Проекты

«Төлкө» о5о киинэ элективнэй куурус былаана

Сыала: - О5о уустаан-ураннаан санаатын сатаан сааhылаан саңарар, суруйар  дьо5урун сайыннарыы;

               - О5о камераттан, трибунаттан, сценаттан толлубакка, киэң араңа5а саңарар, туттар-хаптар буоларга үөрэтии;

               - О5о биир кэллэктиипкэ сылдьар о5олорун кытта иллээх-эйэлээх буоларга иитии;

Соруга: - о5о тылын-өhүн, словарнай саппааhын байытар үлэлэр (туhааннаах литератураларга оло5уран);

                  - о5о хоhоонноохтук аа5арын (дикция), уустаан-ураннаан суруйарын ситиhии;

                  - о5о кыбыстар, толлор мэhэйин суох оңоруу;

                  - о5о сатабылын сайыннарыы, үөрүйэххэ кубулутуу;

                  - о5о кэллэктиип сор5ото буоларын учуоттааhын;

Сонуна: - О5ону сахалыы санаабыт санаатын сатаан сааhылаан саңарарга үөрэтии (конферансье, диктор, журналист, дьону кытта бодоруhар)

                - О5ону сахалыы уустаан - ураннаан суруйарга үөрэтии (сценарий, очерк, ыстатыйа, биллэрии)

                - О5ону клип, киинэ устуутугар уhуйуу (компьютер араас программаларыгар оло5уран)

Куурус сүрүн ис хоhооно: үлэ 2 түhүмэ5инэн барар:

I түhүмэх: теория. О5ону литератураларга оло5уран үөрэтии

II түhүмэх: практика. О5о үөрэппиккэ оло5уран, бэйэтэ оңорон таhаарыыта (практическай)

Күүтүллэр түмүк: 

• Телевидениенэн тахсыы;
• Хаhыат таhаарыы;
• Биэчэрдэри ыытыы;
• Киинэ, клип устуута;

Куурус  нэдиэлэ5э 1-дэ буолар. 

Куурус чааhа: 16 (8 практическай, 8 лекция уруок) 

Куурус хабар кылаастара: 8-10 кылаас

Куурус о5отун ахсаана: 10-15 о5о

Проект «Бэйэ икки ардыгар»

Проект сонуна: 

Билиңңи олоххо саңалаах-иңэлээх, кыбыстыбат киһи инникитигэр эрэллээх буолар. Онон сиэттэрэн, о5о көрдөрөр-иһитиннэрэр киинин иһинэн «Бэйэ икки ардыгар» диэн проект оңордубут.

- Билиңңи сайдыылаах олоххо бэлэмнээх, инникигэ сыаллаах о5ону иитэн таһаарыы;

- Кэлиңңи кэмңэ тэлэбидиэнньийэ диктора, араадьыйа ди-джейэ курдук идэлэр киэңник тар5аннылар.  Бу проекка кыттыбыт о5о ба5ар кэлин идэни таларыгар туһалаах буолуо диэн айылынна.

Сыала: - О5о уустаан-ураннаан санаатын сатаан сааhылаан саңарар, суруйар  дьо5урун сайыннарыы;

               - О5о камераттан, трибунаттан, сценаттан толлубакка, киэң араңа5а саңарар, туттар-хаптар буоларга үөрэтии;

               - О5о биир кэллэктиипкэ сылдьар о5олорун кытта иллээх-эйэлээх буоларга иитии;

Соруга: - о5о тылын-өhүн, словарнай саппааhын байытар үлэлэр (туhааннаах литератураларга оло5уран);

                  - о5о хоhоонноохтук аа5арын (дикция), уустаан-ураннаан суруйарын ситиhии;

                  - о5о кыбыстар, толлор мэhэйин суох оңоруу;

                  - о5о сатабылын сайыннарыы, үөрүйэххэ кубулутуу;

                  - о5о кэллэктиип сор5ото буоларын учуоттааhын;

Проекка кытталлар:  8-11 кылаас үөрэнээччилэр, эдэр учууталлар.

