Эш программалары
рабочая программа на тему

Гарипова Зөлфирә Зөлфәт кызы
Опубликовано 02.02.2016 - 0:21 - Гарипова Зөлфирә Зөлфәт кызы

3 нче сыйныф өчен

Скачать:

ВложениеРазмер
Microsoft Office document icon 3kl.uku_t.g.doc360.5 КБ
Файл 3nche_syynyfka_dbi_ukudan_esh_programmasy.docrus.docx91.01 КБ

Предварительный просмотр:

                                                                                             Аңлатма язуы

Программа түбәндәге документларга нигезләнеп язылды:

  1.  Россия Мәгариф һәм Фән министрлыгының мәктәпләрдә урта һәм тулы белем алу стандартлары.- Россия Мәгариф министрлыгының №1897 номерлы боерыгы (17.12.2010 ел)
  2.  “2014-2020 нче елларда ТРсы дәүләт телләрен һәм ТРның башка халыклары телләрен саклау, өйрәнү һәм үстерү” ТРсы дәүләт программасы (ТР Министрлар Кабинетының 2013 нче елның 25 нче октябреннән 794 нче карары).
  3.  Татар әдәбиятыннан гомуми белем бирүнең дәүләт стандарты. - ТРсы Мәгариф һәм Фән министрлыгы, Казан,2008.
  4. Урахча төп  гомуми белем бирү мәктәбенең 2015-2016 нчы уку елына укыту планы.
  5.  Программа:

“Рус телендә урта (тулы) гомуми белем бирү мәктәбендә татар теле һәм әдәбиятын укыту программасы “(Ф.Г.Галимуллин, З.Н.Хәбибуллина, Х.Г.Фәрдиева, Казан.Татарстан китап нәшрияты, 2011)

  1.  Дәреслек:

Ф.Ш. Гарифуллина, И.Х. Мияссарова «Әдәби уку» - Рус телендә башлангыч белем бирү мәктәбенең 3 нче сыйныфы өчен дәреслек (татар балалары өчен), 2 кисәктә, Казан. «Мәгариф-вакыт» нәшрияты, 2013 ел.

Федераль дәүләт стандартларына таянып, татар әдәбиятын өйрәнүнең максаты - туган халкының һәм җирле халыкның телен, мәдәниятен, әдәбиятын яхшы белгән, һәрьяктан камил, милли горурлык хисләре үскән шәхес (гражданин) тәрбияләү.

Әлеге максатны тормышка ашыру өчен, түбәндәге бурычлар билгеләнде:

-татар әдәбиятын, аның аеруча күренекле вәкилләре турында беренче күзаллау булдыру;

-әдәби әсәрне тыңлап һәм укып аңлау күнекмәләре булдыру;

  •  текст белән танышу, эчтәлеген сөйләп бирү күнекмәләрен формалаштыру,аны камилләштерә бару;
  •  әдәби текстларны дөрес, тиз һәм тора-бара сәнгатьле итеп укуларына ирешү;

  •  китапка карата кызыксыну уяту;
  •  укучыларның иҗади фикер йөртүен,затлы зәвыгын үстерү;
  •  әдәби әсәрләр ярдәмендә үз-үзеңне әдәпле тотуга ихтыяҗ тәрбияләү;

-дөрес ,бәйләнешле итеп телдән һәм язма сөйләмгә өйрәтү       

  Әдәби укудан 3 нче сыйныф укучылары өчен төзелгән программа дәүләт стандартларының федераль компонентына, гомуми белем бирү федераль дәүләт стандартларына нигезләнеп эшләнгән Ф.Ш.Гарифуллина, И.Х.Мияссарова тарафыннан язылган дәреслекләрдән укытуны күздә тота. Программа стандартның эчтәлеген җентекләп ачып бирә, стандарт таләп иткән күләмдә татар балаларына татар әдәбиятын укытуның гомуми юнәлешләрен билгели, предмет чаралары белән укучыларны тәрбияләү юлларын, аларның әдәби үсеш дәрәҗәсен билгели.

Күпмилләтле аудиториядә татар әдәбиятын укыту өчен төзелгән программа бербөтен документ булып тора, ул биш өлешне иңли:аңлатма язуы; укыту курсының эчтәлеге, укыту-тематик планы; укучыларның әзерлек дәрәҗәсенә таләпләр; курсның укыту-методик тәэмин ителеше өчен әдәбият исемлеге.

Әдәбият һәр яктан үскән, рухи яктан бай, әхлакый идеаллары һәм эстетик таләпләре булган камил шәхес тәрбияләүдә әһәмиятле урын алып тора. Башлангыч белем бирү системасындагы соңгы баскычларында татар әдәбияты курсы сәнгатьне тормыш белән бәйләп өйрәнүне, эчтәлек белән форма берлеге, тарихилык, традиция һәм новаторлык, тарихи-культурологик мәгълүматларны аңлау, әхлакый-эстетик күзаллау булдыру, әдәбият теориясе һәм тарихы буенча төшенчәләрне үзләштерү, әдәби әсәрне бәяләү күнекмәләрен формалаштыру, әдәби телнең сәнгатьлелек чаралары белән танышуны үз эченә ала.

Федераль дәүләт стандартларына нигезләнеп төзелгән татар әдәбияты дәреслекләре барлык фәннәрне өйрәнү барышындагы фундаменталь төшкә (фундаментальное ядрога), универсаль уку гамәлләренә нигезләнә, укучыларның яшь һәм әдәби үсеш дәрәҗәсен исәпкә ала. Укыту һәм

тәрбиянең гомуми нәтиҗәләре иҗтимагый, шәхси, танып-белү һәм коммуникатив үсешне тәэмин итеп, укучыларның белемнәрен, күнекмәләрен үстереп, дөньяны танып белүгә әзерләп, хезмәттәшлеккә, үзлегеннән белем алуга, камиллеккә омтылучы шәхес тәрбияләүгә барып тоташа. Аерым алганда, уку-укытуга системалы-гамәли якын килү нәтиҗәсендә, укучыларның иҗтимагый үсешенә (халыкның рухи кыйммәтләрен аңлаучы, үстерүче Россия гражданины тәрбияләү); шәхси үсешенә (үзлегеннән белем алырга, иҗади сәләте үскән, компетентлы, үзаңы үскән, үзенең гражданлык карашларын ачыктан-ачык белдерүгә сәләтле, үз-үзенә тәнкыйди карашта торган, тормыш авырлыкларына каршы торырлык шәхес тәрбияләү); танып белү эшчәнлеген үстерүгә (фәнни дөнья сурәтен аңлаучы, үзенең танып-белү һәм интеллектуаль эшчәнлеге белән идарә итә ала торган, уку, белем алу чараларын күзаллый торган, репрезентатив, символик, логик, иҗади фикерләү сәләте үскән, рефлексиягә сәләтле укучы тәрбияләү); коммуникатив үсешкә (аралашу компетенциясе үскән, тыңларга, диалогта, гомуми сөйләшүдә катнаша алырлык, туган телен, рус телен, чит телне камил белүенә) басым ясалды. Шул ук гамәлләрне тормышка ашыру барышында, яшүсмерләрнең яшь үзенчәлекләре дә игътибарга алынды.

Күпмилләтле мохиттә гомуми әдәби белем бирү барышында универсаль уку гамәлләре дүрт блокка бүлеп карала. Алар арасында шәхси УУГ - тормышчан, шәхескә юнәлтелгән, һөнәри юнәлештә үз юлын табуга, кешенең эчке потенциалын рациональ файдалана белүенә бәйле блок. Регулятив уку гамәлләре шәхес тәрбияләүдә планлаштырырга өйрәтү, фаразлау, коррекция, бәяләү кебек якларны үзәккә ала.

Танып белү гамәлен алгы планга чыгарган блокта логик, проблеманы кую һәм чишүгә юнәлтелгән, тамга-символик якны иңләгән гомумуку гамәлләренә игътибар ителә. Коммуникатив УУГ кешеләр язмышына битараф булмауны, кешеләргә ярдәмчеллек сыйфатларын тәрбияләүне, иҗтимагый компетентлыкны үз эченә ала.

Укыту предметына характеристика.

Башлангыч мәктәп уку-укыту системасында 3 нче сыйныф әһәмиятле урын алып тора.

Дәреслек ике кисәктән тора. Укучыларның белем-күнекмәләрен бәяләп бару өчен, һәр кисәк тә дүртәр модульгә бүлеп төзелгән. Һәр модуль бөтен кисәкнең өлешләрен хәтерләтә. Модульгә салынган мәгълүмат та, дәреслек үзе дә хронологик нигезгә корыла. Шул ук вакытта модульләр эчендә тематик-хронологик принцип та саклана. Һәр модуль укучыларның әдәби үсеш дәрәҗәсен үстерүне дә, эрудициясен киңәйтүне дә, әдәбиятны сәнгатьнең башка төрләре белән бәйләп баруны да, теоретик төшенчәләрне үзләштерүне дә, сорау-биремнәрне үтәгәндә файдалана алуны да күздә тотып урнаштырылган. Дәреслектә модульләр арасындагы бәйләнешләр сорау-биремнәр һәм контроль тестлар аша гамәлгә куела. Шулай итеп, дәреслекне әдәби- теоретик төшенчәләр сүзлекчәсе, фразеологик сүзлекчә кебек белешмәләр төгәлли.

Федераль дәүләт стандартларына таянып, татар әдәбиятын өйрәнүнең максаты - туган халкының һәм җирле халыкның телен, мәдәниятен, әдәбиятын яхшы белгән, һәрьяктан камил, милли горурлык хисләре үскән шәхес (гражданин) тәрбияләү.

Әлеге максатны тормышка ашыру өчен, түбәндәге бурычлар билгеләнде:

-татар әдәбиятын, аның аеруча күренекле вәкилләре турында беренче күзаллау булдыру;

-әдәби әсәрне тыңлап һәм укып аңлау күнекмәләре булдыру;

  •  текст белән танышу, эчтәлеген сөйләп бирү күнекмәләрен формалаштыру,аны камилләштерә бару;
  •  әдәби текстларны дөрес, тиз һәм тора-бара сәнгатьле итеп укуларына ирешү;

Беренче баскычны тәшкил итүче 3 нче сыйныфта укучы балалар, шул рәвешле, халкыбызның бик бай әдәби мирас үрнәкләре белән таныша башлауның беренче адымнарыннан ук сүз сәнгатебезнең бик тә игелекле, тәэсирле йогынтысында яши, фикерли һәм шул үрнәкләрдә тәрбияләнәләр. Матур әдәбият белем һәм тәрбия бирүдә башка бер фән дә булдыра алмаган мөмкинлекләргә ия. Ул,барыннан да элек, милли үзаң тәрбияли. Бу исә аның үз халкының, туган иленең ихлас вәкиле булып формалашуына, ватанының тугырылыклы улы һәм кызы булып яшәүнең асыл мәгънәсен табигый рәвештә күңел хәзинәсе итеп әверелдерүенә китерә. Югарыда саналган бурычлар шушы олы максатка килүнең эзлекле баскычларын тәшкил итә. Программада тәкъдим ителгән әсәр текстларының күбесе балалар әдәбиятының һәм башка әдәби әсәрләрнеңиң яхшы үрнәкләреннән сайланып, табигать, кешенең табигатькә мөнәсәбәте, аның табигатьне саклаудагы роле, кешеләр арасындагы мөнәсәбәтләр кебек бүгенге заман проблемаларына туры килә. Эчтәлеге 3 нче сыйныф укучыларына якын булган әкиятләр, мәзәкләр, табышмаклар,әйтемнәр укучыларда зирәклек, тапкырлык сыйфатлары тәрбияләүгә өлеш кертә. Программада уку һәм сөйләм үстерү, ятлау өчен әсәрләр,сөйләшү тематикасы кебек бүлекләр бирелгән.

«Рус телендә урта (тулы) гомуми белем бирү мәктәпләре өчен үрнәк программалар» (Казан, Татарстан китап нәшрияты, 2011, 7-12,56-58 б.) һәм дәреслек “Башлангыч белем бирү федераль дәүләт стандарты”ның гомуми нигезләмәләренә туры килә. Анда дәүләт аккредитациясе булган мәгариф учреждениеләрендә бирелә торган башлангыч белемгә карата гомуми таләпләр бәян ителгән, Россия Федерациясенең төрле төбәкләрендә яшәүчеләрнең милли һәм мәдәни ихтыяҗларын күздә тотып төзелгән.

Ул түбәндәгеләрне истә тота:

-башлангыч сыйныф укучыларына башлангыч белемне сыйфатлы итеп алу өчен бердәй шартлар тудыра;

-укучының рухи-әхлакый үсешкә ирешүен һәм тәрбия алуын тәэмин итә;

-күп милләтле Россия халыкларының мәдәниятын сакларга һәм үстерергә ярдәм итә, туган телдә башлангыч белем алуга мөмкинлек тудыра, төрле милләтләрнең рухи кыйммәтләрен үзләштерергәҗирлек булдыра;

-укучының сәләтен һәм сәламәтлеген истә тотып оештырырга тиешле шартлар тудыра.

Укыту предметының укыту планында тоткан урыны 3нче сыйныфта ФДБС ның базис укыту планы буенча әдәби укуга сәгатьләр саны түбәндәгечә каралган: атнага 3 сәгать. Барысы -102 сәгать.

Укытуның предмет, шәхси, метапредмет нәтиҗәләре

Башлангыч белем бирү мәктәбендә әдәбиятны гамәли үзләштерү нәтиҗәсендә укучыларда татар әдәбиятының күп мәдәниятле дөньядагы роле һәм мөһимлеге турында күзаллаулар формалаша. Татар мәдәниятенең укучылар өчен булган катламы белән танышу мәдәнияткә карата ихтирам хисе уята, ягъни укучыларга үз мәдәниятләрен дә тирәнрәк аңларга мөмкинлек бирә, аларда ватанпәрвәрлек хисе уята.

