Уус – уран айымньыны ааҕыы технологическай каартата
план-конспект занятия по развитию речи

№

Түһүмэх аата

Түһүмэх соруктара

Иитээччи дьайымала

Туттуллар ньымалар

 Оҕо сабаҕаланар дьайымала.

Сабаҕаланар ситиһиилэр

1.

Көҕүлээһин – тэрийии түһүмэх

Оҕо болҕомтотун уурар

Өс хоһооно “Илии хамнаата5ына, айах хамныыр” эһиги бу өс хоһоону хайдах өйдүүгүтүй?

-Уус – уран тыл

-Ыйытыы

-Сэһэргэһии

-Хайҕааһын

Оҕо бу өс хоһоону хайдах өйдүүрүн кэпсиир, санаатын үллэстэр.  

Оҕо болҕомтото тардыллынна, болҕойон иһиттэ, интириэһиргээтэ

2.

Сүрүн түһүмэх

2.1.

Харгыс үөскэтии

бирээнньик толооҥҥо хайдах үүммүтүн туһунан билиэн баҕарар

Таабырын.

Кини араас быһыылаах, Итии оһоххо буһарыллар, Минньигэс да  амтаннаах, Минньигэс да сыттаах,       Ол сымнаҕас ... (бирээнньик)

Оҕолоор, бирээнньик толооҥҥо хайдах үүммүтүн туһунан билиэххитин баҕараҕыт дуо?

-Ыйытыы

-Таабырын таайтарыы

- Хайҕааһын

Оҕо таабырыны таайар, кэпсэтиигэ кыттыһар, бодоруһан ыйытар

Таабырыны таайдылар, бирээнньик толооҥҥо хайдах үүммүтүн билиэн, кэпсээни истиэн баҕарда

2.2.

Туттар матырыйаалы кытары билиһиннэрии

Оҕо бурдук ыстарыы туһунан билэр.

Оҕо уус – уран литератураны таптыыр, истиэн баҕарар, «Бирээнньик толооҥҥо хайдах үүммүтэ» айымньыны сэҥээрэн истэр

Оҕолоор, мин билигин эһиэхэ Дмитрий Кононович Сивцев – Суорун Омоллоон «Бирээнньик толооҥҥо хайдах үүммүтэ» диэн  айымньытын ааҕан иһитиннэриэм. Мин бу айымньыны олус сөбүлүүбүн, тоҕо диэтэххэ бу айымньы киһини  элбэххэ үөрэтэр, такайар, улахан киһи үлэтин кытта билиһиннэрэр.

Иитээччи айымньыны ааҕан иһитиннэрэр.

-Уус – уран литератураны ааҕыы

-Иитээччи кэпсээнэ

-Физминутка тэрийии

Оҕо иитээччини болҕойон олорон истэр. Атын оҕолорго мэһэйдээбэт. Физминуткаҕа көхтөөх кыттыыны ылар.

Оҕолор бэйэ бэйэлэригэр мэһэйдээбэккэ эрэ болҕойон олорон иһиттилэр

 2.3.

Харгыһы туоратыы

Оҕо ыйытыыларга толору хоруйдары биэрэр, хагдаран ыйытар, кэпсэтиигэ кыттыһар, тылын саппааһа сааһыгар сөптөөх, саҥа тыллары түргэнник ылынар. Оҕо хараҕар ойуулаан көрбүт хартыынатын кумааҕыга суруйар, айымньы сүрүн өйдөбүлүн тиэрдэр. Оҕо бурдук хайдах үүнэр, бурдук, бирээнньик хантан кэлэр утумун – сутумун сөптөөх бэрээдэгинэн туруортуур, сөпкө ааттыыр.

Иитээччи физминутка ыытар.

Ыйытыылары биэрэр:

-Оҕолоор, бу айымньыны сөбүлээтигит дуо? То5о?

-Миша хайдах уол эбитий? Тоҕо инник дии санаатын?

- Миша аҕатын сөбүлээтигит дуо? Тоҕо?

Иитээччи интерактивнай дуоскаҕа үөрэтэр оонньуу ыытар, оонньуу быраабылатын быһаарар, бу курдук ыйытыылары биэрэр:

-Араас дьыл кэмигэр ханнык бурдук үлэлэрэ ыытыллар эбиттэрий?

-Миэлиҥсэ диэн тугуй Туохха наадалааҕый?

-Бирээнньик хантан кэлэр эбитий?

-Толооҥҥо туох үүнүөй сөбүй?

-Эһиги хаһан эмитэ бурдук үлэтин көрдөккүт, сылдьыбыккыт  дуо?

Харах эрчиллиитин оҥотторор

Иитээччи оҕолорго ааҕыллыбыт айыымньы сүрүн өйдөбүлүн, эбэтэр, сөбүлээбит түгэннэрин уруһуйдуурга сорудах биэрэр. Дьайымал быраабылатын быһаарар, санатар. Көмөҕө наадыйар оҕоҕо көмө – ама буолар

-Ыйыы – кэрдии

-Сүбэ биэрии

-Ыйытыы

-Үөрэтэр оонньуу

-Быһаарыы

-Кэтээн көрүү

-Сорудах биэрии

-Санатыы

Иитээччи ыйытыыларыгар эппиэттиир. Кэпсэтиигэ кыттыһар, үөрэтэр оонньууга көхтөөх кыттыыны ылар. Айымньы сүрүн өйдөбүлүн уруһуйга тириэрдэр

Оҕо ыйытыыларга толору хоруйу биэрдэ. Хардаран ыйытта. Үөрэтэр оонньууга көхтөөх кыттыыны ылла, айымньы сүрүн өйдөбүлүн уруһуйга тириэртэ

3.

Түмүк

Оҕо иитээччини кытта биир түмүккэ кэлэр

Иитээччи оҕолорго бөҕөргөтөр ыйытыылары биэрэр, ол курдук кэпсээммит аата уонна суруйааччы ким диэний? Ордук ханнык геройу сөбүлээтигитий? Тоҕо?

Иитээччи оҕолору хайҕыыр.

-Ыйытыы

-Түмүк санаа

-Хайҕааһын

Ыйытыыларга толору хоруйу биэрэллэр.

Оҕо улахан киһи үлэтин туһунан биллэ, бурдук ас улахан үлэттэн кэлэрин өйдөөтө. Ыйытыыларга саҥа тыллары туттан хоруйдаата. Уруһуйга айымньы сүрүн өйдөбүлүн тиэртэ, араас өҥү туттан уруһуйдаата, дуоһуйууну ылла.