Классное руководство

«Бутэһик чуораан» сценарийа

Ыам  ыйын  25  кунэ 2015-2016с.  үө.дьыла

Алексеева Мичийэ - «Дьүрүл» фольклорнай ансамбль иитиллээччитэ, республикатаа5ы «Этигэн хомус - 2014» 2 степеннээх дипломана, регионнаа5ы «Полярная Звезда» 1 степеннээх лауреата, «Дьүрүһүй хомуһум» конкурс 2 степеннээх лауреата, «Тэттик киинэлэр» проект кыттыылаа5а, улуустаа5ы «Молодежь – энергия развития» деловой оонньуу кыттыылаа5а, «Урдэл» о5о тэрилтэтин чилиэнэ, бу тэрилтэ «Лучшая детская организация улуса» номинация кыайыылаа5а, улуустаа5ы «Саха КВН» -ңа 3 миэстэлээх, үөрэ5эр үчүгэй, Президент елкатын кыттыылаа5а.

Коля

Андреева Вика «Күндэйэ» үңкүү ансамбылын иитиллээччитэ, регионнаа5ы, улуустаа5ы «Танцует молодость Вилюя» конкурс, «Звездный дождь» фестиваль лауреаттара, «Кэскил», «Юность Севера» хаһыаттартан бастың корреспондент ааты ылан грамотанан на5араадаламмыта.

Марина

Буслаева Нелли – регионнаа5ы Окоемовскай аа5ыылар кыайыылаа5а, улуустаа5ы «Инникигэ хардыы» научно-практическэй конференция, улуустаа5ы математика, нуучча тылын, Саха тылын литературатын, биология олимпиадаларын кыттыылаа5а, улуустаа5ы, оскуолатаа5ы интеллектуальнай оонньуулар кыайыылаа5а, «Тэттик киинэлэр» проект кыттыылаа5а, бу проект республика5а 2 миэстэлээх, улуустаа5ы «Саха КВН» -ңа 3 миэстэлээх, үөрэ5эр үчүгэй.

Коля

Васильева Ньюрбина – «Дьүрүл» фольклорнай ансамбль иитиллээччитэ, республикатаа5ы «Этигэн хомус - 2014» 2 ст дипломана, регионнаа5ы «Полярная Звезда» 1 ст лауреата, «Дьүрүһүй хомуһум» конкурс 2 ст лауреата, «Тэттик киинэлэр» проект кыттыылаа5а. «Урдэл» о5о тэрилтэтин чилиэнэ, бу тэрилтэ «Лучшая детская организация улуса» номинация кыайыылаа5а, улуустаа5ы «Саха КВН» -ңа 3 миэстэлээх.

Марина

Егоров Богдан – республикатаа5ы техническай быыстапка кыттыылаа5а, «Санрайс» үңкүү ансамбылын иитиллээччитэ, республикатаа5ы, регионнаа5ы «Полярная звезда», «Танцует молодость Вилюя» конкурстар лауреаттара. улуустаа5ы, оскуолатаа5ы интеллектуальнай оонньуулар кыайыылаа5а, кыттыылаа5а

Коля

Ермолаева Саина –«Санрайс» үңкүү ансамбылын иитиллээччитэ, республикатаа5ы, регионнаа5ы «Полярная звезда», «Танцует молодость Вилюя» конкурстар 1 степеннээх лауреаттара. гран-при хаһаайката улуустаа5ы, оскуолатаа5ы интеллектуальнай оонньуулар кыайыылаа5а, кыттыылаа5а. «Знаток игры» анал аат хаһаайката. «Урдэл» о5о тэрилтэтин чилиэнэ, бу тэрилтэ «Лучшая детская организация улуса» номинация кыайыылаа5а, «Дети Азии» культурнай программа кыттыылаа5аудущее», улуустаа5ы «Инникигэ хардыы» уонна «Саха Саарыннара» конференцияларга 2 миэстэлээх, регионнаа5ы Окоемовскай аа5ыы призера, улуустаа5ы «Саха КВН» -ңа 3 миэстэлээх.

