«Хавр» Весна
материал (2 класс)

Кичәлин йовуд.

Кичәлин девсӊ.

Кичәлд белдллһнә агчм. Күүндвр (диалог). Мендллһн.

- Мендвт күүкд, көвүд! (Багштаһан мендлнә.)

- Ямаран бәәнт? (-Гем уга.)

-Тана ээҗнр-аавнр ямаран бәәнә? ( - Гем уга, сән.)

- Йир сән, би байрлжанав!

- Би – Марина Яковлевна. Эндр хальмг келнә кичәл давулхв.

Кичәл сәәнәр давтха

Цуhар сәәнәр көдлтхә

Мадн сәәнәр көдләд

Аштнь сән темдг авия!

(- Тиигтхә! Йөрәл бүттхә!)

-Эн хаврин чилгр ѳдрлǝ таднта нарна толяр хувалцхарнав.

-Ода мадн багар кѳдлхмн. Баг болhн эврǝ нертǝ болх (1-гч баг - улан, 2-гч баг - шар, 3-гч баг - ноhан ).

Мана кичәлин төр медхин түрүнд, күүкд, тадн эн ребусин тәәлвринь олҗ автн.

- Эн дөрвлҗн ямаран өӊгтә? (хар)

- Хар гидг үгд кедү үзг бәәнә? (3)

- Сүл үзгнь уга кехлә ямаран ниилвр үлднә? (ха)

- Дәкәд эн ниилврт эн хойр үзг немхлә ямаран үг болв? (хавр)

- Манад «ХАВР» гидг үг сәкгдв. Чик!

- Тегәд, кичәлин төр - Хавр!

- Ода ямаран җилин цаг? (Хавр)

- Хаврин сармуд келтн. ( Моһа, мөрн, хөн)

- Ода ямаран сар? ( Моһа)

- Хавр ирсиг мадн яһҗ меднәвидн? ( Цасн хәәлнә. Нарн икәр халулна. Ноһан бултана. Шовуд нисч ирнә. Өдр уттна)

- Хаврин тускар сәәнәр меддг бәәҗт. Сән.

2. Шин тѳр.

/Зургин көдлмш./

-Эн зургт тадн ю үзжǝнǝт?( теегин урhмл: цаhан ѳвсн, буурлда, бамб цецг)

-Бамб цецгин то баhржана. Эн цецгǝ улан дегтрт орсн бәәнә.

-Куукд, эн зургт тадн ямаран шовуд узжǝнǝт?( харада,богшурhа, керǝ, шаазhа, hǝрд).

Ода мадн таднта куукд матрицар кѳдләд,цуг келсән давтхмн. Улан нертә багин куукд самбр тал hартн, тана даалhвр иим болх Теегин ангудын нердинь бичтн.

Матрица. «Улан» баг аңгудын нерд бичх зөвтә, «Шар» баг – шовудын нерд, «Ноhан» баг –урһмлын нерд.

- Улан дегтрт гѳрǝсн, бамб цецг, тоодг шовун орва.

-Куукд эдниг хǝǝрулх, хадhлх кергтǝ!

• Теегин шовуд, аңгуд, цецгүд сǝǝнǝр медҗ аввт?
• Э, медҗ аввувидн.

Күүкд, мадн видеоролик “Юңгад хаврт хальмг тег сәәхн болна ?” хәләһәд, эн сурврин хәруhинь мадн таднта кичәлдән олн зусн даалhвр куцәhәд олж авхмн.

б)Үгин көдлмш:

Тег-степь

Байрлулна-радует

Ноhан – трава

Нарн – солнце

Цецгүд – цветы

Бамб цецгүдәр- тюльпанами

Работа с текстом. Работа командой ( каждой команде по 2 предложения). Үгмуд олзлад, келвр тогтатн.

Хаврт _________ йир сәәхн. _________ көкрнә. ______ халулна. Ноhан дунд сәǝхн _____урhна. Тег улан, шар _________

дүүрнә. Хаврин тег седкл .

Ода кесн кѳдлмшиг яhж тадт куцәситн хәләхм.

- Кен энду угаhар даалhвр кеж?

Амрлhна кем. Физминутк давуллhн.

Салькн, салькн үләнә,

Модн, модн нәәхлнә.

Салькн тагчг, тагчг, тагчг,

Модн өндр, өндр, өндр.

- Арhул суутн

Мана амн угин зѳѳрт хаврт, хальмг теегт нерǝдсн улгурмуд, шулгуд, дуд олн

в)Работа с пословицами и поговорками.

«Деформированн үлгүрмүд».

- Күүкд, тадн ода эн үгмүдиг өңг-өңгәрнь олҗ авад, эн угмуд чикәр ниицхлә, хаврин тускар улгурмуд тогтх

• Хавр хунар эклдг-1гч баг
• Теңгр үүлтә, һазр ноһата.-2гч баг
• Нарн уга хавр - хавр биш.-3гч баг

г) Айслулж умшлһн.

Тег эңдән көкрнә,

Теңгрт нарн гилвкнә,

Номһн салькн үләнә,

Көк ноһан нәәхлнә.

Зурлhна кѳдлмш.

Ода мадн куукд эн теегин зургиг сәәхрулхмн. Зургин ѳмн олн зусн зургуд бәәнә. Эн зургудар, куукд мадн теегигн зургиг сәәхрулхмн. Нег күн багас hарад эн цааснд тасрха наах зөвтә.

Йир сән! Яһсн сәәхн хаврин тег!

IV. Кичәлин ашлвр:

Би таднд орс келнд бичәтә текстә карточкс төгәләд өгнәв, тадн болхла эн текст хальмг келнд орчулх зөвтәт.

Степь весной зеленеет. Калмыцкая степь весной богата тюльпанами. Степь веной очень красива!

1. Хаврт тег көкрнә. Хальмг тег хаврин эклцәр бамб цецгәсәр дүүрнә. Хаврт тег йир сәәхн!

Күүндвр.

- Юңгад хавр йир сәәхн болна?

• һазр көкрнә
• Нарн халулна
• Цецгүд экләд һарна
• Шовуд дулан һазрас нисж ирнә.

Герин даалһвр. Хаврин туск зургд зурад авч ирх.

Кичәлин эклцд би таднла нарна толяhар хувалцлав. Ода эн кичәл таднд таасгдсн болхла, эврәннь толяһан инядсн зургд наатн, тиигхлә нарн болҗ һарх. Эс кичǝл таасгдсн уга болхла, толяһан гейүрсн зургт наатн.

Нанд эндр кичәл йир таасгдв. Тадн, күүкд, бас йир таасгдв! Эн кичәл мартшгон төлә, мини седклин дулан таднд өгтхә гиһәд, би таднд нарн болһн белглҗәнәв. Ик гидгәр таднд ханҗанав.

Байрта харһий!