Методическое руководство по составлению родословной
учебно-методический материал (1, 2, 3, 4 класс) на тему

Хомушку Галина Сояновна

В методическом руководстве даны рекомендации по составлению родословной для младших школьников и для их родителей. Для составления родословной рекомендованы условные знаки генетика

Г. Юсты. 

Скачать:


Предварительный просмотр:

Тыва Республиканыё Эрзин кожууннуё М=рен муниципалдыг

бюджеттиг ортумак ниити-билиг школазы

Эрзин кожууннуё ==редилге эргелели

Методиктиг с\ме:

«Т=рел  салгал таблицазын

тургузарыныё  методиказы»

Тургускан башкы:

 

Хомушку Галина Сояновна –

 эге класстар башкызы.

2014-2015 ==р.чылы.

Уруглар кижизидилгези =г-б\леден эгелээр деп ч\ве билдингир болгай. Амгы \еде чамдык =г-б\лелерде салгалдар холбаазы, хамаарылгазы кошкак, уруглар =гбелерин, д=рг\л-т=релдерин барык билбес, оларныё-биле т=релдежип, эдержип чурттаар деп ч\ве билбес бооп турар. Ынчангаш тыва =г-б\лелерге салгалдар харылзаазын, холбаазын катап тургузар, т=рел б=л\к аайы-биле эдержип чурттаарын чедип алыр ужурлуг.

        Кым мен ? Кымныё оглу азы уруу мен? Авам кымыл, ачам кымыл? деп  айтырыгларга харыыларны бээринге, =гбелериниё ук-ызыгуурун, т=рел аймааныё т==г\з\н билип алырынга баштайгы билиглерни уругларны ада-ие чажындан кижизидер ужурлуг.                                                                                  Эрте чажындан-на эки чараш  чаёчылдарга кижизиттинген т=л ук-ызыгуурунуё, ада-иезиниё т=лептиг  адын  кажан-даа сыкпас болур. Ол чаагай чаёчылдарныё бирээзи – т=рел харылзааларны \спези  болур. Т=релин т=релзинер чорук ада-иезиниё ==нден эгелээр.                                                                  Т=релзинер чорук тыва чоннуё         эрте-бурун шагдан бээр ада-=гбе дамчып келген буянныг чаёчылы. Бичии чаштарныё чугаазы \н\п, ч\вени билип аптар апаары билек, ада-иези бодунуё хан т=релдериниё, чоок т=релдериниё  болгаш ырак т=релдериниё тус-тус аттарын шын адаарын, ужур-утказын болгаш кымны канчаар адаарын ==редип каар. Тыва кижи бодунуё ырак т=релдерин безин х\нд\леп, чоргаарланып, чассыдып, эргеледип адаар чаёчылдыг.

        Ынчангаш 1-ги класстан эгелеп ==реникчиниё ызыгуур салгалыныё т==г\з\н ==редир ужурлуг бис. Салдынган кол сорулгалары:

        1. Кырган-авазы, кырган-ачазы, ада-иези, т=релдери – кижиниё дазылы, чуртталгазыныё эгези, ынчангаш оларныё угун, т==г\з\н, аажы-чаёын, езу-чаёчылдарын, онзагай талаларын, овур-хевирин, м=з\-б\д\ж\н\ё дугайында билиндирер;                                        

        2. Уругларга т=рел-б=л\\н\ё ыдыы, ч\д\\р ыяжы, суу, даа-биле таныштырар. Ону сагыырынга ==редир;         

        3. Чоок т=рел улус аразында хамаарылга, харылзаа, т=релдерин х\нд\леп адаарыныё  ужурлары, езулалдары-биле таныштырар;         

4. Т=рел б=л\кке хамаарышкан девискээр аайы-биле тускайлан чаёчылдар, ужурлар, ырлар, кожамыктар, т==г\ болгаш тоолчургу чугаалар чыып, дыёнадыышкыннарны кылырынга уругларны чаёчыктырар;                                         5. +=реникчи бодунуё ук-т==г\з\н ыяк билип алгаш, салгал ыяжын, таблицазын тургузуп билирин чедип алыр;                                                                 6. Мен - т=рел салгалдыё салгакчызы мен. Мен чонумнуё, нациямныё т=лээзи мен – деп ч\вени ==реникчи б\р\з\ медерелдии-биле билип, \нелеп, чоргаарланып чоруурунга кижизидер.                 

