«Ахсаан уруогар хомуурунньук»
методическая разработка по математике (1 класс)

«Ахсаан уруогар алын сүһүөх кылааһын

оҕолоругар хомуурунньук»

Иһинээҕитэ:

Киириитэ................................................................................................3

1 Салаа: 1 КЫЛАС

«1–тэн 10–ҥа диэри чыыһылалар».........................................................................................4

«Тэҥнэһии. Тэҥнэһимии (тэҥэ суох)».................................................5

«5 чыыһыла иһинэн эбии уонна көҕүрэтии»......................................6

«Куйаар көрүүбүнэн»...........................................................................................7

2 САЛАА. 2 КЫЛААС

«1-тэн 100-кэ диэри чыыһылалар».........................................................................................9

«1-тэн 100-кэ диэри чыыһылалары эбии уонна көҕүрэтии»...........10

«Төгүл уонна түҥэтии».......................................................................11

«Бөгүүрэлэр»........................................................................................12

3 САЛАА. 3 КЫЛААС

«Төгүл»................................................................................................13

«Тэҥнэбиллэр».....................................................................................14

«Периметр уонна иэн»........................................................................15

4 САЛАА. 4 КЫЛААС

«Элбэх бэлиэлээх чыыһылалар»........................................................16

«Элбэх бэлиэлээх чыыһылалар суотааһыннара.»............................17

«Түргэн. Бириэмэ. Барбыт ырааҕа»...................................................18

Туһаныллыбыт литература.................................................................19

1 Салаа: 1 КЫЛААС

«1–тэн 10–ҥа диэри чыыһылалар»

1. Көппүт чыыһылалары туруор : 1, 2, _, 4, _, 6, 7, _, 9, 10

2. Биридимиэт ахсаанын аах уонна суруй.

_____ _______

3. Cаамай улахан чыыһыланы бэлиэтээ: 3, 7, 2, 9, 1

4. Саамай кыра чыыһыланы бэлиэтээ : 5, 8, 4, 6, 2

5. Аҕыска 1-ри эптэххэ, буолар ___, тоҕустан 1-ри көҕүрэттэххэ, буолар __

6. Көппүт чыыһылалары туруоран биэр: _ , 5; _ , 8; _ , 3

7. Көппүт чыыһылалары туруоран биэр: 4, _ ; 7, _ ; 9, _

8.

Ойуур оскуолатыгар тииҥчээн унна куобахчаан биирдии бэйэлэрэ бөгүүрэни чэрчилээбиттэр. Араас бөгүүрэлэр тахсыбыттар.

маннык чэрчилээбэтэх. уонна чэрчилээбэтэх. Ким ханнык бөгүүрэни чэрчилээбитий?

9. Ньургун сарсыардааҥҥы заядкатыгар бастаан турникка 5-тэ тардыммыт, онтон 2 нэдиэлэнэн 2-нэн элбэхтэ тардынар буолбут. Ыйытыыта толкуйдаа уонна задачаны суоттаа.

10. Икки тэриэлкэҕэ холбоон 10 дьаабылыка баара. Маҥнайгыттан иккискэ 2 дьаабылыканы ылан уурбуттарын кэннэ, икки тэриэлкэҕэ дьаабылыка ахсаана тэҥнэспит. Аан бастаан тэриэлкэлэргэ хастыы дьаабылыка баарай?

«Тэҥнэһии. Тэҥнэһимии (тэҥэ суох)»

1. Бэлиэлэри туруор >, < ол эбэтэр =: 5 _ 3, 4 _ 4, 7 _ 9

2. Сөбө суох тэҥнэһиилэри уонна тэҥнэһимиилэри бул.

4+1=5 4<2 5-1=3

3-1<1 3>4 2+1=3

3. Саамай кыра чыыһылалаах квадраты бул.

2 5 7 10 3 6

4. Чыыһылалары кыраттан улахаҥҥа диэри суруй: 6, 2, 9, 4

5. Чыыһылалары улахантан кыраҕа диэри суруй: 5, 8, 3, 7

6. Тэҥнэһиилэри уонна тэҥнэһимиилэри оҥорон суруй.

