Рабочая программа по предмету "Әдәби уку"для 4 класса
рабочая программа по чтению (4 класс) на тему

                                             «Каралды»                                                                  «Килешенде»                                                             «Раслыйм»

                      Методик берләшмәҗитәкчесе                                         Укыту эшләре буенча                                               Мәктәп  директоры

                        _______/М.Р.Хабибуллина/                                        директор урынбасары                                                  _____/А.А.Гайфуллин/                

                      Беркетмә №                                                                    _____/Р.К.Гарипова/                                                    Приказ №230

                     « 25 » август  2017 нче ел                                                 « 26  » август 2017 нче ел                                         « 28  » август 2017 нче ел

Татарстан Республикасы Арча районы

“Яңа Кенәр урта гомуми белем мәктәбе” филиалы

“Югары Оры башлангыч гомумбелем мәктәбе”

муниципаль бюджет гомуми белем учреждениесенең

югары категорияле башлангыч сыйныф укытучысы

Хакимова Кадрия Рәдиф кызының

                                                                          4Г нче сыйныфка «Әдәби уку» фәненнән  

эш программасы

                                                                                                                                                                                                 «Кабул ителде»

Педагогик совет утырышында                                                                                                                                  

                                                                                                                                                                                Беркетмә №2                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          « 28 » август 2017 нче ел                                                                                                                                                            

2017–2018 нче уку елы

                                                       4 нче сыйныфта “Әдәби уку”фәнен үзләштерүнең көтелгән нәтиҗәләре:

          Предмет нәтиҗәләре:

  -әсәрдәге сүзләрне дөрес итеп әйтеп,кычкырып һәм эчтән укый белү.

 -шигырьләрне сәнгатьле итеп уку.

-әсәрнең мәгънәви кисәкләре арасында бәйләнешләрне ачыклау, төп фикерне билгеләү һәм аны үз сүзләрен белән әйтеп бирү.

-төрле авторларның 6-8 шигырен яттан сөйләү.

-кыска күләмле әсәрләрнең эчтәлеген сөйләү.

-тылсымлы һәм хайваннар турындагы әкиятләрне аера белү.

-әсәрдәге төп геройга үз мөнәсәбәтеңне белдерү.

            -укылган әсәрдән чагыштыру, җанландыру, контраст кебек алымнарны таба белү.

           -сүзлекләрдән файдалану.

Укучы өйрәнәчәк:

•  укылган әсәрдән чагыштыру, җанландыру, контрастны таба белү;

• әсәрләрнең геройларына характеристика бирү, чагыштырулар;
• яраткан әдәби герое турында сөйли белү;
• тематик, монографик  әсәрләр җыентыклары  төзи белү;
• төрле авторларның 6–8 әсәрен яттан белү;
• мөстәкыйль рәвештә китаплар сайлый белү, китап элементлары буенча аның эчтәлеген ачыклау;
• текстның темасын, төп фикерен табу, текстны мәгънәви кисәкләргә бүлү, текстның планын төзү, тулы һәм кыскача эчтәлекне бирә белүләренә ирешү

. Укучылар өйрәнергә мөмкинлек алачак:

• әсәрнең мәгънәви кисәкләре арасындагы бәйләнешләрне ачыкларга, төп фикерне билгеләргә һәм аны үз сүзләре белән әйтеп бирергә;
• укылган әсәрдән чагыштыру, җанландыру, контрастны таба белергә
• әсәрләрнең геройларына характеристика бирергә, чагыштырырга
• тематик, монографик  әсәрләр җыентыклары  төзи белергә;
• төрле авторларның 6–8 әсәрен яттан белергә;
• сайлап алып, әсәрне яки бер өзекне яттан өйрәнергә; ныгытырга;
• әсәрдән өзекләр китереп, аннотацияләр язарга

.

