Якутский язык
план-конспект урока на тему

Жиркова Тамара Евгеньевна

данные уроки предназначены для якутских школ.

Скачать:

ВложениеРазмер
Файл hohoon_urok.docx29.5 КБ
Файл syyan_zhirkova_tamara.docx16.24 КБ

Предварительный просмотр:

Ааҕыы уруога

Кылаас, оскуола:

ЯГНГ, 4 кылаас.

Уруок темата:

Уус уран литература

Ааҕыллар айымньы:

Иван Гоголев “От үлэтэ”

УМК (учебник аата, автора)

Л.В. Захарова «Ньургуһун»

Уруок тиибэ:

Айымньыны ааҕыы уонна ырытыы уруога.

Учуутал сыала:

Хоһоону табатык өйдөбүллээхтик, ис хоһоонноохтук ааҕа уонна  тылын-өһүн, иэйиитин ырыта үөрэнэллэригэр өйдүүрүгэр усулуобуйаны тэрийии.

О5о соруга:  

“От үлэтэ” хоһооҥҥо автор ханнык сүрүн санааны тиэрдибитий?

Уруок түмүктэрэ:

1.Предмети үөрэтии түмүктэрэ:

Аа5ыы үөрүйэхтэрэ:

-  хоһоону  табатык өйдөбүллээхтик уонна таска доргуччу хоһоонноохтук ааҕа

 -хоһоон  сүрүн санаатын өйдүүр.

Тиэкиһи кытта үлэ үөрүйэхтэрэ: хоһоон тылын-өһүн, иэйиитин ырытар.

2. Үөрэх сатабылларын сайыннарыы түмүгэ:

Бэйэни салайынар-дьаһанар сатабыл:

- Уруок сыалын уонна соругун ейдуур,

-Бэйэ улэтин сатаан дьаьанар,  дьарыгын хонторуолланар, сыыһатын көннөрүнэр;

-Бэйэ улэтин сыаналыыр.

  • Билэр-кѳрѳр сатабыл:

- хоһоон аатынан сабаҕалаан көрүү.

- хоһоон ис хоһоонун, хоһоон тылын-өһүн, иэйиитин  ырытыы;

-бэйэ санаатын сааьылаан этэр, сатаан дакаастыыр.

  • Бодоруһар сатабыл:

-Атын киьи санарарын бол5ойон истэр, бэйэ санааны толору этэр;

- ыйытыыга хоруйдуур.

3.Ытык өйдөбүлү иҥэрии түмүгэ:

Өбүгэ төрүт дьарыга .

УРУОК ХААМЫЫТА

Уруок этаптара

Учуутал дьарыга

(сорудахтар, ыйытыылар)

Уэрэнээччи дьарыга

Уэрэтии ньымалара,

тэрийэр формата

Тумугэ

1. Тэрээьин чааьа

Үтүө күнүнэнэ оҕолоор!

Алгыспытын саҕалыаҕын.

Бүгүҥҥү күн миэхэ ыраас чэбдик буол!

Араҥаччылыыр аан ийэ- дойдум

Сылаас тыыҥҥынан угуттаа,

Сайаҕас санаата биэр, ДОМ!

Үтүө күнүнэн!

Бүгүҥҥү күн миэхэ ыраас чэбдик буол!

Араҥаччылыыр аан ийэ- дойдум

Сылаас тыыҥҥынан угуттаа,

Сайаҕас санаата биэр, ДОМ!

Бары бүттүүн.

Кэпсэтии.

Уруокка бэлэмнэнии.

2. Уэрэнэр соругу туруоруу

Сыала:

Уруок тематыгар тахсыы

1.Уруок тематыгар таһаарар тугэн

Сорудах

Оҕолоор чэ бары билэрбитин курдук сайыммыт бүтэн күһүммүт кэлэн кыһыммыт саҕаланан эрэр. Сайын тугунан дьарыктанныгыт?

Чэ  олох бары бэрткэ сынньаммыт эбиккит. Отто ким эмэ сайын үлэлээтэ дуо?

-Ким тугу гынна?

2.Уруок соругун туруоруу  

- Оҕолоор оттон эиһигиттэн  ким эмэ от үлэтин туһунан хоһоону билэр дуо?

- чэ оччотугар 68 сирэйбитин арыйабыт. Бүгүн биһиги ханнык автор хоһоонун кытта билсэбит?

  • Аҕыйах киһи тугу гыммытын кэпсээн.

  • Ыйытыкка хоруйдааһын.

  • Оттоотубут.

  • Суох

  • Иван Гоголев «От үлэтэ»

Бары бүттүүн.

Кэпсэтии, ыйытыыга хоруйдааһын, ырытыы.

Сатаан ырыа тылын уонна иэйиитин ырытар;

Ыйытыыга хоруйдуур, ыйытыыны биэрэр.