Социальнай партнердар:  ДТРА «Полярная звезда», НВК «Саха», студия «Калейдоскоп», К/Ц «Дьөһөгөй Айыы», т/с «Маалыкай», С.Васильев аатынан краеведческий музей

Проект ис хоһооно:  «Төлкө» элективнэй куурус былаанынан барар:

I түһүмэх: о5ону литератураларга оло5уран үөрэтии, семинардарга, конференцияларга кыттыы.

II түһүмэх: үөрэппиккэ оло5уран, үөрэнээччи бэйэтэ оңорон таһаарыыта: конкурстары, быыстапкалары  тэрийии, кэнсиэрдэри, биэчэрдэри  ыытыы.

Проект:  чиэппэргэ биирдэ ток-шоу бэлэмнээһин.

Күүтүллэр түмүк: 

- аныгылыы сайдыылаах, айар-тутар, санаатын сааһылаан уустаан-ураннаан уу сахалыы саңарар үөрэнээччи;

- телевидение5э тахсыы;

- биэчэрдэри ыытыы;

«Бэйэ икки ардыгар»  проект сценарийа

Темата: таптал

Мария – Үтүө күнүнэн, күндү учууталлар, үөрэнээччилэр, көрөөччүлэр!

Петр – Дорооболоруң! Бүгүн эhигини кытта буолуохпут биhиги: Мария уонна…

Мария – Петр

Петр – Таптал…

Дьикти да тыл!

Тап уонна тал…

Бу тылга этиллэр курдуктар –

Таба тайан дьолгун,

Талан ыл до5оргун.

Дьикти да тыл –

Таптал.

Таптал -  бу сүдү күүстээх уонна аптаах тыл. Сир үрдүгэр ким, туох барыта таптыыр уонна таптатар аналлаах, абылыыр уонна абылатар күүстээх. Таптал баар буолан – олох баар. Таптал баар буолан туох барыта кэрэ.

Петр –бүгүңңү ток-шоубут  темата «Таптал…».

Мария – Таптал араас буолар, холобур, ийэ сиргэ, ийэ5э таптал, дойдуга таптал уо.д.а. Ол эрээри бүгүн,чуолаан, кыыс, уол сыhыанын туhунан кэпсэтиhиэхпит.

Петр - Биэриибитигэр ыалдьыттыы кэллилэр:

Мария – М.В.Мегежекскай аатынан Маалыкай орто оскуолатын эдэр учууталлара уонна үөрэнээччилэрэ.

Петр- Чэ, бастаан убаастыыр учууталларбытын, ытыктыыр психолого-медицинскэй киин тутаах үлэhиттэрин билиhиннэриэх.

Мария – оскуола фельдшера – Григорьева Ирина Данилова

Петр – Оскуола психологическай киинин тутаах үлэhитэ – Шараборина Августина Васильевна.

Мария – оскуола эдэр учууталлара: - английскай тыл учуутала – Тыасытова Мария Вас-на

Петр – физика учуутала: Григорьев Алексей Иванович.

Мария – нуучча тылын уонна литературатын учуутала, кылаас салайааччыта: Лазарева Вера Петровна

Петр – история учуутала: Егоров Петр Иванович

Мария – химия учуутала, кылаа сал-та: Иевлева Наталья Валенитиновна

Петр – физкультура учуутала: Ксенофонтов Матвей Анатольевич Мария – саха тылын уонна литературатын учуутала, о5о иhитиннэрэр, көрдөрөр киинин салайааччыта Габышева Матрена Гаврильевна

Петр– Аны оскуола лидердара, киэн туттар үөрэнээччилэрэ: оскуола президенэ – Егоров Александр

Мария– оскуола вице президенэ – Афанасьев Семен

Петр– (үөрэнээччилэри ааттарын, кылаастарын этэ5ит)

Мария – Бу биэриибит сыала: - таптал туhунан учууталлар, үөрэнээччилэр санааларын билиэхпит,тапталга ылларбыт киhи хайдах буолуохтаа5ын фельдшер кэпсээнин истиэхпит, таптал о5о5о ордук психологическай өттүнэн хайдах дьайарын психолог сүбэтин истиэхпит.