Марина

Ермолаев Айсар Республикатаа5ы техническай быыстапка5а 2 миэстэлээх, Республикатаа5ы техническай быыстапка5а проектар конкурстарыгар 1 миэстэлээх. Республикатаа5ы научнай-практическай конференциялар, «Инникигэ хардыы» конференция, аа5ыылар кыайыылаахтара. Бүлүү улууһун хамаандататын чилиэнэ, хамаанда республикатаа5ы научно-техническай быыстапкалар 2013, 2014, 2015 сыллар кыайыылаа5а. Республикатаа5ы, улуустаа5ы бокс турнирдарын кыайыылаа5а, призера.

Коля

Калачев Ньургун –«Юный техник» куруһуок иитиллээччитэ, Республикатаа5ы техническай быыстапка кыттыылаа5а, улуустаа5ы чэпчэки атлетика, атах оонньуутун призера.

Марина

Никитин Денис Республикатаа5ы техническай быыстапка кыттыылаа5а, республикатаа5ы, улуустаа5ы бокс турнирдарын кыайыылаа5а, призера, улуустаа5ы дуобат, атах оонньуутун кыайыылаа5а, призера. Улуустаа5ы, оскуолатаа5ы интеллектуальнай оонньуулар кыайыылаа5а, кыттыылаа5а. Кириллин Миша аатынан стипендиат. Улуустаа5ы история олимпиадатын призера, үчүгэй үөрэхтээх, «Ученик года - 2015» номинация хаһаайына.

Коля

Павлова Сандара Республикатаа5ы видеороликтар конкурстарыгар «Лучшая женская роль» номинация хаһаайката, «Тэттик киинэлэр» проект кыттыылаа5а, бу проект республика5а 2 миэстэлээх, улуустаа5ы «Инникигэ хардыы» научно-практическэй конференция кыттыылаа5а, Кульутрологическай форумңа 2 миэстэлээх, улуустаа5ы, оскуолатаа5ы интеллектуальнай оонньуулар кыайыылаа5а, кыттыылаа5а. «Урдэл» о5о тэрилтэтин чилиэнэ, бу тэрилтэ «Лучшая детская организация улуса» номинация кыайыылаа5а, улуустаа5ы «Саха КВН» -ңа 3 миэстэлээх, «Лучший общественник школы – 2014» Федорова П.З. аатынан стипендиат, үөрэ5эр үчүгэй

Марина

Пышняк Саша «Юный техник» куруһуок иитиллээччитэ, Республикатаа5ы техническай быыстапка кыттыылаа5а, улуустаа5ы техническай быыстапка призера, Константинов Сергей аатынан стипендиат.

Коля

Руфов Петя «Юный техник» куруһуок иитиллээччитэ, Республикатаа5ы техническай быыстапка кыттыылаа5а, республикатаа5ы, улуустаа5ы бокс турнирдарын кыайыылаа5а, призера.

Марина

Сергеев Дима Республикатаа5ы, улуустаа5ы чэпчэки атлетика, атах оонньуутун кыайыылаа5а, призера. Улуустаа5ы физкультура, технология олимпиадаларын кыайыылаа5а. «Урдэл» о5о тэрилтэтин чилиэнэ, бу тэрилтэ «Лучшая детская организация улуса» номинация кыайыылаа5а, «Тэттик киинэлэр» проект кыттыылаа5а, бу проект республика5а 2 миэстэлээх, улуустаа5ы «Саха КВН» -ңа 3 миэстэлээх.

Марина Билигин выпускниктарбытын бу аптаах дьааьыкка ба5а санааларын суруйан кэлбиттэрин угалларын көрдөһөбүт

Коля Выпускниктары э5эрдэлииргэ тыл бэриллэр нэһилиэк баһылыгар Калачев Егор Гаврильевичка

Выпускниктары э5эрдэлии кэллэ_______________________________________________

Тыл бэриллэр ________________________________________________________________

Коля - Бугунну ураты кун ананар сурун оскуоланы, 9 кылааьы тумуктуур үөрэнээччилэрбитигэр. Ытыс тыаьынан керсебут 9 кылаас салайааччытын икки төгүллээх «Учитель года» номинация кыайыылаа5ын Саргылана Петровна Менкярованы уонна выпускниктары:

Марина Айар - тутар дьо5урдаах,

Ахсаанньыт бэрдэ

Маша кыыспыт биьиэнэ

Бастын до5ор биьиэхэ.

