к урокам бурятского языка

«Тоһон шабараар хэгдэһэн анимаци»

гэһэн буряад хэлээр хэшээлһээ гадуур уншалгаар

бага ангиин һурагшадай хэшээлһээ гадуур хүдэлмэри эмхидхэлгын богони болзорой курс

ТАЙЛБАРИ БЭШЭГ

1. Курсын юрэнхы тодорхойлолго

«Тоһон шабараар хэгдэһэн анимаци» гэһэн һунгамал курсын программа гүрэнэй Федеральна стандарт, бага ангиин һуралсалай программа болон хэшээлһээ гадуур хүдэлмэридэ ИКТ хэрэглэлгын арга боломжонуудай эрилтэнүүдые, бага ангиин hурагшадай наhанайнь онсо илгаануудые баримталанзохёогдобо.

Тус программа 2-4-дэхи ангиин һурагшадай холимол бүлэгтэ (хүбүүд, басагад) зорюулагдана. Бүлэг соо 15-hаа үлүү бэшэ үхибүүд хүдэлмэрилхэ зэргэтэй.

Хараалагдаһан саг – 8, тэрэнэй тоодо:

• Комбинированна хэшээл (шэнэ мэдээсэл ба практическа хүдэлмэри) – 5 саг;
• үхибүүдэй бэеэ даагаад дүүргэхэ хүдэлмэри – 2 саг;
• зохёохы практическа хүдэлмэри – 1 саг.

Энэ программа hургуулиин Һуралсалай түсэбэй байгуулга соо вариативна хубидаоролсон, һурагшадай һунгажа абаха курс боложо бэелүүлэгдэнэ.

Программа эмхидхэн бэелүүлэлгын болзор:

• һуралсалай жэлэй туршада үнгэргэхэ саг: ондо ондоо бүлэгүүдтэ жэлэй 4 дахин (четверть болгон);
• үнгэргэхэ гурим: неделиин 1 дахин 2 сагай туршада;
• программа бэелүүлэгдэхэ газар: буряад хэлэ ба литературын үрөө.

2. Программын зорилгонууд

• үхибүүдэй зохёохы сэдьхэлыень хүгжөөхэ;
• үхибүүдэй һуралсалдань эдэбхи эрмэлзэл түрүүлхэ;
• ИКТ хэрэглэжэ, һурагшадай түрэл хэлэн дээрээ уран зохёол уншаха һонирхолыень дээшэлүүлхэ;
• үхибүүдээр өөһэдөөрнь мультфильмнүүдые бүтээлгэжэ һургахадаа,  наадуулан һонирхуулхынгаа хажуугаар һуралсалай хэрэгсэлнүүдые зохёожо һургаха.

3. Хэрэгсэлнүүд

Хэшээлнүүдтэ хэрэглэгдэхэ үзүүлбэринүүд:

Багшын жаса – һурагшадай бүтээһэн мультфильмнүүд; тоһон шабараар хэгдэһэн багшын ба һурагшадай барималнууд, тэдэнэй гэрэл зурагууд; сценаринуудай жэшээнүүд; һургуулиин жаса – веб-камера гү, али фотоаппарат; компьютер.Тоһон шабар гү, али пластилин һурагшадай гэртэхинэй мүнгэн тэдхэмжээр худалдажа абтана.

ПРОГРАММЫН УДХА

ЛИТЕРАТУРА:

1. Больгерт Н., Больгерт С.Г. Мультистудия «Пластилин»: Лепим из пластилина и снимаем мультфильмы своими руками! – Издательство: Робинс, 2012. – 66 с.
2. Лыкова И.А. Лепим, фантазируем, играем. – Издательство: Сфера, 2000. – 60 с.
3. Лыкова И.А. Лепим сказку. Мастерилка. – Издательство: Карапуз, 2006. – 20 с.

