Ажык кичээл Аас чогаал
план-конспект урока

Тыва чогаалга

класстан дашкаар ажык кичээлдин технологтуг планы

«Тыва улустун аас чогаалы»

Темазы: Тыва улустун аас чогаалы.

Сорулгазы:

Өөредиглиг:

Тыва улустун аас чогаалынын хевирлеринин дугайында быжыктырып билиндирер;

Сайзырадыглыг:

Уругларның аас болгаш бижимел чугаазын аас чогаалы таварыштыр сайзырадыр.

Кижизидиглиг: студентилерни тыва чоннун культуразынга, дылынга, чонунга ынак болурун кижизидер.Аас чогаалынга даянып алгаш, мозулуг аажы-чанга кижизидер.

Дерилгези: самбыра, компьютер, чуруктар, номнар

Ажыглаан арга-методтар: лекция-беседа, дилеп-тыварының

Ажыглаан технологиялар: студентилернин угаан ажылын идепкейжидеринин технологиязы

Кичээлдиң планы:

1. Организастыг кезээ
2. Чаа билиглиг болурун чидиглендирери

Айтырыг-харыы

3. Чаа билиглерниң ажыдыышкыны.

а) башкының сөзү;

б) аудио тоол «Мечи сылдыс»

в)словарь-биле ажыл;

4. Кичээлдиң быжыглаашкын кезээ.

а) Алгыш, йорээл, опей ыры;

б) Сула шимчээшкин;

в) Кижизидикчи ажыл. Оюн «Че-ве!»

5. Түңнел.
6. Онаалга бээри.
7. Демдек салыры.

Кичээдиң чорудуу

1. Организастыг кезээ

Башкы: - Амыр-ла, уруглар!

Өөреникчилер:- Амыр-ла, амыр!

Башкы: -Оожум олуттарыңарже саадаңар!

2. Чаа билиглиг болурун чидиглендирери

1.) Аас чогаалы деп чул?Аас чогаалы дугайында чуну билир силер?

2) Тыва чон кандыг бижиктер ажыглап чорааныл?

3. Чаа билиглерниң ажыдыышкыны

а) башкының сөзү

Уруглар кыдырааштарын ажыткаш, ай-хүннү, теманы бижиир. (Презентацияны ажыдар)

Башкы: - Тыва чон шуут ужук-бижик чок чорбаан. Олар эрту-бурунгу турк бижикти, эрги моол бижикти, латин алфавитке ундезилээн бижикти база 1930 чылдан тура орус алфавитке ундезилээн алфавитти ажыглап эгелээн. Ынчалза-даа кижи бурузу номчуп бижип чорбаан. Ылангыя ядыы бодуун чон. Олар кышкы узун кежээлерде олуруп алгаш аас чогаалынын янзы-буру хевирлерин ажыглап, боттарынын иштики сагыш-сеткилин байыдып чорааннар. Олар салгалдан салгалче кожамыктар, тоолдар, улегер домактарны дыннап дамчыдып чораан. Ынчангаш аас чогаалы дээрге кажан кым чогаатканы билдинмес, салгалдан салгалче чугле аас дамчыштыр дамчып келген бижиттинмээн чогаал болур. Аас чогаалы деп чул? Аас чогаалынын хевирлери? Тыва чон кандыг бижиктер ажыглап чорааныл?

б) Тоол «Мечи сылдыс»

Өөреникчилернин харыылары:

- Эрту-бурунгу турк бижикти, эрги моол бижикти, латин алфавитке ундезилээн бижикти база 1930 чылдан тура орус алфавитке ундезилээн алфавитти

- Тоолдар, улегер домактар, ырылар, тывызыктар, когудуглер

- Салгалдан дамчып келген бижитттинмээн чогаал

Башкы: - Эр-хейлер, уруглар!

Ам дараазында таваржып келир словарьлыг сөстер-биле ажылдаптаалыңар.

в) словарь-биле ажыл. Презентацияда слайд.

Өөреникчилер сөстерни номчуур, словарьже билбес сөстерин башкы тайылбырлааш, словарьже кыдырааштарынга бижиттирер.

Башкы: - Эр-хейлер!

IV. Кичээлдиң быжыглаашкын кезээ.

а) Алгыштар, йорээлдер, опей ыры, чалбарыг

Айдызана, Долума

б) Сула шимчээшкин

в) Кижизидикчи ажыл. Оюн «Че-ве!»

#1058;үңнел. Уругларның теманы кайы-хире билип алганы.

Башкы: -Бөгүнгү кичээлден чүнү билип алдыңар, уруглар?

1-ги өөреникчи: - Тываларнын бижимел чугаазынын дугайында

2-ги өөреникчи: - Тыва улустун аас чогаалынын хевирлеринин дугайында

3-кү өөрекникчи:- Чаа состернин дугайында

Башкы: - Эр хейлер, уруглар! Кончуг эки билип алган-дыр силер.

Демдек салыры. Кичээлге идепкейлиг харыылаан болгаш киришкен уругларга демдектерни салыр.

VI. Онаалга бээри.