см > см см < см см = см

7. Сахаайа 3 улахан уонна 3 кыра тэриэлкэни сууйбут. Кини барыта хас тэриэлкэни сууйбутуй?

8. Ханнык чыыһыла 4 чыыһылатааҕар улаханый, уонна 6 чыыһылатааҕар кыраный?

9. Ханнык чыыһыла 8 чыыһылатааҕар кыраный, уонна 6 чыыһылатааҕар улаханый?

10. Бэлиэлэри туруор >, < ол эбэтэр =:

6 7, 8 9, 7+1 8, 9-1 8

«5 чыыһыла иһинэн эбии уонна көҕүрэтии»

1. Суоттаа: 2 + 1 = _, 3 + 2 = _, 1 + 4 = _

2. Суоттаа: 4 - 2 = _, 5 - 3 = _, 3 - 1 = _

3. Көппүт чыыһылалары туруортаан биэр: 3 + _ = 5, 2 + _ = 4

4. Көппүт чыыһылалары туруортаан биэр: 5 - _ = 2, 4 - _ = 1

5. Айсенаҕа 5 дьуолка ооньуура баара. Кини 3-һү дьүөгэтигэр бэдэхтээбит. Айсенаҕа хас оонньуур хаалбытый?

6. Харысхан 3 хлопушканы оҥорбут. Оттон Айтал 2 хлопушканы оҥорбут. Барыта хас ...?

Боппуруоста туруоран задачаны суоттаа.

7. Сыыһаны бул: 2 + 3 = 6, 4 - 1 = 2

8. Суоттаа: 1 + 2 - 1 = _

9. Тэҥнээн көр: 3 + 1 _ 5 - 1, 2 + 2 _ 4 - 0

10. Мааһынкаҕа 2 куукулалаах эбит, онтон Кэтэриискэ 3. Барыта холбоон хас куукула баар эбитий?

«Куйаар көрүүбүнэн»

1. Дьааһык хаҥас өттүгэр мээчиктэ уруһуйдаа.

2. Дьиэ үрдүгэр чыычаахта уруһуйдаа.

3. Мас хаҥас өттүгэр сибэккитэ уруһуйдаа.

4. Остуол анныгар куосканы уруһуйдаа.

5. Бөгүүрэлэр ортолоругар ханнык бөгүүрэ уруһуйдаммытый?

Эппиэтин уруһуйдаан көрдөр.

6. Ситэри ойуулаа.

7. Хаҥас илиигин уруһуйдаан көрдөр.

8. Уҥа илиигин уруһуйдаан көрдөр.

9. Уол эйиэхэ чугас турар дуу? Уол дуу?

10. Саамай улахан балыгы бэлиэтээ.

2 САЛАА. 2 КЫЛААС

«1-тэн 100-кэ диэри чыыһылалар».

1. Чыыһылалары суруйтаа: алта уон аҕыс, отут биэс

2. Уоннулаахтарга уонна биирдиилээхтэргэ араар: 47 = ___уо ___биир.

3. Тэҥнэһии уонна тэҥнэһимии бэлиэлэрин туруортаа: 56 _ 65, 70 _ 70, 49 _ 50

4. Чыыһылалары уонунан улаатыннар: 23 → _, 45 → _

5. Чыыһылалары уонунан куччат: 68 → _, 32 → _

6. Кыраттан улахаҥҥа диэри суруй: 34, 67, 12, 89

7. Аттыгар турар чыыһылалары туруортаан биэр: _ 45 _, _ 70 _

8. Уоннуулаахтар чыыһылаларын 10-тан 100-кэ диэри суруй.

9. Кэлэр чыыһылалары туруортаан биэр: 59 → ____, 99 → ____

10. Бу чыыһылалар иннилэригэр ханнык чыыһылалар туралларын суруйтаан биэр:

30 → ____, 100 → _____

«1-тэн 100-кэ диэри чыыһылалары эбии уонна көҕүрэтии»

1. Суоттаа: 34 + 25 = ___, 68 - 43 = ___

2. Бэрэбиэркэлээн суоттаа:

57 + 12 = ___ 84 - 31 = ___

3. Тэҥнэбиллэри суоттаа:

х + 15 = 40 у - 20 = 35 х+1=40

4. Бириистэҥҥэ 18 кыра уонна 7 улахан балыксыттар тыылара турбут. Сарсыарда 20 тыы муораҕа барбыт. Бириистэҥҥэ хас тыы хаалбытый?