Хабсаргалта

«Хонишоной нэгэ үдэр»

(Один день на чабанской стоянке)

1. Пластилинаар хэгдэhэн барималнууд:

Хонишон аба

Дарима – хонишоной басаган

Бим-Бим нохой

Унаган

Гахай

Тахяа

2. Хэрэглэгдэхэ декораци:

Гол дэбисхэр үнгэ – зунайүдэр

hэеы гэр

сэргэ

хабтагай шулуунууд

модоной набшаhан

модод

3. Сценари (текст).

Зунай һайхан саг. Хонишоной байдал харуулһан декораци: һэеы гэр, сэргэ, морин уяатай, модо һөөг, бургааһа г.м. Морин хуурай хүгжэм зэдэлнэ.

Хонишон: Бим, Бим, ерэ наашаа, наадая!

Нохой: hаб-һаб-һаб (Нохой эзэндээ гүйжэ ерэнэ).

- Бэрхэ нохой! (Нохойгоо эрхэлүүлнэ).

- Морёо сэргэдээ уяхам (Уяна). Энэ манай унаган. Томо болоо. Һайн морин даа.

- Мүнөөдэр дулаахан үдэр байна. Хэбтэжэ амархам даа (Хоёр хабтагай шулуун дээрэ ошожо хэбтэнэ).

- Модомнай сэсэглэхэнь даа (Модондо дүтэлжэ, һайхашаана. Тиигээд гэртээ ороод, гарана. Гараад, басагаяа ооглоно). Дарима!

- Энэ манай тахяа. Үндэгэлөө гү?  (Тонгойжо харана). Үгы.

- Энэ манай гахай. Энэ манай унаган. Томо морин болоо.

(Сэргэтэй байһан мориндоо дүтэлжэ, баһа басагаяа дуудана). Дарима!

Дарима: Аба, би одноклассницадаа ошооб.

Аба: Заа, заа.Би хонёо харюулхаяа ошохом.

Дарима (нохойгоо дуудана): Бим-Бим! Бим-Бим! (Нохой хусана). Аба ерээ.

Дарима: Хонимнай хаана бэлшэнэб?

Аба: Тэрэ хадын саана бэлшэнэ. Мүнөөдэр дулаахан байна. Ши юу хээбши?

Дарима: Би эдеэгээ шанааб. Тахяа, гахайгаа эдеэлүүлээб.

Аба: Бэрхэ басаган. Тахяа үндэгэлөө гү?

Дарима: Үндэгэлөө. Хоёр үндэгэ олооб.

Дарима: Аба, би амтатай бообо шарааб, аарса шанааб. Орожо эдеэлэгты даа.

Аба: Ошоё даа, сайгаа ууя (Аба басаган хоёр нохойгоо дахуулаад, гэр тээшээ ошонод. Эдеэлээд, гэрһээ гаранад. Басаган абадаа хандана).

Дарима: Аба, Та хайшаа ошохотнайб?

Аба: Би хүршэдөө айлшалхам. Орой ерэхэб. Баяртай.

Дарима: Баяртай.

(Басаган абаяа үдэшэнэ. Газаагуур унаган гүйнэ, нохой абяа гарана).

Дарима: Би компьютер наадахаа ошохом даа (Гэртээ ороно).

Хабсаргалта

Фотозурагууд

(«Хонишоной нэгэ γдэр» («Один день на чабанской стоянке») гэhэн мультфильм минии конкурсда тушааhан электронно материалнууд соо.)

Проект: Эхэ нютагhаа үлүү эльгэтэй дайда үгы.

Энэ проект һурагшын эхэ орондоо дуратай байхые, мэдэрэл, уялга хүмүүжүүлхэ ажаябуулгада ехэ үүргэ дүүргэнэ. Проект ганса энээндэ хабаатай хүнүүдые холбоно бэшэ, харин бүхы һурагшадые, гэртэхиниие холбожо, гэр бүлын харилсаа бэхижүүлнэ юм.

