Улуустааҕы дьиэ кэргэн олимпиадата- 2025
методическая разработка

Улуустааҕы дьиэ кэргэн олимпиадата – 2025 с.

«Ийэ тыл илгэтэ, ойуу тыл оһуора»

1 түһүмэх - ТЫЛ ООННЬУУТА (оҕолорго)

Үөрэнээччи аата, араспаанньата: ______________________________________

Оскуолата,  кылааһа: ________________________________________________

Инниттэн – кэнниттэн аахтахха биирдик этиллэр  аат тыллары таайан килиэккэлэргэ суруй.

Улуустааҕы дьиэ кэргэн олимпиадата – 2025 с.

«Ийэ тыл илгэтэ, ойуу тыл оһуора»

1 түһүмэх– ТЫЛ ООННЬУУТА (төрөппүттэргэ)

Төрөппүт  араспаанньата, аата, аҕатын аата: ____________________________

__________________________________________________________________

Оскуолата: ________________________________________________________

Кэккэлэһэн кэбистибит да – өс хоһоонун үөскэтэбит.

Көппүт тыллары таайан килиэккэлэргэ суруй.

1. Киһи иһигэр кыыһырдахха кырыыланар тугуй?

2. Куруук уоран сиэбит кулунун көрдүү сылдьааччы.

3. Тэҥ кэриэтэ саастаахтары сахалар ... – тэгил саастаахтар дииллэр.

4. Сыттык анныгар сыппыт сибэкки туох буолбутай?

5. Үлэҕэ бүтэһик, ... бастакы буолар куһаҕан.

6. Уоһум, уоһум ...

7. Орто уҥуохтаах киһини сахалар ... – тэгил уҥуохтаах дииллэр.

8.  ... – төрүөт төрдө Оноҕосчоон Чоохоон олорбута үһү.

9. Эрбэх ... Уолчаан – эр бэрдэ.

10. ... төхтүрүйүү – сахалыы ыстаныы көрүҥэ.

11. ...,  ...,  бэркин дуо?

12. ... – Таратыы.

13. ... Моҕус.

14. ...Хаан Тойон.

15.Уустуктук  үллэһиллибит  көтөр.

16. Оҕо сааспытын ... – саныы сылдьыахпыт.

Улуустааҕы дьиэ кэргэн олимпиадата – 2025 с.

«Ийэ тыл илгэтэ, ойуу тыл оһуора»

2 түһүмэх– САХА ТЫЛА (оҕолорго)

Үөрэнээччи аата, араспаанньата: ______________________________________

Оскуолата,  кылааһа: ________________________________________________

1. Бу тыллары атыннык хайдах этэбитий?

Тыа - _______________________                 Эһэ - ____ _________________                                       Атас - ______________________                  Куобах - ___________________

Моҕотой - ___________________                 Лыах -   ____________________                                              Ардах - _____________________                  Аан - ______________________

Бостуук - ____________________                 Аймах - ____________________

2.  Ыйдар ааттарын тылбаастаа:

Сентябрь - _______________________    Июнь - _________________________

Декабрь - ________________________    Март - _________________________

Май - ___________________________    Октябрь - _______________________

3.Быһаарыыларынан сирдэтэн, инниттэн уонна кэнниттэн аахтахха уларыйбат тыллары таай:

Дьыл кэмэ - ______________________       Халлаан эттигэ - _______________

Адьырҕа кыыл - ___________________      Ыал дьоло - ___________________

Үүнээйи төрдө - ___________________      Өрүс аата - ____________________

Убай кэргэнэ - ____________________       Булт тэрилэ - __________________

Ыал баһылыга - ___________________       Балык - _______________________

4. Бэриллибит чыыһылалары суругунан суруй:

2020 сыл -_______________________________________________________

________________________________________________________________

1945 сыл -_______________________________________________________

________________________________________________________________

5.Сомоҕо домохтору быһаар:

Атаҕа сири билбэт буолла - ________________________________________

Илии-атах буолла - _______________________________________________

Хараҕын уутунан суунна - _________________________________________

Холуоһаҕа олорто - _______________________________________________

Тоһун ылбыт - ___________________________________________________

Улуустааҕы дьиэ кэргэн олимпиадата – 2025 с.

