Сценарий народного праздника
план-конспект занятия (подготовительная группа)

Дерсыр: "Маф1ащхьэджэд»

Мурадыр.

Ц1ык1ухэм я анэдэлъхубзэм зегъэужьын, бзэм и лъэныкъуэ псори егъэф1эк1уэн.

Сабийхэм я акъылым , гулъытэм зегъэужьын.

Лъэпкъым и культурэм, и литературэм сабийхэр дегъэхьэхын, ф1ыуэ егъэлъагъун.

Сабийхэм хьэл-щэн дахэ яхэлъу, нэхъыжьхэми нэхъыщ1эхэми пщ1э хуащ1ыфу

Егъэсэн.

                           Гъатхэпэ

Гъэрэ щ1ырэ зэхок1. Илъэсыщ1эр къохьэ. Унагъуэм Маф1ащхьэтыхь ящ1. Илъэсыщ1э жэщыр мыжейуэ ягъэк1уэн щхьэк1э сабийхэр трагъэу, ягъэджэгу. Мы мазэм щ1алэгъуалэм хъуромэ (джэгузэхэшэ) ящ1ырт. Джор джэгу зэхашэрт, 1ут1ыж тхьэлъэ1ур, лы 1умыхуэ жыхуа1эу щыта нэщ1ым иужьк1э ирагъэк1уэк1ырт. Гъатхэпэ мазэм ц1ыхур зэхуэгуапэу, Илъэсыщ1э, гъатхэ махуэ зэрытехьам щхьэк1э зэк1элъык1уэурэ зэхъуэхъурт.

Маф1ащхьэджэд махуэр адыгэм я махуэшхуэщ. Ар гъатхэпэ мазэм и т1ощ1рэ т1ум хуозэ, ик1и гъэрэ щ1ырэ щызэхэк1 махуэрщ. А махуэм маф1эр ягъэлъап1э, щ1ымахуэ щ1ы1эр абы и ф1ыщ1эк1э зэрырахьэк1ам щхьэк1э. Тхьэлъэ1уу ик1и нэтемыгъахуэу лъыпэ кърагъэк1, джэд ф1ыц1эк1э.

Гъунэгъухэмрэ зэблагъэхэмрэ зэк1элъок1уэ, нэхъыщ1эхэр нэхъыжьым щ1оупщ1э, нэхъыжьыр мэхъуахъуэ, мэущие. "Ет1анэгъэ п1алъэм тхьэм ф1ык1э фынигъэс", "Маф1э тхьэм фыщимыгъащ1эк1э"- жа1эхэр.

Мартыр илъэсыщ1эр къыщихьэ мазэу адыгэхэм ягъэлъап1эу щытащ. Мартым и 21-м махуэмрэ жэщымрэ я к1ыхьагък1э зэхуэдиз мэхъуж. Ар гъэрэ щ1ырэ щызэхэк1 махуэу ялъытэ. А махуэм щ1ы1эр ебэк1мэ, иджыри зыкъомрэ уаеу щытыну, хуабэр ебэк1мэ. мыгувэу хуабэ ххъужыну ялъытэрт.

Езыгъэк1уэк1ыр: Ижь-ижьыж лъандэрэ ди адыгэхэм хабзэ дахэу яхэлъщ нэхъыжьым пщ1эшхуэ хуащ1у. Мис а махуэм ц1ыхухэм къак1ухьырт хъэхъу нэхъыф1 дыдэхэр зым адрейм жыри1эу. Абыхэм ящыщ илъэсыщ1э хъэхъу ц1ык1ухэм зэрагъэщ1амк1э ди нэхъыжьыф1хэм зыкъыфхуагъэзэну яхуейщ.

"Илъэсыщ1э хъуэхъу"

1.

Мы илъэсыщ1э дызыхыхьэм щыщ1эдзауэ

Ди нэхъыжьыф1хэр жьыщхьэмахуэ хъуну!

Ди нэхъыщ1эфхэр ф1ыгъуэ нат1эу псэуну!

Щ1алэхэр малъхъэф1 хъуну!

Хъыджэбзхэр нысэф1 хъуну!

2.

Пхъухэр адэ-анэк1э гу щабэу щытыну!

Къуэхэр адэ-анэк1э хьэлэлу щытыну!

Адэ-анэхэм я щапхъэф1к1э бын щыпкъэ ягъэсэну!

Сабий зеиншэ щымы1эжыну!

3.

Мылъкук1э нэпсейхэр мащ1э дыдэ хъуну!

Щ1эныгъэм щ1эхъуэпсхэм я бжыгъэр куэдк1э нэхъыбэ хъуну!

