Долгандыр турар хурээлел болгаш чугаа сайзырадылгазынын оюн-тоглаалыг кичээли: «Ойнаар-кыстын ужуралдары.»
методическая разработка (младшая группа)
Темазы: «Ойнаар-кыстын ужуралдары.»
Сорулгазы: тыва улустун аас-чогаалыннын хевирлери, когудуг болгаш опей ырыны ажыглавышаан, уругларнын торээн дылынга сос курлавырын байыдар.
Даалгалары:
1.Ооредиглиг даалга: аас-чогаалдын хевирлерин уругларга шээжи-биле чугааладып, идик-хеп, чемгерип, чулундуруп турар уелерде чугаалап, билиринге ооредир.
2.Сайзырадыр даалга: оюннар таварыштыр оннерни быжыглаар, сос курлавырын байыдар, чугаазын сайзырадыр, ол ышкаш бичии чаштанын мага-бодунун сайзыралын шимченгирин быжыктырар.
3.Кижизидер даалга: уругларнын сагыш – сеткили омак сергек, чазык чаагай болурун кижизидер. улуг улустун даалгаларын, кууседиринче идекпейлиг болгаш сонуургалдыг болурун деткиир.
Коргузуг дерилгези: магнитофонга тыва аялгалар, ойнаар-кыс Оюмаа, анаа кедирер тыва «шыва» тон, «хап» идиктер; 4 ангы оннуг тогерик хевирлиг тыва огнун чураан чуруктары, ыглап турар бичии уругнун унун тыртыргаш дыннадыры, салфетка, аяк-сава делгээн бичии столчугаш.
Улээр дерилгези: уруг бурузунге оннуг кажыктар (кызыл, сарыг, ногаан,кок)
Скачать:
| Вложение | Размер |
|---|---|
| 30.36 КБ |
Предварительный просмотр:
Барыын-Хемчик кожуунун Кызыл-Мажалык суурнун муниципалдыг
бюджеттиг школа назы четпээн холушкак хевирнин «Чечек» уруглар сады
Долгандыр турар хурээлел болгаш чугаа сайзырадылгазынын оюн-тоглаалыг кичээли
«Ойнаар-кыс Оюмаанын аалдап келгени»
Ийиги бичии болуктун
кижизидикчи башкызы:
Достак Алена Окал-ооловна.
2018 чыл январь ай.
Темазы: «Ойнаар-кыс Оюмаанын аалдап келгени»
Сорулгазы: тыва улустун аас-чогаалыннын хевирлери, когудуг болгаш опей ырыны ажыглавышаан, уругларнын торээн дылынга сос курлавырын байыдар.
Даалгалары:
1.Ооредиглиг даалга: аас-чогаалдын хевирлерин уругларга шээжи-биле чугааладып, идик-хеп, чемгерип, чулундуруп турар уелерде чугаалап, билиринге ооредир.
2.Сайзырадыр даалга: оюннар таварыштыр оннерни быжыглаар, сос курлавырын байыдар, чугаазын сайзырадыр, ол ышкаш бичии чаштанын мага-бодунун сайзыралын шимченгирин быжыктырар.
3.Кижизидер даалга: уругларнын сагыш – сеткили омак сергек, чазык чаагай болурун кижизидер. улуг улустун даалгаларын, кууседиринче идекпейлиг болгаш сонуургалдыг болурун деткиир.
Коргузуг дерилгези: магнитофонга тыва аялгалар, ойнаар-кыс Оюмаа, анаа кедирер тыва «шыва» тон, «хап» идиктер; 4 ангы оннуг тогерик хевирлиг тыва огнун чураан чуруктары, ыглап турар бичии уругнун унун тыртыргаш дыннадыры, салфетка, аяк-сава делгээн бичии столчугаш.
Улээр дерилгези: уруг бурузунге оннуг кажыктар (кызыл, сарыг, ногаан,кок)
Кичээлдин чорудуу.
1.Организастыг кезээ. Ойнаар-кыс Оюмаанын аалдап келири.
- Бо хун биске дыка-ла хой аалчылар келген-дыр, оларнын-биле экилежип, мендилежип корээлинер. (Уруглар тыва ёзу-биле аалчыларга баргаш экилежип, мендилежирлер).
(Экилешкен соонда, эжиктен соктаан дааш дынналыр. Ойнаар-кыс Оюмаа аалдап кирип келир. Уруглар-биле мендилежир)
- Мен бичии Оюмаа деп аттыг ойнаар-кыс мен. Менээ чааскаан бажынымга олурары чалгааранчыг апарды уруглар. Силернин-биле кады ойнаар, хоглээр дээш, оон-даа хой солун, ажыктыг чуулдерни силерден ооренип билип алыйын деп бодалдыг келдим уруглар.
- Мени болуунерже хулээп ап коор силер бе уруглар?
Башкы – Хулээп ап коор бис бе уруглар? (Ие)
- Бир дугаарында «Кажыктар чанынар» деп оннерге хамаарышкан оюнувусту ойнаптаалынар уруглар. Оюмаа бистин-биле ойнап хоглезин уруглар.
Уруг бурузу бодунга бир-ле онуг кажыктарны холунга башкыдан ап алырлар. (Уруг бурузу бир оннуг кажыктыг боор).
Дорт ангы оннуг (кызыл, сарыг, ногаан, кок) оглернин чураан чуруктарын уругларга коргузуп тургаш тайылбырлаар:
- Мен бо оглерни 4 ангы талага салыптарымга, холунарда кажыынар-биле домей оннуг огже халып баргаш туруп алыр силер.
