Йӑва (вырӑс халӑх юмахĕ)
материал по художественной литературе

Йӑва

(вырӑс халӑх юмахĕ)

Пер старикпе карчӑк пурӑннӑ тет. Старикĕ карчӑкĕнчен:

-Карчӑк, йӑва пит ҫиес килет. Йӑва пĕҫерсе пар-ха, - тесе ыйтать тет.

-Мĕнрен пĕҫерес-ха, ҫӑнӑх ҫук-ҫке! - тет карчӑкĕ.

- И-и, карчӑк, ырҫа тĕпне хырса пӑх, пура тĕпне шӑлса пӑх, пĕр йӑва тумалӑх пуҫтарӑнĕ-пуҫтарӑнех, -тет.

Карчӑк ырҫа тĕпне хырать, пура тĕпне шӑлать, пĕр йĕкĕр ывӑҫ пек ҫӑнӑх тупать. Йӑва пĕҫерет те сивĕнме кантӑк ҫине хурать.

Йӑва выртрĕ-выртрĕ те сасартӑк кусрĕ кайрĕ- кантӑк ҫинчен сак ҫине, сак ҫинчен урайне, урай тӑрӑх алӑк патне, алӑк янаххи урлӑ ҫĕнеке йӑлт! сиксе кайрĕ те крыльцана, крыльцаран кил хушшине, кил хушшинчен урама, унтан ҫулпа кусса кайрĕ.

Кусса пырать йӑва ҫулпа, ӑна хирĕҫ мулкач.

-Ну, йӑва эп сана ҫиетĕп, - тет.

-Ан ҫи мана, катӑк тута эпĕ сана юрӑ юрласа кӑтартатӑп, - тесе йӑва вырӑнне воспитатель юрласа ярать.

-Эпĕ йӑва, ху пĕлен,

Пуринчен те лайӑххи:

Мана ырҫа тĕпĕнчен

Хырса-шӑлса пуҫтарнӑ,

Сĕтпе -ҫупа пĕҫернĕ,

Кантӑк ҫинче сивĕтнĕ,

Эпĕ тартӑм старикрен,

Эпĕ тартӑм карчӑкран,

Санран, катӑк тутаран,

Тарӑп эпĕ ҫӑмӑлах.

Юрласа пĕтерет те малалла кусса каять. Мулкач курса ҫеҫ юлать. Кусса пырать йава, хирĕҫ кашкӑр:

-Йӑва, йӑва эп сана ҫиетĕп, - тет.

-Ан ҫи мана, сарӑ кашкӑр, эпĕ сана юрӑ юрласа паратӑп, - тет йӑва.

-Эпĕ йӑва, ху пĕлен,

Пуринчен те лайӑххи:

Мана ырҫа тĕпĕнчен

Хырса-шӑлса пуҫтарнӑ,

Сĕтпе -ҫупа пĕҫернĕ,

Кантӑк ҫинче сивĕтнĕ,

Эпĕ тартӑм старикрен,

Эпĕ тартӑм карчӑкран,

Эпĕ тартӑм мулкачран,

Санран, сарӑ кашкӑртан,

Тарӑп эпĕ ҫӑмӑлах.

Юрласа пĕтерсенех кӑлтӑр! кусса каять, кашкӑр пахса кӑна тӑрса юлать.

Кусса пырать йӑва, ӑна хирĕҫ упа.

- Йӑва. эп сана ҫиетĕп, - тет упа.

- Ан ҫи манна, эпĕ сана юрӑ юрласа кӑтартатап, - тет каллех йӑва.

-Эпĕ йӑва, ху пĕлен,

Пуринчен те лайӑххи:

Мана ырҫа тĕпĕнчен

Хырса-шӑлса пуҫтарнӑ,

Сĕтпе -ҫупа пĕҫернĕ,

Кантӑк ҫинче сивĕтнĕ,

Эпĕ тартӑм старикрен,

Эпĕ тартӑм карчӑкран,

Эпĕ тартӑм мулкачран,

Эпĕ тартӑм кашкӑртан,

Санран, чалӑш ураран,

Тарӑп  эпĕ ҫӑмӑлах.

Каллех тарать йава. Кусса пырать, ӑна хирĕҫ тилĕ:

- Лай-и, йӑва тус? Эпĕ сана ҫиетĕп, - тет.

- Ан ҫи манна, тилĕ тус, эпĕ сана юрӑ юрласа паратӑп, - тет те йӑва юрласа ярать:

-Эпĕ йӑва, ху пĕлен,

Пуринчен те лайӑххи:

Мана ырҫа тĕпĕнчен

Хырса-шӑлса пуҫтарнӑ…

-  Пит аван юрӑ, - тет тили.

 – Анчах та эпĕ пит ватӑлса кайрӑм-ҫке, хӑлха витĕр илтмест. Ман сӑмса ҫине ларса юрласа пар-ха юрруна. Хытӑрах юрла, - тет.

Йӑва тилĕ сӑмси ҫине сиксе ларать те юрлама пуҫлать. Тилле ҫакӑ ҫеҫ кирлĕ. Вӑл айван йӑвана кап.! хыпать те ам! ҫисех ярать.