5. Иһиккэ 12 дьаабылыка баара. 5 дьаабылыканы сиэбиттэр. Эбии 2 дьаабылыка уурбуттар. Иһиккэ хас дьаабылыка хаалбытый?

6. Көппүт чыыһыланы туруор:

4_ + 23 = 67

7. Көппүт ускуопкалары бул.

40-8+7=25 50-9-6=47 86-30-10=66 42-20+2=20

8. Мичил 20 солкуобайдаах. Кини 15 солк. кинигэ уонна 6 солк. тэтэрээт атыылаһарыгар хас солкуобай тиийбэтий?

9. 30 уонна 50 чыыһылалар сууммаларын 20-нэн куччат.

10. 84 уонна 41 араастарын 7-нэн улаатыннар.

«Төгүл уонна түҥэтии»

1. Эбиини төгүлгэ кубулутан суоттаа: 4 + 4 + 4 = __ · __

2. Араас ньыманы туттан, суоттаа: 3 · 2 = __, 5 · 4 = __, 6 · 1 = __

3. Суоттаа: 8 : 2 = __, 15 : 3 = __, 10 : 5 = __

4. Тэҥнэбиллэр бэлиэлэрин туруортаа:

3 · 4 __ 2 · 6 12 : 3 __16 : 4

5. Бэйэн толкуйдаан төгүлгэ 3 холобур, түҥэтиигэ 3 холобурда оҥор.

6. Маарка сыаната 3 солкуобай. 15 солкуобайга хас итинник маарканы атыылаһыахха сөбүй? Икки төттөрү задачата толкуйдаа уонна суоттаа.

7. Кэрэчээнэ күн ахсын 8 түннүк арааматын кырааскалаабыт. Кини 3 күн хас арааманы кырааскалаабытый? Бэриллибит задачаҕа төттөрү задачата толкуйдаа уонна суоттаа.

8. Көппүт чыыһыланы туруоран биэр:

__· 3 = 15 20 : __= 4

9. Суоттаа: 2 · 3 · 2 = ___

10. 2 чыыһыла төгүллээһин таблицатын оҥор.

«Бөгүүрэлэр»

1. Үс муннуктары бул уонна аннынан тарт.

2. Көнө муннуктары бул уонна аннынан тарт.

3. Бу кэрчик уһунун кээмэйдээ

4. 7см кэрчиктэ чэрчилээ.

5. Тэҥнээ:

1 дм __12 см 3 см _ 30 мм

6. см кубулут:

2 дм 5 см = _ см

7. 4 см туоралаах квадрат периметрин бул.

8. 3 см уонна 5 см туоралаах түөрт муннук периметрин бул.

9. 3 сурааһыннаах тоһуттаҕаста чэрчилээ.

10. Хас биирдии элбиэнньиги ааттаа

3 САЛАА. 3 КЫЛААС

«Төгүл»

1. Суоттаа:

7 · 8 = ___ 6 · 9 = ___ 4 · 7 = ___

2. Суоттаа:

54 : 6 = ___ 72 : 8 = ___ 36 : 4 = ___

3. Көппһт чыыһылалары туруор:

__· 7 = 56 45 : __ = 9

4. Суоттаа:

3 · 4 : 6 · 2 = ___

5. Тэҥнээн көр:

6 · 7 ___ 8 · 5 48 : 6 ___ 56 : 7

6. Холобурдарда оҥортоо. Эппиэтэ 24 буоларын курдук.

7. Кыыс хоруопкаҕа 16 кыһыл куубугу уонна 2 эрээт араҕас куубугу, хас биирдии эрээккэ 8-тыынан, уурбут. Хоруопкаҕа барыта хас куубук баарый?

8. Чыычаахтарга аналлаах 2 тэҥ килиэккэҕэ 20 м боробулуоханы ороскуотаабыттар. Биир килиэккэҕэ хас миэтэрэни ороскуоттаабыттарый? 5 итинник килиэккэҕэ хас миэтэрэ боробулуоха барыаҕай?

