Работы учащихся

                                                                Белогорск район мемуриети

Тасиль, яшлыкъ ве спорт идареси

Муниципаль девлет муэссисе « Усулий кабинет»

Номинация «Къырым – меним Ватаным»

Мевзу «Меним къартбабам – дженк иштиракчиси»

                                     Ишни беджерди:

                                                   Сеитизмаилова Гульмира,

                                             23.05. 2004с., 5 сыныф

                                                                      МДУМ «Земляничное орта мектеби»

                                                                                  Ребер 

                                                                                 Абдураманова Гульнара Абдурахмановна,

                                                                             Къырымтатар тили ве эдебияты оджасы

2015 с.

  Дженк – бу беля ве козьяшлар. Асыл да бу дешетке расткельмеген къоранта бармы?  Бу  фелякет акъкъында хабери олмагъан инсан бармы  дюньяда?  

    Саба танъда, 1941 сенеси июнь айынынъ  22 - синде Германия Совет укюметине уджюм этти. Душманнынъ ордусында 5 бучукъ миллиондан зияде  аскери бар эди, 5 бинъден зияде учагъы, 4 бинъден зияде танклары, ондан да гъайры, башкъа силянынъ сайысы  да сонъсуз  эди. Мудхиш дженкнинъ девамы 1945 сенесининъ  майыс айына къадар сюрди. Бу дженк не бала айырды, не къарт деди, не де къадын – къызларны аджыды. Залым куреш нетиджесинде 20  миллиондан зияде инсан эляк олды. Бойле фаджиа акъылгъа ятаджакъ шейми, аджеба?  

   Мен, эльбетте, даа яшым,  бешинджи сыныфта окъуйым,  миллетимизнинъ башындан олып кечкен къыйынлыкъларны исе Фадьме къартанамдан яхшы билем. Узун къыш акъшамлары биз къартанамнынъ меракълы икяелерини сабырсызлыкънен беклеймиз ве диккъат иле динълеймиз. Онынъ икяелеринден халкъымыз керчектен де джесюр, къараманий олгъаныны анълаймыз.

    Фадьме къартанамнынъ айткъанларына коре, меним къартбабаларым: баба тарафтан Измаил, къартбабамнынъ бабасы, ве Ибраим, къартанамнынь бабасы, Улу Ватан дженкинде иштирак эттилер.  Ибраим къартбабам, 1907 сенесининъ баласы,  джебеде дженклешти, эсирде олды.  Бабамнынъ эмджеси Барий 1924 сенеси дюньягъа кельди. О, Судакъ больгесининъ Токълукъ коюнде яшай эди. Онынъ, дженкте иштирак эткени ичюн,  чокъ мукяфатлары бар эди. Белли олгъаны киби, 1944 сенеси майыс 18-де бизим халкъымыз сюргюн этильген эди, меним къартбабаларым дигер къырымтатар аскерлеринен берабер, мухаребе аскерлери киби, озь аилелерини Орта Асияда ве Уралда къыдырып таптылар. Эджнебий тарафларда омюр кечирмеге меджбур эдилер.  Чокъ языкъ ки, ватанына къайтып кельмеге тек Барий эмджеме  къысмет олды. О, Къырымнынъ Ленино коюнде  яшады ве 1990 сенеси вефат  этти.

     Катамнынъ  дайысы  Умеров Джафер 1916 сенеси догъулгъан эди. Дженк башламаздан эвель, о, озь  аилесинен:  бабасы Умер, анасы Аче ве къардашлары - Мукульсе (меним къартанам), Афизе ве Нефизе иле Судакъ больгесининъ  Сувукъ - Сув коюнде яшады.  1939 сенеси Джафер къартбабамны  Къызыл  Ордугъа алдылар. О, финлернен урушларда булунды.  Сонъра,  1941 сенеси фашист баскъынджыларынен  дженклешмеге кетти. Москва мудафаасында иштирак этти,  урушларда Сталининград, Смоленск ичюн курешкен эди.  Берлингедже дженклешип барды. Сержант мертебесине хызмет этти, дженкте сапёр олды, атыджы дивизиясында хызмет этти. Чокъ дженк  мукяфатларына мунасип этильген эди. Урушларнынъ биринде Джафер къартбабам  пек яраланды ве  хастаханеде айларнен тедавийленмеге меджбур олды.  

