"Хьисап къэралыгъу"
план-конспект занятия по математике (старшая группа)

"Хьисап къэралыгъу"

Пшъэрылъхэу си1агъэхэр: 

• Геометрическэ фигурэхэу афэгъэхьыгъэ ш1эныгъэхэр дгъэпытэнхэр;

• Шъохэр зэдгъэш1эн ык1и ахэр къэт1онхэу;

• Пкъыгъохэм яинагъэ дгъэунэфышъун зэрэтлъэк1ырэр дгъэпытэн, зэфэхьысыжьэу фэхъугъэр жэры1ок1э къэт1он: ины, ц1ык1у; лъагэ,

• Хэхъоныгъэ пшъэрылъхэр:

• Ягулъытэ, ягупшысэ 1оф едгъэш1энэу;

• К1элэц1ык1ухэм ягущы1алъэ хэдгъэхъонэу, пкъыгъохэм яинагъэ къэзыгъэлъэгъорэ гущы1эхэр ядгъэш1эныр.

Занятиер зэрэк1ощтыр

К1элэп1ур: Шъуимафэ ш1у,  к1алэхэр!

                     Непэ хьак1эхэр къытфэк1уагъэх, сэлам фабэ ятэжъугъэх.

К1алэхэр: Шъуимафэ ш1у!  

К1элэп1ур: Шъухъупхъ!

1. К1элэп1ур :  Тэ къэралыгъоу  Хьисап зыц1эм тыкъырагъэблэгъагъ. Сыда хьисапым къик1ырэр? Сыда хьисапым щызэрагъаш1эрэр? Хэты къыси1ота? 

Хьиспым  пчъагъэхэр щызэрагъаш1э, зэхэгъэхъуак1э ык1и зэхэгъэк1ык1э щызэрагъаш1э. Ар бо къэралыгъо чыжь.  Ащ тык1оным пае транспорт тищык1агъ. Шъо сыд фэдэ транспорта шъуш1эхэрэр? 

 Мыр сыд фэдэ транспорта,  хэты къыси1от?

Машин   Къуахьы  Автобус  Самолет   Мэш1оку 

К1элэп1ур: Тэрэз, шъухъупхъ. 

Сэ мэш1окумк1э  тырык1омэ сш1оигъоу  къыхэсхыгъ.  Ащ тэ псынк1эу тынигъэсыщт .  Мэш1окум тижъугъэт1ысхьэри, шъхьаджи и1ыстып1э тэжъугъэгъэнафэ. Ар дгъэнэфэным пае сэ билетхэр къышъостыщт,  шъхьаджи  ич1ып1э ипчъагъэ тетхагъэу.  

Джы шъхьаджи ич1ып1э тетхагъэ пчъагъэр къэтэжъугъа1о.

К1алэхэм яч1ып1эхэм мэ1ыстых.

Тэрэз,шъухъупхъ. 

 

 К1элэп1ур: Хьисап къэралыгъом тэк1офэ  нэс уцуп1э  зэфэшъхьафхэм тыкъащыуцут,  пшъэрылъ зэфэшъхьафхэр дгъэцэк1эщт.   

Мэш1окум ти1ыстагъ, тигъогу тытехьэ.

 

Мэш1оку макъэ къэ1у (чух-чух-чух)

 

 1.  Апэрэ уцуп1эм тыкъэсыгъ, ащ ыц1эр  " Пчъагъэхэр" зыфи1орэр ары. 

  Вопрос : Пчъагъэхэм сыда тагъаш1эрэр ?

   Ответ: Лъытак1, зэхэдгъэхъонэу, зэхэдгъэк1ынэу тагъаш1э.

 Джы тыгу къэтэжъугъэгъэк1ыжь пчъагъэхэр, къэтэжъугълъыт.

Счет от 1 до 10.  

  Джы сурэтым  тежъугъэплъ. Мыщ пчъагъэхэр тетых,  сыд фэдэ пчъагъ  мыхэм азфагу дэтынэу щытыр? (на экране)

-Сыд фэдэ цифра  мыхэм азфагу дэтынэу щытыр  3 __ 5

-Сыд фэдэ пчъагъ мыхэм азфагу дэтынэу щытыр  2 __4 

-Сыд фэдэ пчъагъ мыхэм азфагу дэтынэу щытыр  1__ 3

К1элэп1ур:    Тэрэз, шъухъупхъ. Пчъагъэу ащык1эхэрэр къэдгъотыгъ, типшъэрылъ дгъэцэк1агъ. 

  Джы пшъэрылъэу ти1эр дгъэцэк1эным пае столым тыкъык1элъырыхьан фае. Мыра столым  тхылъып1э 1ужъу пкъыехэр  телъых. Ахэмэ  къэпраз бзыгъэ суртхэр ахэупк1ыгъ.  Къэпраз бзыгъэхэм алъапсэ пчъагъэу итхагъэм елъытыгъэу къэпразык1эхэр ахэдгъэ1ыстхьан фай. 

К1элэп1ур: Дэгъу. Шъухъупхъ.  А пшъэрылъри жъугъэцэк1агъэ. Джы ти гъогу тытехьажьы, мэш1окум тижъугъэ1ыстажьри тигъогу лъытэгък1уатэ. Ащ къык1элъык1орэ уцуп1эм тык1ощт.

