Ажык кичээл. Жж деп ужук.
методическая разработка (1 класс)

Оюн Алдынай Михайловна

Ажык кичээл. Жж деп ужук.

Скачать:

ВложениеРазмер
Файл zhzh_dep_uzhuk_azhyk_kicheel.docx311.74 КБ

Предварительный просмотр:

 Тема: Ж деп ун болгаш  Ж,ж  деп ужуктер

 Сорулгазы:

а). Ж деп ун болгаш Ж деп ужукту билиндирери, шын адап ооредири;

б). уругларнын харылзаалыг аас чугаазын, угаан- медерелин, кичээнгейин,

салаа- сайгыдын сайзырадырынга мергежилгелер чорудар;

в). Кижизиг, топтуг, кежээ аажы- чанга кижизидер;

        Дерилгези: чуруктарлыг база состер бижээн слайдылар.

 Кичээлдин чорудуу:

  1). Организастыг кезээ.

а). Долгандыр турар хурээлел- биле мендилежири:

«Амыр- менди утпайн чор» деп

Авам- ачам чагып соглээн

Башкыларга, оорумге

Баштай душкаш, «экии» дээр мен

Эш-оорум, башкыларым

Амыр-ла, амыр!

-Баштай уруглар олуруп алыр. Оон соонда оолдар олуруп алыр. Чуге ындыгыл? (Чуге дизе уругларны оолдар  хундулээр ужурлуг)

  -Бистин бо кичээливис кайгамчыктыг кичээл болур. Бистер билиглер хоорайларынче» аян- чорук кылып  чоруур  бис. Шагда ояаар ырак черлер даа чорбаан боор бис уруглар. Чуге чорбайн турар бис уруглар? Чуге дизе бистин  чуртувус бомбурзээвисте кончуг аарыг (вирус)  чоруп турары биле. Ам чогум оон мурнунга бодаарга бичии чугээртей бергени биле класс иштинге аян-чорукту кылыр дыр бис. Ол коргунчуг аарыгдан канчаар камгаланыыр ужурлуг бис. Маскаларны кедер, антисептиктер биле холдарывысты чуур болгай бис, чапсарларда маска чок уннуп болбас.

Шупту «автобуска» эптиг кылдыр олуруптунар! Автобуска бодун канчаар алдынарыл?  Шимээргевес, эптиг найыралдыг болур, бодун чурумнуг кылдыр алдынар

Бис аян-чорук уезинде хоорай бурузунден бир ле чуулду билип алыр бис. Ол билип алган чуулдеривис биле план тургузуп албышаан база манаа бир чуул тургузар бис, ол чул дээрзин кичээливис тончузунде билдине бээр. Оон аян-чоруктун соолунде кайнаар чоруурувус билдине бээр уруглар.

2). Катаптаашкын.

 1- ги «хоорай»: «Айтырыг»

   - «Хоорайда» чедип келдивис. Адын номчуулунар.

 (Улегер домак бижээн) Хоорайнын девизи:

 Аспас дээш, хая корун,

  Часпас дээш, айтырып чор.

- Бо хоорайда Билбеспей чурттап турар.Ол силерден билбейн чоруур айтырыгларын айтырып турар. Анаа шын, дурген харыылаптар болзувусса, дараазында «хоорайже» чоруур бис, а бир эвес кууседип шыдавас болзувусса, ол хоорайдан унуп шыдавас бис. Ынчангаш шын харыылаарын кызыдынар.  

      - Ажык уннер деп чул? Аданар.

      - Ажык эвес уннер деп чул?

      - Уннерни бис канчаар бис?(адаар бис, дыннаар бис)

      - Ужукту канчаар бис? (Бижиир бис, номчуур бис, коор бис)

      -Ажык уннер бистин иштики сагыш- сеткиливис уннери- дир.

      - Ажык эвес уннер долгандыр турар бойдуста хойу- биле бар.      

  - Эр- хейлер! Билбеспейнин даалгазын эки куусеттинер, ам дараазында «хоорайже» чоруптаалынар.

1даалганы куусеткеш планнын 1тургузары  Бажыннын бир кезээн чышпырар.

 2- ги «хоорай»: «Ритмика»

  - Бо хоорайда Буратино чурттап турар.