  Метапредмет нәтиҗәләре

Танып- белү  универсаль уку гамәлләре :

• үзенә кирәкле информацияне таба белү; анализлый һәм  информацияне бәяли белү;
• шартлы билгеләрнең телен белү;
• логик фикерләү чылбырын төзү;
• тәкъдим ителгән план ярдәмендә предмет, күренешләрне сурәтләү;
• мәгълүмат җиткерүче символларны уку;
• тормыш тәҗрибәсен кулланып, ситуациянең моделе буенча текст төзү;
• тәҗрибә куллану аша нәтиҗә чыгару;
• материаль объектлар (фишкалар) кулланып биремнәр үтәү;
• анализ, гомумиләштерү нигезендә нәтиҗә чыгару

Регулятив (көйләгеч)  универсаль уку гамәлләре:

• көч һәм энергия туплау, конфликтларны һәм каршылыкларны чишү максатында ихтыяр көчен үстерү;
• белгәнне һәм белмәгәнне аера белү;
• үз эшчәнлегеңне контрольгә алу, рәсемнәр ярдәмендә биремне үтәүнең дөреслеген тикшерү;
• эшләнәчәк эшкә мөстәкыйль максат куя белү;
• үз-үзеңне ихтыяр буенча көйләү;
• бәяләү нәтиҗәсен шартлы символик формада чагылдыру;
• дәрестә өйрәнелгән материалның фәнне өйрәнүдәге, тормыштагы әһәмиятен ачыклау;
• тормыш тәҗрибәсен куллану;
• үтәлгән эшнең сыйфатын һәм дәрәҗәсен билгеләү, уңышлылыгына бәя бирү;
• укучылар тарафыннан белгән яки әлегәчә белмәгән күнекмәләрне үзара бәйләү;
• халыкның традицион бәйрәмнәрен белү.

  Коммуникатив универсаль уку гамәлләре:

• тыңлаучыларга аңлаешлы сөйләм төзү;
• күзаллау, фаразлау;  логик фикер йөртү осталыгы;     күршең белән хезмәттәшлек итү;   фикерләү сәләтен үстерү, карарлар кабул итү һәм аны тормышка ашыру; үз фикереңне тулы, төгәл һәм ачык, аңлаешлы итеп әйтү, аны яклау;

җитмәгән мәгълүматны башкалардан сорашып белү;  иптәшеңнең үз-үзен тотышы белән идарә итү.   

Шәхескә юнәлтелгән  УУГ (универсаль уку гамәлләре):

• үз эшчәнлегенең нәтиҗәләрен яхшыртуга ихтыяҗ формалаштыру;
• дәреслек геройларына, күршеңә ярдәм итүдә танып-белү инициативасын күрсәтү;
• үз мөмкинлекләреңне бәяләү, тормыш тәҗрибәсен куллану;
• дәрестә үзенең белем һәм күнекмәләрен куллану;
• үз фикереңне әйтә белү;
• иҗади эшчәнлеккә омтылыш булдыру;
• үз уңышларың-уңышсызлыкларың сәбәпләре турында фикер йөртү;
• кече яшьтәге мәктәп баласы үзе  тел берәмлекләрен танып, таныш һәм таныш булмаганнарга бүлә белү;
• биремнәр системасында ориентлашырга  өйрәнү.

Укыту предметының эчтәлеге

        Халык авыз иҗаты-19 сәгать

     Мифлар турында гомуми күзаллау булдыру.

    Борынгы халыкларның тормышы, кеше һәм табигать арасындагы мөнәсәбәт. Тормыш агачы. Тотем хайван һәм үсемлекләр, кешеләрнең аларга        карашы, борынгы традицияләрнең сакланышы.

Тылсымлы әкиятләр.

Дөнья турында борынгы күзаллаулар чагылышы. Тылсымлы әкият герое. Тылсымдөньясы. Тылсымлы предметлар, сихри саннар, сүзләр, тылсымлы булышчылар, тылсымлы әкият законнары: әкият герое өеннән чыгып китә. Максатка ирешү юлы (тылсымдөньясы, карурманнар аша үтүче юл, сынаулар, тылсымлы булышчы ярдәме, җиңү шатлыгы.) Халык әкиятләренең мифлар, легендаларда чагылышы.