Башлангыч гомуми белем бирү баскычында 3 нче сыйныфында татар әдәбиятына өйрәтүнең программада күрсәтелгән күләмдә предмет нәтиҗәләре түбәндәгеләрдән гыйбарәт:

  •  аңлап һәм дөрес уку. Эчтән уку һәм сәнгатьле укуның башлангыч күнекмәләрен формалаштыру;
  •  текстның нәрсә турында булуын аңлата белү;
  •  укытучы ярдәмендә план төзү һәм шуның буенча текстның эчтәлеген сөйли белү;
  •  башка кеше укыганны тыңлап, эчтәлекне сөйли белү;
  •  әдәби әсәрләрне, сүзләрен дөрес әйтеп, йөгерек уку;
  •  авторның әйтергә теләгән фикерен аңлау, үз мөнәсәбәтен белдерү, өлешләргә бүлә һәм планын төзи белү;
  •  әдәби - теоретик төшенчәләрне рус әдәбият белеме белән тәңгәлләштерү;
  •  татар әдәбиятының дөнья культурасында тоткан урынын аңлау;
  •  8 - 10 татар, рус шагыйрьләре исемнәрен һәм алар язган әсәрләрне белү;
  •  Казан һәм Татарстан төбәгендәге мәдәният учаклары (музей, театр, һ. б.), балалар матбугаты турында белү;
  •  5 мәкаль, 5 әйтемне истә калдыру;
  •  мәкаль белән әйтем, фантастика белән әкият арасындагы аерманы белү;
  •  төрле авторларның 2 - 3 шигырен яттан сөйли белү;
  •  сүзлекләр, энциклопедияләр, Интернет-ресурслардан файдаланып, кирәкле материалны таба белү;
  •  төрле темаларга проект эше яклау;
  •  әдәби әсәргә, тормыш белән бәйләп, үз гамәлләренә бәя бирү Укытуның шәхси нәтиҗәләре

Башлангыч белем бирү баскычын төгәлләгәндә, укучының үзенә һәм үзенең әйләнә-тирәсендәге кешеләргә, тормыштагы яшәеш проблемаларына карата түбәндәге шәхси кыйммәтләре формалашкан булуы күзаллана:

  •  шәхесара һәм мәдәниятара аралашуда татар теленә карата ихтирамлы караш булдыру һәм аны яхшы өйрәнү теләге тудыру;
  •  әхлакый кагыйдәләрдә ориентлашу, аларны үтәүнең мәҗбүрилеген аңлау;
  •  әдәби әсәрләрдәге төрле тормыш ситуацияләренә һәм геройларның гамәлләренә гомумкешелек нормаларыннан чыгып бәя бирү;
  •  “гаилә”, “туган ил”, “мәрхәмәтлелек”, төшенчәләрен кабул итү, “башкаларга карата түземлелек, кайгыртучанлык”, “кеше кадерен белү” кебек хисләр формалашу.

Укытуның метапредмет нәтиҗәләре

Башлангыч белем бирү баскычында татар әдәбиятын укыту, укучыларның фикер йөртү, интеллектуаль һәм иҗади сәләтләрен үстерүгә, шулай ук, реаль тормышта туган проблемаларны хәл итү өчен кирәк булган универсаль уку гамәлләрен (танып белү, регулятив, коммуникатив)формалаштыруга хезмәт итә.

Укучыларда мәгълүмати җәмгыятьтә яшәү һәм эшләү өчен кирәкле күнекмәләр үстерелә. Укучылар текст, күрмә-график рәсемнәр, хәрәкәтле яисә хәрәкәтсез сурәтләр, ягъни төрле коммуникацион технологияләр аша тапшырыла торган мәгълүмати объектлар белән эшләү тәҗрибәсе ала; презентацион материаллар әзерләп, зур булмаган аудитория алдында чыгыш ясарга өйрәнә; укучыларда, компьютер яисә ИКТ нең башка чаралары белән эш иткәндә, сәламәтлеккә зыян китерми торган эш алымнарын куллана алу күнекмәләре формалаша.

Танып белү нәтиҗәләре:

  •  фикерләүне үстерү белән бәйле психик функцияләр: логик фикерләү, сәбәп-нәтиҗә бәйләнешләрен табу, индуктив, дедуктив фикерли белү;
  •  иҗади һәм эзләнү характерындагы проблеманы билгеләү, аларны чишү өчен алгоритм булдыру;
  •  объектларны чагыштыру, классификацияләү өчен уртак билгеләрне билгеләү;
  •  төп мәгълүматны аеру, укылган яки тыңланган мәгълүматның эчтәлегенә бәя бирә белү;
  •  тиешле мәгълүматны табу өчен, энциклопедия, белешмәләр, сүзлекләр, электрон ресурслар куллану.

Регулятив нәтиҗәләр:

  •  уку хезмәтендә үзеңә максат куя, бурычларны билгели белү;
  •  эш тәртибен аңлап, уку эшчәнлеген оештыра, нәтиҗәле эш алымнарын таба белү;
  •  уку эшчәнлеге нәтиҗәләрен контрольгә ала белү;
  •  билгеләгән критерийларга таянып, эш сыйфатына бәя бирә белү;
  •  укудагы уңышларның, уңышсызлыкларның сәбәбен аңлый, анализлый белү;
  •  ихтыяр көче, максатчанлык, активлык кебек сәләтләрне формалаштыру;
  •  дәрескә кирәкле уку-язу әсбапларын әзерли һәм алар белән дөрес эш итә белү;
  •  дәрестә эш урынын мөстәкыйль әзерли белү һәм тәртиптә тоту күнекмәләрен үстерү.

Коммуникатив нәтиҗәләр:

  •  әңгәмәдәшеңнең фикерен тыңлый, аңа туры килерлек җавап бирә белү;
  •  әңгәмәдәш белән аралашу калыбын төзү;
  •  аралаша белү сәләтен үстерү (аралашучанлык, хислелек, эмпатия хисләре);
  •  парларда һәм күмәк эшли белү;
  •  мәгълүматны туплау өчен, күмәк эш башкару;
  •  әңгәмәдәшең белән сөйләшүне башлый, дәвам итә, тәмамлый белү.

Укыту предметының төп эчтәлеге

Укыту предметының эчтәлеге укучыларның яшь үзенчәлекләре буенча кызыксынуларын, аралашу ихтыяҗларын, психо-физиологик мөмкинлекләрен исәпкә алып сайлана; төп универсаль уку гамәлләрен үстерүгә, аларда шәхси кыйммәтләр формалаштыруга хезмәт итә һәм түбәндәгеләрне үз эченә ала.

Дәреслек ике кисәктән тора.

Дәреслекнең беренче кисәге түбәндәге темаларны үз эченә ала:

  1.  Сау бул, җәй, исәнме, мәктәп! (10 сәгать)
  2.  Энҗе чәчтем, энҗе җыям... (9 сәгать)
  3.  Алтын сукмак буйлап көз атлый. (7 сәгать)
  4.  Туган ягым - алтын бишек. (6 сәгать)
  5.  Кырга ак кардан юрган ябылган... (8 сәгать)
  6.  Әйдәгез, өйдә укыйбыз!

Дәреслекнең икенче кисәге түбәндәге темаларны үз эченә ала:

  1.  Әдәпле кешеләр була... (8 сәгать)
  2.  Гаиләдә туганлык хисләре. (8 сәгать)
  3.  Яз бизәкләре. (4 сәгать)
  4.  Без - әкият дуслары. (9 сәгать)
  5.  Сәламәт тәндә - сәламәт акыл (3 сәгать)
  6.  Чәчәкле җәй. (8 сәгать)
  7. Сыйныфтан тыш уку.(5 сәгать)
  8. Бәйләнешле сөйләм телен үстерү.(17 сәгать)

Ятлау өчен шигырьлэр:

  • Г.Морат “Туган тел”
  • Ф.Яруллин “Көзге табын”
  •  Р. Миннуллин “Чыршы әйләнәсендә”
  • М.Шабаев “Идел суы”
  • В.Хәйруллина “Табын кагыйдәләре”
  • Э.Хәсәнов “Сез ни әйтерсез икән?”
  • В.Хәйруллина “Яз килә”
  • Й.Шәрапова “Татарстан - спорт иле”
  • Х.Хәликов “Хәрәкәттэә- бәрәкәт”

Базар икътисадының бүгенге таләпләре һәм мәгълүмати җәмгыятьнең тиз темплар белән формалашуы мәгариф системасы алдына яшь буынга белем бирү максатын һәм бурычларын, форма һәм эчтәлеген тамырыннан үзгәртү мәсьәләсен куйды. Мәгариф системасындагы яңалыкларны гамәлгә ашыруда төп көч вазифасын үтәү өчен икенче буын дәүләт стандартлары төзелә.

Икенче буын стандартларының нигезен яңа төр мөнәсәбәтләр тәшкил итә: бүген укучының билгеле бер белем дәрәҗәсенә ия булуын дәүләт кенә түгел, ә бәлки укучы, аның әти-әнисе дә дәүләттән билгеле бер күләмдә сыйфатлы белем бирүен таләп итү хокукына ия.

Ә хәзер башлангыч мәктәп өчен төзелгән яңа стандартларның төп характеристикасы белән танышып узыйк. Икенче буын стандартлары шәхес үсешен тәэмин итү, укытуга үз эшеңне төптән белеп якын килү бурычын куя. Башкача әйткәндә, мәгариф системасы баланы белемле итү хакында гына түгел, аңа күнекмәләр бирү, аны эшкә өйрәтү турында да кайгырта.

Яңа стандартларның тагын бер ягын ассызыклап үтәргә кирәк: аларда укучыга һәм укытучыга гына түгел, ә бәлки барлык дәрәҗәдәге мәгариф системасына (федераль, төбәк, район мәгариф системасына, мәктәпкә) билгеле бер җитди таләпләр куела. Таләпләрнең өч төркеме билгеләнгән: 1) базис укыту планының төзелешенә һәм эчтәлегенә; 2) аны үзләштерү нәтиҗәләренә; 3) укыту программаларын гамәлгә ашыру шартларына таләпләр.

Төп укыту программаларын үзләштерү нәтиҗәләренә таләпләр — һәр укучының гыйлем туплауда ирешкән казанышларын шәхси бәяләү критерийлары ул. Шул нигездә укучының танып-белү, универсал белем туплау (операциональ) эшчәнлегеннән, мәгариф системасының барлык дәрәҗәләрендә (республика, төбәк, аерым мәгариф учреждениеләрендә) эшчәнлекнең нәтиҗәлелеген интеграль бәяләүдән гыйбарәт. Нәтиҗәләргә таләпләр — гомуми белем программаларының барлык төрләренең состав өлеше. Алар шәхси, эшчәнлекнең гомумиләштерелгән ысуллары (метапредмет) һәм фәнне өйрәнү нәтиҗәләрен үз эченә ала.

Метапредмет нәтиҗәләренә стандартларда универсал уку эшчәнлеге дип билгеләнгән гомумиләштерелгән эшчәнлек ысуллары кертелә. Алар, уку-укыту кысаларында гына куллану белән бергә, кеше эшчәнлегенең төрле өлкәләрендә танып-белү яки гамәли мәсьәләләрне хәл иткәндә файдаланылырга мөмкин.

Яңа стандартта укыту күнекмәләре ике зур блокка — универсал блокка һәм фән блогына бүленгән. Универсал уку эшчәнлеге термины педагогикада бүген кулланыла торган гомуми уку күнекмәләрен, гомуми танып-белү, фәнне өстәмә өйрәнү эшчәнлеген алыштыра.

Яңа стандартларны төзүчеләр аларны дүрт блокка —шәхси, регулятив, танып-белү һәм коммуникатив блокка берләштергән.

Шәхси эшчәнлек баланың тормыш кыйммәтләрен, әхлакый һәм мораль нормаларны аңлавын һәм кабул итүен, аның әйләнә- тирәсендәге барлык нәрсәгә шәхси карашы формалашуны аңлауга юнәлтелгән.

Регулятив эшчәнлек танып-белү процессы белән идарә итәргә булыша. Алар гыйлем туплау мәсьәләсен кабул итү күнекмәсен, билгеле бер эшчәнлекне оештыруны планлаштыру, тикшерү, үзгәрешләр кертүне, үтәлгән эшнең уңышлылыгына бәя бирүне үз эченә ала.

Танып-белү эшчәнлеге тиешле мәгълүматны эзләү һәм анализлауны, хәл итү ысулларын һәм алымнарын модельләштерүне һәм куллануны тәэмин итә.

Коммуникатив эшчәнлек хезмәттәшлекне оештыруга һәм гамәлгә ашыруга юнәлтелгән. Ул партнерны тыңлый һәм аңлый белүдән, мәгълүматны тулы һәм төгәл кабул итә һәм тапшыра, үзеңнең эш-хәрәкәтеңне партнер эш-хәрәкәте белән чагыштыра белүне үз эченә ала.

Укучының белем дәрәҗәсенә таләпләр

Яңа стандарт куйган таләпләр.

  1. Татар теленең төп фонетик үзенчәлекләрен, татар теленә хас булган фонемаларның дөрес әйтелешен гамәли үзләштерү.
  2. Татар телендә сүз басымын дөрес куя белү.
  3.  ТЫҢЛАП АҢЛАУ эшчәнлегендә текстның төп эчтәлеген аңлап укытучының сорауларына җавап бирү, бирелгән җөмләләр арасында эчтәлеккә туры килгәнен табып әйтү.
  4.  ДИАЛОГИК СӨЙЛӘМдә орфоэпик, лексик-грамматик нормаларны саклап, текстның төп эчтәлеге буенча әңгәмә кору, бирелгән диалогка охшаш диалог төзи белү.
  5.  МОНОЛОГИК СӨЙЛӘМдә сюжетлы рәсемнәр буенча хикәя төзеп сөйләү.
  6. УКУ. Текстларны сәнгатьле, аңлап уку һәм сәнгатьле аңлап укуга үзлегеңнән әзерләнү.

Г омумбелем күнекмәләрен бәяләүнең критерийлары һәм нормалары

Укучыларның белем һәм күнекмәләре тикшерү эшен системалы үткәрү максатыннан, чирек башындагы агымдагы, тематик, йомгаклау характерындагы тикшерү эшләре үткәрелә.

Программада әйтелгәнча, укучыларның тыңлап аңлау, сөйләү, уку, язу һәм язма сөйләм күнекмәләрен үстерү, яъни коммуникатив компетенцияләрен формалаштыру, һәм шулай укучыларның татар теленең фонетик, лексик, грамматик нигезләрен гамәли үзләштерүе- төп максат итеп куела.Тикшерү эшләренең төрләре шушы максатлардан чыгып сайлана.

Тыңлап аңлау күнекмәләрен тикшерү өчен биремнәр: тыңланган текстның эчтәлеге буенча сорауларга телдән җавап бирү; бирелгән җөмләләр арасыннан эчтәлеккә туры килгәне сайлап алу һ.б. Диалогик сөйләм күнекмәләрен тикшерү өчен биремнәр: рәсемнәргә карата сорау кую; куелган сорауларга җавап бирү; Монологик сөйләм буенча: предметны,(табигатьне, кешеләрне һ.б.)тасвирлау; лексик тема буенча кечкенә хикәя төзү; укылган текстның эчтәлеген сөйләү; Уку күнекмәләре буенча: татар алфавиты хәрефләрен таный белү һәм алар белән белдергән авазларның әйтелешен гамәли үзләштерү; таләп ителгән текстны сәнгатьле итеп, тиешле тизлектә кычкырып уку; текстны аңлап, эчтән уку; текст буенча куелган сорауларга җавап бирү; Язу һәм язма сөйләм күнекмәләрен тикшерү өчен биремнәр: аерым сүзләрне, җөмләләрне, бәйләнешле текстны үзгәрешсез күчереп язу; әйтелеше белән язылышы арасында аерма булмаган сүзләрне ишетеп язу; җөмләне баш хәре белән башлап, ахырында нокта, өндәү яки сорау билгесе куеп язу.

Укучыларның 1 минутка уку тизлеге түбәндәгечә бәяләнә:

Сыйныфлар

"5"

"4"

"3"

"2"

I

10

II

40-50

40-50

30-40

>25-35

III

60-75

55-70

50-65

45-50

IV

85-95

80-90

75-85

70

3 нче сыйныф ахырына укучы:

  •  тексттагы вакыйга яки төп персонаж буенча аңа исем таба белергә;
  •  укытучының соравына тексттагы вакыйга яки эпизод белән җавап бирә белергә;
  •  текстның төп фикерен үзе билгели алырга;
  •  берничә текстны темасы буенча берләштерә белергә;
  •  укылган бүлеккә план төзи белергә тиеш.