Петр – Бу шоубут истиң кэпсэтии быhыытынан барыа5а. Бэйэ икки ардыбытыгар ыйытыылары бэрсии, санаа үллэстии сиэринэн ааhыа5а. Үөрэнээччилэр да, учууталлар да тугу билиэхххитин ба5араргытын, интэриэhииргиир боппуруостаргытын кыбыстыбакка, толлубакка бэйэ-бэйэ5итигэр бэрсиң.

Мария – Бастаан,

оскуола үрдүнэн 9-11 кылаастарга анкета толотторбуппут, ол түмүгүн көрүөххэ. Анкета түмүгэ: (слайд)

Петр – Мин бастакы боппуруоспун психолоктан ыйытыахпын ба5арабын. Таптал диэн с научной точки зрения тугуй, туохтан үөскүүрүй уонна о5о хас сааhыттан таптал диэни билэрий?

Мария– о5олор санааларын истиэххэ: таптал туохтан үөскүүрэ буолуо дии саныыгытый? Ыллым да бу киhини таптыыбын диэбэппин буолла5а ди?

Петр – фелдьшертан: о5о тапталга ылларбыт кэмигэр организмыгар туох эмит уларыйыы тахсар дуо? Дэлэ5э да5аны этиэхтэрэ дуо «аhыыр аhым ас буолбат, утуйар уум уу буолбат» диэн.

Мария  – о5олортон: тапталга ылларбыт киhи хайдах буоларый? Ис санаата уларыйар дуу, тас көрүңэ дуу, тутта-хапта сылдьыыта  дуу?

Петр– кылаас салайааччыларыттан ыйытабын: тапталга ылларбыт о5ону тас көрүңүттэн билиэххэ сөп дуо?

Мария – Анкета5а бастакы көрүүттэн тапталга итэ5эйэбин – 31 , итэ5эйбэппин -43 

Дьэ эрэ, бастакы көрүүттэн таптал баар дуо диэн ыйытыыны эдэр учууталларга биэрэбин.

Петр – Оттон эhиги бэйэ5ит бастакы көрүүттэн тапталга таарыйтара сылдьыбыккыт дуо? Кылгастык ол туhунан кэпсээн ылбаккыт ээ?!

Мария -   о5олортон уонна учууталлартан: Уолаттартан  - уол хайдах кыыhы таптыан сөбүй? Кыргыттартан – кыыс хайдах уолу таптыан сөбүй?

Мария - (Түмүк) Ол аата кыргыттар _______, уолаттар______буолуохтаах эбиккит.

Петр – Ким ба5арар эппиээттиэн сөп: Арай, арай оскуола о5ото улахан киhини таптаабыт буоллун оччо5о хайдах буоларый? Маннык түгэн эмиэ баар буолуон сөп буолла5а дии.

Мария – Фельдшертэн, психологтан: Тапталтан хомойуу, хоргутуу, таңнарыы баар суол. Ону хайдах аhарыныахха сөбүй?

Петр -  Чэ, эрэ аны санаа атастаhыытыгар киириэххэ. Көрөөччүлэргэ ыйытыылааххыт, этэрдээххит  дуо?

Мария – учууталларга баар буолаарай?

Петр – Оччо5о учууталлар сүбэ5итин-ама5ытын истэбит.

Петр – таптааң, таптатың ол эрэн сиэри-майгыны умнумаң, таптал диэн кэрэ иэйиини харыстааң, сиргэ-буорга тэпсимэң. Тапталга күлүү-элэк курдук сыhыаннаhымаң, тапталы харыстааң, сиэрдээх-майгылаан буолуң!

Мария – Манан биhиги бастакы биэриибит түмүктэнэр, кэлэн ыалдьыттаабыккытыгар махтал.

Иккиэн -  Көрсүөххэ диэри!

