Презентация "Сөйләм телен үстерү буенча дидактик уеннарның әһәмияте"
презентация по развитию речи

Слайд 1

«96-нчы “Елмаю” балалар бакчасы –балаларны төрле яктан үстерү үзәге» муниципаль бюджет мәктәпкәчә белем учреждени я се Сөйләм телен үстерү буенча дидактик уеннарның әһәмияте Төзеде : ВАФИНА ЗЕМФИРА ИДРИСОВНА 2024 ел

Слайд 2

Сөйләм теле үстерүнең төп чарасы Балаларны үз ана телендә сөйләшергә , аралашырга өйрәтү , туган телебезне ярату , аңа карата ихтирам тәрбияләү бүгенге көндә дә иң мөһим мәсьәләләрнең берсе булып тора. Туган телгә өйрәтү , сөйләм үстерү бурычларын чишкәндә өйрәтүнең төрле методлары , алымнары , чаралары кулланыла . Шуларның берсе – уеннар . Уеннар барышында сөйләм теле үстерү белән бергә балаларның мөстәкыйль фикер йөртү сәләте дә үсә , тормыш-көнкүрешкә һәм тирә-юньгә карата булган мөнәсәбәт формалаша , бала ана теленең матурлыгын тоярга , аның яңгырашын аңларга , яратырга өйрәнә . Бала уйнаганда телне өйрәнә , үзенең җитди хезмәт белән шөгыльләнгәнен сизми дә кала.

Слайд 3

Уеннар , үткәрелү максатыннан чыгып , өч аспектка нигезләнә : Танып белү . Балаларның иҗади күзаллауларын арттыра , логик фикерләү сәләтен үстерә . Сөйләм үстерү . Балаларның диалогик сөйләмен формалаштыра , сүзлек байлыгын арттыра , бәйләнешле сөйләм күнекмәләре бирә . Әхлакый сыйфатлар тәрбияләү . Уеннар ярдәмендә балаларда дуслык , иптәшлек , гаделлек , зирәклек тәрбияли . Уеннар күптөрле : хәрәкәтле , сюжетлы - рольле , музыкаль , дидактик уеннар , үстерешле танып белү уеннары һ.б . Уеннарның кайберләре физик тәрбия чарасы булса , икенчеләре эстетик тойгылар тәрбияләүгә зур ярдәм итә .

Слайд 4

Бармак уеннарының әһәмияте Баланың телен ачуда , сөйләмен формалаштыруда бармак уеннары аерым бер урын тота . Әле сөйләм теле ачылмаган бала белән бармак уеннары уйнаганда , сүзләрен өлкәннәр үзләре әйтә бара. Бармак-кул моторикасы үсеше тел ачылуга , сөйләм үсешенә уңай тәэсир ясый . Халык авыз иҗатыннан алынган бармак уеннарын кечкенәләр төркеме балалары эшчәнлекләрен дә кулланырга мөмкин . Мәсәлән , “Без, без, без идек …”, “ Бу бармак бабай …”, “Баш бармак бау ишә …”, “ Песием , песием , прес !”. Кайвакыт бармак уеннарын күп хәрәкәтле уеннардан соң балаларны тынычландыру , ял иттерү өчен кулланырга мөмкин . Бармак уеннарын кечкенәләр белән өйрәнү эшчәнлекләрне җанландыра , аларга карата кызыксыну уята , балаларның сөйләм телен ү стерүгә ярдәм итә .

Слайд 5

Дидактик уеннарның әһәмияте Дидактик уеннар – балаларны уйланырга , эзләнергә , фикер тупларга , берләштерергә , күнекмәләрне , гадәтләрне тормышта кулланырга өйрәтүче һәм тәрбия бирүче көчле чараларның берсе. Уен вакытында баланың сөйләме үсә , сүз байлыгы арта. Чөнки бала бу чакта күпләр белән бәйләнешкә керә , яңадан-яңа сүзләр ишетә һәм үзе дә аларны куллана . Балаларны туган теленә өйрәткәндә дидактик уеннарны кулланып , аның кагыйдәләре һәм хәрәкәтләре аша балаларда әдәплелек , игелеклелек , түземлелек сыйфатлары формалаштырырга мөмкин .