Укытуны материаль-техник һэм мәгълүмати яктан тээмин итү.

Әдәби укуны өйрәткәндә, түбәндәге материаль-техник чаралардан файдаланыла:

  • күрсәтмә әсбаплар;
  • белешмә материаллар;
  • аудио һэм видео әсбаплар;
  • мультимедиа укыту программалары;
  • компьютер программалары; интерактив программалар; татар сайтлары; (Ье1ет.т; 1а1ап1е.ог§.сот)

Укуны бәяләү.

3НЧЕ СЫЙНЫФ ӨЧЕН ӘДӘБИ УКУДАН КАЛЕНДАРЬ-ТЕМАТИК ПЛАН (сәгатьләр күләме атнага Зсәгать исәбеннән, елга - 102 сәгать)

№

Дәрес темасы.

Сәг

сан

ы

Көтелгән  нәтиҗәләр

Укучылар эшчәнлеге

Үтәлү вакыты

метапредмет

предмет

шәхеси

План

Факт

1 чирек - 27сәг. Сау бул, җәй, исәнме мәктәп.

10+3

1

Б.С.Ү.Сау

бул,җәй,исәнме

мәктәп.

1

Сорау кую, аларга җавап бирү, аралашу-сөйләм эшчәнлеген формалаштыра белү.

Үз фикереңне кыскача итеп әйтеп бирү.

Табигатьтәге көзге үзгәрешләрне күрә белү

Бәйләнешле сөйләм күнекмәләрен үстерү. Сораулар,биремнәр ярдәмендә эчтәлекне аңлау.

2

Р.Вәлиев “Сау бул,җәй”

1

Укыганны гомумиләштерә, нәтиҗә ясый, иң мөһим

мәгълүматны аерып ала белү

Укылган әсәрләрне истә калдыру

Табигать матурлыгын күрергә өйрәтү, экологик тәрбия бирү

Әсәрнең эчтәлеге белән таныштыру,уку, сораулар,

биремнәр ярдәмендә эчтәлекне аңлау.

3

М.Гафури “Балалар эше”

1

Мөстәкыйль фикер йөртү

күнекмәләрен

үстерү.

Әсәрне уку, сөйләм телен үстерү.

Китап укуга кызыксыну уяту

М.Гафуриның тормышы турында кыскача мәгълүмат бирү, әсәрләренең эчтәлеге белән таныштыру.

4

М.Гафури “Балалар һәм китап”

1

Уңай һәм тискәре

сыйфатларны

билгели

алу, чагыштырып нәтиҗә ясый белү.

Шигырь белән эш,сорауларга җаваплар

Белемнең, акылның тормышта төп рольне уйнавына төшенд ерү

М.Гафуриның тормышы турында кыскача мәгълүмат бирү, әсәрләренең эчтәлеге белән таныштыру.

5

В.Нуриев “Китап ”

1

Тексттан кирәкле мәгълүматны аерып алу

Шигырь белән эш,сорауларга җаваплар

Белемнең, акылның тормышта төп рольне уйнавына төшенд ерү

Әсәрне аңлап уку. Төп фикерне табарга өйрәтү.

6

Б.с.ү.”Минем яраткан китабым”

1

Укыганны гомумиләштерә, нәтиҗә ясый, иң мөһим

мәгълүматны аерып ала белү.

Бәйләнешле

сөйләм

күнекмәләрен

үстерү

Татар телен өйрәнүгә кызыксыну булдыру

Укыганны гомумиләштерә, нәтиҗә ясый, иң мөһим мәгълүматны аерып ала белү.

7

Г.Тукай “Кызыклы шәкерт”

Аңлап укый белү

Шигырьне сәнгатьле итеп рольләргә бүлеп уку,эчтәлеген сөйләү

Шигырь укуга кызыксыну тәрбияләү

Г.Тукай иҗаты турында төшенчә.

8

Х.Халиков”Былбыл

сайратам”

1

Төп фикерне табарга өйрәтү.

Укылган текстның эчтәлеге буенча сорауларга җавап бирә белү.

Туган телгә мәхәббәт тәрбияләү

Текстны уку,сүзлек эше, сорауларга җавап бирү.

9

Г.Морат “Туган

??

тел

1

Парларда һәм күмәк эшли белү

Сәнгатьле уку, мөстәкыйль фикер йөртү

“Туган тел” төшенчәсен кабул итү, аның кадерен белү

Әңгәмә,сорауларга җавап бирү.

10

Б.с.ү.

И.В.Рафиков.

”Әй,туган

тел!”картинасы.

1

Тасвирлау һәм хикәяләү элементларын кертеп, лексик тема буенча эзлекле сөйли белү

Рәссам И.В.Рафиков картинасы турында белү, сөйләм телен үстерү

Туган телгә ихтирам тәрбияләү.

Рәсем буенча сөйләшү,биремнәр эшләү.

11

Р.Г ыйззәтуллин ”Кечкенә Ринат”

1

Геройларга бәяләмә бирү,чагыштыру.

Укылган текстның эчтәлеген кыскача сөйли белү.

Кешеләргә бәхет яки хурлык китерүче сәбәпләрне ачыклау

Укытучы сүзе, сүзлек өстендә эш.

12

К.Насыйри “Акыллы һәм яхшы холыклы”.Уку тизлеген тикшерү.

1

Аралаша белү сәләтен үстерү

Кеше холкы төшенчәсен аңлау

Әдәби сөйләмнең көндәлек аралашуда әһәмиятен аңлау

Кешедәге уңай һәм тискәре сыйфатлар турында. төшенчә, мөстәк. фикер йөртү сәләтен үстерү.Әкиятнең эчтәлегенә төшендерү. Геройларга бәяләмә бирү.

13

“Исәнме

мәктәп”темасын

йомгаклау.

1

Уку хезмәтенә бәя бирә белү

Сөйләм үстерү, сәнгатьле уку күнекмәләрен булдыру

Ана телен үзләштерү теләге булдыру

Үткән темалар буенча сөйләшү.

Энҗе чәчтем,энҗе җыям.

9+2

14

Табышмак- зиһен ачкычы.

1

Халык авыз иҗатын тарих белән бәйләп өйрәнү.

Халык авыз иҗатын гомуми күзаллау.

Халык авыз иҗаты әсәрләре белән кызыксыну.

Татар халык авыз иҗаты турында төшенчә.

15

БСҮ. Проект

”Табышмаклар

илендә”

Төрле халыкларның фольклор үрнәкләрен чагыштырып карау

Халык авыз иҗатын гомуми күзаллау.

Халык авыз иҗатының сөйләмне баету мөмкинлеген аңлау

Әңгәмә, сорауларга җавап бирү.

16

Н.Исәнбәт.

Мәкальләр.

1

Телләргә

кызыксыну тудыру

Мәкальләр белән

танышу.

Бәйләнешле

сөйләм

күнекмәләре

Балаларда кешелеклелек, намуслылык, гаделлек сыйфатларына карата хөрмәт тәрбияләү

Н.Исәнбәт иҗаты турында төшенчә. Мәкальләр белән таныштыру.

17

Әкият-табышмак.

“Бүре,кәҗә,кәбестә.

1

Парлап һәм кушма эшләү

Әкиятне сәнгатьле уку, бәйләнешле сөйләм күнекмәләре булдыру

Әкият укуга кызыксыну тәрбияләү

Эчтәлек белән таныштыру. Әңгәмә, сорауларга җавап бирү.

18

Татар халык әкияте.”Кем җиңүче?”

1

Үзләштерелгән күнекмәләргә үз мөнәсәбәтен белдерү

Туганлык хисе,юл куя белү турында сөйләшү

Әкият укуга кызыксыну тәрбияләү

Уку, эчтәлеге буенча фикер алышу.

19

С.Т.У. Г.Тукай

“Шүрәле”

1

Үрнәк буенча эшләү ,эчтәлеген ачып бирә белү.

Комсыз,саран

булмаска

кирәклеген

төшендерү.

Әкият укуга кызыксыну тәрбияләү

Әңгәмә, әкият буенча фикер алышу.Уку, рәсемнәр буенча эчтәлеген сөйләү, фикерне ачу.

20

“Үзеңне тикшер”

1

Уку хезмәтенә бәя бирә белү

Сөйләм телен үстерү

Ана телен үзләштерү теләге булдыру

Үткән темалар буенча

Кабатлау.

сөйләшү.

21

Мәсәлләр.

К.Насыйри “Комсыз

??

эт”

1

Төрле

чыганаклардан кирәкле мәгълүмат таба белү.

Мәсәл жанры турында белемне ныгыту.

Туган телеңә мәхәббәт тәрбияләү.

Мәсәл жанры турында төшенчә, эчтәлеген аңлату.

22

Г.Тукай “Умарта корты вә чебеннәр”

1

Автор әйтергә теләгән төп фикерне таба, аны тормыш белән бәйли белү.

Укылган текстның эчтәлеге буенча сорауларга җавап бирә белү.

Уңганлык,тырышлык турында аңлау, сөйләм телен үстерү

Сүзлек өстендә эш, уку, мәсәлдән мәкальләр табу.

23

Мәсәл. Г.Тукай ”Әтәч белән күке.”

1

Уңай һәм тискәре сыйфатларны билгели алу, чагыштырып нәтиҗә ясый белү.

Г.Тукай әсәрләрен уку һәм истә калдыру.

Балаларда

кешелеклелек,

намуслылык,

гаделлек

сыйфатларына

карата хөрмәт

тәрбияләү

Сүзлек өстендә эш, уку, мәсәлдән мәкальләр табу.

24

“Энҗе чәчтем...” бүлеген йомгаклау.

1

Өйрәнгәннәрне гомумиләштерә, нәтиҗә ясый белү

Әдәби әсәрләрне аңлап истә калдыру

Әдәбият белән кызыксындыру, тормыш белән бәйләнеше аңлау.

Хикәя төзү, диалогик сөйләм күнекмәләрен үстерү.

Алтын сукмак буйлап көз атлый.

7+3

25

Б.С.Ү.”Көзге

бизәкләр”

1

Әдәби уку дәресен экология предметы белән бәйләү

Көз фасылының

характерлы

билгеләре

Табигатькә мәхәббәт тәрбияләү

Әңгәмә,сорауларга җавап бирү. Хикәя төзү, диалогик сөйләм күнекмәләрен үстерү.

26

И.Солтан ”Көз”

1

Аралаша белү сәләтен үстерү

Көзге

табигатьтәге үзгәрешләрне күзәтергә өйрәнү

Табигатькә мәхәббәт тәрбияләү

Әңгәмә, рәсемнәрне күзәтү.

27

Д.Гайнетдинова ”Көзге урман”

1

Укылган мәгълүматның эчтәлегенә бәя бирә белү

Әдәби әсәрне өйрәнү, аңлап укуга ирешү.

Җәнлекләрне саклау хисе тәрбияләү

Уку, эчтәлеген аңлау, сүзтезмәләр төзү.

2 чирек - 21с.

28

Ф .Яруллин”Көзге табын”

1

Әдәби әсәрне ишетеп кабул итү.

Сорауга җавап бирү, мөстәкыйль фикер йөртү

Туган якка карата ярату хисе тәрбияләү

Көзге уңыш,көз турында сөйләм төзү.

29

Б.С.Ү. Х.Г.Якупов

”Сиреньле

натюрморт”

1

Рәсем буеча җөмләләр, сораулар төзү

Бәйләнешле сөйләм культурасын үстерү, хикәя төзү

Урман агачлары белән кызыксындыру

Көз турында төшенчә. Сорауларга җавап эзләү, ишетеп аңлау.

30

И.Туктар ”Урман букеты” . Уку тизлеген тикшерү

1

Табигать күренешләрен тасвирлый белү.

Сүзлек өстендә эш, көзге имәннең рәсемен ясау

Урман агачлары белән кызыксындыру

Әңгәмә,сәнгатьле уку,үз фикереңне әйтә белергә өйрәнү

31

Н.Сладков”Алтын

көз”

1

Әдәби уку дәресен экология предметы белән бәйләү

Әдәби әсәрне өйрәнү, аңлап укуга ирешү.

Табигатькә мәхәббәт тәрбияләү

Күзәтү, сорауларга җавап бирү, хикәянең эчтәлеген сөйләү.

32

Б.С.Ү. И.Левитан “Урман

күле”картинасы.

1

Рәсем сәнгате белән әдәбият бәйләнеше.

Рәсем буенча хикәя төзү, көзге табигатьне күрә белергә өйрәнү.

Табигать матурлыгын күрергә өйрәтү, экологик тәрбия бирү

Картина буенча бәйләнешле сөйләм телен үстерү,нәтиҗәләр чыгару,анализ ясау.

М.Гафури ”Хушыгыз, кыр

1

Аңлап укый белү

Җылы якка китүче һәм бездә

Әдәби укуга уңай

Әңгәмә, рәсемнәрне күзәтү. Күчмә кошларны

33

казлары.”

кышлаучы кошлар турында сөйләү

мөнәсәбәт тәрбияләү

танып белү.

34

М.Җәлил”Уңыш

бәйрәме”.Бүлекне

йомгаклау.

1

Текстның эчтәлеген аңлап, үз фикереңне әйтә белү.

Көзге бакча эшләре урында сөйли белү

Эшкә хөрмәт тәрбияләү

Уку, сорауларга җавап бирү,табышмаклар уйлау.

Туган ягым-алтын бишек.

6+1

35

Б.Рәхмәт “Алтын безнең җир”

1

Аңлап укый белү

Ватан турында төшенчә, туган илебез турында тулырак белү

Ватанны ярату хисе тәрбияләү

Туган ил төшенчәсе. Укытучы сүзе, уку, рәсемнәрне күзәтү.

36

Р.Вәлиева”Иң матур җир.”

1

Аңлап укый белү. Төп фикер, сәнгатьле уку.

Нәрсә соң ул туган як?Туган як турында сөйли белү

Татарстан

Республикасы, аның казанышлары белән горурлану хисләре тәрбияләү.

Текст өстендә эш, биремнәрне үтәү.

37

С .Әхмәтҗанова

”Казаным-

башкалам”

1

Укыган буенча кирәкле мәгълүматны аерып ала белү.

Казаныбыз - башкалабыз турында тулырак белү

Ватанны ярату хисе тәрбияләү

Туган як, туган ил төшенчәләрен аңлап, шигырьне сәнгатьле уку өстендә эшләү, әңгәмә, сорауларга җавап бирү.

38

Л.Лерон “Татар баласы”

1

Кирәкле

мәгълүматны аерып алып,чагыштырып нәтиҗә ясый белү.

Шигырьне сәнгатьле итеп уку.

Һәр кешенең үз язмышы үз кулында икәнен әдәби әсәрләр мисалында аңлау

Сәнгатьле уку өстендә эшләү, әңгәмә, сорауларга җавап бирү.

39

Г.Бәширов ”Нинди ул Татарстан?”

