«Цыплята» бичии болук уругларынга Шагаа сценарийи Тема: «Шагаа, Шагаа - часты чала!»
проект (младшая группа)

Чоон-Хемчик кожууннун муниципальдыг районнун Чадаана хоорайнын муниципальдыг автономнуг школа назыны четпээн «Малышок » уруглар албан чери

«Бадылаан»

«Малышок» садынын эргелекчизи:

_________________ /Ондар Ш.Д./

«Цыплята» бичии болук уругларынга Шагаа сценарийи

Тема: «Шагаа, Шагаа - часты чала!»

«Цыплята» болуунун

кижизидикчи башкылары:

Саая Элла Валериевна,  

Чулдум Магаранза Маадыр-ооловна.

Чадаана-2026

Тема: «Шагаа, Шагаа – часты чала!»

Сорулгазы:

1.Уругларга Шагаа дугайында шулуктерни, ырыларны, танцыларны, улегер домактарны ооредирин чедип алыр. Шагаа байырлалын билиндирип, сонуургалын оттурар.

2.Уругларнын чугаазын шулук, ырылар дузазы-биле сайзырадып, сос курлавырын байыдар; уругларнын мага-бодун танцылар болгаш оюн дузазы-биле сайзырадыр.

3.Уругларны тыва улустун чаагай чанчылдарынга кижизидер; байырлалда уругларны оортуур.

Дерилгеде: Шагаа дугайында каасталга.

Киржилгеде:

Ыры-хогжум башкызы  - Олеся Олеговна,

Башкырыкчы - Чулдум Магаранза Маадыр-ооловна.

Ак-кыс угбай - Саая Элла Валериевна

Херек чуулу: музыкальный центр; аяк, тос-карак.

Репертуарда: ырылар: «Шагаа», «Шайывыс», «Арбай-Хоор»; шулук: «Шагаа»; танцы (уруглар болуу): «Аяк шайым», «Арыкчыгаш»; танцы (оолдар болуу): «Тевек», «Аъдым»; тыва  оюн: «Чинчи чажырары»; улегер домак: «Кижи озер, кидис шойлуур», тывызыктар.

Шагаа байырлалынын чорудуу.

1. Киирлиде кезээ.

Шагаа ырызынын аялгазы дынналыыр.

Башкарыкчы:

Аалдап келген аалчыларга,

Малышоктун чаштар болуу

Чарашпайлар, хензигбейлер

Аът чылын уткуп турар

Кайгамчыктыг Шагаа-биле

Кудук базып могейбишаан,

Оюн-тоглаа коорунче чаладывыс.

2. Кол кезээ.

 - Эки хунун мендизи-биле, ажы-толум, аалчылар! Чаа чылды уткуп, эрги чылды удээрин «Шагаа» дээр.  Шагаага кустен эгелеп белектениир. Шагаа - тыва чоннун салгалдан-салгал дамчып келген национал байырлалы.  Шагаа байырлалын бо хунге чедир, тыва чоннун национал ыдыктыг байырлалы деп, хундулеп, сагып, уткуп база озуп орар салгалывыска ооредип, дамчыдып чоруур бис. Шагаада тыва оюннар ойнаар, тыва оюннар аттарындан адаалынарам, уруглар: тевек тевери, чинчи чажырары, ча адары, хуреш, шыдыраалаары, кажык-биле ойнаары, чунгуулаары дээш оон-даа оске оюннар бар. Оон ынай Шагаада ойнап-хоглээр бис, уруглар.

-Ыдыктыг байырлалывыс Шагаа дугайында шулуктен чугаалап корээлинерем, уруглар. Уруглар шулукту шупту чугаалаар.

Тыва чонум чанчылдары

Тывызыксыг аажок чараш.

Шаандан тура чанчыл болган

Шагаа деп бир байырлал бар.

-Эр-хейлер, уруглар! Шагаа деп ырывысты ырлажыылынарам, уруглар.

Ыры «Шагаа».(1 кезээ)

-Ой, аалчылар келди, уруглар!

Ай-кыс угбай: Дыка чараш ырлажыыр-дыр силер, уруглар. Силернин чараш ырлаажыырынар дыннааш келдим, уруглар.

Ай-кыс угбай кирип келир, уруглар-биле чолукшуп мендилежиирлер.

Башкарыкчы:                  Аалывыс боор садикче

Ак-кыс угбай аалдап келген.

Чажыг чажар Ай-кыс угбай

    Чаа чылдын чажыын чашсын!

Шагдан тура тыва кижи

Шагаа кээрге чудуур чораан.

Тос караан тудуп алгаш,

Ак-ла чемин чажар чораан.

Ай-кыс угбай тос-караан тудуп алгаш суттуг шай оргуп, Оран-Тандыже чалбарыг кылыр.

-Уруглар, келген аалчыларывыска Шайывыс деп ырывысты ырлап берээлинерем.

Ыры: «Суттуг шай» (1 кезээ)

-Эр-хейлер! Ам «Аяк шайым» деп танцыдан танцылап бээр бис бе, уруглар.

Танцы: «Аяк шайым» (уруглар болуу)

-Эр-хейлер, дыка чараш танцылаар-дыр силер. Ам оолдарнын танцызы «Аъдым». Аът дугайында улегер домакта:

«Тыва кижээ аът херек,

Тынарынга агаар» дээр болгай.

Танцы: «Аъдым» (оолдар болуу)

Оюн-танцы: «Тевек» (оолдар болуу)

-Аът мунар, тевек тевер кончуг оолдар-дыр, эр-хейлер!

-Уруглар, «Арыкчыгаш» деп танцы-самывысты келген аалчыларга танцылап берээлинерем.

Танцы: «Арыкчыгаш» (уруглар болуу)

-Эр-хейлер, уруглар! Улегер домактан чугаалап корунерем, уруглар.

 Кижи озер,

 Кидис шойлуур.

-Чаа унер чылывыста тараа-быдаа, аъш-чем элбек болзун, мал-магын торуп ковудезин.

Ыры: «Арбай-Хоор». (1-2 кезээ)

-Уруглар, «Чинчи чажырар» деп оюндан ойнаптаалынарам.

Оюн: «Чинчи чажырары»

Ай-кыс угбай: Дыка чараш ырлаар, танцылаар, тевектээр, шулуктээр-дир силер, уруглар. Тыва оюннар база ойнап билир, чараш-дыр силер.  Ам тывызыктан тып корунерем, уруглар:

Кадын кыстын

Караа чараш.

Чуу-дур ол, уруглар? (моортай)

3.Туннел кезээ.

Ай-кыс угбай: Дыка угаанныг, тывызык дыка тывар-дыр силер, уруглар. Силернин Шагаа байырлалы дыка солун болду уруглар. Четтирдивис, уруглар, Силернин биле Шагаалап алдывыс, Байырлыг, уруглар!

Башкарыкчы: -Эр-хейлер, уруглар! Шагаавыс байырлалы доозулду, келген аалчылар-биле байырлажыылынар. Байырлыг, уруглар!