Эхэ оронойнгоо түүхэ, ёһо заншал, соёл болбосорол үзэжэ, мэдэжэ ябаха ёһотойбди, мүн хүн түрэлтэн өөрынгөө онсо һуури энэ алтан дэлхэй дээрэ, элдэб хүн зоной, яһатануудай дунда мэдэжэ, омгорхожо ябаха ха. Хүн бүхэн арадайнгаа эхэ оронойнгоо түүхэтэй нягта холбоотой байһаниинь эли, тиимэһээ үхибүүд өөһэдынгөө аха захаяа, уг изагуураа мэдэжэ, дэмжэжэ ябаха ёһотой.

Болоһон, үнгэрһэн олониитын хубилалтанууд хадаа нигүүлсэхы сэдьхэлэй баялигта мүн нүүлѳѳ үзүүлнэ. Эхин класста үхибүүдэй зан абари, бодолой гүйлгэ, хэлэлгэ хүгжөөлгэ, хараа бодолынь хγгжэжэ эхилнэ ха юм. Энээнһээ дулдыдажа эхэ орондоо дуратай байха эрхэтэй хүниие хүмүүжүүлхын арга эхин класста эхилнэ. Ургажа ябаа залуушуулай энэ газараа, эхэ хизараа шэнжэлжэ, үзэжэ байбал, эхэ орондоо дуратай байха юм. Һүүлшын үедэ орон хизаараа шэнжэлгын ажалнууд үхибүүдэй хүмүүжүүлгэдэ ехэ үүргэ дүүргэхэ байна.

Проектын шухала удха: мүнөө сагта орон хизаараа шэнжэлэн үзэлгэдэ ехэ анхарал хандуулагдана гээшэ. «Россиин эрхэтэнэй хүнэй хүмүүжүүлгын оюун сэдьхэлэй һургаал ёһо хүгжөөлгын концепци» соо   (концепция духовно-нравственного развития и воспитания личности гражданина России) үхибүүдэй һургаал ёһо хүгжөөлгын заршам хараалагдажа, «ёһо заншалаа мэдэрэн ойлгожо, соёл болбосоролой түүхэ заршамуудые улас түрын үйлэдбэриин харилсаа болон шажан мүргэлэй ябасые түрэл нютагта, хото, аймаг, можо, хизаар орондо» үзэгдэхэ байна. Эндэ «Эхэ тоонто», «гэр бүлэ», «эсэгэ орон» гэхэ мэтэ ойлгосонууд хани нүхэдэй харилсаагаар, байгаалиин шэнжээр, гэр бүлын хүмүүжүүлгээр, аха дүүгээр, элирэн тодо бэхеэр гарана.

Проектын орёо асуудал: ургажа ябаа залуушуулда орон хизаараа үзэжэ, эрхэтэй хүниие, эхэ орондоо дурлаһан мэдэрэлтэй болгохо.

Проектын гол зорилго:

1. Ургажа ябаа залуушуулда орон хизаарайнгаа хуби заяада хабаадалгатай байха.
2. Үхибүүдтэ орон хизаар тухайгаа омгорхожо ябахыень хүгжөөхэ.
3. Оршолон байгаалиингаа баялигта нарин нягтаар хандажа ябахыень хүгжөөхэ.

Шиидхэхэ асуудалнууд:

• Үхибүүдэй орон хизаар тухай мэдэсыень үргэдхэхэ.
• Орон хизаарайнгаа гайхал дурасхаалта юумэндэ эмоционально хандасые хүгжөөхэ.
• Гэртэхиниие үхибүүнтэеэ хамта ажаябуулгые эмхидхэхэ.
• Үхибүүдые элдэб мэдээ үгэдэг номуудые, мэдээсэл үдэлгэжэ һураха.
• Үхибүүдтэ өөрынгөө шадари, гоё бодол, харуулхыень саг үгэжэ дэмжэхэ.