9.

10. 3 уонна 9 чыыһылалар үөскэмнэрин ый.

«Тэҥнэбиллэр»

1. Тэҥнэбиллэри суоттаа: х + 25 = 60

2. Тэҥнэбиллэри суоттаа: у - 34 = 46

3. Тэҥнэбиллэри суоттаа: 7 × а = 42

4. Тэҥнэбиллэри суоттаа: с : 5 = 9

5. Тэҥнэбиллэри суоттаа: 48 : b = 6

6. Таблицанан 3 задачаны оҥор уонна суоттаа.

7. Тэҥнэбил суотун бэрэбиэркэлээ: 35 + х = 80, х = 45

8. Этиллиилэр суолталарын бул:

1) а:7, өскөтүн а = 49, а =35, а = 56, а = 63.

2) b · 8, өскөтүн b = 9, b = 8, b = 7.

9. бу задачаны тэҥнэбилинэн оҥорон суоттаа: 24 олоппос 3 тэҥ эрээккэ ууруллубут. Эрээт ахсын хас олоппос баарый? 2 итинник эрээккэ хас олоппос баарый?

10. Бэйэн тэҥнэбиллэ толкуйдаа уонна суоттан көр.

«Периметр уонна иэн»

1. 6 см квадрат периметрин бул.

2. 4 см уонна 8 см түөрт муннук иэнин бул.

3. Бөгүүрэлэр иэннэрин бул.

4. 20 см периметрдэхх квадрат өттүлэрин бул.

5. 12 кв.м иэннээх бөгүүрэни уруһуйдаа.

6. Реши задачу: Длина участка 10 м, ширина 5 м. Найди площадь

7. Өрүттэрин усталара 8 см-га уонна 2 см-га тэҥ АВСД көнөнньүгү чэрчилээ. Ити көнөнньүк иэнин уонна периметрин бул.

8. 4 м 9 дм = __ дм 1 дм² = __ см²

3 дм 4 см = __см 1 м ² = __ дм²

9 см ө мм = __ мм 9 м² = __ дм

9. Чөртүөстэ оҥор уонна задачаны суоттаа. Өрүттэрин усталара 5 см-даах уонна 3 см-даах көнөнньүктэн 3 см уонна 1 см өрүттэрдээх балаһаны быспыттар. Хаалбыт чааһын иэнин бул.

10. Өҥнөөх кумааҕы лииһин иэнэ 100 см². Ити лиистэн хас биирдиитэ 9 см ² иэннээх 9 квадраты ылбыттар. Лиис хаалбыт чааһын иэнин бул.

4 САЛАА. 4 КЫЛААС

«Элбэх бэлиэлээх чыыһылалар»

1. Чыыһыланы тэтэрээккэ суругунан суруй: 25 608

2. Суругунан суруллубут чыыһылалары тэтэрээккэ боростуой чыыһылаларынан суруй: үс сүүс биэс уон тыһыынча алта уон тоҕус

3. Чыыһылалары тэҥнээн көр:

94 875 уонна 94 895 5 999 уонна 6000 19 400 уонна 19 399

4. Үөрэнээччилэр тоҕус тыһыынча туөрт уону маннык суруйбуттар: 940, 900 040, 9 040. Сөптөөх суруллууну бул.

5. Үс тыраахтыр заводской нүөмэрдэрэ манныктар: 250 000, 249 999, 250 001. Ханнык тыраахтыр конвейертан бастакынан түспүтүй? иккиһинэн? үсүһүнэн?

6. Улахантан кыраҕа диэри уочаратынан суруй: 12 345, 21 354, 11 999

7. Чыыһылалары аах:

1) II кылаас 30 биирд. уонна I кылаас 870 биирд.;

2) II кылаас 8 биирд. уонна I кылаас 600 биирд.;

8. Бу чыыһыла кэннэ ханнык чыыһыла кэлэрин суруй:

99 999 → ________

9. Чыыһыланна суруй: 28 сүүс. 4 уон. 6 биирд.

10. Тыһыынчалаахха кубулут: 15 000 = _________ тыс.

