Методическое руководство по составлению родословной
учебно-методический материал (1, 2, 3, 4 класс) на тему
В методическом руководстве даны рекомендации по составлению родословной для младших школьников и для их родителей. Для составления родословной рекомендованы условные знаки генетика
Г. Юсты.
Скачать:
| Вложение | Размер |
|---|---|
| 29.99 КБ | |
| 685.4 КБ |
Предварительный просмотр:
Тыва Республиканыё Эрзин кожууннуё М=рен муниципалдыг
бюджеттиг ортумак ниити-билиг школазы
Эрзин кожууннуё ==редилге эргелели
Методиктиг с\ме:
«Т=рел салгал таблицазын
тургузарыныё методиказы»
Тургускан башкы:
Хомушку Галина Сояновна –
эге класстар башкызы.
2014-2015 ==р.чылы.
Уруглар кижизидилгези =г-б\леден эгелээр деп ч\ве билдингир болгай. Амгы \еде чамдык =г-б\лелерде салгалдар холбаазы, хамаарылгазы кошкак, уруглар =гбелерин, д=рг\л-т=релдерин барык билбес, оларныё-биле т=релдежип, эдержип чурттаар деп ч\ве билбес бооп турар. Ынчангаш тыва =г-б\лелерге салгалдар харылзаазын, холбаазын катап тургузар, т=рел б=л\к аайы-биле эдержип чурттаарын чедип алыр ужурлуг.
Кым мен ? Кымныё оглу азы уруу мен? Авам кымыл, ачам кымыл? деп айтырыгларга харыыларны бээринге, =гбелериниё ук-ызыгуурун, т=рел аймааныё т==г\з\н билип алырынга баштайгы билиглерни уругларны ада-ие чажындан кижизидер ужурлуг. Эрте чажындан-на эки чараш чаёчылдарга кижизиттинген т=л ук-ызыгуурунуё, ада-иезиниё т=лептиг адын кажан-даа сыкпас болур. Ол чаагай чаёчылдарныё бирээзи – т=рел харылзааларны \спези болур. Т=релин т=релзинер чорук ада-иезиниё ==нден эгелээр. Т=релзинер чорук тыва чоннуё эрте-бурун шагдан бээр ада-=гбе дамчып келген буянныг чаёчылы. Бичии чаштарныё чугаазы \н\п, ч\вени билип аптар апаары билек, ада-иези бодунуё хан т=релдериниё, чоок т=релдериниё болгаш ырак т=релдериниё тус-тус аттарын шын адаарын, ужур-утказын болгаш кымны канчаар адаарын ==редип каар. Тыва кижи бодунуё ырак т=релдерин безин х\нд\леп, чоргаарланып, чассыдып, эргеледип адаар чаёчылдыг.
Ынчангаш 1-ги класстан эгелеп ==реникчиниё ызыгуур салгалыныё т==г\з\н ==редир ужурлуг бис. Салдынган кол сорулгалары:
1. Кырган-авазы, кырган-ачазы, ада-иези, т=релдери – кижиниё дазылы, чуртталгазыныё эгези, ынчангаш оларныё угун, т==г\з\н, аажы-чаёын, езу-чаёчылдарын, онзагай талаларын, овур-хевирин, м=з\-б\д\ж\н\ё дугайында билиндирер;
2. Уругларга т=рел-б=л\\н\ё ыдыы, ч\д\\р ыяжы, суу, даа-биле таныштырар. Ону сагыырынга ==редир;
3. Чоок т=рел улус аразында хамаарылга, харылзаа, т=релдерин х\нд\леп адаарыныё ужурлары, езулалдары-биле таныштырар;
4. Т=рел б=л\кке хамаарышкан девискээр аайы-биле тускайлан чаёчылдар, ужурлар, ырлар, кожамыктар, т==г\ болгаш тоолчургу чугаалар чыып, дыёнадыышкыннарны кылырынга уругларны чаёчыктырар; 5. +=реникчи бодунуё ук-т==г\з\н ыяк билип алгаш, салгал ыяжын, таблицазын тургузуп билирин чедип алыр; 6. Мен - т=рел салгалдыё салгакчызы мен. Мен чонумнуё, нациямныё т=лээзи мен – деп ч\вени ==реникчи б\р\з\ медерелдии-биле билип, \нелеп, чоргаарланып чоруурунга кижизидер.