Риваять һәм легендалар.

Риваять һәм легендаларда сөйләнгән геройлар, аларның кичерешләре. Тарихи бәйләнеш. Төрле атамалар. Аларның килеп чыгышы.Риваять һәм легендаларда бирелгән вакыйгаларның әкиятләрдә чагылышы.

Автор әкиятләре-4 сәгать

Автор әкиятләренең халык әкиятлре белән охшашлыгы (жанр һәм сюжет). Халык әкиятлрендәге тылсым юлы белән җиңүләр, автор әкиятләрендә акыл белән эш итеп уңышка ирешү, ярату һәм яратыла белүнең көче.

Фольклор жанрының тормышта, хәзерге вакытта яшәеше.2 сәгать

Халык традицияләре һәм бәйрәмнәре. Символик төшенчәләр. Гимннар (Татарстан гимны). Халык һәм автор әкиятләре.

Хикәя-31 сәгать

Хикәя жанры турында күзаллау формалаштыруны дәвам итү. Хикәя геройлары, аларның портреты һәм характер үзенчәлекләренең башкарган гамәлләре аша чагылышы. Авторның үз героена мөнәсәбәте. Геройларга чагыштырмача характеристика. Герой яшәгән тирәлек, пейзаж.Хикәядәге чынбарлык чагылышы. Әдәби тел берәмлекләре.

Әкият һәм хикәя жанрының үзгәлеге турында күзаллау формалаштыру-5 сәгать

Әкият һәм хикәя жанрларының композиция үзенчәлеген (күзәтүләр аша) аңлату. Укучы-тыңлауга табигый көчләрнең серен, әкият геройларының серле тормыш агышын күрсәтү, хикәя геройлары-ның характерларында тормыштан алынган вакыйгаларны чагылдырып сөйләү.

Шигърият-25 сәгать

Кеше һәм табигать бергәлеге. Дөньяны шагыйрь күзлегеннән чыгып күзаллау. Әйләнә-тирә дөнья матурлыгын шагыйрь өчен илһам чишмәсе булуын инандыру. Шагыйрьдә чагыштыру, сынландыру, эпитет.

Автор әсәрләрендә һәм халык авыз иҗатында охшашлык. Чагыштыру,контраст,җанландыру кебек гади әдәби алымнарны таба белү. Җанлы сөйләмнең мөһим чараларын үзләштерү күнегүләре:темп,тавыш көче,тон,сөйләм мелодикасы(тавышны кутәрү ,түбәнәйтү).

Әсәр авторлары турында-14 сәгать

Шагыйрь, язучы, рәссамның биографиясе.

а) әсәрдә авторлар кичереше;

ә) автор күзәтүләренең чагылыш;

б) хәзерге заман авторлары белән очрашу, балаларның авторга сораулары, җаваплар.

Библиографик культура формалаштыру. (башка бүлекләр кысаларында тормышка ашырыла)

Эчтәлек бите белән танышу, аңа карап, кирәкле әсәрне китаптан таба белү, кече яштәге мәктәп баласының дәреслектән тыш эчтәлген оештыру: өй, мәктәп китапханәләреннән файдалану. Фән буенча сүзлек, белешмә әдәбият, вакытлы матбугат белән эшләү. Балалар китабы белән эшләү. Китапның төп өч элементын аеру: китап тышлыгы, китап төпсәсе, битләре. Китапны саклап тоту күнекмәләре булдыру. Төрле җыентыклар төзергә өйрәнү.

Уку, сөйләү, тыңлау күнекмәләре формалаштыру. (һәр дәрестә)

Сәнгатьле уку күнекмәләре формалаштыру ( интонация, тон, темп саклап кычкырып уку). Автор бирергә теләгән картинаны күзал-лау. Эчтән укый белергә күнектерү. Чылбыр рәвешендә укыганда, үз урыныңны белеп, чират буенча уку. Укылган әсәргә анализ ясау. Уку техникасын үстерү.

