Конспект занятия по алтайскому языку Алтай албатыныҥ аш-курсагы Орто группа 4-5 jаш.
план-конспект занятия (средняя группа)

Муниципальное казенное общеобразовательное учреждение

«Ортолыкская СОШ имени М.И. Лапшина» детский сад «Солнышко»

Конспект занятия по алтайскому языку

Алтай албатыныҥ аш-курсагы

Орто группа 4-5 jаш.

Таскадаачы:Таханова А.А

Ортолык jурт , 2026jыл.

Тема: «Алтай албатынын аш-курсагы».

Балдардыҥ jажы: 4-5 jашту балдарга

Занятиениҥ амадузы: Алтай албатыныҥ аш-курсагы деп оҥдомолды быжулары, балдардыҥ билгиринэлбедери.

Кош амадулары:

1.Алтай албатыныҥ аш-курсактыры керегинде балдардыҥ билгирин  тереҥжидер;

2.Алкыш-быйанду сӧстӧрди ( тойгон ток, ток-санаа, толу-куруй о, ӧ) jаантайын айттыртып, сӧзлигин байыдар.

3. Алтай курсактыҥ тузазы jаан болгонын бала билип, оморкоп jÿрерине таскадар.

Занятияныҥ бÿдÿми: Билгирин элбедери.

Ӱредÿ таскамал бӧлÿктердиӧколбузы: тилин темиктирери, билгирин элбедери, jÿрÿмниҥ ээжилерине темиктирери, кеендик-jарашты оҥдооры.

Сӧзлик иш: тойгон ток, ток-санаа, толу-куруй, алтай аш-курсак, борсок, сарjу, курут, талкан, кӧчӧ, быштак, чок-чок, быштак, тон-арчы, кадыкту сарjу, jӧргӧм. Алтай албаты, кийис айыл, чадыр айыл.

Балдарла ӧмӧ- jӧмӧ иш: jуруктарды ӧҥдÿ карандаштарла jураары.

Тузаланар jазалдар: музыкальный центр, ИКТ, ӧҥдÿ карандаштар, раскраскалар (алтай аш-курсак).

Тузаланар эп-аргалар: сурактар, куучын-эрмек, сӧзлик иш, ÿлгерлер, табышкактар табары.

Балдарла ӧмӧ -jӧмӧ иштиҥ ӧдӧр аайы:

Билгирге ууламjылар бӧлÿк.

Балдар, бу самараны кычырып , jÿрегистиҥ jылузын jаныста турган  нӧкӧрлӧриске, айылчыларга сыйлап береектер.

Эзен деген сӧзисле

Эҥ jаркынду таҥ адат.

Эзен сураган колыста

Эт – jуректиҥ jылузы. А. Ередеев «Эзен»

Билгирин эске алып, чокымдаары.

Балдар, бис- алтай укту албаты. Кажыла албатыда бойыныҥ кеп-кийимдери , аш-курсактары бар, бисте база jараш алтай кеп-кийим бар, амтамду аш-курсагыс бар.

Балдар, слер кандый алтай аш-курсак билереер? Олордыҥ адын адап беригер. (Балдар каруу берет; кӧчӧ, эт, боорсок, айрак, курут, сарjу, jӧрӧм, быштак, талкан, кадыкту сарjу о. ӧ)

Чын балдар, бу ончозы алтай аш-курсак болор.  (слайд алтай аш- курсак)

Билгирин тереҥжидип, эбелтип, иш бÿдÿрери.

Балдар,  мен слерге табышкактар кычырып берейин, слер албаданып табыгар .

1.Буудай, арба, арыш-

Олор ончозы аш,

Олордоҥ эдилет (калаш)

2. Суйук та болзо, суу эмес

Ак та болзо, кар эмес (сÿÿт)

3. Jаланда jайкалган

Отто куурылган

Сокы-баспактан

Чыккан (талкан)

Кандый санаалу балдар! Табышкактарды ÿзе ле чын таптыгар.

Балдар, кӧрзӧӧр дӧ, бу jараш jазалган столдо кандый да баштык jадыры.

Бу баштыкта та не де бар эмтир

Ачып кӧрӧӧктӧр бӧ? (балдар jе ачып кӧрӧктӧр деп айдат).

(Таскадаачы баштыкты ачып, балдарга кӧргÿзет. Балдар талканын jыдын алып, танып ийет).

Балдар , бу баштыкта не бар эмтир?

Бу талкан.

Талкан деп кайдаҥ билдер?

Jыдынаҥ

Талканныҥ jыды кандый?

Талкан (амтамду, тату, ышсу, кургак, ток, jыды jараш о. ӧ)

Сӧзлик иш ӧткÿрери: балдар сӧстӧрди чокум-jарт айттырар.

Балдар, талканды канайда согуп турган билерер бе?(балдардыҥ карузы)

Ончобыс ӧрӧ туруп, ойын ажыра кӧргÿзеектер .

Амырар ой:

Салкын, куйунды кыйгырып,

Арбаны арутап эстис,

Казанга салып куурыдыс

Сокыга актап соктыс,

Арбаны арутап эстис.

Амырап алдыс. Эмди отурып алала, алтай курсагыс-калкан керегинде ÿлгер угарыс «Талканым» (аудиозапись)

Балдар, слерге ÿлгер jарады ба?

Бистиҥ балдар аш-курсакты jакшы билерен эмтир.

Эмди  бу jуруктарды ӧҥдÿ карандаштарла jараштыра jурап салаактар.

Бу jурукта не jуралган? (алтай айактар, боорсоктор).

Чын, боорсоктор.(База ла алтай аш-курсактар деп, балдардын айтканын быжулайт). Балдар иштенет.

Бÿдÿрген ишти ле билгирлерди кемjиири ле чокымдаары. Рефлексия.

Кандый амтамду, jараш боорсоктор!

Слерге  jураарга jарады ба?

Нӧкӧрлӧӧрдин иштерин аjыктап кӧрӧӧр, олор jараш па?

Сеге бойыннын ижиин jарады ба?(балдарга баштанып сураар).

Балдар, бÿгÿн бис кандый курсак керегинде куучындаштыс?(Алтай аш-курсак керегинде).

Чын, алтай аш-курсак -ол бистин сÿÿген курсагыс.

Эмди бис талканду, боорсокту чай ичип, «Талкан белетегени»деп соот ойынды ойноорыс. Балдар слер кажыгар ла сÿреен jакшы туруштаар. Слердин кийген кийимер сÿреен jакшы болды.

Jакшы иштенгенеерге мен сÿÿнедим, слерге jаан быйанымды айдып турум, анан сагышту болыгар!

Келер туштажуга jетирен jакшы болзын!