Эге класстарга =г-б\лениё ызыгуур салгалыныё т==г\з\н ==редириниё методиказы мындыг:
1. Белеткел ажылдар. (уругларныё хар-назыныныё аайы-биле)
2.Ызыгуур салгал таблицазын тургузарынга ажыглаар тускай демдектерни уругларга ыяк билиндирип алыр.
3. Т=релдериниё хевирлерин тодарадыр.
4. Ызыгуур салгал таблицазын тургузары.
Белеткел ажылдарга элээн \е негеттинер. +г-б\лениё т=рел аймаан (соян, кыргыс, иргит, чооду), т==г\з\н (кажан, каяа, канчаар чурттап чорааны), \ндезин бе (Эрзин кожуун) азы =скээртен к=жуп келген бе (=ске кожууннардан), т=релдер аразында хамаарылгаларны (хан, чоок, ырак т=рели) шын тодарадыр.
Улуг назылыг =гбелер, ада-иелер, т=релдер-биле кичээл-ужуражылгаларны, кичээл-сактыышкыннарны, анкетирование, тестирование чорудар ужурлуг.
Кажан авазыныё, ачазыныё талазындан т=релдерин ==ренип тургаш, т=релдерин шын тып алырынын мындыг методиказын ажыглап болур. Т=рел б\р\з\нге арын кылып алыр.
Мээн т=релим.
I. 1. Т=релимниё
Авазы: ФИО т=р\тт. х\н\, айы, чылы
Ачазы: ФИО т=р\тт. х\н\, айы, чылы
II. 2. Мээё т=релим:
ФИО т=р\тт. х\н\, айы, чылы
Акызы: ФИО т=р\тт.х\н\, айы, чылы
Угбазы: : ФИО т=р\тт.х\н\, айы, чылы
Дунмазы: : ФИО т=р\тт.х\н\, айы, чылы
Ченгези: : ФИО т=р\тт.х\н\, айы, чылы
Честези: : ФИО т=р\тт.х\н\, айы, чылы :
Кадайы азы ашаа: ФИО т=р\тт.х\н\, айы, чылы
III. 3. Т=релимниё уруглары:
Уруу:
Оглу:
Кыска дыёнадыг: ажылы, сонуургалы, кадыыныё байдалы.
Мындыг арыннарны т=релдеринге \леп бергеш, чыып алыр. Х=й арынныг т==г\н\ё ному болур. «Т=рел салгалымныё кол ному», Мээё т=релдерим» деп чараш аттан чогаадып ап болур. Мындыг ажылды чорударга кым-даа, чаёгыс-даа даай, к\\й, чаа авай, чеёге, честе, акы, дуёма чыдып калбас. Х=й кижилер , т=релдер хаара туттунар, ч\гле суурда эвес, =ске-даа кожууннарда, суурларда т=релдер тыптыр, т=рел харылзаалар к=в\дээр, дыёзыыр. Ол ном салгалдан салгалче дамчып, улам кылыннаар ужурлуг. Т=рел салгал кажан-даа \з\лбес болур. Шак мындыг белеткел ажылдарын чедиишкинниг чорутканыныё т\ёнелинде таблица тургузарынга ажыглаар тускай демдектер-биле уругларны таныштырар. Чугле уругларны эвес, ада-иелерни хаара тудар.
Эге школага т=рел салгал таблицазын тургузуп ==ренип алган уруглар т=релдерин кажан-даа утпас, олар-биле эдержип чоруур болур деп бодаар мен. Улуг, биче т=релдерин х\нд\леп, чараш м=з\-шынарлыг, экииргек, х\нд\лээчел, дузааргак болуп кижизиттинер. Т=релдеринге, т=рел аймаанга ынакшылы, чоргааралы хайныгып, мен – т=рел б=л\\мн\ё, аймаамныё т=лептиг салгакчызы мен деп т\ёнелди \нд\рер ужурлуг. Т=рел харылзаалар, холбаалар быжыгып, кажан-даа \з\лбес болзунам!
Эге школага т=рел салгал таблицазын тургузуп ==редирде генетик Г.Юстаныё ылгавыр демдектерин ажыглап ==редип турган бис.