1

Аралаша белү сәләтен үстерү

Туган җирне ярату һәм аны саклау турында сөйли белү

Туган җирне ярату хисе тәрбияләү

Табигатьне саклау турында төшенчә. Бәйләнешле сөйләм төзү күнекмәләрен үстерү

40

М.Шабаев ”Идел суы”

1

Аңлап укый белү

Идел суын табигать белән чагыштыру, аларның матурлыгы турында сөйләү

Табигать белән кызыксыну хисе тәрбияләү

Текст өстендә эш, биремнәрне үтәү.Туган ил төшенчәсе.

41

БСҮ.”Туган ягым- алтын

бишек.”бүлеген

йомгаклау

1

Уку хезмәтенә бәя бирә белү

Сөйләм үстерү, сәнгатьле уку күнекмәләрен булдыру

Ана телен үзләштерү теләге булдыру

Үткән темалар буенча сөйләшү.

Кырга ак кардан юрган ябылган...

8+3

42

Ф.Хөсни “Беренче кар”

1

Табигатькә карата күзәтүчәнлек тәрбияләү, һава торышының үзгәрешен аңлау.

Кышкы табигать бизәкләре турында төшенчә, кыш ел фасылына характеристика бирә белү.

Табигать белән кызыксыну хисе тәрбияләү

Әңгәмә, сорауларга җавап бирү, рәсемнәр күзәтү.

43

Б.С.Ү.

А.А.Пластов ”Беренче кар”

1

Күзәтү ясап,нәтиҗә ясый белү

Кышкы табигать бизәкләре турында сөйли белү

Кышкы табигатькә кызыксыну уяту

Рәсем буенча хикәя төзү, табигатьне күрә белергә өйрәнү.

аңламадылар”

балаларда

күзәтүчәнлелек

тәрбияләү.

сыйфатлар

турында

күнекмәләрне

формалаштыру

урыныңны, һөнәреңне, аңа ирешү юлларын табарга омтылыш тәрбияләү.

эчтәлеген сөйләү.

56

З.Әхмәрова”Шулай да булгалый”

1

Мөстәкыйль фикер йөртү күнекмәләре.

Сәнгатьле уку

күнекмәләре

үстерү.

Кешеләргә карата шәфкатьлелек, хөрмәт хисләрен үстерү.

Хикәянең төп фикерен аңлату.

26.01

57

Ә .Баян”Яхшылык кире кайта”

1

Парлап һәм күмәк эшләү

Кешегә хас

сыйфатлар

турында

күнекмәләрне

формалаштыру

Укучыларда әдәби укуны тирәнтен өйрәнү теләген үстерү

Текст эчтәлеге белән таныштыру.

28.01

58

Н.Каштанов ”Йөнтәс песи баласы”

1

Сөйләм телен үстерү

Уку хезмәтенә бәя бирә белү

Ана телен үзләштерү теләге булдыру

Уку, план буенча эчтәлеген сөйләү.

1.02

59

Р.Вәлиева”Яңа

көрәк”

1

Хикәянең төп фикерен аңлату

Эпитет

төшенчәсен искә төшерү

Хайваннарга карата шәфкатьлелек, хөрмәт хисләрен үстерү.

Әсәрнең эчтәлеге белән танышу.

2.02

60

Р. Гыйззәтуллин ”Көтелмәгән сорау”

1

Укылган әсәрне бүгенге көн, көндәлек тормыш белән бәйләнештә күзаллый белү.

Язучы әйтергә теләгән фикерне табу.

Әхлак тәрбиясе бирү.

План буенча эчтәлеген сөйләү.Хикәянең төп фикерен аңлату

4.02

61

В.Хәйруллина

”Табын

кагыйдәләре”

1

Сыйныфташ белән аралаша белү күнекмәләрен формалаштыру

Ашаганда нинди кагыйдәләрне белергә кирәк? турында сөйләшү

Укучыда әдәби укуга үз мөнәсәбәтен белдерү күнекмәсен булдыру

Аңлап укуга ирешү. презентация ясау, карау, әсәрне тыңлап аңлау, сәнгатьле уку,

8.02

55

А .Әхмәт”Малайлар

1

Игътибарны үстерү,

Кешегә хас

Тормышта үз

Уку, план буенча

25.01

44

В.Бианки ”Куян,көртлек һәм кыш бабай”

1

Укытучының күрсәтмәләрен үти белү, төп фикерне таба белү

Кышын кошлар һәм җәнлекләр. Аларга ярдәм итү, саклау турында сөйли белү

Әдәби укуга кызыксыну уяту

Әкият жанры турында төшенчә, эчтәлеген аңлату.

45

Г.Тукай ”Җир йокысы”

1

Мөстәкыйль фикер йөртү күнекмәсе, текстның эчтәлеген аңлап, үз фикереңне әйтә белү.

Кышкы табигать бизәкләре турында сөйли белү

Кышкы табигатькә кызыксыну уяту

Эчтәлек белән таныштыру. Сәнгатьле уку, анализлау,нәтиҗәләр чыгару.

46

А.Әхмәт”Кышкы

матурлык”

1

Кирәкле мәгълүматны аерып алып, чагыштырып нәтиҗә ясый белү

Сынландыру,

чагыштыру

төшенчәләрен

ныгыту.Эпитет

турында белешмә

бирү.

Табигать белән кызыксыну хисе тәрбияләү

Уку, сорауларга җавап бирү, рәсем буенча сөйләшү.

47

Г.Лотфи”Песнәк белән Әнисә”

1

Мөстәкыйль фикер йөртү

күнекмәләрен

формалаштыру.

Кышын кошлар һәм җәнлекләр. Аларга ярдәм итү,саклау турында сөйли белү

Әдәби укуга кызыксыну уяту

Кышлаучы кошлар турында мәгълүмат бирү, әсәрнең эчтәлеге белән танышу.

48

Ә.Ерикәй”Кыш”

1

Мөстәкыйль фикер йөртү

күнекмәләрен

формалаштыру.

Укылган текстның эчтәлеге буенча фикер алышуда катнашу.

Әсәрнең эчтәлеге белән танышу.

III чирек - 30с.

49

С.Т.У. Мөҗәһит Әхмәтҗанов “Карга

1

Сөйләм телен үстерү

Уку хезмәтенә бәя  бирү

Ана телен үзләштерү

Сөйләм оештыру Сүзлек белән эш, парлап  эш

һәрчак матур гадәтле” бүлеген йомгаклау.

күнекмәләрен

булдыру.

киңәйтеп аңлау

өйрәнү теләген үстерү

Гаиләдә туганлык хисләре.

8+2

63

Ә.Бикчәнтәева“Әти ем белән бергә”

1

Мөстәкыйль фикер йөртү,бер-бер артлы нәтиҗәләр ясау күнекмәсе булдыру

Әти-әниләрнең кадерен белү турында сөйли белү

Әхлак тәрбиясе бирү, сәламәт яшәү рәвеше турында мәгълүмат бирү

План төзү, бирелгән темага хикәя уйлау.

64

Р.Вәлиева ”Туган көндә”

1

Аңлап укый белү

Гаиләдә зурларны хөрмәтләү, булышу, һөнәргә өйрәнү

Ана телен үзләштерү теләге булдыру

Сүзлек өстендә эш, эчтәлек буенча фикер алышу.

65

Ә.Хәсәнов ”Сез ни әйтерсез икән?”

1

Мөстәкыйль нәтиҗә ясау күнекмәсе булдыру

Бирелгән текст буенча план төзи белү.

Укучыларда әдәби укуны тирәнтен өйрәнү теләген үстерү

Эчтәлек белән танышу.

66

А.Алиш ”Утлы йомырка”

1

Яхшылык һәм яманлык төшенчәләрен аңлату.

Геройларның портретын, холкын, эш- гамәлләрен ачу

Тормышта урыныңны табуга дөрес караш тәрбияләү

Хикәяне сәнгатьле уку, рәсем өстендә эш, сүзлек эше

67

Дәрдемәнд

”Богъдай”

1

Аңлап укый белү

Тотрыклы сүзтезмәләр өстендә эш.

Ана телен үзләштерү теләге булдыру

Әсәрнең эчтәлеге белән танышу. Сүзлек белән эш, парлап сөйләшү, мөстәкыйль укып, төп мәгълүматны аңлау.

68

Р.Батулла

1

Уку мәсьәләсе

Туганнар

Әдәби укуга уңай

Эчтәлек белән

“Карурманга бара Мөбәрәк”

чишү юлларын эзләү күнекмәсе формалаштыру

арасында татулык булдыру урында сөйләү

мөнәсәбәт тәрбияләү

таныштыру, план төзү

69

С.Т.У. Х.Халиков “Рәхим итегез”

1

Әдәби әсәрне өйрәнү аңлап укый белү

Сәнгатьле уку

күнекмәләре

үстерү.

Әдәби укуга уңай мөнәсәбәт тәрбияләү

Әсәрнең эчтәлеге белән танышу.

Әңгәмә,сәнгатьле уку.Үз фикереңне әйтә белергә өйрәнү.

70

Ф .Яруллинның “Кояштагы тап” әсәрендә ана һәм бала мөнәсәбәте

1

Җаваплылык хисләре, һәр эшне ахырына кадәр җиткерә белү теләге тәрбияләү

Ф.Яруллин турында белешмә бирү,”Кояштагы тап” хикәясен уку.

Әниләргә карата шәфкатьлелек, хөрмәт хисләрен үстерү.

Ана һәм бала мөнәсәбәт, әсәрнең төп фикерен табу.

71

М.Җәлил”Себерке

әкияте”

1

Сөйләм үстерү, сәнгатьле уку күнекмәләрен булдыру.

Әдәплелек төшенчәсен киңәйтеп аңлау

Укучыларда әдәби укуны тирәнтен өйрәнү теләген үстерү

Табигатькә ярдәм итү турында әңгәмә.

72

Б.С.Ү. ”Гаиләдә туганлык хисләре.” бүлеген йомгаклау.

1

Сөйләм үстерү, сәнгатьле уку күнекмәләрен булдыру.

Укылган

әсәрләрне

чагыштыру,

дәлилләү.

Гаиләдә туганлык хисләренә сакчыл караш тәрбияләү.

Үткән темалар буенча сөйләшү.

Яз бизәкләре.

4+2

73

Ш.Галиев “Җиргә язны кем китерә”

1

Табигать күренешләрен тасвирлый белү. Кирәкле

мәгълүматны табу күнекмәсе булдыру

Язгы кояштан табигатьнең уянуы турында сөйли белә

Әдәби укуга кызыксыну тәрбияләү

Уку, сорауларга җавап бирү. Эчтәлек белән танышу,әсәрнең төп фикерен аңлату,чылбыр буенча уку.

74

Б.С.Ү. Х.Г.Якупов ”Соңгы кар”

1

Күзәтү ясап,нәтиҗә ясый белү

Яз фасылына характерестика

Язгы табигатькә кызыксыну уяту

Рәсем буенча хикәя төзү, табигатьне күрә белергә

картинасы.

бирү.

өйрәнү.

75

Дәрдемәнд

”Кояшның

нурлары”

1

Парлап һәм күмәк эшләү

Язгы кояштан кошлар дөньясының җанлануы турында сөйләү

Табигать матурлыгын күрергә өйрәтү, экологик тәрбия бирү

Уку, әңгәмә, бирем нәрне үтәү, рәсем ясау. Сәнгатьле уку өстендә эшләү,әңгәмә,сорауларга җавап бирү.

76

В.Хәйруллина ”Яз килә”

1

Уку мәсьәләсен аңлау һәм истә калдыру күнекмәсе булдыру

Язның сайрар кошлары турында сөйли белү, чагыштырмача характеристика бирү

Әдәби сөйләмнең көндәлек аралашуда әһәмиятен аңлау

Яз турында хикәяләр, диалоглар төзү.

77

Б.С.Ү.

Л.Ә.Фәттахов ”Әни күрмәгәндә” картинасы.

1

Күзәтү ясап, нәтиҗә ясый белү

Яз фасылына

характерестика

бирү.

Язгы табигатькә кызыксыну уяту

Рәсем буенча хикәя төзү, табигатьне күрә белергә өйрәнү.

78

Г.Таһирова ”Даниянең тополе” Йомгаклау.

1

Укылганны искә төшереп, гомумиләштерә белү,

командада эшли белү.

Бүлектә өйрәнгән язучы, шагыйрьләр турында иң төп мәгълүматны белү, әсәрләрен хәтердә ныгыту

Хезмәт тәрбиясе бирү.

Әңгәмә, хикәя буенча фикер алышу.

4 чирек - 24с.

Без әкият дуслары

9+2

79

М.Галиев ”Алып кит еракка”

1

Мөстәкыйль нәтиҗә ясау күнекмәсе булдыру

М.Галиев”Алып кит еракка” шигырен уку, анализлау

Белемнең, акылның тормышта төп рольне уйнавына төшендерү.

Әңгәмә, әкият буенча фикер алышу. Эзлекле, сәнгатьле итеп укырга өйрәнү.

80

Татар халык әкияте.”Гөлчәчәк”

1

Уңай һәм тискәре

сыйфатларны

билгели

алу, чагыштырып нәтиҗә ясый белү.

Әкият турында белешмә.Әкият белән танышу

Укучыларда әкиятләргә мәхәббәт тәрбияләү, сөйләм культурасын үстерү

Алган белем һәм күнекмәләрен ныгыту.

81

Удмурт халык әкияте. ”Соңгы бөртек”

1

Әкиятләрнең төп фикерен билгели алу

Әкиятне рольләргә бүлеп

уку

Әкият укуга кызыксыну тәрбияләү

Уку, рәсемнәр буенча эчтәлеген сөйләү.

82

Корея халык әкияте. ”Тату туганнар”

1

Аңлап укый белү

Комсыз,саран

булмаска

кирәклеген

төшендерү

Әкият укуга кызыксыну тәрбияләү

Туганнарга мәхәббәт төшенчәсе, эчтәлеге белән таныштыру.

83

Г.Тукай “Су анасы”

1

Мөстәкыйль фикер йөртү.

Язучылар иҗатына мифик геройларкерүе белән таныштыру.

Аралашу культурасы тәрбияләү, экологик тәрбия

Ана һәм бала мөнәсәбәте, әсәрнең төп фикерен табу.

84

Б.С.Ү.Ф.Әминов ”Су анасы.” картинасы.

1

Күзәтү ясап, нәтиҗә ясый белү

Су анасына

характерестика

бирү.

Укучыларда әкиятләргә мәхәббәт тәрбияләү, сөйләм культурасын үстерү

Рәсем

буенча хикәя төзү, табигатьне күрә белергә өйрәнү.

85

А.Алиш ”Чукмар белән Тукмар”

1

Әкиятләрнең төп фикерен билгели алу

Комсыз,саран

булмаска

кирәклеген

төшендерү

Әкият укуга кызыксыну тәрбияләү

Уку, сорауларга җавап бирү, эчтәлеген сөйләү

86

Х.Халиков

”Мыекмай”

1

Шигъри әсәрне җиңел истә калдыру ысулларын өйрәнү.