Эге класстарга =г-б\лениё ызыгуур салгалыныё т==г\з\н ==редириниё методиказы мындыг:

        1. Белеткел ажылдар. (уругларныё хар-назыныныё аайы-биле)

        2.Ызыгуур салгал таблицазын тургузарынга ажыглаар тускай демдектерни уругларга ыяк билиндирип алыр.

             3. Т=релдериниё хевирлерин  тодарадыр.

             4. Ызыгуур салгал таблицазын тургузары.

Белеткел ажылдарга элээн \е негеттинер. +г-б\лениё  т=рел аймаан (соян, кыргыс, иргит, чооду), т==г\з\н (кажан, каяа, канчаар чурттап чорааны), \ндезин бе (Эрзин кожуун) азы =скээртен к=жуп келген бе (=ске кожууннардан), т=релдер аразында хамаарылгаларны (хан, чоок, ырак т=рели) шын тодарадыр.

Улуг назылыг =гбелер, ада-иелер, т=релдер-биле  кичээл-ужуражылгаларны, кичээл-сактыышкыннарны, анкетирование, тестирование чорудар ужурлуг.

 Кажан авазыныё, ачазыныё  талазындан  т=релдерин ==ренип тургаш, т=релдерин шын тып алырынын мындыг  методиказын ажыглап болур. Т=рел б\р\з\нге арын кылып алыр.

Мээн т=релим.

   I.            1. Т=релимниё

                  Авазы:   ФИО  т=р\тт. х\н\, айы, чылы

                  Ачазы:   ФИО   т=р\тт. х\н\, айы, чылы

    II.           2. Мээё т=релим:

                  ФИО т=р\тт. х\н\, айы, чылы

                  Акызы:  ФИО  т=р\тт.х\н\, айы, чылы

                  Угбазы: :  ФИО  т=р\тт.х\н\, айы, чылы

                  Дунмазы: :  ФИО  т=р\тт.х\н\, айы, чылы

                  Ченгези: :  ФИО  т=р\тт.х\н\, айы, чылы

                  Честези: :  ФИО  т=р\тт.х\н\, айы, чылы :

                  Кадайы азы ашаа: ФИО  т=р\тт.х\н\, айы, чылы

      III.      3. Т=релимниё уруглары:

                       Уруу:                        

                        Оглу:

                Кыска дыёнадыг:  ажылы, сонуургалы, кадыыныё байдалы.

Мындыг  арыннарны т=релдеринге \леп бергеш, чыып алыр. Х=й арынныг т==г\н\ё ному болур. «Т=рел салгалымныё кол ному», Мээё т=релдерим»  деп чараш аттан чогаадып ап болур.  Мындыг ажылды чорударга кым-даа, чаёгыс-даа даай, к\\й, чаа авай, чеёге, честе, акы, дуёма чыдып калбас. Х=й кижилер , т=релдер хаара туттунар, ч\гле  суурда эвес, =ске-даа кожууннарда, суурларда т=релдер тыптыр, т=рел  харылзаалар к=в\дээр, дыёзыыр. Ол ном салгалдан салгалче дамчып, улам кылыннаар ужурлуг.  Т=рел салгал кажан-даа \з\лбес болур.  Шак мындыг белеткел ажылдарын чедиишкинниг чорутканыныё т\ёнелинде таблица тургузарынга ажыглаар тускай демдектер-биле уругларны таныштырар.  Чугле уругларны эвес, ада-иелерни хаара тудар.