Хабаадагшад: багшанар, гэртэхин, үхибүүд

Түхэл: гэр бүлын ба бүлэгүүдэй, зохёон байгуулгын

Гол ажаябуулга: бэдэрэлгын, шэнжэлгын

Yрэ дүнгүүдые хэрэглэхэ уялга: классһаа гадуур ажал

Дүнгүүдэй маяг: зурагууд, буулгаһан зурагууд (фотографии), презентаци.

Оньһон түхеэрэлгэнүүдэй хангал: номой сан, интернет, музей.

Элирүүлхэ заршамууд: 

1. Хүгжэлтын заршам
2. Илгаралай ба хүн бүхэниие онсололгын заршам
3. Тодорхой гуримай заршам
4. Хоорондохи харилсаа хөөрөө эмхидхэхэ заршам.

Эмхидхэхэ арга ба маяг

1. Мэдээсэл дээшэлүүлхэ хэшээлнүүд
2. Аша үгэлгын ажаябуулга
3. Зурагуудай ба буулгаһан зурагуудай (фотографии) харалга (выставкэ)

Хүлеэгдэмэл дүнгүүд:

Һурагшадта:

- олониитын ажалда харюусалгатай хандасатай байха,

- Һурагшадай бэеэ даанги ажалай ба эдэбхи үүсхэл хүгжөөхэ,

- бэе даанги хүгжэлтэ.

Багшанарта:

- ажалайнгаа дүй дүршэл дээшэлүүлхэ,

- үхибүүдээр ба гэртэхинээр хүдэлхэдөө шэнэ аргануудые хэрэглэлгэ,

- хубиингаа ба мэргэжэлээ дээшэлүүлхэ,

- бэе даанги хγгжэлтэ.

Гэртэхиндэ:

- мэдэсэеэ дээшэлүүлхэ, үхибүүдэй ба гэртэхинэй хоорондохи харилсаагаа бэхижүүлхэ, бэе даанги хүгжэлтэ.

«Эхэ нютагhаа үлүү эльгэтэй дайда үгы»

гэhэн проект бэелүүлгын 1 хэшээлэй конспект

«Түрэл минии тоонто»

Бүмбэрсэг дэлхэйе мэдэхэ гэбэл,

Түрэhэн тоонтоёо шэнжэлэн мэдэ!

Гол зорилго:

- Эхэ орондоо дурлаhан мэдэрэл бүрилдүүлгэ болон хүмүүжүүлгэдэ нүлөөлхэ;    

- түрэhэн, тэнжэhэн нютагта дурлал хүмүүжүүлхэ

Тодорхой зорилгонууд:

- хүн бэеын шанарай дурлаhан мэдэрэл эршэдүүлхэ

- hурагшадай hонирхол үргэдхүүлхэ

- сэдьхэл доhололгын оршом хүгжөөхэ

- тоонто нютагта энхэрэн дурлалгын мэдэрэл түрүүлхэ

Хэрэгсэлнүүд: 1. плакат, аймагуудай карта

                           2. Буряад поэдуудай шүлэгүүд

                           3. компьютерна презентаци  

                           4. интеллектуальна карта, фотозурагууд,

                           5. конверт соо хайшалагданхай үгэнүүд

Хэшээлэй ябаса.

1. Эмхидхэлэй үе:

Сайн байна үхибүүд! Хэшээлээ эхилэе!

2. Мүнөө Лида Тγмэн хоёрнай шүлэг уншаад үгэхэнь, тон анхаралтайгаар шагнаад, юун тухай шүлэг уншаба гээшэб гэжэ хэлэжэ үгэхэт.

Тγмэн: Yлгы Буряад тоонтомни,

              Үлзы хуби заяамни

              Нарата hайхан үглөөшни

              Найдан түрэнэ зүрхэндэм! (Д. Жалсараев)

Лида: Пусть мне твердят, что есть края иные,

           Что в мире есть иная красота,

           А я люблю свои места родные,

           Свои родные, милые места!

