______________( 3 балл)
2. Кой ходжалыгъына аит сёзлер сырасыны бельгиленъиз:
а) ферма, айванасравджы, сют сагъыджы, чобан;
б) хастахане, эким, илядж, эмшире;
в) чёкюч, мых, эренде, пычкъы.
Кой ходжалыгъына аит сёзлернен 2 адий джумле тизинъиз. (3 балл)
3. Шиве сёзлерининъ сырасыны бельгиленъиз:
а) чапчакъ, оглюк, кечи, май, тота, боюкана, джавун, джурьмек;
б) метий, мысырбогъдай, эчки, ягъ, аякъап, ягъмур, юрьмек, къартана;
Шиве сёзлеринден мисаллер кетиринъиз ( 2 сёз)____________________(3 балл)
.4. Фразеологизмнен тизильген джумлени къайд этинъиз:
а) Асан кокке бакъып, негедир кулюмсиреди.
б) Хансарайнынъ насыл вазиетте экенини бильмек керек эди.
в) Алиме битасынынъ лафына къулакъ асмады.
Фразеологик бирикмелерден мисаллер язынъыз (2-3 бирикме) (3балл) 5.Синонимлернинъ чифтини догъру къайд этинъиз
1.акъча- а) дуду
2.къувет – б) гузель
3.дюльбер – в) атеш
4.енге – г) кучь 5.алев - д) пара
«Ватан» сёзюне синоним язынъыз._____________ (2 балл)
6. Джумле теркибинде предметнинъ колемини бильдирген сыфатны бельгиленъиз.
А). Къапудан узун бойлу йигит кирип кельди.
Б). Кучьлю фуртуна котерильди.
В). Вагонымыз пек буюк. (2 балл)
7. Къуветлендирме сыфатнен кельген джумлени бельгиленъиз.
А) Кок мас-мавы денъизни анъдыра.
Б) Уйледен сонъ къыш авасы сувумагъа башлай.
В) Алиенинъ окъугъан китабы мени пек меракъландырды. (2 балл)
8. Дефиснен язылгъан сыфатларнынъ сырасыны къайд этинъиз:
А) Беяз(джа), узун (джа), (энъ)узун.
Б) Пек (беяз), узундан (узун), акъчиль (мавы);
В) Къап(къара), бем(беяз), тос(томалакъ). (2балл)
2-Тур
1. Менинни окъунъыз. Метинге серлева къоюнъыз. Джумлелерде замирлерни тапынъыз ве тюбюни сызынъыз.
Веис эви янындаки орманда кезинмеге пек севе. О бутюн мевсимлерден хошлана, чюнки оларнынъ эр бири озь гузеллигинен мевджут. Баарь айрыджа гузель. Кузь не баарьге, не де язгъа бенъзей. Къыш исе умумен бам – башкъа бир мевсимдир.
Бир кунь Веис орманда кезингенде бир сес эшите ве токътай. Бираз авлакъта тургъан эски терек янында яткъан яралы къаргъаны коре. Къаргъа исе Веиске санки ондан ярдым истегени киби бакъа. Веис къаргъаны алып эвге кетире. О оны бакъа, тедавийлей. Ярасы яхшы олгъан сонъ, къаргъаны чыкъарып учурта.
(5 балл)
2. Метин бизлерни нелерге огрете? Къыскъа джевап язынъыз.
(5 балл)
Джеми: 30 балл
Предварительный просмотр:
Всероссийская олимпиада школьников по крымскотатарскому языку и литературе.
2018г. Муниципальный этап.
(Къырымтатар тилиндеки мектеплер ичюн) 8-сыныф
1-Тур
1.Чокъманалы сёзлерни бельгиленъиз:
а) озен башы; в) эвнинъ козю; д) аякъ тапырдысы
б) баш агъыртысы; г) козь хасталыгъы) е) масанынъ аягъы.
Чокъманалы сёзлернен джумлелер тизинъиз (3дж.) (3 балл)
2.Фразеологизмнен тизильген джумлелерни къайд этинъиз:
А. Алиме йипни иненинъ козюнден кечирди.
Б. Оджа маса устюндеки дефтерлерни козьден кечирди.
В. Асие пенджере огюнде тура, эки козю ёлда .
Фразеологизмлерни анълатынъыз ( М: къулакъ асмай- динълемей) ( 3балл)
3.Суаль джумлени къайд этинъиз. Токътав ишаретлерини къоюнъыз. Биринджи джумлени синтактик талиль этинъиз.