Дуслык турында шигырьне уку, сөйләм телен үстерү

Дуслыкның кеше өчен мөһимлеген аңлату

Әсәрнең эчтәлеге белән таныштыру.

87

Проект әзерләү. ”Халык һәм автор

1

Командада эшләргә, проект эше

Сөйләм телен үстерү

Әдәбият белән кызыксындыру,

Эчтәлек буенча фикер алышу, сорауларга

әкиятләре”

башкарырга өйрәнү

тормыш белән бәйләнешен аңлау.

җавап бирү.

88

СТУ. Татар халык әкиятләре.

1

Текстның эчтәлеген аңлап, үз фикереңне әйтә белү.

Әкият турыда теорияне аңлап истә калдыру.

Халык авыз иҗаты белән кызыксыну уяту, әдәплелек тәрбияләү

Эчтәлек буенча фикер алышу, сорауларга җавап бирү.

89

“Без әкиятләр яратабыз” темасы буенча сөйләшү.

1

Халык иҗатының бай мирасын чагыштырып нәтиҗә ясый белү

Халык

иҗатының бай мирасын өйрәнү, әхлак һәм эстетик тәрбия бирү.

Балаларда белемгә омтылыш тәрбияләү.

“Без әкиятләр яратабыз” темасы буенча сөйләшү. Төзү, рәсемнәр ясау

Сәламәт тәндә- сәламәт акыл.

3+1

90

Й.Шәрәпова ”Татарстан- спорт

иле”

1

Төрле яклап үз сәләтләрен үстерүгә омтылыш тәрбияләү

Йөгерек уку

күнекмәсен

үстерү.

Спортның кеше сәламәтлеге өчен мөһимлеген аңлату

Әсәр белән таныштыру.

91

Х.Халиков

”Хәрәкәттә-

бәрәкәт”

1

Сәламәт яшәү рәвеше турында мәгълүмат бирү.

Сәнгатьле уку

күнекмәләре

үстерү.

Әхлак тәрбиясе бирү, сәламәт яшәү рәвеше турында мәгълүмат бирү.

Эчтәлек белән таныштыру,план төзү

92

С .Әхмәтҗанова ”Үрнәк алыйк”

1

Уку хезмәтенә бәя бирә белү

Сөйләм телен үстерү

Спортның кеше сәламәтлеге өчен мөһимлеген аңлату

Сәламәтлек турында сөйләшү.

93

Б.СҮ.Саулык-зур

байлык”

“Спорт” бүлеген йомгаклау.Уку

тизлеген тикшерү

1

Уку тизлеген тикшерү

Сөйләм телен үстерү

Спортның кеше сәламәтлеге өчен мөһимлеген аңлату

Сәламәтлек төшенчәсе белән таныштыру

Чәчәкле җәй.

8+1

94

М.Фәйзуллина ”Җәй җитте”

1

Шигъри әсәрне җиңел истә калдыру ысулларын өйрәнү.

“Җәй җитте” әсәрен өйрәнү, һава торышы турында сөйли белү

Табигатькә карата күзәтүчәнлек тәрбияләү, һава торышының үзгәрешен аңлау.

Язгы табигатькә хас билгеләр турында төшенчә.

95

Г.Тукай ”Яңгыр”

1

Игътибарны үстерү, балаларда күзәтүчәнлелек тәрбияләү

“Яңгыр” шигырен өйрәнү, сөйләм телен үстерү.

Укучыларга экологик тәрбия бирү.

Әсәрнең төп фикерен табу. “Яңгыр” шигырен өйрәнү, сөйләм телен үстерү.

96

Г.Ибраһимов ”Җәйге көндә”

1

Үрнәк буенча эшли белү

Балаларда күзәтүчәнлек уяту

Үзләштерелгән белем һәм күнекмәләргә үз мөнәсәбәтен белдерү

Җәй билгеләрен таба белү.

97

Р.Бәшәр ”Июнь” В .Монасыйпов ”Шифалы табиблар”

1

Мөстәкыйль нәтиҗә ясау күнекмәсе булдыру

Шифалы үләннәр белән таныштыру, аларның үзенчәлекләре турында сөйли белү

Укучыларга экологик тәрбия бирү.

Әсәрнең төп фикерен табу.

98

БСҮ.Проект эше.”Туган ягымның шифалы үләннәре”

Төрле яклап үз сәләтләрен үстерүгә омтылыш тәрбияләү

Шифалы үләннәр белән таныштыру, аларның үзенчәлекләре турында сөйли белү

Табигатькә карата

күзәтүчәнлек

тәрбияләү

Презентация карау, үз фикерләрен тыңлап аңлау, аңлашу.

99

Г.Ахунов”Сабан

туенда”

1

Төрле

бәйрәмнәрнең (бу очракта Сабантуй мисалында) тарихы белән кызыксыну.

Әсәрләрне укып аңлау, сөйләм телен үстерү.

Халыкның гореф- гадәтләре, йолаларына ихтирам тәрбияләү

Уку, эчтәлеге буенча фикер алышу, мәкальләр уку, рәсемнәр күзәтү. Төрле биремнәр эшләү.

100

Г.Морат”Сабан туе”

1

Игътибарны үстерү, балаларда күзәтүчәнлелек тәрбияләү

Сөйләм телен үстерү

Татар халык бәйрәмнәренә хөрмәт тәрбияләү.

Аңлап

укуга ирешү.

101

Җәй турында укыйбыз. Китап киштәсе.

1

Әсәрләрне чагыштырып, тарих белән бәйләү.

Балаларда күзәтүчәнлек уяту

Китапны кадерләп, яратып укырга өйрәтү

Уку, фикер алышу, рәсемнәр күзәтү. Төрле биремнәр эшләү.

102

Гомумиләштереп

кабатлау.

1

Өйрәнгәннәрне гомумиләштерә, нәтиҗә ясый белү.

Әдәби әсәрләрне, теоретик төшенчәләрне аңлап истә калдыру.

Әдәбият белән кызыксындыру, тормыш белән бәйләнеше аңлау.

Үткәннәргә йомгак ясау.

Укыту - методик комплекты.

  1.  . Программа:

“Рус телендә урта (тулы) гомуми белем бирү мәктәбендә татар теле һәм әдәбиятын укыту программасы “(Ф.Г.Галимуллин, З.Н.Хәбибуллина, Х.Г.Фәрдиева, Казан.Татарстан китап нәшрияты, 2011)

  1.  Дәреслек:

Ф.Ш. Гарифуллина, И.Х. Мияссарова «Әдәби уку» - Рус телендә башлангыч белем бирү мәктәбенең 3 нче сыйныфы өчен дәреслек (татар балалары өчен), 2 кисәктә, Казан. «Мәгариф-вакыт» нәшрияты, 2013 ел.

Өстәмә әдәбият

  1.  Ф.Ш. Гарифуллина, И.Х. Мияссарова «Әдәби уку» - Рус телендә башлангыч белем бирү мәктәбенең 3 нче сыйныфы өчен дәреслек өчен методик әсбап, Казан. «Мәгариф-вакыт» нәшрияты, 2015 ел.
  2.  “Урта мәктәптә татар әдәбиятын укыту методикасы” Д.Ф.Заһидуллина. Казан”Мәгариф” нәшрияты, 2000нче ел.
  3.  “Мәгариф” журналы.
  4.  “Татар балалар әдәбияты” Л.И.Минһаҗева, И.Х. Мияссарова. Казан “Хәтер” нәшрияты, 2009нчы ел.
  5.  Заһидуллина Д.Ф., Закирҗанов Ә.М., Т.Ш. Гыйләҗев. Татар әдәбияты. Теория. Тарих. К.: “Мәгариф” нәш-ты, 2004
  6.  Хатипов Ф.М. Әдәбият теориясе. К.: ТКН, 2000.
  7.  Гайфуллина Ф.А.Әдәбият дәресләрендә .Казан, «Яңалиф», 2006
  8.  Хөснетдинова Л.К. Әдәбият укыту мәсьәләләре. Яр Чаллы, 2000
  9.  Абдрәхимова Я.Х. Әдәбият дәресләрендә бәйләнешле сөйләм үстерү. К.:. Мәгариф, 2007.
  10.  Татар әдәбияты тарихы. 6 том. 60-90 еллар әдәбияты. К.: “Раннур нәшрияты, 2001.
  11.  Заһидуллина Д.Ф., Ибраһимов М.И., Әминева В.Р. Әдәби әсәргә анализ ясау.К.: “Мәгариф” нәшрияты, 2005
  12.  Программа буенча каралган язучыларның әсәрләре
  13.  “ Ялкын” журналы, “Сабантуй”газетасы



Предварительный просмотр:

Аңлатма язуы

    3 сыйныфның рус төркеме өчен әдәби укудан(татар телендә) эш программасы түбәндәге документларга нигезләнеп төзелде:

 Программа нигезенә Россия, Татарстан Мәгариф һәм фән министрлыкларының мәктәпләрдә урта һәм тулы белем алу стандартлары салынды, “Урта (тулы) гомуми белем бирү мәктәбендә рус телле балаларга татар телен коммуникатив технология нигезендә      укыту программасына

 (1 — 11 нче сыйныфлар), Казан, 2014.Төзүче-авторлар: Р.З. Хәйдәрова, Р.Л.Малафеева, 2015-2016 нче уку елы өчен мәктәпнең базис укыту планына  нигезләнеп төзелде.                

          Эш программасы структурасы.                                                                                        

Татар теленең эш программасы өч өлештән тора: аңлатма язуыннан, төп бүлекләрне, белем һәм күнекмәләрне үз эченә алган программаның  эчтәлегеннән, укучыларның әзерлек дәрәҗәсенә таләпләреннән                                                                                                 

3 сыйныфның рус төркеме өчен әдәби укудан(татар телендә) эш программасы түбәндәге документларга нигезләнеп төзелде:

Календарь-тематик план Р.З.Хайдарова,Г.М.Әхмәтҗанова,Л.А.Гиниятуллина 3сыйныф рус төркемнәре өчен “Күңелле татар теле”, К.,«Татармультфильм» дәреслеген 2013;”Дуслар белән бергәләп”рус телендә башлангыч гомуми белем бирү мәктәбенең 3нче сыйныфы өчен хрестоматиясен,Казан,Татарстан китап нәшрияты,2013 (Татарстан Республикасының Мәгариф һәм фән министрлыгы тарафыннан рөхсәт ителгән)  куллануны күздә тота.

Программа атнага 3 дәрес хисабыннан, елына 105 сәгатьне эченә ала;

Максатлар:

 - башлангыч мәктәп укучысының аралашу даирәсен, аралашу ситуацияләрен исәпкә алып, сөйләм эшчәнлегенең    барлык төрләре (тыңлап аңлау, сөйләү, уку, язу) буенча укучыларда коммуникатив компетенция (аралашу осталыгы)  формалаштыру; 

             - укучының танып белү, гомуми уку күнекмәләрен, сөйләм культурасын үстерү;

             - татар милләтенә, аның тарихи һәм мәдәни хәзинәләренә карата хөрмәт тәрбияләү;

             -укучыларны мәдәният ара диалогка тарту;

             -татар телен дәүләт теле буларак өйрәнүгә ихтыяҗ тудыру.

   Бурычлар:      

             - өйрәнелгән материалга нигезләнгән татар сөйләмен укытучыдан яки башка укучылардан ишетеп аңлау;

             - диалогик, монологик сөйләм күнекмәләрен формалаштыру;

             - текстларны сәнгатьле итеп, аңлап укый белү күнекмәләрен булдыру;                                                                                                                                                                                                                        

             - татар телендәге сөйләмне фонетик, лексик, грамматик яктан дөрес төзергә күнектерү.

  Укыту  эшчәнлеген оештыру гадидән катлаулыга таба юнәлтелә, 1нче сыйныфта  өйрәнелгән грамматик конструкцияләрне системалаштыру, ныгыту, тирәнәйтү бурычы күздә тотыла, укыту балаларның шәхси –психологик үзенчәлекләрен исәпкә алып оештырыла.

Укуга өйрәткәндә, рус телле балалар татар хәрефләрен танып, алар белдергән авазларны дөрес әйтергә, тартыкны сузыкка ияртеп, кыска сүзләрне бөтен килеш, озын сүзләрне иҗекләп укырга, алга таба сәнгатьле итеп, йөгерек һәм аңлап укырга; укылганның эчтәлегенә төшенеп барырга, яңа сүзләрнең мәгънәләрен контексттан чыгып күзалларга яки сүзлектән таба белергә тиешләр; кычкырып уку, эчтән уку төрләре кулланыла                                                                                            

Укучыларның әзерлек дәрәҗәсенә таләпләр

1. Татар теленең төп фонетик үзенчәлекләрен, татар теленә хас булган фонемаларның дөрес әйтелешен гамәли үзләштерү

2. 1-1,5минутлык текстны тыңлап,аның төп эчтәлеген сөйләп бирү

3. Алынма сүзләрне, антоним, синонимнарны сөйләмдә урынлы куллана белү

4. Тыңлап аңлау эшчәнлегендә текстның төп эчтәлеген аңлап укытучының сорауларына җавап бирү, бирелгән җөмләләр арасында эчтәлеккә туры килгәнен табып әйтү

5.Сорау яки җавап репликаларын өстәп,диалог төзеп сөйләү,укылган яки тыңланган текстның төп эчтәлеге буенча сораулар кую һәм җавап бирү

6. Монологик сөйләмдә укылган яки тыңланган текстның төп эчтәлеген  сөйләп бирү,сюжетлы рәсемнәр , лексик тема буенча хикәя төзеп сөйлә7. Уку.Әдәби текстларны эчтән яки кычкырып уку һәм төп эчтәлегенә төшенү;шигырьләрне яттан сөйләү

                                                                             Темаларның төп эчтәлеген чагылдырган

тематик план

Белем бәйрәме(19сәг)

      1. Бәйрәм белән котлыйм!

      2. Безнең сыйныф.

      3. М.Галлямова. “Чын иптәш”

      4. Ш.Галиев “Онытылган” шигыре.

      5.“Китапханәдә” тексты.

      6. Җ.Тәрҗеманов.”Якын дус”

      7. Ә.Исхак “Сөмбелә” шигыре.

      8. Г.Зәйнашева.”Бер атнада ничә көн”шигыре.

      9. Г. Гәрәева.”Көз һәм балалар җыры”

    10. Режим моментлары.

    11. “Кәрия-Зәкәрия” – хәрәкәтле җыр

    12.Р.Гыйззәтуллин.”Кечкенә Ринат”                                                                                                                                                                                              

Көндәлек режим(6сәг)

       1. Бу эшләрне мин кайчан эшлим.

       2. Минем көндәлек режимым.

       3.“Кәрия-Зәкәрия” – хәрәкәтле җыр

       4. Р.Гыйззәтуллин.”Кечкенә Ринат”                                                                                                                                                                                              

       5.“Көндәлек  режим” темасы буенча ныгыту дәресе.

                                                                                                       Ашханәдә(8сәг)

      1“Ашханәдә ” тексты.

      2. Б. Рәхмәт “ Аш вакыты”  

      3 ”Ашханәдә” тексты    

      4. Х. Гарданов “Икмәк”.

      5.Ш. Галиев “Кунаклар”.