Слайд 7

Дидактик уеннарның төрләре : Предметлы уеннар 2. Ө стәл уеннары 3. Сүзле уеннар

Слайд 8

Предметлы уеннар . Предмет белән уеннар вакытында уенчыклар һәм реаль предметлар кулланыла . Уен вакытында бала предметларны чагыштырырга , охшаш һәм аерым якларын ачыкларга өйрәнә ; предметларның үзенчәлекләре : төсе , зурлыгы , формасы , сыйфаты белән таныша . Уенчыклардан үзәк урынны курчак яки йомшак уенчык алып тора. Алар белән төрле уеннар оештырырга була : « Курчакны юындыру », « Курчакны киендерү », « К уянны сыйлау », « А ю килгән куннакка » һ.б . Уен вакытында башкалар фикере белән хисаплашырга , көчсезләрне якларга , иптәшләренә булышырга өйрәтергә мөмкин .

Слайд 9

Өстәл уеннары балалар өчен кызыклы шөгыль . Алар күп төрле : парлы рәсемнәр , лото, домино һ.б Аларның бурычлары төрле : төс , форма, төркемләү , сан тәртибе буенча , предметның тирәлектә урнашуы , кисәкләрдән тулы рәсем җыю.һ.б .

Слайд 10

Сүзле уеннар . Сүзле , җырлы түгәрәк уеннары уйнау,шигырьләр ятлау төп алымнардан санала . Сүзле , хәрәкәтле , түгәрәк уеннарын уйнатуның төп максаты — балаларны көндәлек уен шартларында бер —берсе белән мөстәкыйль сөйләшергә өйрәтү . Җырлы - сүзле уеннар да тәрбияви яктан бик әһәмиятле . Алар балаларны музыкаль авазлар белән хисләндерәләр , күңелендә нәфислек тойгысы уяталар . Шуның өчен балалар җырлы - сузле уеннарны бик яраталар . Күмәк җырлы әйлән - бәйлән уеннарының кайберләре борынгы бәйрәм йолалары белән бәйләнешле булса , икенче берләре җитезлек һәм зирәклекне үстерә , өченчеләре хәтер һәм рефлекска корылган булулары белән бик кызыклы . Бу уеннарның барысы да көләргә - куанырга , күңел ачарга ярдәм итә .

Слайд 11

Уен эшчәнлеген оештыруда төп юнәлешләр - баланың фикерләү , күзаллау сәләтен үстерү ; уенны баланың һәр төр эшчәнлегенә , режим моментларына кертү ; һәр баланың характерын , темпераментын , шәхси мөмкинлеген , теләген истә тоту . Балаларның уенын оештыруда файдалы киңәшләр әйтеп үтәм : 1) уеннарны башка шөгыльләр белән алыштырырга тырышмагыз : 2) уенны бала тормышының барлык өлкәләрендә дә кулланыгыз ; 3) бала сезне уенга чакырса , каршы килмәгез ; 4) бала белән уйнаганда , үзегезнең олы кеше икәнлегегезне онытыгыз ; 5) уен кагыйдәләрен бозган балага тынычрак карарга тырышыгыз ; 6) уен вакытында рольләрне көчләп такмагыз , балаларга сайлау мөмкинлеге бирегез . Уеннар өчен методик кулланмалар : “ Балачак - уйнап көлеп үсәр чак ” К.В.Закирова “ Үстерешле уеннар ” З.М. Зарипова “ Әй уйныйбыз , уйныйбыз ” К.В.Закирова , Л.Р.Мортазина “ Балачак аланы” К.В. Закирова “ Туган телдә сөйләшәбез ” аудио- кушымта

Слайд 12

Балаларның уенын оештыруда файдалы киңәшләр уеннарны башка шөгыльләр белән алыштырырга тырышмагыз : уенны бала тормышының барлык өлкәләрендә дә кулланыгыз ; бала сезне уенга чакырса , каршы килмәгез ; бала белән уйнаганда , үзегезнең олы кеше икәнлегегезне онытыгыз ; уен кагыйдәләрен бозган балага тынычрак карарга тырышыгыз ; уен вакытында рольләрне көчләп такмагыз , балаларга сайлау мөмкинлеге бирегез .

Слайд 13

Уеннар өчен методик кулланмалар : “ Балачак - уйнап көлеп үсәр чак ” К.В.Закирова “ Үстерешле уеннар ” З.М. Зарипова “ Әй уйныйбыз , уйныйбыз ” К.В.Закирова , Л.Р.Мортазина “ Балачак аланы” К.В. Закирова “ Туган телдә сөйләшәбез ” аудио- кушымта