Бырайыак I тахсыытын туһунан анаалыс.

Проект аата: Бэйэ икки ардыгар

Проект тиэмэтэ: «Таптал»

Күнэ-дьыла: сэтинньи 17 күнэ 2009с.

Буолар сирэ: Маалыкай орто оскуолата

Ыыттылар: Попов Петр (11 «а» кылаас), Махатырова Мария (11 «в» кылаас)

Кытыннылар: Афанасьев Алексей (11б), Иванова Алена (11а) – аппаратура5а, Ефремов Владимир (9б) - компьютерга, Ксенофонтова Кира (9а)- оператор быһытынан.

Кытыннылар: Габышева М.Г.- саха тылын учуутала

                         Ксенофонтов М.А. – физкультура учуутала

                         Григорьев А.И. -  физика учуутала

                         Егорова В.В. – төрүт култуура учуутала

                         Посельская А.И. – практиканка

                         Шараборина А.В. – психолог

                         Григорьева И.Д. – фельдшер

8-11 кылаас үөрэнээччилэрэ, «Эрэл» улахан кылаас о5олорун сэбиэтин чилиэннэрэ (18 о5о)

Туттуллар тэрил: Интерактивнай дуоска (слайд), аппаратура (колонки, микрофон), компьютер, проектор, камера, музыка, клип, анкета.

Проект мөлтөх өрүтэ:

- биир эрэ микрофон баара куһа5ан;

- уот, сырдатыллыы өттүн үчүгэйдик көрбөтөхпүт;

- аудитория кыара5ас, салгына суох

- диктордар:  - бастаан ыһылла5ас со5ус этилэр, онтон кэлин хомуммуттара.

                         - наһаа элбэх ордук хос хамсаныы баар (илиинэн сапсыныы)

                         - сценарийбытын билбэппит;

-кыттааччылар:

- о5олор ситэ санааларын эппэтилэр;

- сорох учууталлар наһаа өр саңаран, дьону  сылаттылар;

- кыттааччы о5олор боппуруос биэрбэтилэр;

Проект үчүгэй өрүтэ: 

- бастакы холонууга бэрт ток-шоу: үөрэнээччилэр таптал туһунан анкеталара, кыттааччы дьоно элбэ5э;

- диктордар балаһыанньаны сэрэйэн, боппуруос биэриилэрэ, аһа5ас кэпсэтии тахсарыгар төһүү күүс буолла.

- о5олор бэйэлэрин санааларын этэ үөрэннилэр (ордук «Эрэл» түмсүү о5олоро)

- учууталлар кыттыыны ыллылар;

- элбэх о5о-кыттааччы кэлбит;

Рефлексия: 

- о5олор астыммыттарын эттилэр;

- аныгыскы тиэмэ «О5о, төрөппүт, учуутал» диэн буоллун диэтилэр;

Проект бастакы тахсыытын туһунан анаалыс

        Проект олус бэркэ ааста. Бастакы холонууга үчүгэй, кыра сыыһалар, ал5астар син биир бааллар.  Ток шоу сыала: о5ону санаабыт санаатын сааһылаан саңарыы. Проект сыалын ситтэ дии санаатым. Элбэх үөрэнээччи кэлбитэ, эдэр учууталлар да5аны активнай кыттыыны ылбыттара, бэйэлэрин санааларын эппиттэрэ, санаа атастаспыттара, сүбэ-ама биэрбиттэрэ.

        Са5аланыытыгар диктордар долгуйбуттара, куоластарыгар биллэрэ. Онтон кэлин ууларыгар-хаардарыгар киирэн, истиң кэпсэтиини иилээн-са5алаан кинилэр тутаах дьон буолбуттара. Онон Петялаах, Машаны хайгыахха эрэ сөп. Петя урут саңарара тута биллэр, Маша да5аны эрчиллиннэ5инэ, сайдыы барыан сөп эбит. Ол курдук туттара-хаптара сөп түбэһэр, саңата чуолкай, улахан, дикцията барсар.