Уруок сыалын уонна соругун ейдуур

3. Уэрэнэр соругу толоруу

Сыала:

Айымньыны ылыныыга бэлэмнээьин

3.1 Тиэкси кытта айымньыны аа5ыах иннинэ улэ 

Биһиги бэккэ гынан Иван Михайлович Гоголев диэн суруйааччыны кытта билсиспиппит ыраатта ди оҕолоор?

Ким кылгастык кини туһунан кэпсээн биэриэй?

Эһиги санааҕытынар бу хоһооҥҥо поэт от үлэтин хайдах ойуулуура булуой? (оҕолор санааларын дуоскаҕа бэлиэтээһин)

Чэ эрэ аны биһиги санаабыт төһө сөп түбэһэрин бэрэбиэркэлээн ааҕыаххайын.

Билэр оҕо кэпсиир.

Оҕолор сабаҕалаан көрөллөр.

Бары бүттүүн.

Кэпсэтии.

Кэпсэтии, ыйытыыга хоруйдааһын.

Сабаҕалаан керуу.

Ыйытыыга хоруйдуур, ыйытыыны биэрэр.

-бэйэ санаатын сааьылаан этэр, сатаан дакаастыыр.

3.2.Тиэкси кытта айымньыны аа5а олорон улэ

Сыала:

Айымньы ис хоьоонун эйдээьун

.1Айымньыны кытта билсиьии 

Сорудах

Маша дорҕуччу хоһоонноохтук ааҕан иһиттиннэриэ. Бары бу хоһоону өйдөөн истин поэт от үлэтин хайдах ойуулуурун болҕуҥ.

 3.Айымньыны строфоларыана аа5ыы, ырытыы

1 абзац Аа5ыы

1. Поэт бу строфаҕа туох туһунан суруйбутуй?

2.хараххытыгар ханнык хартыына көһүннэ?

3. хайдах уолатттары от үлэтэ угуйар эбитий?

Тылы быьаарыы:

Бу строфаҕа билбэт тылгыт баар дуо? Бииргэ билбэт тылларбытын ырытыаҕын.

2 абзац Аа5ыы

1. поэт бу строфаҕа тугу хоһуйбутуй?

2.хараххытыгар ханнык хартыына көһүннэ?

Тылы быьаарыы:

3 абзац Аа5ыы

1. поэт бу строфаҕа тугу хоһуйбутуй?

2.хараххытыгар ханнык хартыына көһүннэ?

3. тыыммат предмиэти тыыннаах курдук этэр тылларын булан ааҕыҥ.

Тылы быьаарыы:

4 абзац Ааҕыы

  1. Поэт бу строфаҕа тугу хоһуйутуй?
  2. Сылаабытын умабыт диэни хайдах өйдүүгүт?

  • Маша доҕуччу хоһоонноохтук ааҕар.

1 абзац Аа5ыы

  1. Оччуттар ходууһаҕа күн аайы киирэннэр от үлэтин угуйаллар.
  2. Оҕолор бэйэлэрин сабаҕалааһыннарын этиилэрэ.
  3. Кыайыы – хотуу уолаттары.

2 абзац Аа5ыы

1. отуу хайдах курдук кэрэтин.

2.бэйэлэрин санаалрын.

Тылы бары кемелеен быьаараллар.

3 абзац Аа5ыы

1. көхтөөх үлэ бара турарын туһунан.

2.бэйэлэрин санаалрын.

3. хоьоонтон булан ааҕаллар.

Тылы бары кемелеен быьаараллар.

4 абзац Ааҕыы

1. от үлэтин кэнниттэн дуоһуйа сынньаналларын туһунан.

2. хоьоонтон булан ааҕаллар.

Бары бүттүүн.

Кэпсэтии.

Кэпсэтии, ыйытыыга хоруйдааһын

Дакаастааьын.

Ырытыы.

Ыйытыыга хоруйдуур, ыйытыыны биэрэр.

-бэйэ санаатын сааьылаан этэр, сатаан дакаастыыр.

- хоһоон ис хоһоонун, хоһоон тылын-өһүн, иэйиитин  ырытыы

3.3. Тиэкси кытта айымньыны аа5ан баран улэ

Сыала:

Айымньы сурун санаатын эйдээьун

1.Айымньыны сурун санаатын тула кэпсэтии

Сорудах

Хоһоон сүрүн санаатын ханнык строкаҕа көстөрүй?

Автор тыыннааҕымсытыы ньыматын тоҕо туттарый?

2. Хоһоонноохтук ааҕарга бэлэмнэнии.        

Бу хоһоону хайдах ааҕыахпытый, хайдах настроениялаах? Хоһоон интонациятын быһаарыахайын эрэ.

Ааҕан искэ бэлэмнэнин.

3. Хоһоону хоһоонноохтук ааҕыы.

Биирдии строфаны ааҕыахпыт, ааҕан бүтэн баран, поэт эппит иэйиитин төһө үчүгэйдик тиэрдэргитин сыаналаныахпыт.

 

 

  • Булан ааҕыы

  • Сабаҕалааһыннарын этии

Үөрэн көтөн ааҕыахтаахпыт

  • Хоһоону ааҕыы.