Ажыглаан литература:
- М.Кенин-Лопсан. Тыва чоннуё бурунгу ужурлары, 1994.
- М.Кенин-Лопсан. Тыва чаёчыл, 1999.
- Журнал «Башкы» №4 – 2003 арын 66
Василий Салчак. ТГШИ-ниё эртем ажылдакчызы «К.Т.Аракчааныё демдеглелдер дептеринден».
4. В.Салчак «Уран с=ст\ё ужуу», 2010.
Предварительный просмотр:
Подписи к слайдам:
Генетик Г. Юстанын тургусканы демдектери мындыг : кыс , херээжен кижи эр кижи эр-кызы билдинмес эрте чок болган кандыг-бир ог-буле аарыгга таварышкан торелдер ог-буле туткан чок болган эр кижи чок болган кыс кижи
ийи ог-буле туткан эр кижи 4 дугаар оглу 4 ийи ог-буле туткан кыс кижи 2 дугаар 2 кадыы кошкак уруу ийи оол ийистер 3 дугаар 3 эрте чок эр,кыс ийистер эр пробанд ийи кыс ийистер кыс пробанд
1-ги класстыё эгезинде уруглар номчуп , бижип билбес \ езинде авазыныё , ачазыныё , бодунуё чуруунуё дузазы-биле « Мээё =г-б\лем » таблица кылып болур . Чижээ : Натсак Цамбаныё кылган ажылы .
2-ги класска Намдак Найырнын кылган ажылы . Допчут В К. Допчут С.Б. Дешки Д.Д. Намдак З.Д. Намдак В.К. 1 2 1 2 3 кыргыс Вика Валерия Дима Тимур Валя Оттук Андрей 1 2 3 4 1 2 3 Айдан-Херел Найыр Дамырак 1 2 3
3-к\ класска 5 чадага чедир тургускан таблица: Ынаалай Амыргылан Ынаалай Байырлыгы Баажай Чинчит Дунгановна Ынаалай Божаа Байырлыгыевич Лаажап Иван Ланааевич Лаажап Сагаачы Божаевна Лаажап Ээлдек-оол Иванович Лаажап Ганна Оттук-ооловна Алина Айлаш Чаян I II III IV V
По теме: методические разработки, презентации и конспекты
Статья по теме "Методическое руководство по использованию игровой технологии"
Детские игры воспитывают, развивают в ребёнке целостно милосердие и память, честность и внимание, трудолюбие и воображение, интеллект и фантазию, справедливость и наблюдательность, язык и ...

Презентация и методическое руководство к уроку математики в 1 классе по теме "Переместительное свойство сложения"
Тип урока: предъявление новых знаний.Цель: формирование ценностного отношения к определению, пониманию и применению переместительного свойства сложения в ходе коллективной, парной и самостоятельной уч...

Презентация и методическое руководство к уроку русского языка в 3 классе по теме "Правописание окончаний имен существительных 1-го склонения в родительном, дательном и предложном падежах"
Урок полностью соответствует ФГОС НОО. Дети работают в группах, что создает на уроке атмосферу сотрудничества....

7.Портфолио достижений. Методическое руководство группой педагогов.
Приказы о назначении руководителя ШМО, РМО....

2. Учебно-методическая работа. 2.2 Методическое руководство группой педагогов: Наставничество в ОУ
Наставничество...

2. Учебно-методическая работа 2.2 Методическое руководство группой педагогов
2. Учебно-методическая работа 2.2 Методическое руководство группой педагогов...
2.1.Учебно-методическая работа. Методическое руководство группой педагогов.
Наставничество в ОУ...