Коля Кэлии кыыспыт Лена

Биһи кэккэ5э киирэн

Утуо до5ор, атас буолан

Биьигинниин уорэнэр,

Марина Куустээх – уохтаах Ильябыт

Киэн – холку бэйэлээх,

Араас таьымнаах курэхтэргэ

Кыттан кыайар идэлээх.

Коля Куруук кулэ – уорэ сылдьар

Пашкабыт бу иьэр,

Онтон бугун дьоьумсуйбут

Өйдүүн – санаалыын улааппыт.

Марина (Кылаас характеристиката)

Тохсус кылааһы уопсайа 4 ө5ө бүтэрэр. Кылаас старостата – Николаев Илья. О5олор музыкальнай, спортивнай оскуола5а эбии дьарыктаналлар. Футбол, бокс секциятыгар сылдьаллар. Араас таһымнаах күрэхтэргэ кыттыыны ылаллар.

Ол курдук бааллар улуустаа5ы предметнай олимпиадалар, региональнай «Полярная Звезда» кыттыылаахтара, «Дьулуур» о5о тэрилтэтин активнай чилиэннэрэ, кэскиллээх спортсменнар, художественнай самодеятельность активнай кыттыылахтара.

Коля - Тыл бэриллэр Чочу орто оскуолатын директорыгар Валентина Алексеевна Иванова5а

Марина Тохсус кылаастарга бэйэлэрин э5эрдэлэрин тиэрдиэхтэрэ 8-с кылаас үөрэнээччилэрэ.

Коля выпускниктарбытын э5эрдэлиэхтэрэ 5 кылаас коллективын кыргыттара. «Ырыа барахсан»

Марина - Кунду до5оттор! Дохсун ытыс тыаһынан үөрэ-көтө көрсүө5үн Ермолаева Сахая Семеновнаны уонна быйыл 4-с кылааһы бүтэрэр кырачаан о5олорбутун

Коля Катанов Костя

Марина Кыргызбаева Мадина

Коля Менкярова Дарина

Марина Михайлова Николина

Коля Николаева Виолетта

Марина Николаева Олеся

Коля Ощукова Вика

Марина Степанов Сергей

Коля

Марина - Тыл бэриллэр Чочу орто оскуолатын директорыгар Валентина Алексеевна Иванова5а

(грамота туттарар)

Эһиилги үөрэх дьылыттан кылаас салайааччытынан ананар Томская Валерия Александровна

Коля 4-с кылаас выпускниктарын э5эрдэлии кэллилэр 3-с кылаас коллективын толоруутугар «Мин иэйиим».

(ырыа)

Марина Уонна бэйэлэрин сэмэй бэлэхтэрин туттарыахтара.

Коля кырачаан о5олорбут «капсула времени» диэн аптаах дьааһыкка бэйэлэрин ба5а санааларын суруйан кэлбиттэрин угуохтара

Марина 

Марина

Коля Керсун 11 кылаас төрөппүттэрин толорууларыгар «Вальс».

Выпускниктарбытын үтүө үгэскэ кубулуйбут учууталларын кытары вальска ынырабыт!

(вальс)

Марина 

Коля - Бутэһик чуорааны чугдаардар чиэс тиксэр оскуолабыт «Бастын үөрэнээччи 2015» аат номинация выпускнигар Никитин Денискэ уонна быйылгы президентскэй елка кыттыылаа5ар Алексеева Мичийэ5э

Марина 

«Тиьэх чуораан» бырааьынньыгын сценарийа

Ыам ыйын 25 кунэ,2012 сыл.

Буолар сирэ: спортсаала.

Вед:

Сана уйэ сарсыардатын

Саьар5ата сандаарда,

Сайдыы-уунуу сарданатын

Сырдык уота сыдьаайда.

Вед:

Сахабыт сарсынны саргытын

Салгыахтаах кэнчээри ыччаты

Сырдыкка угуйар оскуола

Боруулаах урдунэн сандаарда.

Вед:

О5о саастан арахсар,

Улахан олоххо уктэнэр

Бэлиэ куммут ууммут,

Кулумурдуу мичилийбит.

- Утуо кунунэн, кунду уорэнээччилэр, учууталлар, тороппуттэр, ыалдьыттар!