    Амма эр ерде, дженкте биле эйи юрекли инсанларны расткетирмек мумкюн экен.  Къартбабам  госпитальде яткъанда, Вера адлы бир дюльбер,  мераметли,  темиз къальпли, джесюр къызнен таныш олгъан. О,  эмшире олып чалыша эди, агъыр яралы аскерлерни бакъып, аякъкъа турсата эди. Къартбабама да Веранынъ чокъ ярдымы тийди. Геджелернен юкъламайып, о, къартбабам янындан чекильмей эди. Къашыкънен аш, сув узатып, вакъытында иляджны берип, яшайышкъа умют догъура эди. Дженктен сонъ къартбабам ве эмшире Вера  эвлендилер. Олар аиле къурып, Озьбекистанда,   Алмазар коюнде  яшадылар.  Къартбабам яшайышнынъ сонъки кунюнедже ватан асретлигини дуя ве озь тувгъан топрагъына къайтып кельмеге умют эте эди. Лякин къысмет олмады. 1980 сенеси  Джафер къартбабам бу дюньяны терк этти.

     Къартбабаларым  мен ичюн буюк орьнектир. Олар дженкте иштирак эттиллер, бизим айдын яшайышымыз ичюн курештилер.  Мен оларнен гъурурланам!

     Шимди Улу Ватан дженки  биткенине 70 йыл тола ята. Аман –аман бир асыргъа якъынлаша. Вакъыт, эльбетте, аз дегиль. Амма бу залым дженкте олып кечкенлери исе ич бир вакъыт унутылмаз. Дженк деген джанаварнынъ излери пек терен ве, эминим, келеджек несиллерге де хатыра ола билир.

Мен Къырымда яшайым,

Тувгъан ватанымнынъ топрагъында адымлайым.

Бу мектюпни исе, иджретте яшагъан ватандашым,

Санъа багъышлайым.

    Меним адым Эмиль. Мен 15 яшымы толдурдым, онунджы сыныфта окъуйым. Ана тилини билем ве тувгъан тилимде сербест лаф этем.  Меним Ватаным – Къырым.

    Меним бабам Озьбекистанда догъды,  Къырымгъа докъсанынджы сенелери 21 яшыны толдургъан сонъ, битам, къартбабам, къыз ве огълан къардашлыры иле кочип кельди.   О, озюни акъикъий ватанпервер сая ве эвде тек къырымтатар  тилинде лаф эткенимизни талап эте.

    Анам  Къырымда  догъды. Ве бунынен пек гъурурлана, ана - бабаларына, биталары, къартбабаларына даима чокъ тешеккюр бильдире. Олар Къырымгъа  етмишинджи сенелери кочип кельдилер, пек чокъ хорлукълардан  кечтилер. Анам шимди мектепте ана тили оджасы олып чалыша. Онынъ эсас макъсады -  балаларгъа ана тилининъ огренмесине меракъ догъурмакъ, ана тилине севги ашламакъ ве эр бир талебени ана тилинде лаф этмеге огретмек.

     Бизим мектепте къырымтатар баллары  етмиш файызны тешкиль эте, амма къырымтатр  тилини огренген рус баллары да аз дегиль. Олар къырымтатар тилинден дерслерине авесликнен къатнайлар ве мектепте ана тилинде олып кечкен тедбирлерде авесликнен иштирак этелер. Мисаль ичюн, якъында мектепте Бекир Чобан – заденинъ иджадына багъышлангъан шиирлерни ифадели окъув ярышында меним сыныфдашым  Костенко Анастасия да иштирак этти. О, экинджи нумюневий ерни къазанды. Шу тедбирге азырланмагъа мен де онъа бираз ярдым эттим.  

   Айткъаным киби, мектебимизде чокъ къырымтатар баллары окъуй, амма олардан ана тилини толусынен анълагъан ве ана тилинде сербест лаф эткен сойлары, чокъ языкъ ки, пек аздыр. Ве бу бизим земаневий яшайышымызнынъ  пек муим ве агъыр меселелеринден бири деп сайыла.