Багша: Родные места, малая родина, как мы это скажем на бурятском языке?

 Юун тухай шүлэгүүд соо хэлэгдэнэб? «Тоонто» гэжэ дуулахадаа нюдэндэтнэй ямар зурагууд харагданаб? Ямар бодолнууд сэдьхэлдэтнай түрэнэб?

                                                         Тоонто нютаг

(На доске пишу какие ассоциации вызывает слово «тоонто» у детей)

Тобшолол: Хүн бүхэндэ өөрын тоонто нютаг элдэб бодолнуудые түрүүлнэ. Хүн бүхэн тоонтоёо ямараар hананаб, хэр зэргэ дуратайб тиимэл бодолнууд, зурагуудбии болоно.

3. Багша: Манай Буряад орон Сибириин зүүн хизаарта оршодог. Буряад ороной байгаали гайхамшагта баян юм. Тайгадань элдэб амитад бии, талаарнь гоё hайхан хүнэй бэедэ туhатай ургамалнууд ургадаг, дэбисхэр дээрэнь олон наратай үдэрнүүд тудадаг. Гадна ехэ hонин баян түхэтэй Байгал далай оршодог юм.

Буряад орон дотор 21 аймаг, 6 томо хото бии. Аймаг бүхэн баян түүхэтэй.

Манай Туяна ба Саяна класс соомнай ямар аймагуудай, ямар тоонто нютагтай үхибүүд hурадаг бэ гэжэ элирүүлээ. Шагная! (Туяна Саяна хоёр хөөрэнэ).

Багша: Басагад бэрхэнүүдтэ! Иимэ олон нютагай үхибүүд, 2 «б» классай эрхим hурагшад гүүлэнэбди. Эдэ аймагуудай зарим нютагуудаар аяншалхамнай гү? Өөhэдынгөө түрэhэн тоонто нютагаараа виртуальна аяншалга гурбан бүлэг үхибүүд бэлдээ. Тон анхаралтайгаар шагнажа байгаад, 2 «б» классай тоонто нютаг гэhэн интеллектуальна карта дүүргэхэд. Бүлэг бүхэнэй урда интеллектуальна карта болон ба конвертэ соо фотозурагууд байна, тэдэниие хэрэглэн ажалаа дүүргэхэд. Һүүлдэнь али бүлэгэй карта ехэ зохидоор, сэбэрээр, һайнаар бүтээгдээб гэжэ элирүүлхэбди. (Бүлэг бүхэн  виртуальна аяншалгаяа харулна.)

Багша: Булта һайнаар бэлдээ, бэрхэнүүд! Зай, мүнөө хэр зэргэ анхаралтай байһыетнай шалгая. Би асуудалнуудые һурахаб, хэн зүб харюусанаб, тэрэ хүндэ шагай үгэхэб. Асуудалнууд:1.Буряад орондомнай хэды аймагууд бииб? 2. Хэды хото городууд бииб? 3. Яруунын аймагай хэды үхибүүд манай класста һуранаб? 4. Тамирнай ямар нютагайб? 5. Алтанамнай фотозураг соо ямар гол соо шунгажа ? 6. Сашамнай амаралтадаа ямар нютагай тала дайдаар сэнгээд ерээб?

(Үхибүүд харюу үгэнэ. Хэн олон шагай абааб?). Бэрхэнүүд!

Багша: Хэмнай ямар тоонтотойб гэжэ элирүүлбэбди, тиигээд лэ хүн бүхэн түрэл тоонтодоо дуратай байха ёһотой. ( Стихотворение Н.Дамдинова «Түби энэ дэлхэй дээрэ»).

Тоонто нютаг тухай олон шүлэгүүдшье, дуунуудшье зохёогдодог. Буряад арадтамнай тоонто нютаг тухай олон оньһон үгэнүүд зохёогдонхой. Бүлэг бүхэндэ конверт үгэнэб, энэ конверт соо элдэб үгэнүүд байна, тэрэ үгэнүүдые суглуулаад, оньһон үгэнүүд болгоод, уншаад, удхыень тайлбарилаад үгэгты.