Мамырыгъэ гъащ1эрэ щ1эблэ узыншэрэ

Къыдэхъул1эну!

4.

Сыт щыгъуи лъагъуныгъэ къабзэрэ ныбжьэгъугъэ нэсрэ ди1эну!

Ди щ1эблэр щ1эныгъэм дихьэхыу еджэну!

Лъэпкъыбзэр, хабзэр, тхыдэр диныр, фащэр зырахьэным

Ди ц1ыху псори жыджэру хэтыну!

5.

Ди нэхъыщ1и ди нэхъыжьи я гур къабзэу, я бзэр дахэу

Зэгуры1уэу зэдэ1уэжу

Зым 1эпыхур зым къищтэжу

Гуф1э-тхъэжу тхьэм дыздигъэпсэу!

Езыгъэк1уэк1ыр: Ди ц1ык1ухэм ягьэхьэзыращ адыгэ къафэ.

«Адыгэ къафэ»

Езыгъэк1уэк1ыр: Ищхьэмк1э зэрыжыт1ащи маф1ащхьэджэд яук1, лъыпэ кърагъэк1. Маф1ащхьэджэд щаук1ам деж жа1эу щыта хъуэхъухэм щыщ къывжа1энщ ди ц1ык1ухэм.

Гъатхэф1 гъэлъхуэф1 къыдэт

Джэдхэр къакъэу

Къыухэр гъуалъхьэу

Вабдзэм 1улъхьэ щыхуащ1к1э

Вак1уэ щ1алэхэр зэрыдэшу

Гъунэ иралъэмэ, зэк1ужу

Къыдэк1уал1эрэ къыдэупщ1у

Щ1ыуэ дызыхуэзэнур-

Уэшхым и лъагъуэу

Бэвым и гъуэгуу

Абы мэшу къытек1ынур

Бзий ф1ыц1эрэ пкъы п1ащэу

Зы ху нап1эм т1у ису

Лъэсыр худэ1эбейуэ

Ажэ жьак1эм хуэдэу уфафэу

Афэ гъуапэм хуэдэу уэндэгъуу

Ар щыт1уэжк1э -

Пхырыр и матэу 1этэ и нэду

Гъасэгу и гулъэу

Гужьхэр игъэщ1ыщ1эу

Гущ1эр игъэпсалъэу

Хьэм гъунэр гуигъэзу

Хьэм нэзыр гуиуду

Зы к1ыщтэгъуэр ху гуибгъуу

К1ыщтэгъуит1ыр гу т1ощ1у

Унагъуэ и ху гуэн

Пщ1ырыпщ1 зэбгъурыту

Абыхэм къещэщэха-нещэщэхахэм

Хьэгъуэл1ыгъуэ хэтщ1ык1ыу

Псапэрэ гуапэрэ зыхэтщ1ык1ыу

Ди пщ1энт1эпс хьэлэлу

Дызэгуры1уэрэ дызэдэ1уэжу

Дыгуф1эрэ дытхъэжу

Гъэ минк1эрэ Тхьэм дигъэпсэу!

Езыгъэк1уэк1ыр: Дэтхэнэ зы хъуэхъури ди ц1ык1ухэм я гумрэ я псэмрэ къабгъэдэк1ыу къывжа1ащи, муслъымэну дунейм тетым тхьэм къытлъигъэс.

Илъэсыщ1эр къыщихьэк1э дэтхэнэ зы унагъуэми шхыныгъуэ зэмыл1эужьыгъуэхэр ягъэхьэзыр, 1энэхэр ягъэув. Сыт хуэдэ адыгэ шхыныгъуэхэр ягъэхьэзыррэ ди адыгэхэм?

(лыгъур лыбжьэ, джэдык1эрыпщ, джэдлыбжьэ, хьэлыуэ, лэкъум).

Езыгъэк1уэк1ыр: Илъэсыщ1э жэщым нэху щыху ц1ыхухэм я нэгу зэрагъэужьырт. Ди щ1алэхэ ц1ык1ухэм фи нэгу зэрагъэужьыну фхуагъэхьэзыращ зы къафэ ц1ык1у.

Танец

Езыгъэк1уэк1ыр: Мы махуэшхуэм ирихьэл1эу усэ ц1ык1уи къывжа1энщ ди ц1ык1ухэм.

Къак1уэ, дыгъэ, къак1уэ

Си щхьэгъубжэр - мис

Къак1уи нак1уэпак1уэу

Лъахъшэу къытхуэт1ыс

Къак1уи а уи дыщэр

Дэри къытлъыгъэс

Куэдрэ дыппэплъащи

Щ1ы1эм думыгъэс.