        Бу ток-шоуттан элбэххэ мин да5аны, үөрэнээччилэрим да үөрэннилэр. Ток-шоуларга, эбэтэр прямой биэриилэргэ наһаа уһуннук - киэңник саңарар табыллыбат эбит. Ол курдук кэлбит дьон сылайар.

        Биир эрэ микрофон баар буолан, көрөөччүлэрбитигэр (оскуола о5олор 8-11 кылаастар) тиийбэккэ, хорсун санаа  киирбэккэ, үчүгэйдик арыллан биэрбэтилэр. Онон инники эрэ эрээккэ олорбут о5олор саңара сатаатылар да туох да иһиллибэтэ. «Эрэл» ахтыбыыс о5олорун хайгыахха эрэ сөп. Ол курдук, Афанасьев Семен (вице-президент), Васильева Туяра, Ефремов Олег олус активнайдык кытыннылар, санааларын атастастылар.

        Намыын музыка киһини олус сылаанньытан, бытаан оңорор эбит дии санаатым. Ол музыканан сиэттэрэн, биэриибит эмиэ хайдах эрэ бытаан, саңабыт-иңэбит да5аны чуумпу, намыын курдук буолла дии санаатым

         Түмүк санаа: проект сыалын ситтэ – истиң иһирэх кэпсэтии, санаа атастаһыы та5ыста дии санаатым. Өссө көрөөччү о5олор активнайдык кыттыбыттара буоллар, ордук үчүгэй буолуо этэ.

        Кэлэр биэриигэ бу тахсыбыт ал5астар суох буолуохтара дии саныыбын. О5олор да арыый сайдан, тупсан иһиэхтэрэ.

«Төлкө» о5о көрдөрөр-иһитиннэрэ киин салайааччыта                                   Габышева М.Г.

Сэтинньи 19 күнэ, 2009 сыл

Проект «Неделя моды»

Мода — временное господство определённого стиля в какой-либо сфере жизни или культуры. Определяет стиль или тип одежды, идей, поведения, этикета, образа жизни, искусств, литературы, кухни, архитектуры, развлечений и т. д., который популярен в обществе в определённый период времени. Данный проект поможет учащимся узнать много интересного о моде. Участие в подготовке проекта повысит интерес, мотивацию обучающихся.

Аннотация: данный проект направлен на приобщение детей к миру костюма, участие в театрализованных показах мод, развитее эстетического взгляда на мир. Способствует социальной адаптации в условиях современного мира.  

Развитее творческого потенциала учащихся, абстрактного мышления, чувства равновесия и сочетания коллекции. Приобретение знаний из истории моды, которые в свою очередь способствуют познаниям о тенденциях прошлых лет.

Приобретение коммуникативных навыков, умение работать в группе, работать самостоятельно и при этом прислушиваться к мнению окружающих. Данный проект способствует развитию индивидуальности учащихся, позволяет проявлять себя и реализовывать свои замыслы по средствам создания коллекций.

Цели задачи проекта: совершенствование своих возможностей в области технологии и проектной деятельности; разработка и выполнение творческого проекта; оценка продленной работы.

Задачи проекта: активизировать познавательную деятельность, самостоятельно планировать работу, развивать творческое мышление, совершенствовать навыки и умения по технологии.

Первый этап.

1. Сообщить обучающимся о начале проекта, его целях и задачах (публикация для родителей).

2. Презентация учителя на актуализацию знаний учащихся по теме и постановку основополагающего вопроса (проблемы).

3. Совместное обсуждение проблемных и учебных вопросов, плана реализации проекта.

Второй этап.

1. Учащиеся по своему желанию выбирают направление работы: Каждый учащийся выбирает тему самостоятельного исследования.

2. Обсуждение плана дальнейших действий с каждым учеником.

3. (в течение 3 недель) Работа с материалом, над фасоном одежды

4. Краткие обсуждения хода проекта

Третий этап.

1. Результаты работ учащихся . Показ мод  в наслеге.