Дохсун ытыс тыаьынан корсуо5ун биьиги выпускниктарбытын, 11-с кылаас уорэнээччилэрин уонна кинилэр салайааччыларын Елена Анатольевнаны!

Кылаас  оло5ун презентацията

О5олор тустарынан кылгас хоьооннор:

1. Айар  - тутар дьо5урдаах,

Сэмэй – истин майгылаах,

Алла кыыспыт биьиэнэ

Бастын до5ор биьиэхэ.

2. Иллэн кэмнэ кини куруук

Ырыа ыллыыр ыралаах

Алдан орус уутун курдук

Куустээх дохсун санаалаах.

3. Нарын намчы Саргы кыыс

Уу чуумпуну ордорор,

Эмчит уустук идэтин

Баьылыа5ын ба5арар.

4. Куруук кулэ – уорэ сылдьар

Сэмэнчикпит бу иьэр,

Онтон бугун дьоьумсуйбут

Ойдуун – санаалыын улааппыт.

5. Сахаяна диэн сахалыы ааттаах

Сайдам – сайа5ас кыыспыт,

Барыга бары дьо5урдаах

Аа5ар – суоттуур талааннаах.

6. Уорэххэ да улэ5э

Кини куруук инники,

Техника да арааьын

Баьылаабыт уол Мичил.

7. Талыы – талба Машабыт

Сатабыллаах  да кыыспыт

Иистэнэрин, баайарын

Туохтаа5ар да собулуур.

8. Куустээх – уохтаах Костябыт

Киэн – холку бэйэлээх,

Араас таьымнаах курэхтэргэ

Кыттан кыайар идэлээх.

9. Сэргэх- сэмэй Гошабыт

Сырдык ыраас санаалаах

Уорэх билии суолун тутан

Утумнаахтык дьарыктанар.

10. Клава, Люци, Анжелика,

Дьуьаал уонна Виталий

Остуолбаттан кэлэннэр

Биьигинниин уорэнэллэр,

Утуо до5ор, атас буолан

Бары бииргэ иллээхтик.

Выпускниктар «Школьный вальс» ункулууллэр. («Кырдьа5ас оскуолам»)

 Кылаас характеристиката:

Кылааска 14 о5о уорэнэр. Кылаас старостата – Божедонова Алла.

Тобулла5ас  ойдоох, олоххо активнай позициялаах, билииигэ – коруугэ тардыьыылаах кылаас. Уорэхтэригэр учугэй 7 о5о баар. Араас хайысханан бэйэлэрин сайыннарар, инникигэ дьулуьар о5олор. Ол курдук бааллар уорэх бастыннара, улуустаа5ы предметнай  олимпииадалар,  «Инникигэ хардыы» научнай – практическай конференция  призердара, «Кэскил» о5о тэрилтэтин активнай чилиэннэрэ, кэскиллээх спортсменнар, художественнай самодеятельность активнай кыттыылахтара.

Э5эрдэлээн биэриэххэйин тумсуулээх, эйэлээх, барыга бары дьо5урдаах, инникигэ эрэллээхтик хардыылыыр 11 кылаас коллективын!

Кунду выпускниктар! Бугун кэтэьиилээх «Тиьэх чуораан» бырааьынньыгын кунэ.11 сыл тухары эьиги 20 тыьыынчаттан тахса чуораан тыаьын истэн кэллигит. Сибэкки букета тутуурдаах аан бастаан оскуола боруогун атыллаан, маннайгы учууталгытын кытары бастакы уруокка уорэнэ барбыккытыттан са5алаан, 45 мунуутэлээх собулуур уруоккутуттан эмискэ быьан эбэтэр кэтэьиилээх каникулгутугар ыныран, араастык лынкыныы тыаьаата5а. Оттон бугунну чуораан олох атын, тиьэх оскуолатаа5ы чуораан. Кини эьиги о5о сааскытын уонна инники олоххутун ситимниир суолталаах.Хас биирдиигитигэр эргиллибэт кунду ойдобул буолан, комус чуораанынан чугдаара лынкынаан, оонньуу-кор аргыстаах оскуолатаа5ы, о5о эрдэ5инээ5и сылларгытын санатан ааьыа5а.