Гъащ1эр гъэжьым езэуащ

Пщ1энт1эпс 1эджи къыпхихуащ

Махуэр и бгым щынэсам

Пэщ1эщ1эгъуу къылъысащ

Пэмыхъуну къыщищ1эжым

Гугъэу и1эр щыхихыжым

Гъэжь губзыгъэм зэрихабзэу

Уафэ иныр игъэкъабзэщ

Уэсыжь къомыр зэщ1икъуэжщ

И бгыр ф1ыуэ щ1икъузэжщ

Дыгъэ тхъуэплъыр къиут1ыпщыжри

Гъащ1эм и 1эр иубыдыжри

Еуэщ абыи ежьэжащ -

Гъэрэ щ1ырэ зэхэк1ащ

Иджы бзум къраш уэрэд

Нани къехь маф1ащхьэ джэд.

Езыгъэк1уэк1ыр: Жэщыр нэхъ щ1эхыу к1уэн щхьэк1э, нэху щыху джэгук1э зэмыл1эужьыгъуэ куэд ирагъэк1уэк1ырт. Абыхэм я щыщщ джэгузэхэшэ "Хъуромэ".

"Хъуромэ"

Уэ хъуромэ - хъуромэ, уо-уо!

Уэ хъуромэ токъу, уо-уо!

Токъумакъыр ди 1эщэщ, уо-уо!

Нэгъуэщ1 1эщи димы1э, уо-уо!

Чытыр ди уанэгущ,уо-уо!

Дыгъужьыгур ди1эщ, уо-уо!

Пы1эу ди1эр чыныпэщ, уо-уо!

Бгыпэтетыр ди бийщ, уо-уо!

Фынебгъэрык1уэ, уо-уо!

Къик1уэтыжыр хуэмыхущ, уо-уо!

Щ1ыб къэмыгъазэ, уо-уо!

Къумыгъэзэххэ, уо-уо!

Адыгэ джэгук1э "Дэ къегъэжэх"

Езыгъэк1уэк1ыр: Иджы хабзэм, лэжьыгъэм теухуауэ адыгэ псалъэжьхэр ди ц1ык1ухэм зэрагъэщ1ащи къывжа1энщ.

1. Гугъу уехьу къэблэжьар 1эф1щ. 

2.Жыгыр зыгъэдахэр пхъэщхьэмыщхьэщ.

3.Зэхьэзэхуэр мэунэри зэижит1 мэунэхъу. 

4.Лэжьыгъэм уегъэлъап1э, щхьэхынагъэм уегъэпуд.

5.Улажьэмэ лыжь пшхынщ, умылажьэмэ лажьэ бгъуэтынщ. 

6.Нэхъыжьыр гъэлъап1и, уи щхьэ лъап1э хъунщ.

7.Нэмыс здэщы1эм насыпи щы1эщ. 

8.Нэхъыжь зымыгъэлъап1э и щхьэ лъап1э хъуркъым.

9.Зи нэхъыжь еда1уэ и 1уэху мэк1уатэ. 

10.Акъылым уасэ и1экъым.

11.Гушы1эк1э зымыщ1эр 1эштымк1э мауэ. 

12.Нэмыс пщ1ымэ, уи щхьэщ зыхуэпщ1ыжыр.

13.Ф1ым ф1ы къыпок1уэри, 1ейм 1ей къыпок1уэ.

14.Щхьэм имытмэ, лъакъуэм и мыгъуагъэщ.

Псынщ1эрыпсалъэ

1.Мо шк1э бур ди шк1э? 

Мо шк1э бур ди шк1э?

2.Дзыдзэм дзыгъуэм зыщридзым 

Дзыгъуэм псыдзэм зыхидзащ.

3.Лэныстэ - мастэ 

Къэбыстэ - п1астэ.

4.Къепсыр къепсыу къепсыхыжри 

Къепсыр къепсри бзэхыжащ.

5.Пыжь пызу пыту щыту иту жыг 

Пыжь пызу пыту щыту иту жыг.

6.Шыбжииплъ - псы плъыжьыбзэ 

Шыбжииплъ - псы плъыжьыбзэ

7.Псылъэр псык1э ялъэщ1ащ 

Псалъэр псынщ1эу къапсэлъащ.

Езыгъэк1уэк1ыр: Ди ц1ык1ухэм фагъэлъагъунущ зы джэгук1э « Фо матэ»

Уэрэд

Езыгъэк1уэк1ыр:Абдежим ц1ык1ухэ ди зэ1ущ1эр зэхудощ1ыж. Ет1энэгъэ п1алъэм тхьэм ф1ык1э фынигьэс. Узыншагъэ псоми фыщимыгьащ1эк1э узыншэу фыщытхэ.