2. Оформление результатов деятельности в виде презентаций, булетов

Ожидаемые результаты.

• Развитие творчества и художественной инициативы.
• Развитие эстетической, эмоциональной культуры, активного эстетического отношения к действительности.
• Формирование понятий о стилевом характере решения композиции костюма.
• Развитие самостоятельности и способности учащихся решать творческие задачи.
• Воспитание трудолюбия, предприимчивости, коллективизма, человечности и милосердия, ответственности, бесконфликтности общения, культуры поведения.
• Формирование художественной культуры как составной части материальной и духовной культуры.
• Повышение квалификации учителей технологии.
• Оформление кабинета технологии.
• Повышение интереса к  технологическому образованию в рамках гимназии.

Годы реализации проекта:

2012-2013 гг.

• Изготовление коллекции «Авангард»

2013-2014 гг.

• Изготовление коллекции «Шляпы»

Тема проекта:  «Якутские настольные игры »

Национальные виды настольных игр актуальны и сегодня, несмотря на то, что существует достаточно большое количество соблазнов в наш техногенный век. Они могут способствовать сплочению российского многонационального общества. Народные игры – это неотъемлемая часть традиционной культуры народов, отражение этноса в целом и история его развития. Вместе с тем это и отличный способ укрепить свой дух, свое тело, развить способности мышления, расцвета воображения. Им отводилось особое место в повседневной жизни древних якутов.

Актуальность: В наше время компьютерные игры, сотовые телефоны глубоко проникли во все сферы нашей жизни, что очень много школьников сейчас проводит большое время за компьютером и не все знают как воздействие компьютера может отразиться на наше здоровье! Я считаю, что выбранная нами тема очень важна, потому что игры наших предков испытали большой спад и были почти забыты.

Цель: Изучить виды настольных игр народов Саха. Ознакомить своих одноклассников, сверстников, односельчан, что некоторые игры вошли в республиканские игры «Манчаары».

Гипотеза: Я считаю, что, если привлечь детей в национальные настольные игры, то у них будет развиваться смекалка, логика, быстрота и мышление.

Задачи: Изучить правила якутских настольных игр. Провести анкетирование учеников в начальных классах МБОУ «Хатынской средней общеобразовательной школе» по изучению знаний национальных настольных игр. Дать понятия о национальных настольных играх.

Методы исследования: опрос, беседа, изучение литературы.

Объект исследования: якутские настольные игры

Предмет исследования: хабылык, хаамыска, тырыынка.

Виды якутских настольных игр: хабылык (лучинки) хаамыска (игра пятью камешками) тырыынка (палочки)

Результаты исследования Мы выяснили, что по результатам анкетирования эти виды спорта знают меньшее количество детей, а также большинство опрошенных не участвовало ни разу, ни в одних видах настольных играх.

Первый этап – соревнование в школе

Второй этап – соревнование среди организаций, предприятий наслега

Практическая значимость: В дальнейшем можно использовать национальные настольные игры хабылык, хаамыска и тырыынка в кружках, на перемене, в детских оздоровительных лагерях, в спортивных соревнованиях, так и в свободное время, в кругу семьи, и можно устроить соревнование в наслеге.

Выводы: Мы пришли к выводу, что можно играть в якутские настольные игры детям, так как: Настольные игры отражают образ жизни народа, уважение к народным традициям, обычаям. Настольные игры народов имеют глубокие корни. Они развивают у детей смекалку, логику, быстроту мышления.  В шкое участвовало – 83 учащихся, в наслежном соревновании приняли участие – 6 организаций по  человек в команде.

Список литературы: Этноспорт Якутии. Автор: Иннокентий Готовцев, г.Якутск, 2012г. Дети Азии. Составители: Алексей Соколов, Ростислав Павлов, 2012г. Саха торут онньуулара. Народные игры и забавы Саха, Федоров А.С., г.Якутск, Бичик,2011г.-96с. Якутские настольные игры, Иннокентий Готовцев, г.Якутск, 2012г. Журнал Саха спорт 5 (19), 2010г. Интернет