-Ог бурузунун уруглары оонун болгаш кажыынын онун ыыткылдыр адаарлар.
(Оюн соонда, уруглар олуттарын ээлеп олуруптарга, хенертен ойнаар-кыс Оюмаа ыглап эгелээр)
2. Ыглай берген ойнаар-кыс Оюмааны когудери.
- Оюмаа оонун онун таппайн ыглап турар-дыр уруглар. «Чарашпайым ыглава» деп когудуун кым аргалап , чугаалаптарыл?
Чарашпайым ыглава
Чаагынны суйбап каайн, (АЮШ )
Карак чажы багай
Калдар апаар, чудек!
Уругларга айтырыглар:
- Оюмаа чуге ыглай бергенил?
- Ыглавас болза кандыгыл?
3.Ыглап каапкан Оюмаага суга чунуп алыр когудуг.
- Ойуруглар! Оюмаага арнын арыг чараш кылдыр суга канчаар чунурун коргузуп тургаш «Сугжугаш»деп когудуувусту аянныг кылдыр чугаалап берээлинер уруглар!
А)Сугжугаг, сугжугаш,
Мээн арным эки чундур, (ШУПТУ 2 катап)
Мээн карам кыланназын.
Мээн чаактарым долбанналзын,
Мээн аскым каттырзын
Мээн дижим ызырзыннар!
Уругларга айтырыглар:
- Оюмаага чуу деп аттыг когудуг чугаалап бердивис?
- Уруглар чулунмас болза кандыгыл?
- А силер чунурунга ынак силер бе?
Б) Шимченгир-состерлиг оюн : «Четинчипкеш ойнаалы»
- Оюмаа ам ыглавайн барган, арыг-силиг кылдыр чунуп база алганда, тогериктей турупкаш, шулук-состерлиг оюнувусту ойнап берээлинер.
(Оюмааны тогерик иштинге сандайга олуртур. Уруглар ону долгандыр кылаштап ойнаарлар)
Башкы-биле кылаштаал
Бажывысты донгайтыыл!
Холдарывыс часкап-часкап,
Кончуг дурген кодурээл.
Черже куду бадыргаш,
Четинчипкеш оору шураал,
Дээскиндир маннаалы,
Дегийт черле тура душпээл!
4.Ойнаар-кыс Оюмааны чемгерери.
(Кулаанга туткаш Оюмаа башкыга сымыраныр )
Оюмааны чулундургаш, ойнадып база алдывыс, ам чемгерээлинерем уруглар.
- Чем чиксеп, аштай бердим деп Оюмаа сымыранып тур уруглар.
- Айзаты чалап аалынар уруглар, ол когутпушаан шулуктеп тургаш эки чемгерип алыйын деп бодап турар-дыр.
( Салфетка болгаш аяк-сава дерээн стол артынга олурткаш, чемгербишаан Айзат когудуун шулуктээр)
Аван, ачан чемненди
Акын, угбан база – ла
А сен бо кадыктан (АЙЗАТ)
Ам, ам деп кор , хензигбей
Амданыын, амданыын!
Ам, ам деп кор хензигбей!
5. Ойнаар – кыс Оюмааны удудары.
(Ойнаар-кыс башкыга уйгум кээп-тур, удускап тур мен деп сымыраныр. Ийи уруг опей ырыны ырлавышаан, чайгап тургаш удудар)
(Ырлавышаан чайгап, чайгап орунга (кавайга) удудуп чытырар)
Кавайымнын ооой–ооой, Опей-опей оой-оой,
Опей ырын ооой-ооой, Авазынын оой-оой,
Тааланчын ооой-ооой, Опей-опей оой-оой,
Дынналыныр ооой-ооой! Ачазынын оой-оой!
АЛИНА
Опей-опей оой-оой
Опей сарыым оой-оой,
Ору корем оой-оой,
Айнын чырыын оой-оой! Айзанак
6. Онаар-кыс Оюмаа удуп чыдырда , хогжумнуг танцы – саамын кууседир.
Холдарывыс танцылаан
та-та-та, та-та-та!
Шак-ла мынчаар танцылаан
та-та-та, та-та-та!
Буттарывыс танцылаан
та-та-та, та-та-та!
Шак-ла мынчаар танцылаан
та-та-та, та-та-та!
7. Ойнаар – кыс Оюмааны агаарлааашкынче хекперип, кедирери.
(Уруглар самнап – ырлажырга ойнаар – кыс Оюмаа оттуп келир. Ол уругларны агаарлаарынче чалаар).
(Кулаанга сымыраныр).
- Даштыгаар унуп агаарласкап турар-дыр.
- Кым когудуун чугалавышаан хекперип, кедириптерил?
- Саймиржигеш «Теп, теп тевенек» - деп когудуп корем Саймиржигеш.
Теп –теп тевенек,
Теве саар идиктиг,
Хап –хап хаванак, (САЙМИР)
Ак – саар идиктиг кыс!
Теп, теп кежээкей
Теве сарыг идиктиг, (АЙЗАНАК)
Топ, топ кежээкей
Тонун кет чарашпай!
Башкы:
- Шупту эр-хейлер! Дыка-ла чараш, онза кылдыр ырлап, танцы-самнап билир уруглар-дыр силер Оюмаажык силерден дыка-ла хой ооредиглиг чуулдерни ооренип билип алган-дыр уруглар! Силер эн-не угаангыр, сагынгыр болгаш тывынгыр уруглар болдунар, эр-хейлер!
8. Туннел :
- Оюн-тоглаавыска кым аалдап кээп чорааныл?
- Ойнаар-кыс Оюмаага чуну коргускен бис уруглар?
- Оюмаа-биле эртирген оюн-тлглаалыг кичээливис солун болду бе уруглар?
По теме: методические разработки, презентации и конспекты