Укыла торган әсәрләр

Халык авыз иҗаты.

“Җир ничек яралган?” (легенда), “Күкнең күтәрелүе (хикәят), “Айдархан һәм сәхабәләр, (легенда), “Пәйгамбәрнең тууы һәм аның балачагы”, “Абага чәчәге (хикәят), “Ак бүре”(риваять), “Кырык кыз”( риваять), “Мәрҗан каласы һәм унике кыз” (хикәят), “Дөнья яратылу турында” (миф), “Хапи алла турында” (миф), “Чыршы ни өчен мәңге яшел?” (легенда) . әкиятләр: “Ак байтал”,“Ак бүре”, “Еланнар патшасы Шаһмара”, “Үги кыз” , “Ике кыз”, “Бумеранг”(Австралия халкы әкияте).

Борынгы язучылар һәм татар әдәбияты классиклары

Кол Гали “Кыйссаи Йосыф”.

Г. Тукай : “Таз”, “Яз галәмәтләре”.

Дәрдемәнд: “Гали”.

З. Ярмәки: “Иртә”, “Ак каен”.

М.Җәлил: “Дару”.

К.Насыйри. “Каз итен коймакка төреп,каймакка манып ашау”.

Н.Исәнбәт: “ Кышкы төндә”, “Туган ил”, “Өч матур сүз”.

Ш.Бабич: “ Тын төн”, “Габдулла әфәнде Тукай”. .

А. Алиш. “Сертотмас Үрдәк”.

Г.Кутуй.” Яшен”.

Ш.Галиев:”Кол Галигә”, “Алсу дөнья”, “Җирдә миңа ни кирәк?”, “Урман ява”, “Тукран сые”.

Г.Ибраһимов: “ Укудан кайткач”.

Г.Галиев.” Бибкәй аланы”.

Ф.Әмирхан. “ Кечкенә хезмәтче”.

К.Нәҗми: “Нәсимәнең беренче эш көне”.

З.Бәшири: “ Бер асрауның аһ-зары”.

Н.Думави: “ “Беренче кар”, “Ятим бала”.

М.Мәһдиев: “Бәхилләшү”.

С.Хәким: “ “Яратам мин”, “Тегермән стенасындагы язулар”.

Ә.Фәйзи :”Асрарга бала бирәм”.

Ф.Хөсни:”Малай белән солдат”.

Ш.Рәкыйпов: “ Төнге очыш”.

И.Туктар: “Букет”, “Бер каен үсә”.

Г.Хәсәнов: “ Аккош”, “Абага”.

Г.Сабитов: “Кадерле ул туган як!”, “Чәчәк нигә боекты?”.

Н.Арсланов: “Халкыма”.

Җ.Тәрҗеманов: “Шуктуган”, “Тукран малае Шуктуган”.

Л.Ихсанова : “ Шомырт чәчәкләре ак кына”.

Ф.Яруллин: “Буар елан”.

М.Әгъләмов: “Матурлык минем белән”.

Зөлфәт: “Кыз тавы”.

С.Шакир: “ Ландыш чәчәге”.

Р.Хафизова: “Кирлемән”.

Г.Латыйп: “Минем нәсел”.

Р.Гыйззәтуллин: “Язгы моң”.

К.Тимбикова: “Бану әби сабагы”.

К.Сибгатуллин: “Чыпчык”, “Бөтен кеше бүген шундый әйбәт”.

Роб.Әхмәтҗанов: “Безнең шигырь”.

Р.Хисмәтуллин: “Аһ. Бер китсә кирегә...”

Рус язучылары:

Л. Толстой6 “Слива төше”.

Н. Сладков: “Тыштан ялтырый. ‘xn&y калтырый».

Татар язучылары һәм шагыйрьләре (бүгенге көн язучылары)

Р. Миңнуллин: “Иртән иртүк”, “Атказанган сандугач”, “Машина тавышлы көчек турында кечкенә әкият”, “Сабантуйда”, “Татарларым”, “Минем телем”, “Утыз Имәнине укыганда туган уйлар”.

