Теруччубун билиим
проект (средняя группа)

Малышева Иванна Валентиновна

Бырайыак сыала: Оскуола киириэн иннинээ5и саастаах оҕоҕо төрүччүтүн билиhиннэрии

Соруктара: Оҕоҕо дьиэ кэргэн историятыгар интэриэһи үөскэтии, төрөппүттэргэ, дьиэ кэргэн үгэстэригэр ытыктабыллаах сыһыаны иитии, төрөппүттэри төрүччүнү оҥорууга көхтөөхтүк кытталларын ситиһии.

Скачать:

ВложениеРазмер
Microsoft Office document icon teruchchu.doc75 КБ

Предварительный просмотр:

Бырайыак  “Тѳрүччүбүн билиим”  

Саха киһитэ туора сир киһитин көрсө түстэ да, төрдүн – ууһун ыйытар үгэстээх:: «Хантан хааннаах, кимтэн кииннээх киһигиний?» диэн. Саха омук биир үтүө үгэһэ уруум – аймаҕым диэн өйдөбүлэ. “Төрөөбүт дьонун – сэргэтин, төрөөбүт норуотун кытта сибээһэ быһынна да, киһи үөтэлээбэт”,- диэн саха народнай суруйааччыта Софрон Данилов суруйан турардаах.

Оҕону иитии педагог – оҕо – төрөппүт схематыттан тахсан оҕо олоҕор алтыһар дьонун – сэргэтин бүтүннүү хабар. Оҕону иитиигэ ийэ, аҕа эрэ кыттар буолбатах – эдьиий, убай, күтүөт, саҥас, эбээ, эһээ. Ыраах – чугас аймах бүттүүн хайа эрэ өттүнэн этэн – саҥаран эрэ буолбакка, быһыытынан – майгытынан, холобурунан иитэр – үөрэтэр. Хас биирдии ыал, уруу – аймах бэйэлэрэ да билбэттэринэн оҕону иитиигэ үтүө өрүттэрдээх, үгэстэрдээх. Ону таба көрөн, арыйан уһуйаан иитэр – үөрэтэр үлэтигэр туһаныахха, дьиэ кэргэни кытта биир сыалы – соругу туруорунуохха диэн өйтөн – санааттан бу бырайыак тэриллибитэ.

Аныгы кэмҥэ эдэр көлүөнэ уонна өбүгэ ситимэ мөлтөөтө, оҕо кыра эрдэҕиттэн бэйэтин өбүгэлэрин буолуохтааҕар чугас урууларын, аймахтарын туһунан билбэт. Холобурун ыллахха, оскуолаҕа киириэн иннинээҕи саастаах оҕолор эбэлэрин, эһэлэрин ааттарын, тугунан дьарыктаналларын билбэттэрэ – олоххо баар көстүү.

Бырайыак сыала: Оскуола киириэн иннинээ5и саастаах оҕоҕо төрүччүтүн билиhиннэрии

Соруктара: Оҕоҕо дьиэ кэргэн историятыгар интэриэһи үөскэтии, төрөппүттэргэ, дьиэ кэргэн үгэстэригэр ытыктабыллаах сыһыаны иитии, төрөппүттэри төрүччүнү оҥорууга көхтөөхтүк кытталларын ситиһии.

Бырайыак хабар кэмэ: 3 сыл (орто, улахан, бэлэмнэнии біліх)

“Төрүччү”  бырайыак ыйдарынан былаана. 1 сыл

Ыйа

Темата

Ис хоhооно

Тѳрѳппүтү кытта үлэ

1

Бала5ан ыйа

Мин аатым кистэлэҥэ

Аат суолтиатын арыйар билэр-кѳрѳр дьарык

Оҕо дьиэ кэргэҥҥэ күүтүүлээх киhи, аатын суолтата – бэлиэтээhиннэр.

2

Алтынньы ыйа

Ийэм  барахсан

Ийэ туhунан иэйиилээх кэпсээн, хоґоон

Ийэм миэнэ иистэнньэң

Ийэ туhунан презентация. Ийэҕэ аналлаах аралдьытыы.

Маастар кылаас

3

Сэтинньи ыйа

Аҕабыт  – дьиэ кэргэним эрэллээх эркинэ

Хаhыакка олоҕуран ис хоhоонноох кэпсээн

А5ам миэнэ Байанайдаах булчут

Аҕаларга аналлаах истиэнэ хаhыата.

