Учебные материалы
занимательные факты (средняя группа)

Маадыр Зоя Бичииевна

Учебные материалы воспитателя детского сада Маадыр З Б

Скачать:


Предварительный просмотр:

З.Б.Маадыр

ШКОЛА НАЗЫНЫ ЧЕТПЭЭН

УРУГЛАРГА – ТЫВА УЛУСТУН ААС

 ЧОГААЛЫ

Кызыл-Даг

2016

Шулуктээн бодалгалар

  1. Кара инек кажаада,

Хурен инекти Херелмаа

Хулуп алган саап олур.

Инектерни силер ам

Илдик чокка сананарам?

  1. Ак аът андааштанган,

Кара аът халып туру.

Шилги аътты Шериг-оол

Мунар дээштин белеткеп тур.

Авазынын уруглары

Аъттарны силер сананарам?

Саннар холбаалыг бодалгалыг тывызыктар

  1. Кижиде 1 чуу барыл?
  2. Кижиде 2 чуу барыл?
  3. 1 холда чеже салаа барыл?
  4. 1 кижинин идии чежел?
  5. 2 холда чеже салаа барыл?

  1. Чаптанчыг-ла анайлар

Чаржып, ойнап ундулер

3 ак, 3 кара

Уелешкен чаражын

Шупту каш анайжыктар

Шурап ойнап турганнар-дыр?

6 чузун азыраан мал дугайында шулуктер

МаадырЗ.Б.

«Инек малым».

Мажалык-даа, фермаынаар

Маажым таваар оъттап чоруур

Итпек, хойтпак ааржы бээр

Инек малым чараш-ла ийин.

«Аът малы»

Осус-оол акывыстын

Ошку хоюн кадарар

Артка-сынга тура душпес

Аът малы чараш-ла ийин.

«Хой-ла малым».

Хоюг, аккыр судун бээр

Хой-ла малым чаптанчыг

Хунезиним чуктеп алгаш,

Хураганым кадарар мен.

Хой-ла малды азыраарга

Кончуг хоюг суду нижер

Ховар дирткен кежи-биле

Кылын хепти даарап кедер

Шынар дирткен дугу-биле

Ширтек сырып огге чадар.

«Сарлык»

Сарлык черле чараш мал

Чажында ол чаптанчыг.

Туруг хая дагларга

Тура душпес кашпагай.

Сарлык малды азыраарга

Саржаг, чокпек ковудээр

Саанчы кыстар демнежипкеш,

Сава долдур судунсаар.

«Тевеболгай»

Ындыг белен аштавас-даа,

Ындыг белен суксавас-даа,

Могеннери чараш, коску

Моге малым теве болгай.

«Ошку»

Озеп чиири ………..

Ошку малым озуген-дир

Аъш-чемни чуктеп алгаш

Анайларым кадарар мен.

Идик-хеп дугайында тывызыктар.

  1. Хая кырында

Кара эзир олур.                            (борт)

  1. Элеп туреп-даа чорааш,

Эдержип чоруур алышкылар.                (идиктер)

  1. Онгур чараш оннерлиг,

Оорлеш-оорлеш ооктерлиг                  (платье)

  1. Улуу-даа бар, бичиизи-даа бар,

Узуну-даа бар,чолдаа-даа бар,

Угунда ол, чуу боор?                        (уктар)

  1. Хураган кештиг,

Додарлыг даштыг.                       (тыва тон)

  1. Теп-теп тевенек,

Хап-хап хаванак                      (тыва идик)

САННАР ХОЛБААЛЫГ БОДАЛГАЛЫГ ТЫВЫЗЫКТАР

Кижиде 1 чуу барыл?

Кижиде 2 чулер барыл?

1 холда чеже салаалар барыл?

1 кижинин идиктери чежел?

2 холда чеже салаалар барыл?

Чаптанчыг чаш анайлар

Чаржып ойнап ундулер.

3 ак, 3 кара

Уелешкен чаражын.

Шупту каш анайжыктар

Чаржып ойнап турганнар-дыр?

ШУЛУКТЭЭН БОДАЛГАЛАР

Кара инек кажаада,

Хурен инекти Херелмаа

Хулуп алган саап олур.

Инектерни силер ам

Илдик чокка сананарам!

Ак аът андаштанган,

Кара аът маннап тур.

Шилги аътты Шериг-оол

Мунар дээштин, эзертеп тур.