Без әти-әниләргә булышабыз(16сәг)

      1  Г.Тукай – бөек шагыйрь.

      2. Г.Тукай “Безнең гаилә”.    

      3. “Акыллы малай” тексты.

      4. И.Туктар.”Ялкау өчен ботка суынган”

      5. И.Әхтәм”Ана рәхмәте”.

      6. “Эшчән кыз” тексты

      7. Җ.Тәрҗеманов ”Яшел чыршы”

       8. Ә. Бикчәнтәева “Дәү әнием”

       9  К.Булатова”Әниемнең кызы    юк”

     10. Р.Вәлиева”Без- бакчачылар”

     11. В.Хәйруллина”Әнием-табибә”

     12 Х.Халиков “Без ничәү?”

Туган якка кыш килде(11сәг)

       1.  Г.Бакир.Карлар ява.              

       2.“Чыршы бәйрәме” тексты

       3.  И.Туктар  “Авыраяк”

       4.  Ә.Бикчәнтәева “Салкын саф һава”.

       5. “Тыңлап аңлау”Кышкы көн”

       6. “Тауда” хикәясе.

       7.  М.Җәлил”Куян”(уенлы җыр)                            

Без шәһәрдә (авылда) яшибез (10сәг)

                                   

       1.“Татарстан- минем Ватаным”                    

       2. Без Казанга барабыз

       3. Безнең авыл” тексты.

       4. “Син кайда яшисең?”

       5.  Ә.Рәшитов”Кояшлы ил”  Ятлау№3

       6.  Казан – театрлар шәһәре(көндәлек матбугаттан)

       7. Р.Рәкыйпов”Мин яратам сине, Татарстан”

Әдәпле булыйк (11 сәг.)

        1. 8нче Март – Әниләр бәйрәме.

        2  Г.Гыйльманов”Бүләк”

        3. Н.Исәнбәт”Ак калач”

        4. М. Галләмова.”Трамвайда”

        5. “Өч ул” Дәрдемәнд.

        6. Р.В.Осеева “ Бер әби ич

        7. Р.Фәйзуллин ”Ни җитмәгән”

        8. Р.Корбан”Хәерле иртә”

Кечкенә дусларыбыз (8сәг)

       1. М.Галләмова ”Дуслар” хикәясе.

       2. М. Җәлил.”Маэмай” шигыре

       3. “Кем нәрсә ярата?” әкияте.

       4. Г.Тукай”Гали белән кәҗә”

       5. Р.Батулла.”Нурбәк”әкияте.

Күңелле җәй,ямьле җәй(16сәг)

      1. Г.Тукай “ Бу кайсы вакыт”

      2. Г.Бәширов.”Табигатьтә я

      3. Б. Рәхмәт “ Матур җәй” шигыре.

      4. Татар халык әкияте “Төсләр”

      5. В.Хәйруллина. “Билгесез солдат”

      6  Р.Фәйзуллин “ Җиләк кайда күп?”

      7. “ Җиләк җыям как коям” уены.

      8. Х,Халиков”Витаминлы аш”хикәясе

      9. Р.Миңнуллин”К”лар тулган бакчага”шигыре

     10. “Сабан туе” тексты.

     11. Г.Тукай”Бала белән күбәләк”шигыре

     12. Н.Мәдьяров.”Балан”

     13. В.Катаев “Гөмбәләр”.

     14. Кабатлау-йомгаклау дәресе

№

Дәрес  темасы

Сәг

саны

Көтелгән  нәтиҗәләр

Укучылар эшчәнлеге

Үткәрелү  вакыты

             Предмет нәтиҗәләре

Метапредмет

нәтиҗәләре

Шәхси нәтиҗәләр

План

Факт

1

1нче сентябрь- Белем көне!

1

Диалогның төп фикерен аңлау. Өйрәнгән сүзләрне кулланып, дустыңны, укытучыны бәйрәм белән котлау.

Рольләргә бүлеп уку.

Өйрәнгән сүзләрне кулланып, дустыңны, укытучыны бәйрәм белән котлау.

Мәктәбең белән горурлану хисе тәрбияләү

 Үз хезмәтеңне оештыра  белү күнекмәләре

2

Бәйрәм белән котлыйм!

1

Уку әсбапларының кемгә икәнен, аларның барлыгын, юклыгын, кирәклеген хәбәр итә белү

Лексик берәмлекләрне җөмләләрдә куллану

Авазларны дөрес әйтә белү

 Татарча шигырьләрне аңлап, дөрес интонация белн укый белү

3

 Уку-язу әсбаплары

1

Диалогның төп фикерен аңлау.

Белем бәйрәме, яңа уку елы, уңыш, килешә, телим сүзләрен  сөйләмдә куллану

Өйрәнгән сүзләрне кулланып, дустыңны, укытучыны бәйрәм белән котлау.

Сүзләрне дөрес басым белән укый белү

4

 Уку әсбаплары. Диалогик-монологик сөйләмгә чыгу.

1

  Предметның төсен, санын кулланып, үзеңә сорый белү.  Сумкага нәрсә салганын, предметның санын әйтә белү                  

Сумкага нәрсә салганын, предметның санын әйтү

Лексиканы кулланып сөйли

Уңай мотив булдыру,  уку теләге булдыру

Чөнки, шуңа күрә теркәгечләре белән кушма җөмләләр

5

Төсләр.

1

Бер-береңнең хәлен сорый белү. Комплиментлар әйтә белү

 Уку-язу әсбапларының барлыгын, юклыгын әйтә белү

Өйрәнгән сүзләрне куллану

Уку мәсьәләсен куя белү

6

Бер- беребезне мактыйбыз.

1

Ничәнче сыйныфта укыганыңны әйтә, сыйныф турында сөйли белү

Хәзерге, үткән  заман формаларын сөйләмдә куллану

Өйрәнгән лексиканы кулланып сыйн,укучылар  турында сөйләү

 Сүзлек дәфтәрләре белән эш

7

Безнең сыйныф.

1

Үзеңнең, иптәшеңнең нинди билге алганын, ничек укуын әйтә белү

Хәзерге  заман хикәя  фигыльне  ң берлек һәм күплек сан формасын  сөйләмдә куллану

Өйрәнгән сүзләрне кулланып сөйләү

 Сорауларны дөрес формалаштыра белүгә ирешү

8

Безнең билгеләр.

1

Диктантта нинди хата барлыгын һәм нинди билге алуы турында әйтә белү

Иптәшенең, үзенең нинди билге алуын әйтә белү

Диктант язуы, нинди билге алуы турында сөйләү

Тәкъдим ителгән текстны кычкырып, эчтән генә аңлап укый белү

9

Без диктант язабыз.

1

Укыганга бәя бирә белү

Хәзерге заман хикәя фигыльнең юклык формасын куллану

Өйрәнгән сүзләрне куллану

Текстта  туры җавап булмаган  сораулар төзү

10

Без ничек укыйбыз.

1

Рәсем буенча җөмләләр төзү.

 Ярдәм сорады, хикәя укыды, мисал чиште сүзләрен куллана, җөмләләр төзү.

Кирәкле мәгълүматны аерып ала белү.

Дәреслек белән эш итә белү

11

М.Галлямова. “Чын иптәш”

1

Шигырьне аңлау.  Сөйли белү

Шигырьне сәнгатьле укыу.

Сәнгатьле, йөгерек, чиста уку күнекмәләрен камил-ләштерү.

Эзлекле фикер йөртү күнекмәләре

Мәсәлне аңлап, дөрес интонация белән укый белү

12

Ш.Галиев “Онытылган” шигыре.

1

Китапханәгә барганыңны, анда нинди китап алганыңны әйтә белү

Китапханәгә чакыра белү

Диалогта катнашу.

Сораулар төзи, тулы җавап бирә белү  

13

“Китапханәдә”тексты

1

Текст буенча җавап бирү. Китапханәчедән китап сорый, китапның нәрсә турында икәнен әйтә белү

Китапханә, китапханәче, алдында, еш, артында, янында сүзләрен куллану. Дөрес сораулар төзү.

Сорауларга тулы җавап бирә белү.

Күмәк фикер алышуга кушылу

14

Без китапханәгә йөрибез.      

1

Диалогик сөйләм үстерү.

Җөмләләрне дөрес урнаштыру.

Диалогта катнашу.

Уку теләге булдыру

Мәсәлне аңлап, дөрес интонация белән укый белү

15

Без китаплар укыйбыз. Диалогик сөйләм.

1

Шигырьне аңлау. Китап укуга омтылыш тәрбияләү

Шигырьне сәнгатьле укый.

Сәнгатьле, йөгерек, чиста уку күнекмәләрен камилләштерү.

Мәсәлне аңлап, дөрес интонация белән укый белү

16

Җ.Тәрҗеманов.”Якын дус”    

1

Шигырьне сәнгатьле уку, сөйли белү

Авазларны дөрес әйтү, интонация белән уку

Сәнгатьле, йөгерек, чиста уку күнекмәләрен камилләштерү

Дуслык , туганлык кыйммәте формалаштыру

Күмәк фикер алышуга кушылу

17

Ә.Исхак “Сөмбелә” шигыре.

1

Атна исемнәрен әйтә белү.

Сәнгатьле уку

Кирәкле мәгълүматны аерып ала белү.

 Дәреслек белән эшләү күнекмәләре

Күзәтүдән чыгып  сораулар куя, җавап бирә белү

18

Г.Зәйнашева.”Бер атнада ничә көн”шигыре.

1

Көз турында сөйли белү

Җырның көен өйрәнү,  көз турында сөйләү

Аңлап уку күнекмәләре

Сораулар төзи, тулы җавап бирә белү  

19.

Г. Гәрәева.”Көз һәм балалар җыры”

Көз турында сөйли белү

Җырның көен белә, көз турында сөйләү

Аңлап уку күнекмәләре

Табигатькә соклану хисләре уяту

Эзлекле фикер йөртү күнекмәләре

20

Бу эшләрне мин кайчан эшлим.

1

Вакыт берәмлекләрен әйтү.

Вакыт берәмлекләрен сорарга һәм җавап бирергә өйрәнү.

Укытучы ярдәме белән максат кую һәм эшне планлаштырырга өйрәнү

Мәсәлне аңлап, дөрес интонация белән укый белү

21

Минем көндәлек режимым.

1

Үзеңнең көндәлек режимың турында сөйли белү

Үзенең көндәлек режимы турында сөйли белү

Эш тәртибен аңлап , уку эшчәнлеген оештыра белү

Вакытны тигез бүлергә өйрәнү

22

Режим моментлары. Диалогик-монологик сөйләм.

1

Татар халык җырлары белән танышу. Көйне отып  җырлау

Хәрәкәтле, җырлы уенда катнашу

Уку максатын мөстәкыйль билгеләү

 Дәреслек белән эшләү күнекмәләре

Күзәтүдән чыгып  сораулар куя, җавап бирә белү

23

“Кәрия-Зәкәрия” – хәрәкәтле җыр

1

Китап, китапханәгә бару  турында сөйли белү

Бәйләнешле итеп сөйли белү

Әңгәмәдәшеңнең фикерен тыңлый белү

 Күмәк фикер алышуга кушылу

24

 Р.Гыйззәтуллин.”Кечкенә Ринат”                                                                                                                                                                                              

1

Лексиканы актив кулланып сөйләү

Зарядка, шатлана, спорт, файдалы сүзләрен активлаштыру.

Билгеләнгән критерийга таянып,эш сыйфатына бәя бирү

Әхлакый сыйфатлар формалаштыру

Эзлекле фикер йөртү күнекмәләре

25

“Көндәлек  режим” темасын   кабатлау дәресе.

1

Лексиканы актив кулланып сөйләү

Зарядка, шатлана, спорт, файдалы сүзләрен активлаштыру.

Фикерне логик чылбырга салу

Дуслык , туганлык кыйммәте формалаштыру

Сораулар төзи, тулы җавап бирә белү  

26

“Ашханәдә ” тексты.

1

Тема буенча сораулар куярга һәм җавап бирергә  өйрәнү.

Текст буенча аларга җавап бирү.

Уку хезмәтендә үзеңә максат куя белү

Уңай мотив булдыру,    уку теләге булдыру

 Күмәк фикер алышуга кушылу

27

Ашханәдә. Диалогик сөйләм.

1

Татар халык ашлары исемнәрен белү. Өйрәнелгән сүзләрне кулланып “Пешекче ...әзерли” монологын  сөйли белү.

Сөйләм берәмлеклекләрен логик тәртипкә салу

Мәсәлне аңлап, дөрес интонация белән укый белү

28

Кунаклар каршылыйбыз.        

1

Сәнгатьле уку. Аш табыны янында үзеңне тоту кагыйдәләрен белү.

Аш урыны, Әдәпсез, чайкый, әдәпле сүзләрен куллану. Аңлап укый белү.

Эш башкаруның ысулларына һәм шартларына анализ ясау

Текстны укыганда эчтәлекне аңлап, дөрес уку

29

Б. Рәхмәт “ Аш вакыты”  

Гаиләдә бергәләшеп табын әзерләү турында сөйләү

Үтелгән лексиканы сөйләмдә куллану

Төп мәгълүматны сайлап алу, тиешле мәгълүматны  аеру

Үз гаиләңә карата уңай караш тәрбияләү

 Тексттан төп фикерне аерып ала белү

30

Без табын әзерлибез.

1

Табын янында үзеңне дөрес тоту, бер-береңне кыстый белү турында сорау  һәм җавап бирү

Аңлап сөйли белү.

Әңгәмәдәш аралашу калыбын төзү

Сораулар төзи, тулы җавап бирә белү  

31

Табын янында Диалогик    сөйләмгә чыгу

1

 Геройларга хас сыйфатларны ачыклау, аларга бәя бирү.

Икмәк, ашханә, чәнечке, начар эш, ач, тук  сүзләр

Сөйләм берәмлеклекләрен логик тәртипкә салу

Дуслык , туганлык кыйммәте формалаштыру

Текстны укыганда эчтәлекне аңлап, дөрес уку

32

Х. Гарданов “Икмәк”.

1

Текстны уку барышында төп фикерне аңлау.

Татар  халык ашлары исемнәр ен (коймак, чәкчәк, бәлеш, өчпочмак, кош теле) дөрес уку, аңлау, куллана белү.

Күмәк эшне планлаштыру

Әхлакый сыйфатлар формалаштыру

 Тексттан төп фикерне аерып ала белү

33

Ш. Галиев “Кунаклар”.

1

Текстны уку барышында төп фикерне аңлау.

Татар  халык ашлары исемнәр ен (коймак, чәкчәк, бәлеш, өчпочмак, кош теле) дөрес уку, аңлау, куллана белү.

Эш башкаруның ысулларына һәм шартларына анализ ясау

 Татарча шигырьләрне аңлап, дөрес интонация белән укый белү

Фикерне  куелган логикасында үстерә белү

34

Г.Тукай – бөек шагыйрь.

1

Г. Тукай турында белгәннәрне үз сүзләрең белән сөйли белү.

Булган белемнәргә таянып тема буенча дөрес җөмләләр төзү.