4

Ахсынньы ыйа

Бииргэ төрөөбүттэрим

Бииргэ төрөөбүттэрин билии. Эдьиий, убай, балты, быраат суолталара

Бииргэ төрөөбүттэрин хаартысканан бэсиэдэлэґии

5

Тохсунньу ыйа

Эргэрбит хаартыскалар кэпсииллэр. Эбээм, эґээм о5олоро-мин төрөппүттэрим

“Эргэ хаартыскаҕа кимнээх баалларый» бэсиэдэ

Эргэ хаартыскалартан фотоколлаж.

6

Олунньу ыйа

Биґиги дьиэтээ5и библиотекабыт

Биґиги бииргэ кинигэ кірібүт 

Ийэ, а5а о5отунаан кинигэ көрүүлэрэ. Сахалыы кинигэ быыстапката 

7

Кулун тутар ыйа

Дьиэ кэргэним харыстыыр мала

Быыстапка «Дьиэ кэргэним харыстыыр мала”

Быыстапкаҕа хомуллубут маллар историялара.

8

Муус устар ыйа

Биһиги дьиэ кэргэн үтүө үгэһэ

Бэсиэдэлэhии: «Биһиги дьиэ кэргэн араас  үгэһэ”

Хаартысканан оңоhуллубут кѳрдѳрѳр - папка

9

Ыам ыйа

Мин тѳрүччүм

 Хас биирдии иитээччи төрүччүтүн портфолиота.

Төрүччү маhын схемата. Портфолиоҕа киирэр матырыйааллары хомуйуу түмээhин.(сайын устата)

“Төрүччү”  бырайыак ыйдарынан былаана. 2 сыла (Улахан біліх)

Ыйа

Темата

Ис хоhооно

Тѳрѳппүтү кытта үлэ

1

Бала5ан ыйа

2

Алтынньы ыйа

3

Сэтинньи ыйа

4

Ахсынньы ыйа

5

Тохсунньу ыйа

6

Олунньу ыйа

7

Кулун тутар ыйа

8

Муус устар ыйа

9

Ыам ыйа

“Төрүччү”  бырайыак ыйдарынан былаана. 3 сыла (бэлэмнэнии біліх)

Ыйа

Темата

Ис хоhооно

Тѳрѳппүтү кытта үлэ

1

Бала5ан ыйа

2

Алтынньы ыйа

3

Сэтинньи ыйа

4

Ахсынньы ыйа

5

Тохсунньу ыйа

6

Олунньу ыйа

7

Кулун тутар ыйа

8

Муус устар ыйа

9

Ыам ыйа


По теме: методические разработки, презентации и конспекты

Чаа чыл-биле! (сценарий проведения новогоднего утренника)

Ортумак болукке солун болгаш хоглуг чаа чыл байырлалын эрттереринге сценарий. Киржикчилери: Башкарыкчы, Хар-Кадай, Харжыгаш, Соок-Ирей. Чаа чылдын утреннигинин сценарийи.Киржикчилери: Башкарыкчы...

"Шагаа - биле!"

Дошкольный возраст - благоприятный период для приобщения детей к истокам народной культуры, способной возродить преемственность поколений, передать нравственные устои, духовные и художественные ценнос...

Сценарий к национальному утреннику "Шагаа -биле"

У тренник "Шагаа -биле", составлен для детей старших групп. В нем учитывается этнокультурная составляющая. Включены тувинские национальные песни, танцы, игры. Колорит и музыкальное сопровождение...

Тоол-биле ажылдаарынга методиктиг сумелер

Даны методические рекомендации по ознакомлению детей со сказками....

Дурген чугаалар биле ажылдаарынга методиктиг сумелер.

даны методические рекомендации по ознокомлению детей со скороговорками...

Тывызыктар-биле ажылдаарынга ада-иелерге методиктиг сумелер

Даны методические рекоментации по ознакомлению устным народным творчеством...

Шагаа-2019 Темазы: Шагаа-биле.Шагаа-биле Чаагай ууле будер болзун!

                            Шагаа-2019         Темазы: Шагаа-биле.Шагаа-биле...