Авазынын уруглары

Аъттарны силер санарам!

Ог иштинин эдилелдеринге хамаарышкан сагылгалар.

МаадырЗ.Б.

  1. Суугуу долгандыр халывас

Суг-биле база ойнавас.

  1. Орун кырлавас,

От-биле ойнавас.

  1. Ширтекке чем токпес,

Ширбииш-биле ойнавас.

  1. Улгуурге кырынче унмес,

Учуген-чанагаш турбас

  1. Аптара кырлавас

Аяк-саваны чугжур.

Огнун тургузуунга сагылгалар

МаадырЗ.Б.

  1. Огнун эжиинин аксынга турбас.
  2. Огнун эжиинин эргининин кырынга турбас.
  3. Ог кырынче унмес.
  4. Огнун улуннарындан туттунуп, халбактанмас.
  5. Ог шывыын ора тыртпас, халбактанмас.
  6. Оонге ынак болур.

Огнун тургузуунга тывызыктар

  1. Уне калбан,

Кире калбан.

                       (эжик)

  1. Ог ишти шупту туткууш.

                       (огнунхана-карактары)

Дорт булуннары домей

Догерези тудуш

                     (огнун хана-карактары)

  1. Кежээ келир,

Эртен чанар.

                       (ореге)

  1. Мунгаадайны мун кижи чушкуулады.

                                              (хараача,улуннар)

Шугум ышкаш дорт

Шуптузу олуттуг

                             (хараача,улуннар)

  1. Чайын чараш хептиг

Кыжын кылын хептиг

                                   (огнун шывыглары)

  1. Артында адан

Чудуруун аннып олур?

                                       (хана когу)

  1. Огже кирер

Ондур арт чул ол?

                               (огнунэргини)

Оюн

«Чуну кылып билир бис»

  1. Тарааны:
  2. соктаар,
  3. хоорар,
  4. челбиир,
  5. тырттар,
  6. чиир,
  7. Шаланы:
  8. Ширбиир,
  9. Чуур,
  10.  Арнывыс чуур,
  11.  Холдарны чуур,
  12.  Хепти:
  13.  чуур,
  14.  базар,
  15.  Инекти, ошкуну:
  16.  саар, айдаар, кадарар дээш о.о.

Огнун эдилелдеринге хамаарышкант ывызыктар.

МаадырЗ.Б.

  1. Дорт булун, донгур аас.

                                         (аптара)

  1. Ашак, кадай чогушту,

Аал ишти тотту

                                 (согааш,бала)

  1. Ог иштинде алдын кадын

Ойнап-ойнап удуй берди.

                                           (от)

  1. Хурен бугам

Хуннун кусту

                          (хонек)

  1. Чартыы чок хоюм

Чыда семириди

                            (деспи)

  1. Донгур кара

Дорт кулактыг

                           (паш)

  1. Диш чок куруяк

Олура семириди.

                              (деспи)

Куш - ажыл дугайында улегер домактар.

  1. Хойтпак ижерге – моге болур,

Даг унерге – чугурук болур.

  1. Тараадан халбактанган – тодар,

Малдан халбактанган – каас.

  1. Демниг сааскан

Теве тудуп чиир.

  1. Чадаг кижиге чер ырак,

Чалгаа кижиге чем ырак.

  1. Шевер кижи мактадыр

Чевен кижи бактадыр.

  1. Айлап – бестээр – аштавас,

Аяк чылгаар – оонделевес,

Хол шимчээр – хырын тодар,

Хоозун чугаа – дуза чок,

Ажыл соонда чем амданныг.

  1. Тарак ижерге – чаагай,

Давып ойнаарга – хоглуг.

  1. Оттуларга чээрген амыр

Ойнадырга чээн хоглуг.

Кижизидилге уткалыг улегер домактар.

  1. Опчок тенек болбас,

Ойнаарагын октавас.

  1. Ааспырак болбас,

Авазынга шаптыктавас.

  1. Чалгаа болбас, кежээ боор

Чааскаан чорбас, эштиг боор.

  1. Авазынынын чугаазын дыннаар

Анай- хураганын кадарар.

  1. Эжин ыглатпас,

Эниин алгыртпас.

Ыдыктыг саннарга тывызыктар.

МаадырЗ.Б.

  1. Эгиир шагдан тура

Экер – эрес ачалар

Чаштар, силер сананарам,

Каш ындыг моорейлигил?