      - Мээн «хоорайымга» аалдап келгенинер дээш четтирдим. Кыска болгаш узун ажык уннерни адавышаан, холдарынар- биле часкап коргузуп шимчээшкинден кылыптар силер бе деп дилеп турар

       а   аа   о   оо  ы  ыы  у  уу  и  ии – кыска уннерни мурнунга кыска кылдыр, а узун уннерни часкап турда, холдар баш кырынче кодурлур.

Ажык уннер кандыг 2 болукке чарлыр дыр? Кыска болгаш узун болур.

Болуктерге ажыл.  Оюн: «Кичээнгейлиг бол!»

Парталарынарда салып каан ужуктерни 2 болукке чарыптынарам. Кандыг 2 болукке чыыптынар. (Ажык болгаш ажык эвес уннер)

Планнын 2дугаарын салыр. Бажыннын 2 кезээн чышпырар.

   - Эр- хейлер! Дурген улаштыр чоруулунар.

 3- ку  «хоорай» «Чаа тема»

 а). - Богун бистин чаа темага чуну ооренирин  Карандаш тыптырар дыр. Ол силерге  «Тывынгырлар» деп оюн ойнадыыр-дыр.

1. Чускук дег боттуг, сурун далай ыытыг. Ол чуу-дур? (ары)

Арыннын унун оттуннунер (ж-ж-ж)

Ол кандыг ун-дур? (ажык эвес)

2. Уне калбан кире калбан чуу-дур? (эжик)

-Эжик деп состе каш слог барыл? (э-жик 2слог бар)

-Бирги слогтун унун аданар. (чангыс э деп унден)

-Ийиги слогтун уннерин аданар. (ж-и-к)

-Ийиги слогтун бирги унун аданар. Ол кандыг ун-дур? (ж-ажык эвес)

-Ийиги унун аданар. Ол кандыг ун-дур? (и-ажык ун)

-Ушку унну аданар. Ол кандыг ун-дур? (к- ажык эвес)

-Ж деп унну база катап шойулдур аданар. Ол кандыг ун болду?

(Ол ажык эвес, чуге дизе окпеден унген хей шаптыкка таваржып турар)

  -Түңнел:  ж деп үн ажык эвес үннү адап турувуста, дылдың мурнуу ортаа кезээ таалайга дээп турар.

-Бо хүн бис кичээлде чүнү  өөренир –дир бис уруглар?

-Бо хүн кичээлде чаа үжүк  өөренир-дир бис  бе азы катаптаар –дыр бис бе?

- Кичээливистиң сорулгазын салыылыңар. Чүнү билип алыр ужурлуг бис?

(Телевизорну ожурер)

Болуктерге ажыл Оюн “Туткаш, харыыла”

А) Ж деп ун кирген состер адаар. Кайы болук хойну адаар эвес

Кижи бурузу боданып олурар. Бир болукте бир оореникчиже октаарымга ол оореникчи харыылаар, бир эвес харыылап шыдавас болза оске болукче чоруптар мен.

(Кажаа, кожеге, кожээ, кажык, кижи, ужук, сугжу, тудугжу, аржыыл, мергежил, тараажы, ужудукчу, садыгжы, дожек, кежик.)

Б)Ж деп үннү дыңнап, ылгап билиринге мергежилгелер.

Мен сөстер адаарымге ж деп үн сөстүң кайызында чоруурун  айтыр: кажаа, кижи, кажык, эжик, ужудукчу, сугжу.

-Колдуунда состерде Ж деп ужук ортузунда турар болуп турар.

Ж деп үн чүуге  дөмейил деңнеңер? Ээремчик домей-Жук

2. Ж,ж деп үжүктер-биле таныжылга.

Кыдырааштарга чараштыр бижилге.

-Кыдырааштарын ажыткаш, ай хуну бижиир. Бо хун бичии ж деп ужукту бижиир бис. Ону тайылбырлавас мен. Орус дылда бижип каапкан болгаш бижип билир болгай силер.

3. Эжеш ажыл. Оюн “Дурген тып”

-Состерде ж деп уннун ужуун тыпкаш кок карандаштар биле адаан шыяар.

Мергежил, садыгжы, ужудукчу, киш, тудугжу, кажаа, кожээ, ужук, кажык, кежик, кижи, дожек. Хынаар.

3ку план тургузар. Ж деп ун дугайында

ФИЗМИНУТКА   Оюн “Ужар –ушпас”

Ужар чуулдер адаарымга оору шурап тургаш холдарын чаяр, ушпас чуулдер адаарымга олуруптар силер. Ойнаарынга белен силер бе.