А) Ана, ёллардан козь алмай, огълуны беклей
Б) Токътамай, эп ягъмур ягъа
В) Ава денъиштими ( 4 балл)
4. Беш аталар сёзю язып, бирини къыскъа анълатынъыз. ( 10 балл)
2- тур
Метиннни дикъкъатнен окъуп, ашагъыдаки вазифелерни беджеринъиз :
1.Номан Челебиджихан 1885 сенеси, Къырымнынъ чёль тарафында, Джанкой якъынларындаки Сонакъ коюнде, Ибраим Челебининъ аилесинде догъды. 2. Кой мектебинде, сонъа Акъчора ве Зынджырлы медреселеринде окъуды. 3.Даа яш экенде онынъ окъугъан мектебини ерли чар мемурлары келип: "Балаларгъа эдебият, джогърафия, эсап огреткен мектеп керекмей!"- деп, къапаткъан ве къапысына килит аскъан вакъытта, генч Челеби Джиханнынъ ичинде бу акъсызлыкъкъа къаршы исьян къыгъылчымлары пейда олгъан ве бу къыгъылчымлар сонъундан зорбалыкъ алтында миллетине ёл косьтериджи алевге чевирильген эди..4. Бу къыгъылчымлар онынъ эдебий эсерлеринде де ер алгъанлар ве "Къарылгъачлар дувасы" адлы мешур икяесини язгъан эди.
Вазифелер:
1.Биринджи джумледеки ракъамларны сёзлернен язынъыз. (1балл)
2.Метинден хас исимлерни кочюрип алынъыз. (1балл)
3. Метинде къайд олунгъан сёзлернинъ келишлерини бельгиленъиз. (4балл)
4.4-джи джумле теркибинде сёзлернинъ сёз чешитлерини бельгиленъиз. (4балл)
5. Сёзлерни рус тилине терджиме этинъиз:
Килит, къыгъылчым, исьян, мешур,зорбалыкъ.- (5балл)
Умумий: 35 балл
Предварительный просмотр:
Всероссийская олимпиада школьников по крымскотатарскому языку и литературе.
2018г. Муниципальный этап.
(Къырымтатар тилиндеки мектеплер ичюн) 9-сыныф
1-Тур
1. Сёзлерни къырымтатар тилине терджиме этинъиз ве джумлелер тизинъиз:
Радость, испытание, чужбина, просветитель,событие.
(Эр бир джумле - бир балл-5балл)
2. Джумленинъ эр бир азасы насыл сёз чешитинен ифаделенгенини бельгиленъиз:
Кой четиндеки чукъур ерде, сыкъ терекли багъчада бир группа йигит ешиль отлар устюнде узанып ята, койге кеткен адамны беклейлер. (4 балл)
3. Ашагъыда берильген сёзлернен, кириш сёз оларакъ, бирер джумле тизинъиз.
Эльбет, гъалиба, бельки, биринджиден. ( 4 балл)
4. Кениш олмагъан джумлелерден кениш олгъан джумлелер япынъыз.
Араба келип токътады. Серги ачыладжакъ. Талебе джевап бере.
( 3 балл)
5. Сёзлерге а) синонимлер тапынъыз: ой, кучь , кин, эш;
б) антонимлер тапынъыз: дюльбер, къатты, эйилик, акъыллы. (8 балл)
2- тур
1. Ярдымджы сёз чешитини косьтеринъиз.
А) дереджелик
Б) сыфат
В) хитап (1 балл)
2. «Яни» сёзю насыл сёзлер группасына кире?
А) багълайыджы
Б) дереджелик
В) мунасебетчи (1 балл)
3.«Кимдир» – бу насыл замир?
А) ёкълукъ
Б) айырыджы-умумийлештириджи
В) бельгисизлик (1 балл)
4. Диван эдебиятына насыл эдебият дерлер?
А) халкъ эдебияты
Б) классик эдебият
В) диний эдебият (1 балл)
5. Тасаввуф эдебияты насыл эдебият деп сайыла?
А) классик эдебияты
Б) халкъ эдебияты
В) диний эдебияты (1 балл)
6.Къырым Ханлыгъы деври эдебиятына аит олмагъан эдиплерни
бельгиленъиз:
А) Махмуд Къашгъарий
Б) Гъазайи,
В) Махмуд Къырымлы
Г) Ашыкъ Умер.
(1 балл)
3-тур. Мини -инша
« Бильги инсаннынъ энъ гузель ярашыгъы» (10балл)
Умумий – 40 балл
Предварительный просмотр:
Всероссийская олимпиада школьников по крымскотатарскому языку и литературе.
2018г. Муниципальный этап.
(Къырымтатар тилиндеки мектеплер ичюн) 10-сыныф
1-Тур
1. Ашагъыда берильген сёзлерни догъру язып, 5 джумле тизинъиз.
