День утюга
статья по окружающему миру (средняя группа)

10 февраля- День Утюга.

Детям про утюг.

Когда - то давным-давно, когда не было ваших родителей и даже ваших дедушек и бабушек, а тем более не было утюгов, люди не ходили в мятой одежде. Постирав свою одежду в реке, они ее отжимали, тщательно встряхивали, расстилали на ровной поверхности, придавливали сверху плоским камнем и оставляли на некоторое время. Потом еще один способ был: сушили не пересушивали, чтобы легче было гладить. Гладили следующим образом: клали одежду под что-нибудь тяжелое или раскладывали ее и поколачивали плоской палкой.

А потом люди придумали еще такой вариант: глажения белья наматывали на палку, а потом разматывали и так несколько раз, пока одежда не разглаживалась, а еще позднее в помощь придумали ребристую палку. Но таким образом трудно было разгладить белье, были складки. Да и руки уставали быстро, тяжело было. Тогда человек придумал утюг железный, который нагревали с помощью угля. Насыпали горячие угли прямо в утюг и пока он был горячим, гладили белье. Угольный утюг.

Но так как утюг на углях был не очень удобен, да и опасен, углями можно было обжечься, угли могли упасть на одежду и прожечь ее, мог бы случиться пожар. Следующий утюг сделали тоже из металла, но его нагревали на огне, потом гладили. Но и этот утюг был не удобен, он долго нагревался и очень быстро остывал. Человек постоянно стремился как-то облегчить свой труд и придумал сделать новый утюг. Когда появилось электричество, человек догадался, что можно сделать электрический утюг, который нагревался через шнур утюга. У утюга придумали регулятор, с помощью которого устанавливали температуру. Можно было гладить тонкие и толстые, не боясь прожечь ее.

А теперь мы пользуемся современными утюгами, с отпариванием, которыми можно прогладить разные ткани легко и быстро. Вот до чего человек смог додуматься!

10 февраль-Үтек көнө.

Балаларға үтек тураһында белешмә.

Ҡасандыр элек-элек, һеҙҙең ата-әсәләрегеҙ һәм дә олатай, өләсәйҙәрегеҙ булмаған саҡта үтектәр ҙә булмаған. Бәлки кешеләр бөкләнгән әйберҙәрҙә йөрөмәгән. Улар үҙҙәренең әйберҙәрен йылғала йыуып, ҡыҫып-бороп, яҡшы итеп һелкетеп, тигеҙ урынға һалып, өҫтөнә тигеҙ таш ҡуйып, бер нисә ваҡытҡа баҫтырып ҡуйғандар. Һуңынан тағын да бер ысул булған: киптергәндә ныҡ киптереп бөтмәгәндәр. Әйберҙе берәй ауыр нимә аҫтына йәки тигеҙ генә урынға һалып яҫы таяҡ менән һуҡҡылағандар.

Һуңыраҡ тағын да бер ысул уйлап сығарғандар. Әйберҙе тигеҙләр өсөн уны таяҡҡа урағандар ҙа, кире сискәндәр һәм әйбер тигеҙләнгәнсе, ошолай бер нисә тапҡыр ҡабатлағандар. Аҙағыраҡ ҡабарғыстары булған таяҡ та уйлап сығарғандар. Ләкин улай тигеҙләүе ауыр булған, йыйырсыҡтары ҡалған. Шулай уҡ ҡулдар талған, ауыр булған. Ошонан һуң кеше күмер ярҙамында йылытылған,  тимер үтек уйлап тапҡан. Ҡыҙыу күмерҙәрҙе үтектең эсенә һалғандар һәм ул эҫе булғансы әйберҙәрҙе үтекләгәндәр. Был күмер үтек тип аталған.

Ләкин был күмер үтек бик уңайһыҙ, ҡурҡыныс булған. Ҡыҙыу күмер менән бешергә, күмере әйбер өҫтөнә төшөп уны яндырырға, янғын сығыу иғтимал булған. Артабанғы үтекте лә тимерҙән эшләгәндәр. Уны утта ҡыҙҙырғандар һәм үтекләгәндәр. Был үтек тә уңайһыҙ булған: ул оҙаҡ йылынған һәм тиҙ һыуынған. Кеше һәр ваҡыт үҙенең эшен еңелләштерегә ынтылған һәм яңы үтек уйлап сығарған. Электричество барлыҡҡа килгәс, кешегә электр үтеге эшләүе мөмкинселеге тыуа. Ул үтек шнур аша йылытыла. Үтектә, температура ярҙамында ҡуйыу өсөн, регулятор уйлап сығаралар. Был ебәк, ҡалын әйберҙәрҙе үтекләгәндә, яндырыу ҡурҡыныслығы булмаған.

Ә хәҙер инде беҙ заманса үтектәр менән ҡулланабыҙ. Туҡымаларҙы парландырыу арҡаһында еңел һәм тиҙ үтекләргә була. Бына ни тиклем кеше уйлап сығара алған!