Карандаш, самолет, чурук, кушкаш, эжик, ары, сандай, ала-сааскан, кижи.

-Чаа эр-хейлер! Кым кичээнгейлиг эвес. Бо адаан состерим аразында Ж деп ужук кирип турар сос бар болду бе? (эжик)

-Бо оюннун адында эжеш уннер бар дыр бе? (Ж-Ш)

4.Сөзүглел “Салгал” ар 81

-Чулернин дугайында чугаалап турар-дыр?

.Ам созуглелди дурген  номчуптунар. Шупту денге.

-Ам мен силерге номчуп берейн.

5. Словарь ажылы.

-Билдинмес состер бар дыр бе?

Мергежил – дээрге ажыл дээни ол-дур, салгаар – дээрге уламчылаар дээни ол дур

-Ж кирген состер тывар.

-Состун иштинде туружун тывар.

-Созуглел каш домактан тургустунганыл? (5домак)

-1-ги домакты номчунар.

-Чунун дугайында чугаалап турар-дыр?

-Домак чуну илередирил? (Домак тонген утканы илередир)

-Домакты канчаар  номчуурул?

-Бирги домакта каш сос барыл?

-Состер чулерден тургустунарыл? (Слогтардан тургустунар)

-Бирги состу аданар

-Каш слогтан тургустунганыл? Чуге?

-слог чулерден тургустунарыл?

-Уннерден.

-Уннер кандыг болурул?

-Ажык болгаш ажык эвес болур.

4.Созуглелдин утказын дамчыдары.

-Номчаан созуглеливистин утказын кысказы биле кым чугаалаптарыл?

        Карандаш: - Мээн даалгамны кончуг эки куусеттинер, уруглар! Байырлыг! Чоруунар чогузун!

3ку даалганы куусеттивис. Ам база бир чуулду тургузуптаалынар.

    4- ку «хоорай»: «Быжыглаашкын»

Эжеш ажыл. Оюн «Аскан ужук»

-Бо состерде каапкан ужуктерни киирип тургаш сос тургузар силер.

Ки_и,   э_ик,  ка_аа,  ке_ик

-Тургускан состерин номчуур, мурнай кылыпкан улус. Кандыг ужук бо состерде аскан дыр.

   4). Туннел кезээ.

  - Ам кичээлде алган билиглеривисти быжыглап айтырыгларга харыылаптар силер бе уруглар.

  - Кичээлде чуу деп ужук оорендивис? Ол ажык ужук бе азы ажык эвес ужук бе?

4ку хоорайнын даалгазын база кууседиптивис. Ам база бир кезекти салыптайн. Чуу дурзузу уннуп келди. Бажын. Бос осте база богунгу ооренген ужууунер база бар дыр бе.

Ынчаарга аян- чорук тун соолунде ам шупту кайнаар чоруур дыр бис уруглар? Бажыннарывысче.

 - Богунгу кичээлдин эки чуулдерин бажыннарынарда улустарынарга чугаалап бээр силер.

Парталарынар кырында  чечек  чуруу  бар. Кичээл солун болган болза кызыл он биле, арай билдинмес чуулдер бар болду дээр болзунарза кок он биле оннепкеш  тура халып келгеш бажын  чанынга  чышпырыптар силер.

  5). Бажынга онаалга. Эжик, кежик, кажык деп состер биле аас-биле домактар чогаадып алгаш келир силер. Кичээлге ажылдаан уругларны адаар.

Алдын Хунум!

Ак- кок дээрим!

Арга- арыым, арыг суум!

Ан- меним, ангыр кужум!

Ие черим!

Эргим авам,

             

 

Аспас дээш, хая                                

         корун,

Часпас дээш, айтырып

 

            чор.

Neznaika

           

                 

f_19693025

 

       

            3ку

               

4b12af582b49

 

                       

           

                

           

 

           


По теме: методические разработки, презентации и конспекты

Тыва дылга ажык кичээл "Демдек ады"

Ажык кичээл  "Демдек ады"...

Ажык кичээл "Санга 3-ту кадары"

2-ги класстын башкыларынга...

Ажык кичээл "Ат, фамилияларга улуг ужук" 2 класс

Тыва дылга ажык кичээл "Ат, фамилияларга улуг ужукту бижиири" 2 класс...