«Дьо5ус тумэл бырайыагынан о5о сатабылын сайыннарыы»
проект (средняя группа)

Бырайыак то5ооьо

О5о чомчуук сааьа – кини ойо-санаата, иэйиитэ, ис кыа5а уонна дьо5ура уьуктарыгар, сайдарыгар олус улахан суолталаах кэрдиис кэм.

Саха ойдобулунэн, киьи оло5ун сиэрэ уонна ойун-санаатын сайдыыта айыл5а эргиириттэн тутулуктаах, дьыл эргиирин тэтиминэн сайдар.

Биьиги сурун сорукпут – айыл5а эргиирин о5о5о ойдотуу. Ону сэргэ, айар сатабылы дьуорэлээьин о5о ситиһиитин сурун кордоруутэ буолар.

О5о бэйэтэ тутан-хабан, корон-истэн билбитэ санаатыгар кытаанахтык хатанар, до5олойугар тохтуур.

Бырайыагым сурун сыала: Дьо5ус тумэл нонуо о5о билиитин кэнэтии, ситимнээх санатын сайыннарыы.

Соруктарынан буолаллар:

1. О5олорго дьо5ус тумэл туох суолталаа5ын, хайдах улэлиирин, онно тугу коруоххэ собун ойдотуу.

2. Дьыл эргиирин кытта ситимнээн, остуоруйалары, таабырыннары, ырыалары -тойуктары, ос хоһооннорун билиьиннэрии.

3. Дьыл эргииринэн дьон сурун дьарыгын, бэлиэ түгэннэри (тыа хаһаайыстыбатын, булду, балыктааьыны, бырааьынныктары уо.д.а.) билиьиннэрии; корбутун-билбитин сааьылаан саҥарар, кэпсиир сатабылын иитии.

Бу бырайыак сурун бириинсибэ о5о кыа5ын уонна тороппут ба5атын тутуһуу, ол иьин бырайыак са5аланыа5ыттан бутуор диэри тороппуту кытта ыкса сибээстээх улэлиибит.

Бала5ан ыйыттан тереппуттэрбитин кытта бырайыак тутулун, былаанын, сыалын-соругун туруорунан улэбитин са5алаабыппыт.

Ый бастакы нэдиэлэтигэр теманнан материал хомуйабыт, дьогус тумэлгэ быыстабка аьыллыыта буолар. Иккис, уьус нэдиэлэ тухары тумэлбит оҥоһуктарын билиьиннэрии, дьыл хаамыытынан хоьооннору, ырыалары уорэтии, ону сэргэ уруьуй, аттарыы, ырыа, уҥкуу уорэтии курдук араас хайысха5а улэни ыытабыт. Ый бутэьик нэдиэлэтигэр тумуктуур тэрээьин, аралдьыйыы, бырайыак кемускээьинэ, бэйэ иьигэр курэх ыытыллаллар.

Дьыл хаамыытынан, бэлиэ тугэннэринэн арааран тиэмэлэри тереппуттэри кытта талбыппыт. Ол курдук, бала5ан ыйыгар “Комус куһун”, алтынньы ыйга “Кыстыкка бэлэмнэнии”, сэтинньигэ “Баай Барыылаах Байанай”, ахсынньыга “Кэтэьиилээх Сана дьыл”, олунньуга “Таанкалар” уо.д.а. тиэмэлэринэн улэ ыытылынна. Бырайыак тумугунэн “Кыыллар хаьаастара”, “Мин эбэм, эһэм тиэргэнэ”, “Мин а5ам булда” диэн о5олор бырайыактарын комускээьинэ буолбуттара. “Отонноох хонуу”, “Обугэлэрбит астара-уоллэрэ”, “Ынахтары, оҕустары далга киллэр”, “Балыктааьын”, “Сохсо” остуол оонньуулара оҥоьулуннулар.

Тумук:

Биьиги дьо5ус тумэлбит о5о сайдарыгар тоһуу куус буолар, о5ону, тороппуту, иитээччини биир ситимнээхтик тумэргэ олус кодьуустээх.

Дьо5ус тумэл – о5о торообут дойдутун культуратын, айыл5атын, дьон оло5ун-дьаһа5ын билсэр, чинчийэр, бэйэтин санаатын сааьылаан кэпсиир сатабылын сайыннарар тутаах эйгэ.