1 конверт: Өөрын дайда –урин

                   Хүнэй дайда – хүйтэн (Всякому мила своя сторона)

(Манай һайхан, түрэһэн нютагһаамнай һайхан юумэн үгы)      

2 конверт: Түрэһэн һайхан нютагаа

                   Тойрохо хэрэггүй (Нельзя покидать свою прекрасную родину,

                                                     Нельзя обходить своё родное село)

(Түрэһэн һайхан нютагтаа оронгүй ябажа болохогүй)

3 конверт: Түрэһэн гараһан дайда -

                   Түшэһэн бүхэ хэрэм (Родная земля словно крепость моя)

(Ямаршье юумэнэй болоо һаань түрэһэн нютагнай хүсэ шадал үгэхэ, туһалха, хамгаалха)

(Бүлэг бүхэн оньһон үгэнүүдээ тайлбарилжа үгэнэ)

Багша: Ямаршье нютаг, тоонто хүн бүхэнэй сэдьхэлдэ дүтэ. Бидэ мүнөөдэр Ярууна, Бэсүүр, Аха нютагууд тухай хөөрэлдэжэ, олон юумэ мэдэхэ болообди. Нүгөө хэшээлдээ ондоо аймагууд тухай хөөрэлдэхэбди.

Хэн тон һайн мүнөө хэшээлэй юумэ ойлгооб – энэ сэгнэлтэ харуулна. Дунда зэргээр ойлгоһон хүн - энэ сэгнэлтэ харуулна. Хэн ойлгоогүйб ба асуудалтай байнаб - энэ сэгнэлтэ харуулна. (Үхибүүд хэлэнэ)

Булта бэрхэнүүд! Хэшээлнай дүүрээ. Баяртай!

Тест 4 класс

1. Юумэнэй нэрэ оложо тэмдэглэ:

а) халуун       б) hалхин       в) урихан

2. Ямар хэлэлгын хуби үгыб?

а) юумэнэй нэрэ              б) хэлэгшэ

в) үйлэүгэ                         г) тэмдэгэй нэрэ

3. Ааяма, бишыхан, үндэр.Эдэ үгэнүүд ямар хэлэгын хубинууд болоноб?

а) юумэнэй нэрэ      б) тогой нэрэ

в) түлөөнэй нэрэ      г) тэмдэгэй нэрэ

4. Хэлэгшэ доогуур 2 зурлаагаар зуранаб. Зүб гү?

а) зүб                      б) буруу

5. Юумэнэй нэрэ яажа хубилдаг бэ?

а) тоо             б) зохилдол             в) саг

6. Дахуул үгэнүүд урдахи үгэтэеэ яажа бэшэгдэнэб, тэмдэглэ

а) сугтаа     б) аминдаа

7.Хамаанай падежэй түхэлтэй үгэнүүд соо алдуутай үгэ оложо тэмдэглэ.

а) ангай          б) мориной         в) артелеэ

8. Үгэнүүдэй түхэл ямар падеждэ байнаб, зурлаагаар ниилүүлэ.

Моришондо              Ү.п.

Алтаар                       З.п.

Шаргашаниие           Г.п.

Фермэhээ                  Зб.п.

Гүрэнтэй                   Х.п.

Баабгай                     Н.п.

Самбарай                  Хм.п.

Тест 4 класс

1. Юумэнэй нэрэ оложо тэмдэглэ:

а) халуун       б) hалхин       в) урихан

2. Ямар хэлэлгын хуби үгыб?

а) юумэнэй нэрэ              б) хэлэгшэ

в) үйлэүгэ                         г) тэмдэгэй нэрэ

3. Ааяма, бишыхан, үндэр.Эдэ үгэнүүд ямар хэлэгын хубинууд болоноб?