Эге школага т=рел салгал таблицазын тургузуп ==ренип алган уруглар  т=релдерин кажан-даа утпас, олар-биле эдержип чоруур болур деп бодаар мен. Улуг, биче т=релдерин х\нд\леп, чараш м=з\-шынарлыг, экииргек, х\нд\лээчел, дузааргак болуп кижизиттинер. Т=релдеринге, т=рел аймаанга ынакшылы, чоргааралы хайныгып, мен – т=рел б=л\\мн\ё, аймаамныё т=лептиг салгакчызы мен деп т\ёнелди \нд\рер ужурлуг. Т=рел харылзаалар, холбаалар быжыгып, кажан-даа \з\лбес болзунам!

Эге школага т=рел салгал таблицазын тургузуп ==редирде генетик Г.Юстаныё ылгавыр демдектерин ажыглап ==редип турган бис.

Ажыглаан литература:

  1. М.Кенин-Лопсан. Тыва чоннуё бурунгу ужурлары, 1994.
  2. М.Кенин-Лопсан. Тыва чаёчыл, 1999.
  3. Журнал «Башкы» №4 – 2003 арын 66

Василий Салчак. ТГШИ-ниё эртем ажылдакчызы «К.Т.Аракчааныё демдеглелдер дептеринден».

                   4.  В.Салчак «Уран с=ст\ё ужуу», 2010.


Предварительный просмотр:


Подписи к слайдам:

Слайд 1

« Т=рел салгал таблицазын тургузарыныё методиказы » Эге класстар башкызы : Хомушку Галина Сояновна

Слайд 2

Генетик Г. Юстанын тургусканы демдектери мындыг : кыс , херээжен кижи эр кижи эр-кызы билдинмес эрте чок болган кандыг-бир ог-буле аарыгга таварышкан торелдер ог-буле туткан чок болган эр кижи чок болган кыс кижи

Слайд 3

ийи ог-буле туткан эр кижи 4 дугаар оглу 4 ийи ог-буле туткан кыс кижи 2 дугаар 2 кадыы кошкак уруу ийи оол ийистер 3 дугаар 3 эрте чок эр,кыс ийистер эр пробанд ийи кыс ийистер кыс пробанд

Слайд 4

1-ги класстыё эгезинде уруглар номчуп , бижип билбес \ езинде авазыныё , ачазыныё , бодунуё чуруунуё дузазы-биле « Мээё =г-б\лем » таблица кылып болур . Чижээ : Натсак Цамбаныё кылган ажылы .

Слайд 5

2-ги класска Намдак Найырнын кылган ажылы . Допчут В К. Допчут С.Б. Дешки Д.Д. Намдак З.Д. Намдак В.К. 1 2 1 2 3 кыргыс Вика Валерия Дима Тимур Валя Оттук Андрей 1 2 3 4 1 2 3 Айдан-Херел Найыр Дамырак 1 2 3

Слайд 6

3-к\ класска 5 чадага чедир тургускан таблица: Ынаалай Амыргылан Ынаалай Байырлыгы Баажай Чинчит Дунгановна Ынаалай Божаа Байырлыгыевич Лаажап Иван Ланааевич Лаажап Сагаачы Божаевна Лаажап Ээлдек-оол Иванович Лаажап Ганна Оттук-ооловна Алина Айлаш Чаян I II III IV V


По теме: методические разработки, презентации и конспекты

Статья по теме "Методическое руководство по использованию игровой технологии"

Детские  игры воспитывают, развивают в ребёнке целостно милосердие и память, честность и внимание, трудолюбие и воображение, интеллект и фантазию, справедливость и наблюдательность, язык и ...

Презентация и методическое руководство к уроку математики в 1 классе по теме "Переместительное свойство сложения"

Тип урока: предъявление новых знаний.Цель: формирование ценностного отношения к определению, пониманию и применению переместительного свойства сложения в ходе коллективной, парной и самостоятельной уч...

2. Учебно-методическая работа 2.2 Методическое руководство группой педагогов

2. Учебно-методическая работа 2.2 Методическое руководство группой педагогов...