Укытучы ярдәме белән максат кую һәм эшне планлаштырырга өйрәнү

 Дәреслек белән эшләү күнекмәләре

Күзәтүдән чыгып  сораулар куя, җавап бирә белү

35

Г.Тукай иҗаты.

1

Эчтәлеген аңлау, сорауларга җавап бирү.

Бергә,ата-ана, хатын кыз, бала-чага сүзләрен куллану.Тәрҗемә белән уку.

Фикерне логик чылбырга салу

Әхлакый сыйфатлар формалаштыру

Эзлекле фикер йөртү күнекмәләре

36

Г.Тукай “Безнең гаилә”.        

1

Хикәяне сәнатьле уку, эчтәлеген сөйли белү. Ни өчен? соравына җавап бирә белү

Хикәяне сәнатьле уку,эчтәлеген сөйли белү. Ни өчен? соравына җавап бирә белү

Эш башкару ысулларына һәм шартларына анализ ясау

Дуслык , туганлык кыйммәте формалаштыру

 Тексттан төп фикерне аерып ала белү

37

“Акыллы малай” тексты.

1

Монологик сөйләмне активлаштыру

Өйрәнелгән лексиканы системалаштыру

Әңгәмәдәшеңнең фикерен тыңлый белү

Дустыңны тыңлый белү

38

“Акыллы малай”. Монологик сөйләм.

1

Диалогик сөйләмне активлаштыру.

Өйрәнелгән лексиканы системалаштыру.

Мәгълүматны  туплау өчен күмәк эш башкару

Текстны укыганда эчтәлекне аңлап, дөрес уку

39

Аңлап йөгерек, чиста укый белү

1

Диалогик сөйләм үстерү.Рольләп укый белү

Җөмләләрне дөрес урнаштыру.

Уку эшчәнлеген оештыра белү

 Күмәк фикер алышуга кушылу

40

И.Туктар.”Ялкау өчен ботка суынган”

1

Текстны сәнгатьле уку, тәрҗемә итү, төп фикерне ачыклау. Образга бәя бирә белү

Чисталык, үзем сүзләрен куллану. Сорауларга дөрес җавап бирү.

Классификацияләү өчен уртак билгеләрне билгеләү

Әхлакый сыйфатлар формалаштыру

Чыгыш ясый белү күнекмәләре

41

И.Әхтәм”Ана рәхмәте”.

1

Табынны ничек әзерләү турында сөйли белү. Образга бәя бирү

Табын әзерләү, уң як. Сул як сүзләрен дөрес куллану

Эш башкару ысулларына һәм шартларына анализ ясау

Үз гаиләңә карата уңай караш тәрбияләү

 Дәреслек белән эшләү күнекмәләре

Күзәтүдән чыгып  сораулар куя, җавап бирә белү

42

“Эшчән кыз” тексты.

1

Өй хезмәтендә катнашуыңны, әбиеңә булышуыңны әйтә белү

Әбиесенә булышуы турында әйтә белү

Уку эшчәнлеге нәтиҗәләрен контрольгә ала белү

Дустыңны тыңлый белү

43

Мин әбиемә булышам.

1

Сәнгатьле уку, фикереңне әйтә белү

Үзенең әбисе турында сөйли белү

Мәгълүматны  туплау өчен күмәк эш башкару

Чыгыш ясый белү күнекмәләре

44

Ә. Бикчәнтәева “Дәү әнием”

1

Өй хезмәтендә катнашуыңны, әниеңә булышуыңны әйтә белү

Шигырьне сәнгатьле уку

Әңгәмәдәшеңнең фикерен тыңлый белү

 Үзе турында сөйли белү

45

К.Булатова”Әниемнең кызы    юк”

1

Бакчада әтиеңә ничек булышуыңны әйтә белү

Шигырьнең эчтәлеген аңлау

Эш башкару ысулларына һәм шартларына анализ ясау

Үз гаиләңә карата уңай караш тәрбияләү

 Тексттан төп фикерне аерып ала белү

46

Р.Вәлиева”Без- бакчачылар”

1

Шигырьнең эчтәлеген аңлау.

Сүзләрне дөрес әйтеп уку.

Әңгәмәдәшеңнең фикерен тыңлый белү

 Күмәк фикер алышуга кушылу

47

В.Хәйруллина”Әнием-табибә”

1

Шигырьне сәнгатьле уку, яңа лексиканы сөйләмдә активлаштыру.

Ничәү, онык, барыбыз сүзләрен куллану.

Классификацияләү өчен уртак билгеләрне билгеләү

 Үзе турында сөйли белү

48

Х.Халиков “Без ничәү?”

1

Диалогик сөйләмне активлаштыру.

Сорауларны дөрес төзү, дөрес җавап бирү.

Уку эшчәнлеге нәтиҗәләрен контрольгә ала белү

 Дәреслек белән эшләү күнекмәләре

Күзәтүдән чыгып  сораулар куя, җавап бирә белү

49

“Без әти-әниләргә булышабыз” темасын ныгыту.

1

Диалогик сөйләмне активлаштыру.

Сорауларны дөрес төзү, дөрес җавап бирү.

Фикерне логик чылбырга салу

Горурлык,гражданлык хисләре формалаштыру

Чыгыш ясый белү күнекмәләре

50

Г.Бакир.Карлар ява.                “Чыршы бәйрәме” тексты

1

Текстны сәнгатьле уку, тәрҗемә итү, төп фикерне ачыклау.

Эчтән укый белү.

Укытучының күрсәтмәләрен аңлап үти белү

Дустыңны тыңлый белү

51

И.Туктар  “Авыраяк”

1

Рольләргә бүлеп уку күнекмәсе булдыру.

Озак, каткан, тимераяк, бәйли, эзли, эри, сүзләрен куллану.

Уку максатын мөстәкыйль билгеләү

 Тексттан төп фикерне аерып ала белү

52

И.Туктар  “Авыраяк.” Диалогик –монологик сөйләм үстерү дәресе.

1

Өйрәнгән лексиканы кулланып,  диалогик сөйләмне активлаштыру

Өйрәнелгән лексиканы системалаштыру

Коммуникатив мәсьәләгә таянып фикерне төгәл итеп җиткерү

Күмәк фикер алышуга кушылу

53

Кышкы уеннар. Диалогик сөйләм.

1

Шигырьне сәнгатьле уку. Кыш айларын атый белү.

Сүзләрне дөрес әйтеп сөйләү

Уку эшчәнлеген оештыра белү

 Күмәк фикер алышуга кушылу

54  

Ә.Бикчәнтәева “Салкын саф һава”.

1

Өйрәнелгәннәрне кулланып сөйләү

Сүзләрне куллану

Уку эшчәнлеге нәтиҗәләрен контрольгә ала белү

Әхлакый сыйфатлар формалаштыру

 Татарча шигырьләрне аңлап, дөрес интонация белән укый белү

Фикерне  куелган логикасында үстерә белү

55

БСҮ”Кышкы көн”

1

Рәсемнәр урынына сүзләр куеп сөйли белү.

Җөмләләрне дәвам итә.

Уку максатын мөстәкыйль билгеләү

Эзлекле фикер йөртү күнекмәләре

56

“Тауда” хикәясе.

1

Лексиканы активлаштыру.

Сүзләрне дөрес әйтеп сөйли.

Коммуникатив мәсьәләгә таянып фикерне төгәл итеп җиткерү

 Үзе турында сөйли белү

57

“Дуслар” тексты .

1

Әби-бабайларның кайда яшәгәнен сорый, әйтә белү

Кышкы уен төрләрен әйтә, уенга чакыра белү

Укытучының күрсәтмәләрен аңлап үти белү

 Тексттан төп фикерне аерып ала белү

58

“Каникулда” тексты.

1

Сәхнәләштерү, рольләп укый белү

Уенлы җырлар өйрәнү

Фикерне логик чылбырга салу

59

М.Җәлил”Куян”(уенлы җыр)                            

1

Лексик берәмлекләрне кулланып сөйли белү.

Сүзләрне дөрес әйтеп сөйли.

Классификацияләү өчен уртак билгеләрне билгеләү

Әхлакый сыйфатлар формалаштыру

 Күмәк фикер алышуга кушылу

60

“Туган якка кыш килде”

1

Лексик берәмлекләрне кулланып сөйли белү.

Сүзләрне дөрес әйтеп сөйли.

Уку максатын мөстәкыйль билгеләү

Күмәк фикер алышуга кушылу

61

“Татарстан- минем Ватаным”

1

Кайсы урамда яшәгәнеңне, нинди фатирда торганыңны сөйли белү

Кайсы урамда яшәгәнен, нинди фатирда торганын сөйли белә

Эш башкару ысулларына һәм шартларына анализ ясау

Милләтнең,Ватанның бер вәкиле булуың белән горурлану

 Дәреслек белән эшләү күнекмәләре

Күзәтүдән чыгып  сораулар куя, җавап бирә белү

62

Без кайда яшибез.

1

Лексик берәмлекләрне кулланып сөйли белү.

Сүзләрне дөрес әйтеп сөйли.

Эш башкару ысулларына һәм шартларына анализ ясау

Сорауларны дөрес формалаштыра белүгә ирешү

Күмәк фикер алышуга кушылу

63

“Минем шәһәрем” тексты.

1

Шәһәргә барырга чакыра белү.Нәрсәдә,сәгать ничәдә барганыңны әйтә белү

Шәһәргә барырга чакыра белә. Нәрсәдә, сәгать ничәдә барганын әйтә белә

Сөйләм берәмлекләрен логик тәртипкә салу

 Тексттан төп фикерне аерып ала белү

64

Без Казанга барабыз.

1

Укыган хикәя буенча план төзү

Дөрес итеп сорау җөмләләр төзи

Укытучының күрсәтмәләрен аңлап үти белү

Милләтнең,Ватанның бер вәкиле булуың белән горурлану

Эзлекле фикер йөртү күнекмәләре

65

“ Безнең авыл” тексты.

1

 Диалогик сөйләм үстерү.

 Яңа лексиканы диалогик сөйләмдә аңлап куллану.

Уку максатын мөстәкыйль билгеләү

 Дәреслек белән эшләү күнекмәләре

Күзәтүдән чыгып  сораулар куя, җавап бирә белү

66

  “Син кайда яшисең?”

1

Шигырьне сәнгатьле укый белү

Сәнгатьле укый белә

Эш башкару ысулларына һәм шартларына анализ ясау

Эзлекле фикер йөртү күнекмәләре

67

Ә.Рәшитов”Кояшлы ил”  

1

Сүзләрне дөрес әйтеп уку.

Театр, күренекле шәхесләрнең исемнәрен искә төшерә  

Укытучының күрсәтмәләрен аңлап үти белү

Әхлакый сыйфатлар формалаштыру

 Татарча шигырьләрне аңлап, дөрес интонация белн укый белү

68

Казан – театрлар шәһәре(көндәлек матбугаттан)

1

Тәрҗемә белән укый.

Милләтләр арасында дуслык, татаулык тәрбияләү

Сөйләм берәмлекләрен логик тәртипкә салу

Күмәк фикер алышуга кушылу

69

Татарстанда яшәүче   милләтләр.

1

Текстны сәнгатьле уку, тәрҗемә итү, сораулар төзү, дуслык  темасына караган лексиканы активлаштыру

 Сәнгатьле укый,җырлый

Фикерне логик чылбырга салу

Милләтнең,Ватанның бер вәкиле булуың белән горурлану

Эзлекле фикер йөртү күнекмәләре

70

Р.Рәкыйпов”Мин яратам сине, Татарстан”

1

Сәнгатьле уку, дуслык  темасына караган лексиканы активлаштыру.  

 Сәнгатьле укый,җырлый

Коммуникатив мәсьәләгә таянып фикерне төгәл итеп җиткерү

Тәкъдим ителгән текстны кычкырып, эчтән генә аңлап укый белү

71

8нче Март – Әниләр бәйрәме.

1

8 нче Март бәйрәменең нинди бәй рәм икәнен әйтә белү, бәйрәмдә ни нди бүләкләр бирү турында  сөйләшү

Сүзлек өстендә эшли белү

Классификацияләү өчен уртак билгеләрне билгеләү

Сорауларны дөрес формалаштыра белүгә ирешү

Күмәк фикер алышуга кушылу

72

Г.Гыйльманов”Бүләк”

1

Әниләргә бүләк бирү, бәйрәмдә аланы котлый белү

Туган көнгә әдәпле чакыра белә

Укытучының күрсәтмәләрен аңлап үти белү

Әхлакый сыйфатлар формалаштыру

73

Туган көн.

1

Туган көнгә әдәпле чакыра белү

Уенда катнаша

Фикерне логик чылбырга салу

 Күмәк фикер алышуга кушылу

74

Н.Исәнбәт”Ак калач”

1

Җыр эчтәлеген аңлап уку, иптәшеңне котлый белү

Сүзләрнең мәгънәләрен аңлап сөйләмдә куллана

Уку максатын мөстәкыйль билгеләү

Сорауларны дөрес формалаштыра белүгә ирешү

Күмәк фикер алышуга кушылу

75

Тәмле сүзләр.

1

Әдәпле сөйләшә белү. Сүзләрнең мәгънәләрен аңлап сөйләмдә куллану

Урын, кеше, буш сүзләрен куллана.

Коммуникатив мәсьәләгә таянып фикерне төгәл итеп җиткерү

Эзлекле фикер йөртү күнекмәләре

76

М.Галләмова.”Трамвайда”

 

1

Геройларга хас сыйфатларны ачыклау, аларга бәя бирү.

Татлы, үтте, орлык, чәчә, рәхмәт әйтә сүзләрен куллана.  

Уку эшчәнлеге нәтиҗәләрен контрольгә ала белү

Тәкъдим ителгән текстны кычкырып, эчтән генә аңлап укый белү

77

“Өч ул” Дәрдемәнд.

1

Текстның эчтәлеге белән танышу,  яңа лексиканы активлаштыру.

Үтелгән лексиканы сөйләмдә куллана

Кирәкле мәгълүматны аерып ала белү.

 Дәреслек белән эшләү күнекмәләре

Күзәтүдән чыгып  сораулар куя, җавап бирә белү

78

Р.Фәйзуллин ”Ни җитмәгән”

1

Гигиена кагыйдәләрен белү

Елмая,тайгак, аяк асты, егыла, җавап бирә сүзләрен куллана. Сәнгатьле укый

Иҗади һәм эзләнү характерындагы проблеманы чишү ысулларын булдыру

Әхлакый сыйфатлар формалаштыру

 Сорауларны дөрес формалаштыра белүгә ирешү

Күмәк фикер алышуга кушылу

79

В.Осеева “ Бер әби ич”

1

Текстның эчтәлеген  аңлап  уку, тәрҗемә итү, рәсем буенча бәйләнешле сөйләм үстерү

 Шигырьнең төп фикерен әйтә белә.

Әңгәмәдәшең белән аралашу калыбын төзү

 Күмәк фикер алышуга кушылу

80

 Р.Корбан”Хәерле иртә”

1

Шигырьне сәнгатьле уку. Диалогик сөйләм үстерү.