3 моорейлиг:    чаадар

                          аът чарыштырар

                          моге хурештирер

  1. «Чеди- Хемни кежер,

Чеди арты ажар,

Чеди-Хаан деп сылдыс»…

Чечен бо состерде

Чеже санны чугааладым уруглар?

                                              (7 деп сан)

  1. Авалары, доргул-торел

Аажок чемгир суттуг шайын

Оду – козу оран-тандызынче

Оон – биле тейлеп чажар чул ол?

                                               (тос карак)

Аъш – чем дугайында тывызыктар.

  1. Буян талдын будуу чус

                                             (тараа)

  1. Дылга, ааска ажыг

     Кужур ханар чем

     Тывынар, че, чуу-дур-ол?

                                               (курут)

  1. Ак оннуг,

      Амданы чаагай

                                (сут)

  1. Борбак – борбак хевирлиг,

     «Борбак» далган торелдиг

                                               (боорзак)

  1. Шайга сутке былгап чиир

      Шаг – шагнын чеми – дир.

                                            (тыва далган)

  1. Ак оннуг

      Амданы ажыг.    

                              (ааржы)

  1. Дадаанал дег дилген чаагай,

      Дадаазын дег тырткан чаагай.  

                                                     (быштак)

Чем чивес уругларга когудуг.

Каа – каак, кежээ кижи

Кадыын чип аар, кежээ кижи

Чокпектиг чемин чип аар

Чоптугбейим, эреспейим.

Аъш – чем дугайында улегер домактар.

  1. Чем далдавас,

Чеме дыннавас.

  1. Ак чем хоолуглуг,

Ава созу унелиг.

  1. Хойлуг кижи – каас

Инектиг кижи – тодуг.

  1. Курут чиирге таан таптыг,

Кажык ойнаарга холчек хоглуг.

  1. Арбай далганы тодуг

Ажы-толдер хоглуг.

Аъш – чем дугайында шулуктер.

«Арбай тараа».

Арбай тараа соктап чиир

Аажок кежээ эрес мен

Бала, согааш эдим бо –

1,2,3,         1,2,3!

Арбай, тараа бышты

Алдын оннуг болду

Тумен хой чон унду

Дужут ажаап алды.

«Суттуг шай»

Аалыг чаагай амдан-биле

Аажок чемгир суттеп каан

Сутке покпес анай дег

Суттуг шайга ынак бис.

Бойдуска хамаарышкан сагылгалар

  1. Аржаан суун суспес, хириктирбес, дажын чайлатпас, унун касканнавас.
  2. Аржаан бажынга арыгланмас.
  3. Аржаан бажын бокталдырбас.
  4. Ыяш кииргеш, суугу (печка) кыдыынче октавас.
  5. Дагылгалыг чернин ыяжын кеспес, будуун сыкпас.

Уруглар чогаалы

       Бичиилернин хар-назынынга, сеткил-сагыжынга, сонуургалынга, дыл-домаанга таарыштыр тургускан аас чогаалынын бугу хевирлерин уруглар аас чогаалы дээр. Анаа опей ырлары, когудуг, тывызык, дурген-чугаа, оюннар удээр чечен чугаалар, улегер домактар, тоолдар хамааржыр. Бичии чаштар аас чогаалындан боттарын долгандыр турар бодусту, дириг амытаннарны, кижилернин аажы-чанын билип ап турарлар. Олар баттарынын шаа-биле тывынгыр болгаш сонуургаачал. Уруглар чогаалынын хевирлери тус-тус хевирлерлиг: опей ыры – чаш уругларны удударынга, когудуглер – ынаан, могаттынчаан уругларны аргалаарынга, дурген чугаа – дыл эдиктиреринге, тывызыктар – сагынгыр болгаш шээжилээчел болурунга херек.

       «Опей» деп состун катаптаашкынынга рити тургузуп, узун, хоюг аялгага удеттирген, сос бурузунде ие кижинин толунге чылыг четкили илереттинген ырны опей ыры дээр.

       Ол бир талазында, чаштын уйгу-дыжын хандырып, ийи талазында иенин сеткил-сагыжын чырыдып турар.

                                                      Опей, опей, оой,

Ошку саарым, оой,

                                                      Увай-увай, оой,

Улуг сарыым, оой.