     - Тыл бэриллэр Боруулаах орто оскуолатын директорыгар,  Божедонова З.Н.

  -Уорэтэр улэ5э директоры солбуйааччы Рязанская И.Ю.

- Оскуола5а уорэммит сыллара ханнык ба5арар киьиэхэ умнуллубат, оло5ун саамай кэрэ кэмнэрэ буолара саарба5а суох. Ол курдук, хас биирдиибитигэр кунду киьинэн буолар – маннайгы учуутал.

  Биьиги о5олорбутун билии  киэн суолугар сирдээбит, аа5арга, суруйарга уорэппит маннайгы учууталларынан буолаллар  Гуляева Татьяна Семеновна, Юмшанова Елена Гаврильевна, Сыроватская Валентина Ивановна.

• Ырыа «Маннайгы учууталбар» 2,3,4 кылаас уорэнээччилэрэ.

- Тыл бэриллэр маннайгы учууталларыгар Гуляева Т.С.

Онтон билигин выпускниктарбытын э5эрдэлииллэр 1 кылаас уорэнээччилэрэ.

- Кунду выпускниктар! Билигин эьигини э5эрдэлиэхтэрэ, алгыстарын аныахтара

       Муударай суругу биллэрбит,

       Угускэ-кэрэ5э уьуйбут,

       Урдуккэ-ыраахха угуйбут,

       Убаастабыллаах учууталларгыт.

Тыл бэриллэр математика учууталыгар Юмшанова Е.В.

ЯНК учуутала Юмшанова Н.Д.

• Ырыа «Учууталга махтал» 7-8 кылаас кыргыттара.

Бугунну уоруулээх куннэ э5эрдэлэрин тиэрдэллэр олохтоох дьаьалта баьылыга Слепцов В.С.

«Кэскил» о5о саадын иитээччитэ Юмшанова Зоя Семеновна.

«Алаьа» сынньалан киинин директора Рязанская С.С.

Тороппуттэр ааттарыттан э5эрдэни тиэрдэр

Ойдобунньук  ленталары,  значоктары  туттарарга  тыл бэриллэр 9  кылаас уорэнээччилэригэр.

• Ункуу «Умнуллубат оскуолам»  3-4 кылаас коллективтара.

Билигин тылы биэрэбит бугунну «Тиьэх чуораан» буруйдаахтарыгар, 2012 сыл выпускниктарыгар.

* Хоьоон,

* ырыа «Махтал уорммит кыьабытыгар»- видеоролик костор

- Уоруунэн, корунэн толору

Уорэммит оскуолам  быраьаай,

Лынкынас чуораанчык аргыстаах

О5о саас сыллара быраьаай!

- Саамай долгутуулаах тугэммит тиийэн кэллэ. Тиьэх чуорааны тыаьаталларыгар кордоьобут 2012 сыл выпускниктарыттан Божедонова Аллаттан уонна Неустроев Егортан.

- Чуораан лынкынас тыаьынан до5уьуоллатан бырааьынньыкпыт уоруулээх линейкатын тумуктуубут.

- Учууталлары, выпускниктары, тороппуттэри ойдобунньук хаартыска5а  туьуугэ ынырабыт.

Кылаас салайааччыта: Фёдорова Л.В.

Кылаа´а: 8

Кылаас чааhын хаамыыта

 Сэтинньи ый- Байанай ыйа» тема5а кылаас чааhын сценарийа.

Кылаас чаа´ын сыала:

 О5олорго сэтинньи ый туох суолталаа5ын били´иннэрии

-1. Бэлиэтэ
2.Суолтата
3. Кунэ-дьыла
4. Та²хата
5. Ґгэстэрэ
6. Аата
7. Байанай сиэрэ
8. Байанай ирдэбилэ 

Ґтµ³ кµнµнэн бµгµ²²µ аhа5ас кылаас чаа´ын кыттыылаахтара.

Кылаас чаа´ын алгы´ынан са5алыа5ын.Бары турдубут, илиибитин босхо ыыттыбыт. Ыгыллыбаппын, уоскуйдубут.

