төрөппүттэргэ сүбэ
занимательные факты по логопедии
Предварительный просмотр:
Төрөппүккэ сүбэ
Кэнники кэмҥэ мөлтөхтук саҥарар эбэтэр бытааннык тылланар оҕолор ахсааннара биллэрдик улаатта. Оннук кэмҥэ төрөппүт оҕону саҥарарга үөрэтии суолтата улаханын билиннэҕинэ, онно болҕомто уурдаҕына эрэ ситиһии, сайдыы кэлэр.
Төрөппүт бу тэттик сүбэлэри туһатыгар, оҕо сайдарыгар туһаныах тустаах!
- Оҕону кытта төрүөҕүттэн кэпсэтиэхтээххин.
- Оҕону кытта төрөөбүт тылынан кэпсэттэххэ, чэпчэкитик, түргэнник ылынар.
- Оҕо ситимнээх саҥатын сайыннарыыга – отсуоруйаны кэпсэтии!
Өскөтүн оҕо тылын сайдыыта бытаарбыт буоллаҕына уустук дьарыктаах үлэһиттэргэ сүбэ ылар ордук (невролог, психолог, дефектолог, логопед, остеопат уо.д.а.)
Саҥарбат буолуу төрүөттэрэ
Оҕо саҥарбат буолуутун төрүөтэ элбэх. Бастатан туран, эт-сиин өттүнэн итэҕэстээх төрүүр оҕолор (сыҥаахтара, таҥалайдара, уостара, тыллара ситэ сайдыбатах). Маны тэҥэ, төрүүллэригэр эчэйиини ылбыт оҕолор (сорох оҕо киинигэр эриллэр, сороҕор ийэ ыараханнык төрүүрүгэр иһин баттаан, оҕону төбөтүттэн чыскынан кыбытан, ыган ылаллар, эбэтэр, оҕо тумнастан, өр кэмҥэ тыыммакка, мэйиитин килиэккэлэрэ эчэйэллэр, о. д.а.). Эпэрээссийэнэн курдары ылыллыбыт оҕолор сороҕор мэйиилэрэ эчэйиилээх буолааччылар.
Иккиһинэн, кыра сылдьан, улаханнык куттаммыт буоллаҕына, саҥарбат буолан хаалыан, кэлэҕэйдиэн сөп.
Бу саамай сүрүн төрүөттэрэ.
Логопед оҕону дьарыктыан иннинэ оҕо тылын сайдыытын итэҕэстэрин толору быһааран билэр, түмүк оҥорор, ол эрэ кэнниттэн үлэни хайдах ыытыахтааҕын былаанныыр, ньымаларын аттарар, төрөппүтү кытта үлэлэһэр.
Уһуйааҥҥа киирбит, саҥарар сатабыллара сайдыбатах, кэһиллиилээх оҕолорго болҕомто ууран, араас ньымалары туһанан, дьарыктаан, оҕо саҥарар сатабылын сайыннарарга көмө-тирэх үлэлэри ыыталлар:
- сөпкө тыынарга үөрэтии;
- айах былчыҥнарын эрчийии;
- дорҕооннору таба истии, араарыы;
- оонньуу нөҥүө оҕону саҥардыы (логопедическай уонна сенсорнай оонньуулар, тарбах хамсаныытын сайыннарар гимнастиката).
Оҕо кыра сааһыттан улахан киһини үтүктэр кэмин мүлчү туппакка, саҥарар сатабылын сайыннарыы, тыл сайдыытыгар эрдэтээҥи көмө – бу логопункт сүрүн сыала буолар.
Кыра оҕо минньигэс куолаһа
Оҕо айаҕынааҕы уорганнарын быччыҥнара, ньиэрбэтин импульстарын күүһэ мөлтөх буолан, сэниэтэ суохтар, уостара кыайан үчүгэйдик ыпсыбаттар, тыла улахан уонна көнтөрүк, онон үчүгэйдик кэлэн-баран биэрбэт, куолаһын быччыҥнара улахан киһи киэнинээҕэр үс төгүл кылгастар. Ол иһин оҕо бэйэтэ туспа минньигэс саҥалаах.
Чуолкайдык саҥарарга үөрэтии суолтата
Оҕону чуолкайдык саҥарарга үөрэтии суолтата улахан. Сатаан чуолкайдык саҥарбат оҕо кэпсэтэригэр олус эрэйдэнэр, оҕолору кытта өйдөспөт. Мантан сылтаан быһыыта-майгыта уларыйар, түҥкэтэх, кыбыстыган буолар.
Оҕо чуолкайдык саҥарбат буоллаҕына...
Оҕо чуолкайа суох саҥарар биричиинэлэрэ –саҥарар аппараата ситэ сайда илигиттэн эбэтэр саҥарар аппараата төрүөҕүттэн туох эрэ итэҕэстээҕиттэн (онно эмиэ киирсэр ыарахан ыарыыттан ньиэрбэтин систиэмэтэ эмсэҕиллээбититтэн).
Дорҕоону туруоруу сүрүн ньымата – оҕо уоһун тылын хамсаныытын сайыннарыы, сөптөөх балаһыанньаҕа туруоруу.
Өссө биир сүрүн ньыма – сөптөөх тыыныыга үөрэтии. Тоҕо диэтэр, дорҕоону үөскэтэр тыл уос эрэ буолбатах. Дорҕоону тыҥаттан тахсар салгын үөскэтэр.
Оҕо ситимнээх саҥатын сайыннарыы –
биир уустук үлэ!
Оҕону кыра эрдэҕиттэн тылын баайын кэҥэтэн, санаатын үчүгйэдик ситимнээн саҥарарыгар үөрэтиэххэ сөп.
Логопедтар оҕо дорҕоону сыыһа чуолкайа суохтук саҥарарын көннөрөллөр, оттон оҕо кэпсиир дьоҕурун сайыннарар үлэ төрөппүт эппиэтинэһигэр сытар.
Киһи киин саҥарар уоргана – мэйии.
Кыра оҕо тылланарыгар улахан киһитэ, тылы үтүктэр киһитэ суох сатаммат!
Оҕо тылланарыгар тарбах хамсаныыта быһаччы оруоллаах. Оҕо сайдыытыгар тарбах оруолун былыргылар эмиэ сэрэйэн билэллэрин бигэргэтэр араас оонньуулар баалларыттан билэбит.
Тэттик сүбэлэри тускутугар туһанын, оҕолоргутун кытта дьарыктанын!!!