       Бичии уругну кылаштадып ооредирде, идик-хевин кедирерде, ону улуг кижинин аайынга киирерде, хогледип, шулуктээн чугааларны когудуглер дээр.

       Бичии уругну кылаштадып ооредирде, идик-хевин кедирерде, кылаштадып ооредирде дээш когудуглернин янзы-буру хевирлери бар:

Боовей дунмам,

                                                         Бооп-бооп,

                                                         Бодун база,

                                                         Бооп-бооп,

                                                         Кежээ кижи

                                                         Бооп-Бооп!

Боовей, дунмам

                                                         Бир бас,

                                                         База катап

                                                         Бир бас,

                                                         Улаштыр-ла

                                                         Уш бас …

Чем окпелээр, далдаар, чиксевес уругларга когудуглер:

Чечен дунмам, кежээ тол боор,

                                            Чемин чип аар, шору кижи

                                            Че, дунмам, дурген чивит

Черле шыырак эрес хей боор!

        Оюн чаш уругнун озуп доругарынга, кижи бооп хевирлеттинеринге улуг салдарны чедирип, оон келир уеде ажыл-амыдыралынга херектиг эге билиглерни, мергежилди берип турар.

- Кайыын келдин?

- Дуу аалдан.

- Мунганын чул?

- Ала-Шилги

- Артынганын чул?

- Алды шоодай тараа

- Аксын чоп устуг чувел?

- Аганак эъди чип турдум.

- Арган-дыр бе? Семис-тир бе?

- Бижээм чидиг болгаш билбейн бардым.

- Аъдын чоп дерлиг чувел?

- Хемчик хемнин суун кештим.

- Терен-дир бе? Сыык-тыр бе?

- Шаап кешкеш билбейн бардым.

- Ааспырак бистер-дир бис

  Арттын кадыры Адар-Тош-тур.

        Ийиден беш хар чедир уруглар салаалар баштары-биле ойнаар оюннарга аажок ынак. Оюнну ойнаарда, бичии уругнун холунун салааларын улуг эргээнден эгелеп баспышаан:

                                              Матпаадыр паштаныр,

Бажы-Курлуг бажын тудар,

                                              Ортаа-Мерген от салыр,

                                              Уваа-Шээжен уруктаар,

 Бичии-Мооней буурек чиир,

                                              Авазынга дузалажыр,

                                              Аяк-Сава чугжур,

                                              Арбай хоорар,

                                              Тараа соктаар,

                                              Бирээ, ийи, уш, дорт, беш!

        Дурген чугаалар шаанда улуг улустун аас чогаалынын жанры чораан. Оон чоорту улуг кижилернин анаа сонуургалы сулараан, ынчалза-даа кижизидикчи унелелге амгы уеге чедир читпээн. Дурген чугааларны улуг улус бичии чаштарнын чугаазын эдер сорулга-биле чогаадып турган. Дурген чугаалар шын, тода чугаалап оорениринге, состернин ангы-ангы утказын билип алырынга, сос, чугаа аяны шингээдиринге, оон кол ударениезин тыварынга, угаап-медерел сайзырадырынга аажок дузалыг.

       Дурген чугаалар тыва улустун чуртталгазынын янзы-буру талаларын, оон сонуургалын, чудулгезин, ажыл-агыйын, угаан-бодалын, оларны долгандыр бугу-ле чуулдерни илередип коргускен.

Тоота, тоотпа, тоотпалаар,

Тоотпа угбай тоотпалаар,

Тоотпа угбай тоотпалааштын

Тодуг кылдыр шоотпалаар.

Шагаа, шагаа, шагаалаар,

Шагаалан суглар шагаалаар,

Шагаалан суглар шагаалааштын,

Шагаа чемнерип чооглаар.

       Тывызыктар нарын эвес тургузуглуг болгаш аянныг, доктааттынгыр болганы-биле бичии кижилерге аажок чедингир.

       Тывызык кандыг-бир чувенин, амытаннын азы болуушкуннун овур-хевирин, ылгавыр демдээн ойзуп соглээш, тыварын негээр колдуунда шулуктээн бичии чогаал-дыр.

      Тывызык эн ылангыя бичии уругларны долгандыр турар чуртталгазынын янзы-буру чуулдери-биле таныштырарынга онза ажыктыг.