(Чанакъ)чёльмекни джыйыштырмакъ, бизим (ана) юртумыз, чевре-четте (ат)къулакъ осе, (Кок)козьде яшай, (сой)сопнен корюшмек, (мысыр)богъдай пиширмек, (бет)сымасы пек дюльбер, (Акъ)ярны корьдик , янар(дагъ) лавасы. (5 балл)
2. Ашагъыда берильген сыфатларнынъ мумкюн олгъанларына азлаштырма ялгъамаларыны къошып язынъыз
Къырмызы, беяз, къара, къыскъа, узун, томалакъ, сылакъ, къуру, юксек, буюк, кичкене, уфакъ, яхшы, гузель, чиркин, дюльбер, узакъ, якъын (4 балл)
3. Ракъамларны сёзлернен денъиштирип, язынъыз
918× 67= ?. 10+ 5= 15 олур. 6-2=4 къала. ( 6 балл)
2-тур.
1. Халкъ агъыз яратыджылыгъынынъ жанрында инсаннынъ омюри, олып кечкен тарихий вакъиалар акъкъында икяе этиле, бу жанр-
А) эфсане;
Б) дестан;
В) ривает (1 балл)
2. Чокъ маналы сёзлер арасындан омонимни сечип алынъыз.
А) памукъ;
Б) тиш;
В) багъ. (1 балл)
3. Сербест ве тургъун сёз бирикмелери арасындан сербест сёз бирикмени сечип алынъыз:
А) баштан кечирмек;
Б) бабамнынъ къалпагъы;
В) баш джоймакъ. (1 балл)
4. Сёзлер арасындан асыл къырымтатар сёзюни сечип алынъыз:
А) пирнич;
Б) меджлис;
В) башлыкъ. (1 балл)
5. Сёзлер арасындан шивелерге аит олгъан сёзни сечип алынъыз:
А) чапчакъ;
Б) афрата;
В) мысырбогъдай (1 балл)
6. Сёзлер арасындан зираатчылыкъ саасында къулланылгъан сёзни сечип алынъыз.
А) мысырбогъдай;
Б) верем;
В) къартана (1 балл)
7. Сёзлер арасындан эскирген сёзни сечип алынъыз:
А) тата;
Б) йигит;
В) джуббе (1 балл)
8. Сёз япыджы ялгъамаларынен пейда олгъан сёзни сечип алынъыз:
А) кельген;
Б) койдеш;
В) дефтерим (1 балл)
9. Сёзлерде сёз денъиштириджи ялгъаманен пейда олгъан сёзни сечип алынъыз:
А) къазды;
Б) ишкир;
В) алтынджы (1 балл)
10. Япма сёзлер арасындан къошма сёзни сечип алынъыз:
А) анда-мында;
Б) козьяш;
В) акъыллы (1 балл)
3-Тур
1.Фразеологик ибарелерни тапып, оларнен бирер джумле тизинъиз.
а) бир аягъы анда, экинджиси мында;
б) ягъмур ягъа;
в) сувгъа барып, сувсыз кельмек;
г) чырайьшдан къар ягъа;
д) узун ёл. ( 5 балл)
Берильген мевзулардан бирине мини-инша язынъыз
« Халкъ агъыз яратыджылыгъына меним мунасебетим»
« Ватансыз адам – къанатсыз къуш» ( 15 балл)
Умумий - 45 балл
Предварительный просмотр:
Всероссийская олимпиада школьников по крымскотатарскому языку и литературе.
2018г. Муниципальный этап.
(Къырымтатар тилиндеки мектеплер ичюн) 11-сыныф
1-Тур
- Ашагъыдаки фииллерни менфий шекильде язынъыз.
Къазмакъ, ушюмек, сильмек, ярдым этмек, алышмакъ. (3балл)
2. Ашагъыдаки фииллерни исимфиильге чевиринъиз.
Юре, куле, тырыша, тута, келе, сата. (3балл)
3. Синонимик фразеологизмлерни косьтеринъиз:
а) баш кутьмек; г) дёрт козьнен бакъмакъ;
б) козьлери ёлда; д) копек сувармакъ;
в) баш айландырмакъ; е) атеш сачмакъ.