То5ус сардахтаах толомон ма²ан кµммэр

Уруй буолуохтун

Бу ый туох ыйынан аатырарый уонна туох суолталаа5ый

Сэтинньи ый Байанай ыйынан аатырар. Онтон Байанай диэн булт иччитэ. Бу кэмнэ Байанай олус чугаhыыр эбит дииллэр

. Хара тай5а5а бараары ханнык сиэри- туому толорор эбитий?

- Аал уотун аhатар.

- Уолаттары эрэ билигин манна бу аал уоппут тула ынырабын, манна тогуруччу олорун.

-Биhиги обугэлэрбит айыл5аны кытта ойдоhон, сопсоhон олорбуттар эбит. Ол иhин айыл5а уон оччонон толоон, булдунан- аhынан кундулээн, иитэн – аhатан олорбут. Сиргэ- уокка барыны бары харыстаан , сиэрдээхтик сылдьыахха, обугэлэрбит тугу эппиттэрин уорэтиэххэ, тутуhуохха наада.

- Бултуу барыан иннинэ Саха киhитэ хайаан да Аал уотун аhатан, Байанайтан кордоhон, конуллэтэн эрэ баран бултуу барара. Уолаттар билигин аал уоттарын аhатыахтара, Байанайтан конул ылыахтара.

(Аал уокка уолаттар алгыстара )

- Учугэй! Булка ананар курэххэ айаммытын са5алыыбыт. Билигин уолаттар 2 хамаанда5а арахса5ыт.

- Маннайгы хамаанда аата – «Сыыдамнар»

- Иккис хамаанда аата- «Сонордьуттар»

(экранна  «байанай алгыhа» кинигэ 21с. ойуута костор.)

- Эдэр булчуттарга туhаайан эттэххэ, булт диэн киhини умсугутар, эр киhи этигэр- хааныгар инэ сылдьар дьарык. Саа сэп- сэбиргэл, саа тэрилэ- бу эр киhи баайа! Онон мин маннайгы курэ5и са5алыыбын. Билигин хамаандалар булт тэрилин тоhо билэллэрин тургутан коруохпут!

Бастакы туhумэх «Булт тэрилэ- эр киhи баайа»

(экранна  «байанай алгыhа» кинигэ 9с. ойуута костор.)

- Хас соптоох эппиэт аайы Эбэбит комус хатырыктаа5ын Байанай бэлэх уунуо.

• Улахан балыктааhынна туттуллар тэрил.(мунха)
• Балыктааhынна киhи сыратын ылбат, бириэмэтин сиэбэт ханнык тэрил туттулларый? (туу)
• Саха ойбонтон балыктыырыгар ханнык тэрили туттарай?(Куйуур)
• Саа суох эрдэ5инэ куоба5ы хайдах бултуур этилэрий сахалар ?

    (Туhа5ынан)

• Куhу сахалар тугунан бултуулларай? (ох саа, айа)
• Саhылга, боро5о сылдьар суолугар сонордьут булчут тугу уурарый?(хапкаан)

-Саха уолаттара диэх курдук эбиккит олус учугэй. Дьэ, ити билигин эппит тэриллэргитин экранна коробут.

 (экранна булт тэриллэрэ)

(Кыайыылаахха хас соптоох эппиэт аайы балык)

Иккис туhумэх «Хара тыа баайа»

(экранна  «байанай алгыhа» кинигэ 15с. ойуута костор.)

- Былыр- былыргыттан Саха киhитэ хара тыаны до5ор- атас гынан бу куннэ тиийэн кэлбитэ. Хара тыа барахсан булдунан- аhынан кундулээн, иитэн – аhатан олордо5о.

- Бу туhумэххэ уолаттар кылгас бэриллибит бириэмэ5э кыыллар ааттарын суруйуохтара.

(кыргыттар кумаа5ы, уруучука а5алаллар, экранна  «байанай алгыhа» кинигэ 19с. ойуута костор.)

- Бэриллэр бириэмэ 1 мунуутэ. Бэлэмнэнин, са5алаатыбыт!

- Бириэмэ буттэ. Дьэ билигин коруохпут Байанай эhиэхэ ханнык кыылларга бултуургутугар конул биэрбитин уонна ханнык хамаанда5а хас арааhын анаабытын. Манна турабыт хас хардыы аайы суруйбут кыылгытын ааттыыгыт.