        Оон темазы аажок делгем. Эренгей, ниитижиткен билиишкиннерни эвес, а тодаргай коску ийикпе, билдингир чуулдерни ойзуп илередири – тывызык жанрынын бир кол демдээ.

        Амыдыралга корген, дыннаан, магадаан, сонуургаан чуулдерни чон шуптузун тывызыктаан. Кижи, оон мага-боду, эдилээн эт-херексели, будужу, аажы-чаны, унуш аймаа, бойдустун болуушкуннары – бо бугу шупту тывызыктарда кирген.

        Тывызыктарнын эстетика кижизидикчи ужур-утказы улуг.

        Тывызык эн ылангыя уругларнын хайгаарачал, эскериичел болурунга чанчыктырып, чоннун эрткен амыдыралындан хой-хой чуулдерни билип алырынга дузалап, оларны чечен чараш, чурумалдыг дылга ооредир.

         Алды чузун азырал мал-маган аймаанга хамаарышкан тывызыктарны коруп корээлинер:

Оскус-оол оон-биле

Ошку хоюн кадарар

Чургуй-оол анаа

Чуъгун база соортур.     (аът)

        Бичии уругларга улуг улус болганчок-улегер домактарны, чечен состерни чугаалай бээр. Улегер домактарда амыдыралдын байдалын, кижилернин аажы-чанын, узел-бодалын, эрткен тоогузун кыска болгаш тода, чараш болгаш аянныг кылдыр коргускен.

        Тыва чон аас чогаалынын бо хевиринге кончуг ынак болгаш бодунун чугаазынга улегер домактарны ургулчу ажыглап турар.

        Улегер домактарда дыл-домак, найырал, ажыл, кузел, кижи дээш оон-даа оске чуулдерден, болуушкуннардан ангыда, ие, ог-буле, торел, уруглар дугайында айтырыглар демдеглеттинген.

        Ада-иелер боттарынын чагыын, сагындырыын, туннелдерин улегер домактар, чеченсостернин дузазы-биле быжыглап, оларнын бот-кижизидилгезинге улуг салдарны чедирип турар. Ынчангаш улегер домактарнын кижинин угаан-медерелинге дээштии аажок.

        Тыва улустун аас чогаалы бичии уругларны кижизиг, хундулээчел, биче сеткилдиг болурунга ооредип, кижизидер.

Зоя Маадыр

Алды чузун азыраан малдар дугайында шулуктер.

Инек малым.

Мажалык даг, ферма ынаар

Маажым таваар оъттап чоруур

Донгур-Шилги, Калган-Ак деп аттарлыг

Догерези семис, суттуг

Итпек, хойтпак ааржы бээр

Инек малым чараш-ла ийин.

Аът.

Анчыларга, малчыннарга

Арт-сын ажып, чорук кылып,

Ажыл-херек будурерде

Аът амытан ажыктыг мал

Кожер, дужер апарганда,

Холгези ол, мунукчу ол.

Хой.

Хой-ла малды азыраарга

Кончуг хоюг судун ижер

Ховар дирткен кежи-биле

Кылын хепти даарап кедер

Шынар дирткен дугу-биле

Ширтек сырып, огге чадар.

Азыраан мал-маган дугайында улегер домактар.

Ошкулугде - суттуг,

Оремелигде - чемниг.

Аът турда, дыштыг,

Авам барда чоргаар.

Инектигде - тодуг,

Имиртинде – кончуг.

Тевелигде – тергиин

Тевектээрге – солун.

Хойлугда – каас

Хомустугда – аянныг.

Сарлык мал – кашпагай

Салгалдар – онзагай.

Оюн «Сайзанак»

- Даштар – биле ойнаар оюннун ады чуу ийик, уруглар?

- Сайзанак.

- Борбак-борбак сай даштары-биле чуну кылып алырыл?

- Ак-кара, улуг-биче аайы-биле мал-маганны кылып алыр.

- Теве, чылгыны кандыг даштар-биле дурзулеп кылырыл?

- Теве, чылгыны калбак даштар-биле кылып алыр.

- Сайзанак оюнунда кол черни чулер ээлеп турарыл?

- Ог иштинин дериг-херекселдери кол черни чулер ээлеп турарыл?

- Аптараларны кандыг даштан кылып алырыл?

- Аптараларны дорбелчин даштардан кылгаш, хоюг арнынга хээни чуруп алыр.

- Огнун ээлерин чулерден кылырыл?

