Йомактар башкортса
картотека (старшая группа)

Й О М А Ҡ Т А Р

ҠОШТАР ТУРАҺЫНДА ЙОМАҠТАР

Тау-ҡаяны төйәк итә,

Бер ниҙән тормай өркөп.

Кемдең уны күргәне бар?

Ҡош батшаһы ул ... . /бөркөт/

Ҡыйыҡ башына йорт ҡуйҙым,

Ишек-тәҙрәһе асыҡ.

Яҙҙар еткәс, ҡайтып керҙе

Ошо йортҡа ... . /сыйырсыҡ/

Хужанан да, эттән дә

Һис тә ҡурҡып тормайҙар.

Ем һипкәйнем ҡаҙҙарға,

Килеп ҡунды ... . /турғайҙар/

Тәҙрәләремә ҡарап,

Ҡойма башына баҫҡан.

- Бөгөн ҡунаҡ көтөгөҙ, - тип

Шыҡырланы ... . /һайыҫҡан/

Ниңә ҡаҙҙар ҡаңғылдашып

Бәпкәләрен өйөргән?

Күктә ҡанаттарын йәйеп,

Бәпкә күҙләй ... . /төйлөгән/

Ниңә әле был балалар

Күккә ҡарап торалар?

Йылы яҡҡа үтеп китте,

Ҡаңғылдашып ... . /торналар/

Үҙе йомортҡа баҫмай,

Балаһын да баҡмай. /кәкүк/

Ҡулы юҡ, балсыҡ ташый,

Балтаһы юҡ, өй яһай. /ҡарлуғас/

Ҡыҙыл ситектәрен кейгән

Күк күлдәкле ҡыҙ килгән.

Күк күлдәк, ҡыҙыл ситекле

Әйтегеҙсе, кем икән? /күгәрсен/

Айырып булмай был ҡоштоң

Исемен есеменән.

Һоҡландыра бөтәһен дә

Аҡтан-аҡ төҫө менән. /аҡҡош/

Осоп киләм, осоп киләм,

Күҙгә эләккәнде тибеп киләм. /бөркөт/

Ағас башында бер Ҡолой,

Көндөҙ йоҡлай, кис олой. /өкө/

Торған булһалар ҙа ҡысҡыралар

Торайыҡ та торайыҡ. /торна/

Баҫтырығы оҙон, көлтәһе ҡыҫҡа. /һайыҫҡан/

"Шыҡырыҡ-шыҡырыҡ!" - һөрән һала,-

Нимә икән ул тапҡан?

Аҡлы-ҡаралы кәүҙәле,-

Ул ҡош була - ... . /һайыҫҡан/

Иң моңло йырҙы тыңлата

Беҙгә, йәмле яҙ булғас,

Барса кеше бирелеп тыңлай,

Ул ҡош була ... . /һандуғас/

Һауала ул батша инде,

Саңҡып бирә ул тауыш,

Бөрйән башҡортоноң ҡошо,

Ул булалыр ... . /ҡарағош/

Ағас башында ояһы,

Йәйен-ҡышын ҡар даулай,

Ҡарауһыҙ ҡалдырһаң әгәр,

Себештәрҙән күҙ алмай. /ҡарға/

Ҡанатлы ла ҡолаҡлы,

Төнөн генә оса ул,

Ҡош тип әйтеп булмай уны,-

Ниндәй хайуан була ул? /ярғанат/

«Ҡыж-ҡыж » тиеп тауыш бирә,

Мороно, гүйә, көрәк.

Йылы яҡтан яҙын ҡайта,

Ниндәй ҡош, тиһең? ... . /өйрәк/

Оҡшанымы йомаҡтар? -

Әйтегеҙ,һеҙ,балалар.