Мэш1оку макъэ къэ1у (чух-чух-чух)

 

2. Къык1элъык1орэ уцуп1эм тыкъэсыгъ, ащ  ыц1эр "Зэпыщыт гущы1эхэр."

К1элэп1ур: Зэпыщыт гущы1эм сыда къик1ырэр? 

К1алэхэр: Ащ пкъыгъохэр зэрэзэтек1ырэр къыре1отык1ы.

Джы сурэтым  тежъугъэплъ. Ахэр зэрэзэтек1хэрэр  къэтэжъугъа1о. 

- К1ыхьэ - к1ако                          

- Ины – ц1ык1у

- Бгъузэ – шъуамбгъо

- Ышъхьагъ -  ыч1эгъ

- Лъхъанчэ – лъагэ

К1элэп1ур: Тэрэз, шъухъупхъ. А пшъэрылъри жъугъэцэк1агъэ. 

 

ФИЗМИНУТКА

Тыщысэу джы нэс гъогу чыжьэ тыкъэк1уагъ,  шъупшъыгъэн фае, т1эк1у зытэжъугъэгъэпсэф. Тыкъэжъугъэтэджыри хъураеу тыкъэжъугъэуцу,  т1апэхэр зэтэжъугъэгъэубыт. 

 

Тэ тижьабгъок1э тык1он - зы,т1у, щы

Ти сэмэгук1э къэдгъэзэн- пл1ы, тфы,хы

Пчэгум тыщызэ1ук1э- блы,и

Тызэхэк1ыжьын,тэ тыт1ысхьыжьын - бгъу, пш1ы.

 

Джы т1эк1у зыдгъэпсэфыгъ, тыкъэчэфыгъ,  мэш1окум тижъугъэтысхьажьри ти гъогу тытехьажьыт.

Мэш1оку макъэ къэ1у (чух-чух-чух)

 

 Къык1элъык1орэ  уцуп1эм  тэ тыкъэсыгъ. Ащ ыц1эр ыц1эр  "Геометрическэ  фигурэхэр" зыфи1орэр ары. К1алэхэр мы сурэтым геометрическэ фигурэхэр тетых, ахэр зыфэдэхэр къэтэжъугъа1ох. 

Щэнэбз Овал Къопэзанд Хъурай Пл1энэбз

Зигугъу къэтш1ыгъэ геометрическэ фигурэхэр ык1и зэ къэтэжъугъэ1ожь, тыгу къэтэжъугъэгъэк1ыжь.

Тэрэз, шъухъупхъ!

 

!  Джы мы сурэтэу къытыридзэхэрэм тежъугъэплъыри, ащ геометрическэ фигурэу ахэтхэр къэтэжъугъэгъот ык1и къэтэжъугъа1ох. 

 

 

! Мары геометрическэ фигурэхэм яунэц1ык1ухэр хьазырэу щылъых. Джы шъо пшъэрылъэу шъуи1эщтыр мы фигурэхэм яунэхэр яжъугъэгъотыжьыныр ары.

 

К1элэп1ур:    Тэрэз, шъухъупхъ, сыжъугъэрэзагъ. Геометрическэ фигурэхэм дэгъоу  яунэхэр ядгъэгъотыжьыгъ. 

 

К1элэп1ур : 

К1алэхэр, гъогу чыжьэ тыкъэк1ыгъ. Хьсап къэралыгъоу тыкъыздак1ощтыгъэм тыкъэсыгъ.  Типшъэрылъхэр зэк1э дгъэцэк1агъэх, упч1эхэм зэк1эмэ джэуап къяттыгъ,шъухъупхъ, сыжъугъэрэзагъ.

  Ащ фэгъахьыгъэу мы ш1ухьыфтынхэр къышъостымэ сш1оигъу ти непэрэ зэ1ук1э ш1ук1э дахэк1э шъугу къэк1ыжьымэ сш1оигъ.

 

Джы  зэк1эхэми тич1ып1эхэм тяк1ужьы ык1и тигъогу тытехьажьы, к1элэц1ык1у  1ыгъып1эм тэк1ожьы. 

 

Мэш1оку макъэ къэ1у (чух-чух-чух)

Мары тик1элэц1ык1 1ыгъып1э тыкъэк1ожьыгъ.

 Тэ непэ чыжьэ тыщы1агъ,

 гъэш1эгъоныбэ къэтлъэгъугъ, 

уцуп1э зэфэшъхьафхэм тыкъащыуцугъ, 

пшъэрылъ зэфэшъхьафхэр дгъэцэк1агъэ.

 

-Уцуп1эмэ ащыщэу сыд фэдэр ара шъо шъуш1огъэш1эгъоныгъэр?

 К1элэп1ур: Дэгъу, шъухъупхъ. Непэ зэк1эхэми сыжъугъэрэзагъ. Ти непэрэ зэ1ук1э к1эм фэк1уагъ. Джы тыкъэжъугъэтэджыри титхьакэхэм хъярк1эмэ хъярк1э къятэжъугъа1у.

ХЪЯРК1Э!!!