- Огнун ээлерин даштардан таптап кылгаш, олуттарынга олурткулап алыр.

- Оларнын идик-хевин канчаарыл?

- Идик-хевин, чараштап угулзалаар.

- Огге чуну тип алырыл?

- Огге ожук пажык база тип алыр.

- Оюнну ойнап турар кижи чуну канчаарыл?

- Оюнну ойнадып турар кижи ол хамык даш кижилерни чугаалаштырар.

- Оон ынай чуну канчаарыл?

- Ажыл-агайын башкарар, аалчыларны хулээп алыр.

- Сайзанактарны канчаар кылып алырыл?

- Кожа-кожа аалдар хевирлиг кылып алгаш, аалдажып шайлажыр.

- Кымнар сайзанактар ойнап чорааныл?

- Мал-маган кадарчылары.

- Силер сайзанактап ойнап турар силер бе?

- Чунун-биле сайзанактап ойнап тур силер?

«Ыры Сайзанак»

А

Аъдымга мээн ынаам дендии,

Ак хар дугун дырап бээр мен.

Аъдымны мен мунуп алгаш,

Аалдар кезип чоруптар мен.

О

Орун бо-дур. Ону,

Орлан, Омак эдер.

Оюмаа орунун

Онза чараш эткен.

Ы

Ыдым бо-дур, ол,

Ырланы бээр чанныг

Ынчалза-даа ол

Ыргаар-оолдун эжи.

У

Уя бо-дур, корунер,

Ус-кушкаш уязы-дыр.

Уран-биле Ужар-оол

Уяны хайгаараан-дыр.

Э

Эзир бо-дур, корунер,

Элдепейлиг амытан

Эдер-оол ону

Эртенин-не коор.

И

Идиктер бо-дур, корунер,

Ийилдирзи чараш.

Илдирмаа оларны ам

Илдик чокка кедип алыр.

О

Ошкум бо-дур, чаражын,

Озе бергеш, кадарар мен.

У

Угу-дур бо, хундус ол,

Ургулчу-ле удуп орар.

АВТОБУС

                           

                            Автобуска олурупкаш,

 Авам-биле чоруптар бис.

                      А оон соонда удавайн

  Аалывыска чеде бээр бис.

ПОЕЗД

                     

                      Вологда хоорайже

Поездилеп чоруптар бис

  Ковей-ковей сонгалардан

         Хоорайларны коруп каар бис.

ВЕРТОЛЕТ

Вертолетка олурупкаш,

   Бедиктерже ужуптар бис.

    Сонгаларже бакылааштын

      Суурувусту коруп каар бис.

САМОЛЕТ

                           

                            Самолетка олурупкаш,

      Садтар кырын эргий ужаал.

                      Ак-кок дээрге кылыйткаштын

                      Ававысче ээп кээр бис.

ТЕПЛОХОД

                     

                      Тожу черде чурттап турар

    Демир-оол деп даайым бар

                      Теплоходка олурупкаш,

    Дораан анаа чеде бээр мен.

РАКЕТА

     Туралаан-на сылдыстарже,

                      Тутсуп чедер ракета

       Шылай берди, манай берди,

   Шымда-шымда олурунар,

                      Оон башка шорунар-ла

  Олуттар чок артар силер.



Предварительный просмотр:

Открытое занятие по развитию речи в средней группе на тему:

Звуковая культура речи: звук «ж»

Подготовила: воспитатель МБДОУ детского сада «Хунчугеш» с.Кызыл-Даг Бай-Тайгинского кожууна

Цель: Упражнять детей в правильном и четком произнесении звука ж (изолированного, в звукоподражательных словах); в умении определять слова со звуком «ж», показать детям артикуляцию звука «Ж», воспитывать звуковую и интонационную выразительность речи; формирование первичных представлений об объектах окружающего мира.

Задачи:

  1. закрепить правильное произношение звука «ж»,
  2. развивать речевое дыхание, внимание, фонетический слух.
  3. активизировать словарный запас детей,
  4. развивать игровую деятельность, умение действовать согласно заданной инструкции на физкультурной минутке.

Предварительная работа: развитие моторики артикуляционного аппарата; отгадывание загадок; рассматривание картинок, направленное на обогащение словарного запаса.

Материалы и оборудование: игрушки жука, жабы, жирафа, картинки с белкой, жирафом, ежиком и жуком.