Долгандыр турар бойдус - биле таныжылга кичээли. Темазы: Торээн черим даштары – амыдыралда, каасталгада.
Сорулгазы:1. Уругларга долгандыр бойдуста даштарын дугайында тайылбырлап билиндирер, улусчу чанчылдар дугайында эге билиглерни хевирлээр.2. Уругларга да...

Ажык кичээл «Тоол оранынче аалдашкын» (ийиги бичии болук уругларынга чугаа сайзырадылгазынын кичээли)
Тема: Тоол оранынче аалдашкын.Сорулгазы: Азырал куш дагаа дугайында болгаш оон оолдарынын дугайында бидиндирип ооредири.Азырал кушту танып, оон онзагай шын шынарларын билирин сайзырадыры.Уругларнын то...

Долгандыр турар хурээлел болгаш чугаа сайзырадылгазынын оюн-тоглаалыг кичээли «Кырган-ачам хойлары».
Сорулгазы: Уругларга алгы биле чуну кылырын таныштырары; Ажы-толду алгы биле дукту тудуп тургаш ангылап ооредири; Оон кижиге ажык — дузазын билиндирип, алгыдан дараан тыва тонну, коргузуп оореди...

Долгандыр турар хурээлел болгаш чугаа сайзырадылгазынын оюн-тоглаалыг кичээли «Кадык амыдыралды уругларга хевирлээри».
Кадык амыдыралды уругларга хевилээри.Оюн-кичээл: «Аарыгны эмнээринден сагындырары белен». Сорулгазы: 1. Уругларга кадыын камнап база доктаамал камнанырынга өөредир. 2....

03.11.2021г ОО "Речевое развитие" Тувинский язык. Тема: «Ойнаар-кыс. Ойнаар-кыстын мага боду. Оюн «Бо чуу-дур»»
Дата: 03.11.2021г.Кичээлдиң темазы: : «Ойнаар-кыс. Ойнаар-кыстын мага боду. Оюн «Бо чуу-дур»»Кичээлдиң хевири: чаа билиглер «ажыдарының» кичээли.Сорулгазы: уругларн...

Кичээл "Ойнаар-кыстын мага-боду"
занятие ойнаар кыстын мага-боу. знакомство с частями тела человека...

2-ги чаш уруглар болуунге тыва дылда чугаа сайзырадылгазынын ажык кичээли. Тема: Азырал дириг амытаннар. Оюн: «Дириг амытаннар канчаар эдерил?»
Кичээлдиң темазы Азырал дириг амытаннар. Оюн: «Дириг амытаннар канчаар эдерил?»Кол сорулгазы Уругларга азырал дириг амытаннар дугайын таныштырып билиндирер.Башкының ажыл-чо...
- Мне нравится (1)