Бары бүттүүн.

Кэпсэтии.

Кэпсэтии, ыйытыыга хоруйдааһын

Дакаастааьын.

Ырытыы.

- хоһоон аатынан сабаҕалаан көрүү.

- хоһоон ис хоһоонун, хоһоон тылын-өһүн, иэйиитин  ырытыы;

-бэйэ санаатын сааьылаан этэр, сатаан дакаастыыр.

4.Сыаналаныы

1.О5олор бэйэлэрин эйдэбуллэрин сыаналаныылара

  Этиини салҕаан.

 Мин бүгүн....................  биллим?

Уруокка ......................... кытынным.

Уруокка кыттыбыккытын иһин барҕа махтал, көрсүөзххэ диэри.

Этиини салҕыыллар, уонна ааҕан иьитиннэрэллэр. Мин бугун....

Көрсүөххэ диэри!

Биирдиилээн.

Сыаналаныы.

Бэйэ санаатын сатаан тиэрдии.

Сыаналаныы.



Предварительный просмотр:

Сыһыан

Саҥарар киһи этэр санаатыгар тус сыһыанын биллэрэргэ туттар анал тыла сыһыан тыл дэнэр.

Сыһыан тыл уларыйбат. Этиигэ бүтүннүүтүгэр сыһыаннаах эрээри этиигэ чилэн буолбат. Үксүгэр кыбытык тыл курдук өйдөнөр.

Сыһыан тыл араас саҥа чааһа, тыл ситимэ, этии быстаҕа сыһыаны көрдөрөр дэгэт суолтата таастыйан хааларыттан төрүттээх. Сыһыан тыл үөскээбит төрүтүнэн икки бөлөххө арахсар:

Бастакы бөлөххө билиҥҥи саха тылыгар ханнык саҥа чааһыттан, хайа тылтан киирбитэ кыайан араҥаламмат  тыллар уонна сомоҕотуйбут ситмтэн төрүттээх төрүт сыһыан тыллар киирэллэр.

Иккис бөлөххө тус суолталаах эрээри сыһыан тыл өйдөбүллэммит тыллар уонна тыл ситимнэрэ киирэллэр.

Сыһыан тыл суолтата.

Киһи саҥарар, кэпсиир көстүүтүгэр сыөыанын араас ньыманан биллэрэр. Онтон сорохторун урут үөрэтэн турабыт.

Сыһыан тыл кэпсэнэр көстүүнү саҥарааччы хайдах быһаарарын, өйдүүрүн, ылынарын чопчолуур. Онон сыһыан  тыл этиигэ туттулар сыһыан суолталаах атын ньымаларга эбиллин, көмө средство курдук өйдөнүөхтээх.

Сыһыан тыл үгүс : элбэх суолтатыттан сүрүҥнэрэ маннык:

  1. Этэр санаа, кэпсэтэр көстүү төһө чахчылааҕын сыаналыыр:
  • Саарбахтыыр
  • Бигиргэтэр
  • Күүһүрдэр
  • Эмискэ таайар
  • Уруккуттан биллэргэ сигэнэр
  • Көстүүнү кээмэйинэн сыаналыыр.
  1.  Саҥарар киһи кэпсэтэр киһитигэр уонна буолар быһыыга – майгыга быһааччы сыһыанын көрдөрөр:
  • Тута сөбүлэһэр
  • Тута утарар
  • Сөбүлүүр сыһыан
  • Сөбүөлээбэт сыһыан
  1. Санааны сааһылаан этэр, санаа утумун чопчулуур:
  • Санааны чопчулуур
  • Санааны түмэн, түмүктээн этэр.
  • Санаа утумун, бэрээдэгит сааһылыыр.

Тыллара:  хата, ыраас күн буолла.


По теме: методические разработки, презентации и конспекты

интегрированный бинарный урок "Игрушечная страна" английский + якутский языки

Интегрированный урок отличается от традиционного использованием межпредметных связей. Такой урок позволяет реализовать один из важнейших принципов дидактики – принцип системности обучения, создает опт...

Сборник диктантов на якутском языке для начальной школы

В сборник включены диктанты для 1-4 классов на якутском языке....

Обучение младших школьников разговорному якутскому языку. Рабочая тетрадь по предмету язык саха.

Рабочая тетрадь поможет повысить качество усвоения школьниками учебного материала, расширит кругозор обучающихся, даст элементарные знания и представления о Якутии, научит общаться на якутсом я...

урок якутского языка 3 класс

материал к уроку по якутскому (родному) языку...

календарное планирование уроков якутского языка в 3 классе

материал состоит из пояснительной записки и тематического планирования по дням...

сценарий праздника 1 сентября 1 класс на якутском языке

сценарий классного часа для первоклассников 1 сентября 2012г . Мой первый 1 класс.  - Үтүө күнүнэн уөрэнээччилэр!- Кэрэ-бэлиэ күнүнэн убаастабыллаах төрөппүттэр! Эбээлэр, эдьиийдэр…Бүгүн кырдьык ...