ХОД ЗАНЯТИЯ:

Дети стоят возле своих стульчиков.

Воспитатель: дети, посмотрите, сколько гостей сегодня к нам пришли. Давайте подарим им наши улыбки и отличное настроение, и  поздороваемся.

Воспитатель: а теперь давайте проверим, готов ли к занятию наш язычок.

Артикуляционная разминка:

  1. упражнение «Окошко» - широко открыть рот («жарко»), закрыть рот («холодно») 2. Упражнение «Шарик» - широко надуть щеки и затем сдуть их. 3. Упражнение «Дудочка» - с напряжением вытянуть вперед губы (зубы сомкнуты) и расслабить их. 4. Упражнение «Чистим зубки» - улыбнуться, открыть рот, кончиком языка с внутренней стороны почистить поочередно верхние и нижние зубы.

Воспитатель: Мы отлично с нашим язычком, и теперь он тоже хочет сделать нам что-то приятное, и предлагает отправиться с ним в волшебную страну звуков! Вы согласны, ребята?

Дети: Да!

Воспитатель: Тогда встаем возле своих стульчиков, поворачиваемся друг за другом, ручки кладем на плечики того, кто стоит перед вами отправляемся в путь.

Звучит сказочная музыка, дети проходят один круг по ковру друг за другом, музыка затихает, дети останавливаются.

Воспитатель: Ребята, вот мы с вами и оказались в волшебной стране звуков, наш поезд остановился на большом зеленом лугу. Садитесь на свои места.

Я не муха, не паук,

Я жужжу, я майский…

Дети: Жук!

Воспитатель (достает игрушку жука): Правильно, ребята, мы повстречали на лугу Майского Жука. И он очень хочет научить нас своей песенке. Как вы думаете, какую песенку поет майский жук?

Дети: Ж-ж-ж-ж!

Воспитатель: Давайте все вместе споем песенку жука правильно: откройте рот. Положите язычок на нижнюю губ. А теперь тихонько поднимите его кверху и спрячьте за верхние зубы, чтобы кончик не выглядывал. Закройте рот. Отдохните немного. Давайте повторим. Как только спрячете язычок далеко, за верхние зубы, сразу начните петь: «Ж-ж-ж-ж».

Дети и воспитатель несколько раз поют песенку жука.

Воспитатель: Ребята, майскому жучку очень понравилось петь с вами песенки, и он хочет научить вас выговариванию потешки.

Жа-жа-жа, жа-жа-жа – два ежа (дети повторяют)

Жу-жу-жу, жу-жу-жу – но с ежом я гляжу (дети повторяют)

Жи-жи-жи, жи-жи-жи – покажи (дети повторяют)

Воспитатель: А теперь давайте по очереди споем эту песенку вместе.

Воспитатель: Ребята, мы очень понравились жучку. Но нам пора ехать дальше. Встаем возле стульчиков, поворачиваемся друг за другом и кладем руки на плечики впереди стоящего. Отправляемся в путь!

Звучит сказочная музыка, дети проходят один круг по ковру друг за другом, музыка затихает, дети останавливаются.

Воспитатель: Ребята, на этот раз мы с вами оказались на болоте! И встречать нас вышла большая толстая Жаба по имени Жанна! (достает игрушку Жабу). Садитесь на свои стульчики. (дети садятся) Давайте послушаем, что Жаба Жанна хочет нам сказать:

Я не лягушка и вам не подружка,

Я важная Жаба и я не игрушка!

Вы со мною поживите,

По болотам походите!

Воспитатель: Вот какая вредная жаба! Не хочет отпускать нас из болота. Давайте попросим ее все вместе отпустить нас дальше путешествовать:

Жить в болоте не для нас,

Отпустите нас сейчас!

Дети с воспитателем повторяют просьбу несколько раз.

Воспитатель: Ребята, жаба говорит, что отпустит нас, только если мы отгадаем ее загадки.

В жаркой Африке гуляет,

Длинной шеей удивляет,

Сам высокий, словно шкаф,

А зовут его …

Дети: Жираф! (воспитатель достает картинку с жирафом и вешает на доску)

С головы до ножей,

Весь в иголках …

Дети: Ежик! (воспитатель достает картинку с ежиком и вешает на доску)

Белые подкрылки,

Бархатная спинка,

В мае начинает лет

И гудит как самолет.