   Сыр дегиль, яш къоранталар,  эсасен, рус тилинде лаф эткенлери, балаларына «Айнени» ерине эджнебий тильде тюркюлер йырлагъанлары.  Балалар исе «ана», «баба» ерине «мама», «папа» дегенлери.

    Эльбетте, тилимизнинъ алы аджыныкълы. Амма бизим халкъымыз пек кучьлю. Ич бир кедерликлер огюне тиз чёкмез. Мен эминим, халкъымызнынъ огюне чыкъкъан бутюн меселелер чезилир. Битам айткъаны киби:  «Эр шейнинъ вакъыт – сааты бар.  Сабыр  тюбю сары алтын».

     Сабыр, истек, талап  ве, эльбетте, аллагъа дува – бу халкъымыз бойсунып яшагъан энъ эсас къаиделеринден биридир. Иншалла, эр шей ерине келир.

     Бугуньки куньлерде ана тилини огренмеге эпсининъ буюк имкяны бар. Ана тилинде газеталар, меджмуалар, балалар ичюн неширлер эр кес ичюн ачыкътыр. «АТР»  телеканалы  бутюн дюньяда олып кечкен вакъиаларны ана тилинде айдынлата.   «Ляле» телеканалы балалар ичюн чешит яйынларны тувгъан тилинде яйынлата. Миллий мектеплер, миллий сыныфлар – бу эр шей бизим къолумызда.

    Урьметли, иджретте яшагъан,  ватандашым! Мен санъа Ватанымда олгъан вазиетни къыскъадан айдынлатмагъа тырыштым. Мен  беллесем, сен озюни акъикъий къырымтатары дуйсан, Ватангъа къайтып  кельмеге керексин. Чюнки тек Ватанда, ана топрагъында тамыр атып, Ватаннынъ инкишафына, тилимизнинъ  «чечекленювине»,  буюк иссе къошмагъа имкянынъ олур.

Бизим Ватанымыз -  дюньянынъ энъ аджайип, тылсымлы кошечиклеринден биридир. Табиаты тылсымлы, авасы темиз, сувлары шифалыдыр. Къайтып кель, пешман этмезсинъ. Бу сенинъ бита, къартбабаларнынъ топрагъыдыр. Буны ич бир вакъыт унутма.  Ватанымызнынъ келеджеги эр биримизнинъ боюн борджумыздыр.

    Сагълыкънен къал, урьметли ватандашым. Ишанам, мен санъа малюм эткеним  нафиле кечмез ве биз сеннен тезден крюширмиз. Джевапны сабырсызлыкънен беклейим.

Къырым тасиль ве илим назирлиги

Къарасувбазар тасиль болюги

«Къырым  меним  Ватаным» ярышы

«Иджретте яшагъан ватандашыма мектюп»

                                                             Ишни

                              Земляничное – Ортаалан

                        умумтасиль  мектеби                                                  

                    10 сыныф талебеси

                                        Абдураманов Эмиль беджерди

                                     Догъгъан йылы: 21.12.1998с.

                                                     Яшагъан ери: Къарасувбазар больгеси,

                                    Земляничное – Ортаалан кою

Ребери:                                                          

                                                      Къырымтатар тили ве эдебияты оджасы:

                                                            Абдураманова Гульнара Абдурахмановна

Белогорский  РМК

                                                                                         Аметовой В.Х.

О Т Ч Е Т

О проведении I этапа XI республиканского фестиваля ученического творчества на крымскотатарском языке

«Родной язык бесценен, и неисчерпаемы духовные богатства народа»

        Заместитель директора по

учебно – воспитательной работе                        Г.А. Абдураманова

Белогорский  РМК

                                                                                         Аметовой В.Х.

З А Я В К А

На участие в  XI республиканском фестивале ученического творчества

на крымскотатарском языке

«Родной язык бесценен, и неисчерпаемы духовные богатства народа»

                    Заместитель директора по

учебно – воспитательной работе                          Г.А. Абдураманова