Р. Фәйзуллин: “Быелгы яз”, “Минем әти”.

Х.Камалов: “ Археолог”.

Ә.Рәшит: “ Нәсел агачы”.

К.Булатова:”Кичә генә”, “Шушы яктан, шушы туфрактан без”.

Җ.Дәрзаман: “Бөҗәкләр белән сөйләшү”.

Р. Вәлиева: “Изгеләр тавы”, Энҗе чәчәк”. “Бөтен дөнья ак кына”, “Онытма!”.

Р. Вәлиев: “Кошлар кайта”, “Кайтчы, Сөембикә”, “Эт кояшы” (өзек), “Ватаным”.

Н. Әхмәдиев: “Хәерле иртә”.

И.Гыйлаҗев: “Тутыкмас тотка”, “Охшашлык”.

Р.Харис: “Татарстан әләме”, “Зөләйха”, Ак карлар арасында”, “Елмай”, “Туган җирем”, “Фронтовиклар”.

Л. Лерон: “Кыхмырый, Мыхмырый һәм Шыхмырый”.

Э. Шәрифуллина6 “ Табигатьнең бер бөртеге”, Без татар балалары”, “Тормыш яме”.

Г. Гыйльманов: “ Чишмәгә бардык”, Кайтаваз”, “Курай”, “Җавапсыз легенда”, “Минем исемем – Бүрек”.

В. Нуриев: “Ачуланма инде. Илһам!”

Г. Рәхим:”Көз йөри”, “Көзге моң”, “Көзге урман”, “Песнәк”, “Апрель”.

Р. Корбан: “Көз нинә моңлы?”, “Ярдәм итик”, “Курай”.

Йолдыз: “ Очрашу”.

Р.Мингалим: “ Бүген төнлә күккә кара”.

Батулла: “ Су ияләре”(әкият), “Терек-терек кырмыска”, “Салават күпере кайда йоклый?”

В.Хәйруллина “ Хәерле көн”, “Алмаштыру”,“Наз”, “Чикерткә”.

М.Мирза: “ Көз”, “Балачак хатирәсе”.

Ф.Бәйрәмова: “Кара пулат”.

Мөҗәһит: “Бер яфрак зары”.

Д.Гайнетдинова: “Исәнме, яңа көн”, “Батыр Хәбир”.

Л.Гыймадиева: “Кара урман, караңгы төн”.

Н.Сәйяр: “ Айсылу”.

Р.Рахман: “ Кесәл”.

Н.Каштан: “ Әрем исе”.

Г.Вәлиева: “Кызыктырсалар да”, “Карт алаша колагы”.

Ф.Тарханова: “Без бәлеш пешерәбез”, “Килде пилмән ашыйсы”.

И Нәбиуллина: “Тәмле тел”.

Ф. Мәҗитов: “Яңгыр кызы Гөлтамчы”.

Г.Мөхәммәтшин: “ Туган як”.

М.Галиев: “ Туган як”.

Г.Морат: “ Чит тел”.

С.Гаффарова: “Көз”.

Р.Зәйдулла: “Кол Гали”.

Милли-региональ компонент-2 сәгать

Халкыбызның гореф-гадәтләре белән тирәнтен таныштыру. Төбәктә яшәүче язучылар, сәнгать кешеләре белән танышу. Милли бәйрәмнәрнең тарихы белән таныштыру.

                                                                                            Календарь-тематик планлаштыру

Дәреслек1. Г. М. Сафиуллина, Ф. Ф. Хәсәнова, Ә. Г. Мөхәммәтҗанова “Әдәби уку”. Туган телдә (татар телендә)  башлангыч гомуми белем бирү мәктәбе өчен дәреслек, 4 нче сыйныф 3 кисәктә. Казан: «Мәгариф — Вакыт* нәшрияты, 2014.