Дети: Жук! (воспитатель достает картинку с жуком и вешает на доску)

На деревьях живет

И орешки грызет.

Дети: Белка! (вешает на доску картинку с белкой)

Воспитатель: Ребята, вы отгадали все загадки Жабы, а теперь настало время показать, что мы не только умные, но и  очень спортивные и активные. Встаем возле своих стульчиков.

Физминутка:

Спали вместе темной ночкой (присели на корточки, ручки под голову).

Раз шажок, два шажок,

Раз шажок, два шажок,

Правый левый сапожок,

Я учу Антошку,

Топать понемножку.

Воспитатель: Молодцы, ребята, повеселили мы Жабу Жанну, садитесь на стульчики. Нам осталось последнее испытание перед тем, как покинуть болото. Давайте посмотрим на картинки и повторим, кого мы видим (хором повторяют). Но вот незадача, какое-то животное здесь лишнее. Давайте будем внимательнее и подумаем, в названии какого животного нет буквы «Ж» (повторяют названия животных и находят лишнее).

Дети: Белочка лишняя!

Воспитатель: Правильно, ребята, мы справились со всеми испытаниями Жабы Жанны и она отпускает нас дальше. Встаем возле стульчиков, поворачиваемся друг за другом и кладем руки на плечики впереди стоящего. Отправляемся в путь! (убирает жабу в коробку)

Звучит сказочная музыка, дети проходят один круг по ковру друг за другом, музыка затихает, дети останавливаются.

Воспитатель: Ребята, что-то стало очень жарко! Мы с вами очутились в Африке! Садитесь на стульчики и давайте посмотрим, кто же встретит нас здесь. (достает жирафа)

Дети: Жираф!

Воспитатель: Ребята, Жираф приготовил для вас веселую игру и называется она «Подскажи словечко». Я буду читать стихотворение, а вы подсказывать мне последнее слово:

Вот заплакал бегемотик,

У него болит …(животик)

Солнце светит очень ярко,

И ребятам стало … (жарко)

В огороде свежий лук,

А в траве усатый (жук)

Не ходи на бережок,

Там растаял весь.. (снежок)

Воспитатель: Вы отлично справились! А теперь жираф хочет узнать, кто из наших ребят самый  внимательный, и поиграть в игру «Внимательные ушки». Я буду произносить слова, и если в них есть буква «ж» - вы будете хлопать в ладоши.

Проводится игра (слова: жаба, лужа, кошка, лыжи, мышка, жираф, журавль, пчелка). После игры воспитатель убирает жирафа.

Воспитатель: Ребята, вы выполнили все задания Жирафа, и настало время возвращаться домой. Встаем возле стульчиков и повторяем за мной:

Раз, два, повернись,

Дома сразу окажись!

Дети поворачиваются вокруг себя.

Воспитатель: Вот мы с вами и вернулись в наш детский садик ребята! Кого же мы повстречали в волшебной стране звуков? Какую песенку пел на жук? А как звали вредную Жабу? За ваши успехи и старания жираф оставил мне волшебный мешочек с открытками. Сейчас каждый из вас будет по очереди подходить ко мне, опускать руку в мешочек и восставать себе открытку.

Дети подходят к воспитателю, каждый достает себе на память картинку с изображением животных и предметов, в которых есть буква «ж» и проговаривает название.

Воспитатель: Ну что ж, ребята, все вы побывали в волшебной стране, познакомились с буквой «ж» и получили на память открытки. Наше занятие подошло к концу. Всем спасибо.


По теме: методические разработки, презентации и конспекты

Мои публикации учебных материалов на других сайтах

Мои публикации учебных материалов на других сайтах...

Создание наглядных средств и учебных материалов в Microsoft PowerPoint для обучения детей с дефектным произношением звуков

Этот учебный материал может помочь как преподавателям, так и родителям для обучения  детей с дефектным произношением звуков....

Учебные материалы для родителей. Тема недели: "Космос" (06.04.2020г -10.04.2020г.)

Уважаемые родители! Предлагаю Вам занятие по математике и рисованию в формате "Сидим дома". Они помогут вашим детям вспомнить и повторить пройденный материал, а так же провести интересно вре...

Учебные материалы для родителей. Тема недели: "Весна, весна идет!", "Пасха". (13.04.2020г. - 17.04.2020г.)

Рисование "Пасхальные яички"  (отпечатками крышек от дисков)....