Эки фразеологизмнен джумле тизинъиз. (4балл)
4. Сёзлерни фонетик талиль этинъиз: кунь, юфкъа (4 балл)
5. Джумленинъ синтактик талилини этинъиз:
Тёпеси къырыкъ,къурып башлагъан юксек сельби терегинде эки лейлек былтырки
юваларыны тамир этмеге тутындылар. (6балл)
2-тур
1. Исимлернинъ арасындан джыныс исимни сечип алынъыз:
А) шеэр;
Б) Акъмесджит;
В) талебе (1балл)
2. Исимлернинъ арасындан хас исимни сечип алынъыз:
А) газета;
Б) Ускут;
В) кой (1балл)
3. Исимлернинъ арасындан абстракт исимни сечип алынъыз:
А) яхшылыкъ;
Б) денъиз;
В) халкъ (1балл)
4. Исимлернинъ арасындан догърултув келишинде тургъан исимни сечип
алынъыз:
А) денъизден;
Б) ялыгъа;
В) багъларда (1балл)
5.Исимлернинъ арасындан морфологик усулынен япылгъан исимни сечип
алынъыз:
А) гульджю;
Б) къартана;
В) ана-баба (1балл)
6. Исимлернинъ арасындан синтактик усулынен япылгъан исимни сечип алынъыз:
А) тырнавуч;
Б) шакъа-кулькю;
В) джевизлик (1балл)
7. Сёзлер арасындан сыфатны сечип алынъыз:
А) кузьгю;
Б) окъумагъа;
В) беязджа (1балл)
8. Сыфатлар арасындан аслий сыфатны сечип алынъыз:
А) тарладаки;
Б) сыджакъ;
В) тарихий (1балл)
9. Сыфатлар арасындан нисбий сыфатны сечип алынъыз:
А) къышлыкъ;
Б) мавы;
В) узун (1балл)
10. Сыфатлар арасындан тенъештирюв дереджеде олгъан сыфатны сечип алынъыз:
А) къарт;
Б) яшджа;
В) агъыр (1балл)
3-тур
1. Ватан акъкъында аталар сёзлери язынъыз (5 аталар сёзю) (5балл)
2. Берильген мевзулардан бирине мини-инша язынъыз
«Ана киби яр олмаз, Ватан киби ер олмаз»
«Амет Хан Султан – хакъымызнынъ гъуруры»
15 балл
Умумий – 50 балл
Предварительный просмотр:
Анахтар: (7-сыныф миллий).
1 тур- 1-б,2-а, 3-а, 4-в,5-юрт,6-в,7-а,8-в.
2- тур- о, оларнынъ, эр бири, озь, ондан, оны
(8-сыныф миллий)
Анахтар:
1-тур
1-а,в,е,2-а,б,в, 3-в
2 тур
1-бинъ секиз юз сексен бешинджи
2- Джанкой, Номан Челебиджихан, Къырымнынъ, Сонакъ, Ибраим Челебининъ, Акъчора,Зынджырлы, Челеби Джихан, «Къарылгъачлар дувасы»
3. Къырымнынъ-саиплик, медреселеринде- ер, мектебини-тюшюм, килит-баш,къыгъылчымлар-баш, миллетине, алевге-догърултув, икяесини-тюшюм келиши.
4.Замир,исим,замир,сыфат,исим, дереджелик, исим, филь,багълайыджы, исим, сыфат,сыфат, исим, филь.
5. Килит-замок, къыгъылчым-искра, исьян-восстание, мешур-знаменитый, зорбалыкъ-насилие
(9-сыныф миллий)
Анахтар:
1-тур
- Радость-къуванч,испытание-сынав,чужбина-гъурбет,просветитель-маарифчи,событие-вакъиа.
5. ой-тюшюндже,кучь-къувет,кин-очь;эш-дост;
дюльбер-чиркин, къатты -йымшакъ, эйилик-яманлыкъ, акъыллы-акъылсыз.
2-тур.1-а,2-а,3-в,4-б,5-в,6-а,в.
(10-сыныф миллий)
Анахтар:
1-тур
Чанакъ-чёльмек, Ана юрт, аткъулакъ, Коккозь, сой-соп, мысырбогъдай, бет-сыма, Акъяр, янардагъ.
Докъуз юз он секизни алтмыш едиге арттырсакъ(чокълатсакъ) къач олур? Онгъа бешни къошсакъ он беш олур. Алтыдан экини чыкъарсакъ дёрт къалыр.
2-тур1-в,2-б,3-б,4-в,5-б,6-а,7-в,8-в,9-а,в,10-б.
3-тур. А,в,г..
Анахтар
(11-сыныф миллий)
1-тур
1.Къазмакъ-къазмамакъ, ушюмек-ушюмемек, сильмек-сильмемек, ярдым этмемек, алышмакъ-алышмамакъ.
2. Юре-юрюш, куле-кулюш, тырыша-тырышув, тута-тутув, келе-келиш, сата-сатыш,
Р.м. эте-этюв, коре-корюв, башлай-башлав, бильдире-бильдирюв,
2-тур.
1-а,в, 2-б,3-а,4-б,5-а,6-б,7-в,8-б,9-а,10-б.