«Элбэх бэлиэлээх чыыһылалар суотааһыннара.»

1. Суоттаа: 2 458 + 567

2. Суоттаа: 3 000 - 1 543

3. Суоттаа: 245 · 3

4. Суоттаа: 876 : 4

5. Түҥэтиини төгүлүнэн бэрэбиэркэлээ: 648 : 3 = 216

6. Суоттааһыны столбигынан суруй уонна суоттаа: 3 724 + 1 896

7. Тэҥнэбили бул: 1 500 - х = 750

8. Фабрикаҕа биир ый устата 40 000 паара атах таҥаһын тикпиттэр. Эр киһиэхэ 8 900 паараны, дьахталларга оннооҕор 2 төгүл элбэҕи, онтон ордуга оҕо атаҕын таҥаһа эбит. Бу ыйга оҕолоргохас паара атах таҥаһын тикпиттэрий?

9. Суоттаа: 12 000 - 8 765

10. Суоттаа: 5 040 : 6

«Түргэн. Бириэмэ. Барбыт ырааҕа»

1. Мотоциклист 60км/ч түргэннээх 3 ч уонна 70 км/ч түргэннээх 2 ч айаннаабыт. Кини бу кэм устата төһө ырааҕы барбытый?

2. Теплоход 4 ч устата барар сирин мотуордаах оҥочо 9 ч устата барар. Өскөтүн теплоход түргэнэ 36 км/ч буоллаҕына, мотуордаах оҥочо түргэнин бул.

3. Дархан икки задачаны 24 мүн, оттон түҥэтиигэ үс холобуру 18 мүн устата суоттаабыт. Дархан задачаны холобурдааҕар хас төгүл элбэх бириэмэнэн суоттаабытый?

4. Таблица даннайдарын туһанан, задачата оҥор уонна суоттаа.

5. Тэҥнээ:

5 м/с ___ 18 км/ч

6. Айаал уонна Ньургун оскуолаҕа 8 ч 30 мүн-ҕэ барбыттар уонна оскуола таһыгар көрсүбүттэр. Айаал Ньургуннуун көрсүөр диэри 12 мүн хаампыт. Ньургун оскуолаҕа диэри хас мүнүүтэ хаампытый?

7. 2 км-га 100м хаста баарый?

1 мүн-ҕэ 15 сөкүүндэ хаста баарый?

8. Икки ардылара 846 км ыраах куораттартан икки поезд тэбис – тэҥҥэ бэйэ – бэйэлэригэр утары айаннаабыт. Бастакы поезд түргэнэ 85 км/ч, иккис түргэнэ – 60 км/ч. Үс чааһынан поезтар икки ардылара төһө ыраах буолуой?

9. Массыына биир тэҥ түргэннээх 6 км-ры 5 мүн-нэн барбыт. Итинник түргэннээх 40 мүн-ҕэ массыына төһө сири барыаҕай? 1 ч-ка?

10. Уу кэлиитигэр өрүс кэтитэ 800 м-нэн кэҥээн, 1 км буолбут. Өрүс кэтитэ хас төгүл улааппытый?

Туһаныллыбыт литература.

1. Моро М.И., Волкова С.И. Математика. Рабочие программы. 1-4 классы. — М.: Просвещение, 2023. — 128 с.

2. Петерсон Л.Г.Математика «Учусь учиться». 1-4 классы. — М.: Ювента, 2022. — 240 с.

3. Нефёдова М.Г., Узорова О.В.3000 примеров по математике. 1-4 классы. — М.: АСТ, 2023. — 192 с.

4. Рудницкая В.Н.Контрольные работы по математике. 1-4 классы. — М.: Вентана-Граф, 2022. — 176 с.

5. Истомина Н.Б.Методика обучения математике в начальной школе. — М.: Академия, 2021. — 288 с.

6. Волкова С.И. Математика и конструирование. 1-4 классы. — М.: Просвещение, 2023. — 144 с.

7. Жикалкина Т.К.Система игровых заданий по математике для начальной школы. — М.: Дрофа, 2022. — 160 с.

Интернет-ресурсы

1. «Российская электронная школа»

2. «ЯКласс» ()

3. «Учи.ру» ()