а) юумэнэй нэрэ      б) тогой нэрэ

в) түлөөнэй нэрэ      г) тэмдэгэй нэрэ

4. Хэлэгшэ доогуур 2 зурлаагаар зуранаб. Зүб гү?

а) зүб                      б) буруу

5. Юумэнэй нэрэ яажа хубилдаг бэ?

а) тоо             б) зохилдол             в) саг

6. Дахуул үгэнүүд урдахи үгэтэеэ яажа бэшэгдэнэб, тэмдэглэ

а) сугтаа     б) аминдаа

7.Хамаанай падежэй түхэлтэй үгэнүүд соо алдуутай үгэ оложо тэмдэглэ.

а) ангай          б) мориной         в) артелеэ

8. Үгэнүүдэй түхэл ямар падеждэ байнаб, зурлаагаар ниилүүлэ.

Моришондо              Ү.п.

Алтаар                       З.п.

Шаргашаниие           Г.п.

Фермэhээ                  Зб.п.

Гүрэнтэй                   Х.п.

Баабгай                     Н.п.

Самбарай                  Хм.п.

Үнгэргэһэн хэшээлээ багшын удхалан шүүмжэлэлгэ

Би өөрынгөө нэгэдэхи «б» классай 1-дэхи бγлэгтэ буряад грамота һургалгын хэшээл γнгэргөөб.

1-дэхи бγлэгтэмнай 16 үхибүүд: 8 хүбүүд, 8 басагад.

hургуулида ороходоо буряад хэлэеэ мэдэхэ талаараа иимэ байгаа hэн: 3 γхибγγд сэбэр буряад хэлэн дээрэ дуугардаг, 4 γхибγγд буряадаараа дуугаржа шадаха, харин зарим γгэнγγдые ба ойлгосонуудые мэдэхэгγй, 5 хγн ойлгохо, харин дуугаржа шадахагγй, 4-ниинь юушье ойлгохогγй байhан байна. Һураха шадабаряараа болон эрмэлзэлээрээ дунда зэргын хүгжэлтэтэй һурагшад. 10 γхибγγд уншадаг байһан, бэшэнь уншадаггүй.

Хэшээлэй темэ: Хашалган [ж] абяан болон Жж үзэгүүдё        

 Зорилго:  [ж]  абяантай болон Жж  үзэгүүдтэй танилсуулха, хэлэлгэ хүгжѳѳлгэ, [ж]  абяае зүбѳѳр үгүүлжэ hургаха.

Һуралсалай түсэблэhэн дүн: [ж]    абяан ходо хату байдаг гээшые ойлгожо абаха. Υхибүүдэй ѳѳрын хүгжэлгын дүнгүүд: ѳѳрын ба хүнүүдэй ажабайдалда түрэл хэлэн ямар  үүргэтэйб гэжэ ойлгохо, хэлэнэй аргаар хажуудахи хүнтэеэ харилсаха, бэшэмэл текстын удха үзэнэб гэжэ ойлгохо.

Бэеэ гуримшуулаад ябаха шадабари: багшатаяа хамта хэшээлэйнгээ зорилго табиха,хэшээлдээ юу хэhэнээ хойно хойноhоо тоолохо, ѳѳрынгѳѳ, нүхэдэйнгѳѳ ажал багшатаяа сугтаа зохёогдоhон  тусхай критеринүүдээр шалгаха.

Оршон тойрониие шудалха шадабари: номоор хүдэлхэ,  тусгаар тэмдэгүүдэй үүргэ ойлгохо, зураг хаража, асуудалнуудта харюусаха, багшатаяа болон нүхэдтэеэ дүн гаргаха, моделеэр  хүдэлжэ hураха, модель соо харуулаатай ойлгосо үгѳѳр хэлэжэ hураха.

Харилсаха шадабари: ѳѳрынгѳѳ hанаа бодол аман хэлэлгээр, тиихэдэ багахан мэдүүлэлнүүдые зохёожо hураха, хажуудахи хүнүүдээ шагнаха, тэдэнэй хэлэhэниие ойлгохо.