Укылган текст буенча сорауларга җавап бирә белү

Укытучының күрсәтмәләрен аңлап үти белү

Сорауларны дөрес формалаштыра белүгә ирешү

Күмәк фикер алышуга кушылу

81

Тыңлап аңлау“Әдәпле бала”

1

Өйрәнелгән лексиканы системалаштыру.

Укылган текст буенча сорауларга җавап бирә белү

Коммуникатив мәсьәләгә таянып фикерне төгәл итеп җиткерү

Әхлакый сыйфатлар формалаштыру

Эзлекле фикер йөртү күнекмәләре

82

М.Галләмова ”Дуслар” хикәясе.

1

Текстны кычкырып, эчтән генә аңлап укый белү, тәрҗемә итү.

Тиешле тизлектә дөрес сөйли.

Кирәкле мәгълүматны аерып ала белү.

Тәкъдим ителгән текстны кычкырып, эчтән генә аңлап укый белү

83

М. Җәлил.”Маэмай” шигыре

1

Лексиканы кулланып сөйләү.

Хәйләкәр, көчле, койрык, йомшак,тота сүзләрен кул-лана.

Әңгәмәдәшең белән аралашу калыбын төзү

Укытучының күрсәтмәләрен аңлап үти белү

 Дәреслек белән эшләү күнекмәләре

Күзәтүдән чыгып  сораулар куя, җавап бирә белү

84

“Минем  песием” хикәясе.

1

Текстны уку,                          тәрҗемә итү.

Рольләп укый

Иҗади һәм эзләнү характерындагы проблеманы чишүысулларын булдыру

Йорт хайваннарына карата мәрхәмәтле булу

85

“Кем нәрсә ярата?” әкияте.

1

Әкиятне аңлап укый, сәхнәләштерүдә катнаша

Шигырьне аңлап укый

Кирәкле мәгълүматны аерып ала белү.

Эзлекле фикер йөртү күнекмәләре

86

Г.Тукай”Гали белән кәҗә”

1

Шигырьне сәхнәләштерү

Сүзләрне дөрес әйтеп сөйли.

Коммуникатив мәсьәләгә таянып фикерне төгәл итеп җиткерү

 Татарча шигырьләрне аңлап, дөрес интонация белн укый белү

87

Р.Батулла.”Нурбәк”әкияте.

1

Рольләп укый,лексик берәмлекләрне кулланып сөйли белү.

Лексиканы активлаштыру.

Әңгәмәдәшең белән аралашу калыбын төзү

Сорауларны дөрес формалаштыра белүгә ирешү

Күмәк фикер алышуга кушылу

88

Сочинение “Минем дүрт аяклы дустым”

1

Укытучының күрсәтмәләрен аңлап үти белү

Фикерне логик чылбырга салу

Дуслык ,туганлык кыйммәте формалаштыру

Текстта  туры җавап булмаган  сораулар төзү

89

Хаталар өстендә эш. “Кечкенә дусларыбыз” темасын йомгаклау.

1

Хаталарны таба, кагыйдәләрне искә төшерә.

Үткәннәрне йомгаклап кабатлый.

Иҗади һәм эзләнү характерындагы проблеманы чишүысулларын булдыру

 Күмәк фикер алышуга кушылу

90

Г.Тукай “ Бу кайсы вакыт”

1

Шигырьне сәнгатьле уку, җәй темасына караган лексиканы активлаштыру.

Хикәяне сәнгатьле уку, яз темасына караган лексиканы активлаштыру.

Сөйләм берәмлекләрен логик тәртипкә салу

Текстта  туры җавап булмаган  сораулар төзү

91

Г.Бәширов.”Табигатьтә яз”

1

Хикәяне сәнгатьле уку, яз темасына караган лексиканы активлаштыру.

Шигырьне сәнгатьле укый белә

Кирәкле мәгълүматны аерып ала белү.

Табигатькә сак караш   тәрбияләү

 Татарча шигырьләрне аңлап, дөрес интонация белн укый белү

92

Б. Рәхмәт “ Матур җәй” шигыре.

1

Шигырьне сәнгатьле уку, җәй темасына караган лексиканы активлаштыру

Тату, дус, гел, әйтә, мактана сүзләрен куллана. Сәнгатьле укый.

Әңгәмәдәшең белән аралашу калыбын төзү

Эзлекле фикер йөртү күнекмәләре

93

Татар халык әкияте “Төсләр”

1

Әкиятнең эчтәлеген үзләштерү,сор аулар төзү, рольләргә бүлеп уку.

Сүзлек өстендә эшли

Фикерне логик чылбырга салу

Тәкъдим ителгән текстны кычкырып, эчтән генә аңлап укый белү

94

В.Хәйруллина. “Билгесез солдат”

1

Бөек Ватан сугышы, ветеранннар турында сөйли белү

Тәрҗемә белән укый.

Иҗади һәм эзләнү характерындагы проблеманы чишүысулларын булдыру

 Сорауларны дөрес формалаштыра белүгә ирешү

Күмәк фикер алышуга кушылу

95

Р.Файзуллин “ Җиләк кайда күп?”Ятлау№4

1

Шигырьне сәнгатьле уку,

эчтәлеге буенча сораулар төзү.

Уенны уйный белә.

Уку эшчәнлеге нәтиҗәләрен контрольгә ала белү

Мәктәпкә уңай мөнәсәбәтле укучы карашы формалаштыру

 Күмәк фикер алышуга кушылу

96

“ Җиләк җыям как коям” уены.

1

Уенны уйнау өчен текстны өйрәнү.

Җитми, кычыткан,мәтрүшкә, гөлҗимеш сүзләрен куллана. Сәнгатьле укый белә.

Укытучының күрсәтмәләрен аңлап үти белү

Текстта  туры җавап булмаган  сораулар төзү

97

Х,Халиков”Витаминлы аш”хикәясен уку

1

Текстны сәнгатьле уку, тәрҗемә итү, рольләргә бүлеп уку.

Сүзлек өстендә эшли белү

Коммуникатив мәсьәләгә таянып фикерне төгәл итеп җиткерү

Эзлекле фикер йөртү күнекмәләре

98

Х.Халиков.“ Витаминлы аш” (дәвамы)

1

Текстның дәвамын сәнгатьле уку, тәрҗемә итү, рольләргә бүлеп уку.

Лексиканы диалогик сөйләмдә аңлап куллану.

Фикерне логик чылбырга салу

Тәкъдим ителгән текстны кычкырып, эчтән генә аңлап укый белү

99

Арадаш аттестация эше      ДС “Без җиләккә барабыз”

1

 Диалогик сөйләм үстерү.

Сәнгатьле укый белә.

Кирәкле мәгълүматны аерып ала белү.

Сорауларны дөрес формалаштыра белүгә ирешү

Күмәк фикер алышуга кушылу

100

“Сабан туе” тексты.

1

Текстны тәрҗемә итү.

Сәнгатьле укый, яшелчә исемнәрен сөйләм телендә активлаштыра.

Уку эшчәнлеге нәтиҗәләрен контрольгә ала белү

Эзлекле фикер йөртү күнекмәләре

101

Р.Миңнуллин”К”лар тулган бакчага”шигырен уку

1

Шигырьнең эчтәлеген аңлау. Бакчада нинди яшелчәләр үскәнен әйтә белү

Шигырьне сәнгатьле итеп рольләргә бүлеп уку

Иҗади һәм эзләнү характерындагы проблеманы чишү ысулларын булдыру

 Күмәк фикер алышуга кушылу

102

Г.Тукай”Бала белән күбә-   ләк”шигыре

1

Шигырьне сәнгатьле итеп рольләргә бүлеп уку

Сорау җөмләләр төзи, җавап бирә  белә.

Уку эшчәнлеге нәтиҗәләрен контрольгә ала белү

 Сорауларны дөрес формалаштыра белүгә ирешү

Күмәк фикер алышуга кушылу

103

Экскурсия

1

104

Экскурсия

1

105

Экскурсия

1

Бәяләү нормалары

 3 нче сыйныфта эш төрләренең күләме һәм бәяләү :

   1.Тыңлап аңлау - 0,5- 1 минут. Тыңлаган татар сөйләмен дөрес аңлап, сөйли алганда “5”ле; аңлап, якынча дөрес сөйли алганда”4”ле; аңлап, өлешчә генә сөйли алганда ”3”ле; эчтәлеген тулаем аңламаганда “2”ле куела.

   2.Диалогик сөйләм -  5 реплика. Бирелгән ситуация, өйрәнелгән тема буенча сораулар төзи, җавап бирә, әйтелеш һәм грамматик яктан дөрес диалогик сөйләм төзегәндә, “5”ле; ...әмма репликаларның әйтелешендә һәм аерым сүзләрнең грамматик формаларында 2-3хата җибәрсә, “4”ле;

өстәмә сораулар ярдәмендә генә әңгәмә корганда, 4-6 хата җибәреп, эчтәлеген бозып диалогик сөйләм төзегәндә, ”3”ле ; Сораулар төзи, җавап бирә алмаганда, ”2”ле куела.

   3.Монологик сөйләм  -  6 фраза. Тема буенча әйтелеше, грамматик төзелеше ягыннан дөрес, эзлекле булган монологик сөйләм өчен”5”ле; аерым сүзләрнең әйтелешендә, грамматик формасында яки җөмлә төзелешендә 2-3 хатасы булган монологик сөйләмгә”4”ле;

Тема буенча эзлекле төзелмәгән, 4-6 хатасы булган монологик сөйләм өчен “3”ле; монологик сөйләм төзи алмаганда”2”ле куела.

   4.Уку- Бирелгән текстның эчтәлеген тулаем аңлап, авазларны һәм сүзләрне дөрес әйтеп, басымны дөрес куеп, сәнгатьле һәм аңлаешлы итеп тиешле тизлектә укыганда”5”ле; ...әмма тупас булмаган 2-3 орфоэпик хата җибәреп(авазларның әйтелешен бозу, басымны дөрес куймау, интонацияне сакламау) укыганда”4”ле куела; эчтәлекне өлешчә аңлап, 4-6 орфоэпик хата белән,һәм уку тизлеге акрын булганда”3”ле; аңламыйча,орфоэпик кагыйдәләрне бозып, 7дән артык әйтелеш хатасы җибәреп һәм уку тизлеге акрын булганда”2”ле куела

   5. Язма сөйләм (сочинение) күнекмәләрен үстерү өчен, өйрәтү характерында яздырыла, бер билге куела. Өйрәтү характерындагы язма эшләрнең уңай билгеләре генә журналга куела.

Бирелгән темага эзлекле язылган,1 орф-к һәм 1 гр-к хатасы булса “5”ле; эзлекле язылган,ләкин эчтәлектә ялгыш җибәрелгән, 2-3 орф-к яки 2-3 гр-к  хатасы булса”4”ле; эзлекле язылмаган, 4-6 орф-к яки 4-6 гр-к хатасы булса “3” ле, эзлекле язылмаган һәм эчтәлеге ачылмаган, 7дән артык орф-к яки 7дән артык тупас гр-к хатасы булган эшкә “2”ле куела.

       Йомгаклау билгесе чирек һәм ел ахырында куела. Ул, укучыларның телдән сөйләм күнекмәләрен, татар телендә аралаша алу осталыгын, шулай ук язма эшләрнең нәтиҗәләрен исәпкә алып куелырга тиеш.

Мәгълүмат һәм белем бирү чыганаклары

УМК

Укытучы өчен методик  әдәбият

Укучылар өчен әдәбият

Укытучы өчен файдалы ресурслар

Программа: Татарстан Республикасы Мәгариф һәм фән министрлыгы тарафыннан рөхсәт ителгән  “Урта (тулы) гомуми белем бирү мәктәбендә рус телле балаларга татар телен коммуникатив технология нигезендә укыту  программасы” (1 — 11 нче сыйныфлар. Төзүче-авторлары: Р.З.Хәйдәрова, Р.Л. Малафеева). Казан, 2014.

 

 Дәреслек: Дүртьеллык башлангыч гомуми белем бирү мәктәбенең 3 нче сыйныфы өчен татар теле һәм әдәби уку дәреслеге” (рус телендә сөйләшүче балалар өчен).  “Күңелле татар теле”  Р. З. Хәйдарова,Г.М. Әхмәтҗанова, Л.А. Гиниятуллина.Казан . ”Татармультфильм ” нәшрияты, 2013.

1. Р.З.Хәйдәрова,Л.Ә.Гиниятуллина «Рус телендә сөйләшүче балаларга татар теле укыту»1 сыйныф. Яр Чаллы, 2005. (методик кулланма)

2. Р.З.Хәйдәрова, Р.Л.Малафеева «Татар теле таблицаларда» Яр Чаллы , 2005.

3. Р.С.Нурмөхәммәтова «Сборник правил по татарскому языку » . Казан, 2007.

4. А.Н.Газизова. «Башлангыч сыйныфлар өчен диктантлар җыентыгы» Казан, 2007.

5..Е.Г.Хаджаева «Орфоэпик күнегүләр аша грамоталыкка өйрәтү»  Яр Чаллы,2001.

6. Орфографик, орфоэпик  һәм башка төр сүзлекләр.

7. Презентация һәм күрсәтмә материаллар: “Казан – Татарстан башкаласы”, “Туган шәһәрем һәйкәлләре”, “Г.Тукайның тормыш юлы,иҗаты буенча сәяхәт”,

 “М Җәлилнең тормышы һәм иҗат юлы”,”Мин яратам сине,Татарстан!”, 8. Интернет челтәрендәге электрон сайтлар: matbugat.ru, tatar tele.ru,Белем ру,Әдипләр ру.

  1  Дәреслек: Дүртьеллык башлангыч гомуми белем бирү мәктәбенең 3 нче сыйныфы өчен татар теле һәм әдәби уку дәреслеге” (рус телендә сөйләшүче балалар өчен).  “Күңелле татар теле”  Р. З. Хәйдарова,Г.М. Әхмәтҗанова, Л.А. Гиниятуллина.Казан . ”Татармультфильм ” нәшрияты, 2013.

 2. Ф.С.Сафиуллина «Базовый татарско- русский и русско-татарский словарь для школьников» Казань, ТаРИХ, 2007

3..”Көмеш кыңгырау”,”Салават күпере”,”Сабантуй”газете-журналлары

4.Интернет челтәрендәге электрон сайтлар: matbugat.ru, tatar tele.ru

Татарстанда популяр журналлар:

http://www.tatar-magazine.ru:

http://www.suumbike.ru;

http://www.kros.ru/magarif

Татарстан:

 http:// kros.ru/index.php;

http://www.kros.ru/

http://heraldry.ru/blazon/tatarst.html.

Сәнгать. Музейлар.

http://www.subscribe.ru;

http://www.antat.ru/urm/

www.museum.ru;

http://latifkhamidi.narod.ru.

Татар теле тарихы, үзенчәлекләре:

http://ethto.hl0.ru/

http://turkolog.narod.ru;

http://slovari.yandex.ru/

Татарстан халык тарихы:

http://www/tataroved.ru/

http://miraska.narod.ru/

Танылган татарлар, сүзлекләр, яңалыклар, татар китаплары:

http://www.ite.antat.ru;

http://www.tatartele.ru/

Танылган шәхесләр. Биография, иҗаты, портретлары:

http://www.mirrabot.com.

http://go.mail.ru/