ЙОРТ ҠОШТАРЫ ТУРАҺЫНДА ЙОМАҠТАР

Бәпкәләрен үләндә

Эйәртеп йөрөтә ул,

Оҙон муйын,ҡыҙыл тәпәй,

Ыҫылдап суҡымаҡсы ул. /ҡаҙ/

Һыуҙа йыуынып алды,

Өҫтө ҡоро ҡалды. /ҡаҙ/

Ҡыт-ҡыт-ҡыт-ҡыт-ҡыт итә,

Килгәнебеҙҙе көтә,

Йомортҡаны алығыҙ! – тип,

Ул беҙгә хәбәр итә. /тауыҡ/

Әсәй көтә был ҡоштарҙы,

Улар тоя һөйөү, наҙ.

Бәпкәләрен сығарғанда,

Шатлығынан бейей ... . /ҡаҙ/

-Мин барыһын уятам,- тип

Ҡысҡыра,-кикирикүүүк!

Бара торған ерегеҙгә

Һуңлап ҡуймағыҙ берүк!

Һис кәрәк түгел бәхәс,

Был булыр инде … . /әтәс/

-Ҡаҡ-ҡаҡ,-тиер,-ҡаҡ,-тиер,

Ниҙер ҡағырға ҡушыр.

Үҙе ҡанат ҡағып ҡына

Һыу буйында булашыр.

Күл, йылғала табыр наҙ

Ҡыҙыл ситек кейгән … . /ҡаҙ/

Башы тараҡ, ҡойроғо ураҡ,

Ҡысҡыртып борғоһон, уята барыһын. /әтәс/

Оса лап-лап, төшә лап-лап,

Йөҙә шәп-шәп, йөрөй саҡ-саҡ,

Әкрен атлап, кейеҙен ҡаплап. /өйрәк/

Күбеп китһә, көймә кеүек,

Күпереп бешкән икмәк кеүек,

Губернский ҡыҙҙар кеүек,

Ултырыуы мулла кеүек,

Ҡысҡырыуы торна кеүек?! /күркә/

Гөбөр-гөбөр гөбөрә, ҡыҙыл күрһә, ҡабара. /күркә/

Бәләкәй генә һары йомғаҡ йүгереп йөрөй сиҙәмдә. /себеш/

ЙӘШЕЛСӘЛӘР ТУРАҺЫНДА ЙОМАҠТАР

Йәшелсә - витаминдар,

Ашайым да ҡуямым.

Йәшелсәләр хаҡында мин

Һеҙгә йомаҡ ҡоямын.

Бер-береһенән уҙышып

Үҫәләр гел бер өйҙә.

Өйҙәрен төп тип атайым,

Сығалар өйҙән көҙгә. /картуф/

Ҡыяҡтары йәм-йәшел дә,

Һап-һары уның башы.

Ашнаҡсыны илатһа ла,

Их, тәмләй ул һәр ашты. /һуған/

Ҡып-ҡыҙыл ғына күлдәкте

Ҡайҙан ала ... ?

Күлдәге матур булғас ни,

Уға хатта ер аҫтында

Һис күңелһеҙ түгелдер. /сөгөлдөр/

Ерҙән ҡаҙып алалар,

Аш, бәлешкә һалалар.

Көлгә күмә малайҙар,

Иҙеп ашай бабайҙар. /картуф/

Әбей түгел, бабай түгел,

Үҙе ҡат-ҡат тун кейә,

Һыуҙар һибеп үҫтерәбеҙ-

Ул дымлы ерҙе һөйә.

Йәшкелтем һәм аҡ төҫтә,

Шытырлап тора тештә,

Ә исеме - ... . /кәбеҫтә/

Ҡуян бик ярата икән

Ул ҡыҙыл йәшелсәне,

Ҡыш көнөндә Ҡар-бабайҙың

Танауы ул - беләһеңме? /кишер/

Тәҙрәһе юҡ, ишеге юҡ,

Эсе тулы халыҡ. /ҡыяр/

Ер аҫтында алтын ҡаҙыҡ. /кишер/

Ҡат-ҡат тунлы,

Ҡарыш буйлы. /һуған/

Әй,малайҙар,әй,ҡыҙҙар!

Оҡшанымы йомаҡтар?