Ҡурай моңо
материал по развитию речи (старшая группа)

Башҡортостан Республикаһы Хәйбулла районы муниципаль район

Аҡъяр ауылы «Бәпембә» балалар баҡсаһы баланы үҫтереү үҙәге

муниципаль автономиялы мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһы

Өлкәндәр төркөмө өсөн

" Ҡурай моңо" темаһына

белем биреү эшмәкәрлеге конспекты

Әҙерләне:

                                                                                    тәрбиәсе  БайсуринаЗ.Ә.

Төп белем биреү өлкәһе: телмәр үҫеше

Белем биреү өлкәләрен интеграциялау : танып белеү  үҫеше, социаль - коммуникатив үҫеш, художестволы - эстетик үҫеш

Интеграцияланған бурыстар:

Бурыстар: Белем биреү. Балаларҙы  башҡорт халыҡ музыка ҡоралы -- ҡурай менән таныштырыу, ҡурайҙа уйнарға өйрәнеү теләге уятыу

Тәрбиәүи. Башҡорт халыҡ сәнғәтенә һөйөү тәрбиәләү

Үҫтереүсе. Бәйләнешле телмәрҙәрен үҫтереү, ҡурайҙың кеше һаулығы өсөн әһәмиәтен аңлатыу

ЙЫҺАЗЛАНДЫРЫУ.  Ҡурай, сюжетлы һүрәттәр, магнитофон, ҡурай көйө яҙмаһы, дәрескә ҡурайсы саҡырыла, төҫлө ҡағыҙ, елем.

ҺҮҘЛЕК ЭШЕ. Ҡурай, ҡурайсы, музыка ҡоралы, үпкә, тын юлы

Үткәреү алгоритмы.

ОЙОШТОРОУ. СӘЛӘМЛӘҮ.

Алтын ҡояш,һаумы!

Зәңгәр һауа, һаумы!

Шаян елкәй, һаумы!

Беҙ йәшәйбеҙ бер ерҙә-

Сәләмләйбеҙ һеҙҙе лә.

Артикуляция гимнастикаһы.

"Сәғәт'', "Торба''.

Тел төҙәткестәр.

Ҙа -ҙа -ҙа -ҡурай ҡайҙа?

Ҫә- ҫә - ҫә - ул ҡайҙа үҫә?

Бармаҡ уйыны.

Ҡояш бик иртә торған,

Ул беҙгә нурын ҡойған.

Йомаҡ ҡойоу.

Үҙе үҫемлек,

Унан да моңло нәмә юҡ. ( ҡурай).

- Балалар, мин һеҙгә ҡурай алып килдем. Ҡурай - башҡорт халҡының боронғо музыка ҡоралы. Ул үлән. Ә һеҙ, ҡурайҙың ҡайҙа үҫкәнен белгегеҙ киләме?  Улайһа, әйҙәгеҙ урманға барайыҡ.(төркөм урман һымаҡ йыһазландырылған, ҡурай үҫеп ултыра )

БАЛАЛАРҘЫ УРМАНДА ҠУРАЙСЫ ҠАРШЫ АЛА.Ул балаларға ҡурай тураһында һөйләй. "Үҫеп" ултырған ҡурайҙы ҡырҡып алып, әйтемләп тишектәр тишә, балаларға ҡурайҙа уйнап күрһәтә, нисек моң барлыҡҡа килгәнен аңлата.

     - Ҡурай!

     - Әү.

     - Ҡайҙа үҫтең?

    - Урманда.

    - Кем ҡырҡты?

    - Ҡурайсы.

    -  Нимәгә?

    - Уйнарға.( балалар ҡурайсы менән һөйләшәләр)

Ҡурайсы ҡурайҙа уйнай.Балалар башҡорт халыҡ уйыны "Ҡурай"ҙы уйнайҙар һәм ҡурайсы менән хушлашып төркөмгә ҡайталар.

Ҡурай моңо ҡуйыла. Балалар ҡағыҙҙан ҡурай эшләйҙәр,ҡурай һүрәте ҡайҙа төшөрөлгәнен асыҡлайҙар(Башҡортостан флагында һәм гербында),эшләнелгән ҡурайҙа уйнап ҡарайҙар.(Танау аша тын алабыҙ, ирендәрҙе ослайтып"у'' ,''а'' тип өрөбеҙ).

-Балалар, һеҙгә ҡурайҙа уйнау оҡшаймы? Ҡурайҙа уйнау кеше һаулығы өсөн бик файҙалы. Ҡурайҙа уйнаған кешенең тын юлдары иркен, күкрәге киң була. Был үпкәләрҙең һаулығына килтерә.Ә һеҙҙең, ҡурайҙа уйнап өйрәнгегеҙ киләме? Улайһа, "Ҡурай" түңәрәгенә йөрөргә мөмкин.

- Балалар, һеҙ ҡурай тураһында шиғыр беләһегеҙме? Кем һөйләп күрһәтә?(балалар шиғырҙар һөйләйҙәр, сюжетлы һүрәттәр ярҙамында дәрестә үтелгән материалдар нығытыла, йомғаҡ яһала