- Бугун _______________ хамаанда булчуттарын Байанайбыт кундулээбит эбит. Кыайыылаахха хара тыа саамай кунду баайа- саарба. (Кыайыылаахха саарба)

Уhус туhумэх «Аар тай5а устун»

(экранна  «Байанай алгыhа» кинигэ 8с. ойуута костор.)

- - Булду аар тай5аны баhыттан ата5ар диэри  тилийэ кэрийэн, куннэри – тууннэри эккирэтэн , сонордоhон бултууллар. Байанай хара тыа баайын ба5алаахха эрэ барытын ыhан- то5он , ытыhыгар ууран биэрбэт. Сатабыллаах, табыллыбыт эрэ булчут кырса, саhыл кыбыныылаах, тиин тиhимэхтээх, солондо соhуурдаах тоннон элбэх куннээх эрэйин, сыратын толотор.

- Сэрэйбиккит буолуо, эдэр булчуттарбытын билигин Аар тай5а5а атаарабыт, онтон Аар тай5абыт бу баар. Манна билигин хамаандаттан биирдии булчут тахсар. Уолаттарга сорудах 2 мунуутэ бэриллэр, бу бириэмэ5э манна кыыл аатын булан бэлиэтиэхтээххит.  Бэлэммит дуо?

- Са5алаатыбыт кытаатын!

- Кылгас бэриллибит бириэмэ буттэ, тохтуубут. Уолаттарбыт аар тай5аттан ханнык бултаах- алтаах тоннубуттэрин.

- Кыайыылаах хамаанда5а мааны булт бэриллэр!

 (Кыайыылаахха Саhыл)

Тордус туhумэх «Баай мунха»

(экранна  «Байанай » сурунаал «Мунха хаарстыската». ойуута костор. )

- Саха кыра омук балыктыыр араас ньымаларыттан атын омук ученайдара со5о махтайаллар. Саамай ханнык балыктааhын корунутэн сохпуттэрэ буолуой?

- Соп , мунхаттан.

- Тордус тумуктуур туhумэхпитигэр мунхаhыттар буолабыт.

   Бу туhумэх соруда5а. Доскабыт короргут курдук мунха, онтон мунха5а кэлбит хас балык аайы буукуба баар, ол буукубалары сопко туруортаан этии таhаарабыт. Былыр мунханы эр дьон эрэ буолбакка дьахтар отто эмиэ кэтэhэр этэ. Кыргыттар сылы быhа танас тиктэн бэлэмнэнэр этилэр. Ойуу- дьар5аа оhуордаах танастаах кинилэр мунха5а бараллара. Ол курдук бу туhумэххэ кыргыттар эмиэ кытталлар. Балыктарбытын бастаан мунхаттан араарабыт ол араарарга бары сыаптыы турабабыт. Балыктары араардыбыт эрэ остуолга этии оноробут. Сорудах ойдонно дуо?

-кыайбыт хамаанда5а эбэбит комус хатырыктаа5а!

(Кыайыылаахха балык)

«Байанай – булт иччитэ!»(17)

- Биhиги эдэр булчуттарбытыгар кохтоох бултааhынныт иhин махтанабыт. Бу курэххэ Байанай _____________ хамаанда5а мичик гыммыт эбит. Онтон билигин биhиги кыргыттарбыт кохтоох кыттыыгыт иhин айах тутуохтара. Биhиги ийэлэрбит барахсаттар дьиэни – уоту араначчылааччылар, а5аларбыт бултаан сылайан кэллэхтэринэ сылаас- минньигэс астара куруук бэлэм буолара.

- Дьэ, эhиги санаа5ытыгар а5аларгыт саамай сылдьар уонна кинилэри угуйар ханнык  булт буолуой?

Кустааhын!

- Саамай соп! Мин бугун эhиэхэ кинилэр онно баран хайдах кустуулларын кордоруом.

- бу кустааhыны биhиги Саха эрэ дьоно бултуур буолбатахтар атын омук эмиэ собулээн бултуур булда. Аны билигин Канада5а хайдах бултуулларын коруо5ун.

 - Манан биhиги Байанайга анаммыт кылааспыт чааhа, айыл5аттан тэйимэн, торообут дойдугут сирин-уотун, которун- суурэрин ытыгылаан, харыстаан! диэн тылларынан тумуктэнэр!