Хэшээлэй янза – ???решение частных задач

Хэшээлэй зорилго болон янзаһаань, тиихэдэ хэшээлдэ абтаһан удхаһаа боложо хэшээл өөрын байгуулгатай. Хэшээлэй шатанууд дээрэ торолтогγй, харин гол тγлэб шэнэ ФГОС-ой эрилтэнγγдые бэелγγлжэ байhан направленинуд дээрэ зогсохо hаналтайб.

1. Сэгнэлгэ. Мγнөө сагай эрилтээр ганса багша сэгнэхэ бэшэ, харин hурагша өөрөө өөрыгөөшье, нγхэдөө сэгнэжэ шадаха дадалтай болохо ёhотой. Хэшээлэй шата бγхэнэй hγγлээр hурагшад сэгнэлгын худаhанууд дээрэ өөрыгөө сэгнээ. (самооценка) Эндэ γдэр бγхэндэ бэшэшье хэшээлнγγдтэ γнгэргэгдэдэг хγдэлмэри хадань мγнөөдэр критеринγγд дээрэ зогсоогγйбди. Хэшээлэй hγγл шатада hурагшад бэе бэеэ сэгнээ (взаимооценка).
2. Хэшээлдэ хэрэглэгдэhэн харилсаанай гол тγхэлнγγд: бγхы класстай, группануудаар, хоёр хоёроор хγдэлмэри γнгэргэдэг гээшэбди. Харин мγнөөдэр ганса фронтальна ба группээр хγдэлмэри эндэ тааруу байгаа гэжэ hананаб. Группэр γгтэhэн даабари γхибγγн бγхэн гансаараа дγγргэжэ шадахагγй гээшэhээ абтагдаhан байна.
3. Хэлэлгэ хγгжөөлгэ

Ехэнхи γхибγγдэй буряад хэлэгγй байhан дээрэ γндэhэлэн, ямар онол аргануудаар буряад хэлэтэй болгохо гээшэб гэhэн hанал бодолдо абтаhан байнаб. Мγнөө манай классай γхибγγд булта «Гриип сиид» гэhэн курсын хγсөөр англи хэлэ γзэжэ байна. Энэ ажал ябуулга γрэ дγнтэйгөөр γнгэргэгдэнэ.

Yхибγγдэй хари хэлээр оложо абаhан шадабари, мэдэсэнγγдые хаража байхадаа, бодолгото болоо hэм. Хэшээл эхилхэ бγхэндөө 1 лексическэ темэ абажа хэлэлгэеээ хγгжөөнэбди. Жэшээнь: сентябрь – манай класс

                  октябрь – намар

                  ноябрь - γбэл

                  декабрь – Шэнэ жэл.

Нэгэ бага боложо, мэдγγлэлнγγдэйнгээ тоо олон болгонобди.

Мγнөөдэршье хараад γзөө hаатнай Шэнэ жэл тухай мэдγγлэлнγγд нэмэгдэбэ.

4. Модель хэрэглэлгэ. Модель хэрэглэлгэ хадаа γдэр бγхэндэ γнгэргэгдэг хγдэлмэри хадаа hурагшадай ехэнхинь энэ даабарида ядаралдадаггγй. Модель табилга гээшэ γхибγγн бγхэнэй γгэ γгγγлжэ, өөрыгөө шагнажа, абяануудые дуулажа, онсо тэмдэгээр тэмдэглэхэ зорилготой даабари. Шэнэ γзэгтэй танилсахадаа зарим ушарта моделииень өөhэдөөрнь табюулжа γзэдэгби. Yхибγγд ???способ действия ойлгоhон байhан дээрэhээ, өөhэдөө энэ даабари дγγргэжэ шададаг болоhон байна.

Хэшээлэй зорилго бэелγγлэгдээ.