«Ийэ тыл илгэтэ, ойуу тыл оһуора»

2 түһүмэх – САХА ТЫЛА (төрөппүттэргэ)

Төрөппүт  араспаанньата, аата, аҕатын аата: ____________________________

__________________________________________________________________

Оскуолата: ________________________________________________________

1.Бэриллибит тыл ситимнэригэр туохтууру маарынныыр суолталаах тылынан солбуй:

Маһы сууллар -___________________       Ыалдьыты күндүлээ - ___________

Үчүгэйгэ дьулус - ________________        Бааһырбыты саһыар - ___________

Мээчиги кээс - __________________         Тоһоҕону тарт - ________________

2.  Үүнээйилэр  ааттарын тылбаастаа:

Ель - ______________________________      Ирис - ______________________

Щавель - ___________________________     Осина - _____________________

Пшеница - _________________________      Иван-чай (кипрей) - ___________

3. Уон буукубалаах   инниттэн кэнниттэн  аахтахха  уларыйбат   тыллары таай,  суруй:

____________________________________________________________________________________________________________________________________

4. Быһаарыыларынан сирдэтэн уруу-аймах ааттарын суруй:

Ийэҕинэн аймах эр киһи - ____________________________________________

Бииргэ төрөөбүт кыыс быраатын ааттыыр - _____________________________

Улахан кийииккэ кыра кийиит - _______________________________________

Аҕас-балыс кэргэннэрэ - _____________________________________________

Оҕолоро холбоспут аймахтыы эр дьон - ________________________________

5. Сомоҕо домохтору быһаарыылар көмөлөрүнэн суруй:

Туга да суох хаалбыт, барытыттан маппыт - ____________________________

Ыксаабыт - ________________________________________________________

Куһаҕан быһыыга үөрэппит - _________________________________________

Куоппут, тэскилээбит- ______________________________________________

Туһата суохха, кураанахха сырытта, эрэйдэннэ - _________________________

__________________________________________________________________

Улуустааҕы дьиэ кэргэн олимпиадата – 2025 с.

«Ийэ тыл илгэтэ, ойуу тыл оһуора»

3 түһүмэх – ААҔЫЫ  (оҕолорго)

Үөрэнээччи аата, араспаанньата: ______________________________________

Оскуолата,  кылааһа: ________________________________________________

1. Өс хоһооннорун ситэр:

• Үөрэх баар - __________________________________________________
• Элбэх бырааттыыттан __________________________________________
• Күн  сири сырдатар, ___________________________________________
• Сылдьыбыт сыыһы булар, ______________________________________
• Доҕор доҕорун ________________________________________________

2. Суруйааччылар псевдонимнарын суруй:

  Анемподист Иванович Софронов - ____________________________________

  Дмитрий Кононович Сивцев - ________________________________________

  Серафим Романович Кулачиков - _____________________________________

  Платон Алексеевич Слепцов - ________________________________________

  Николай Егорович Мординов  -_______________________________________

3.Ханнык айымньы геройдарай? Айымньы аатын, авторын суруй:

• Түҥкэлэй уонна Айгылла - _______________________________________

____________________________________________________________________

• Хонооһой  уонна кыргыттар - _____________________________________

___________________________________________________________________

4..Бу кимий?   Олоҥхо геройдарын таай:

Дьулусхан субуйа сүүрүк Дьураа хара аттаах  ___________________________

___________________________________________________________________

Туналҕаннаах ньуурдаах _____________________________________________

Үрүмэччи маҥан аттаах ______________________________________________

Аҕыс былас суһуохтаах ______________________________________________

5.Айымньылар ааттарын ситэр:

Биэс ____________________________ Бэйбэрикээн эмээхсин.

Туллук-туллук __________________.

Тоҕус _______________ тоҕо.

Муммут ___________________________.

________________________ герой буолбат.

___________________________ булчут кэпсээннэрэ.

Оҕо __________________________ турара.

Куоскалар уонна _________________________.

Сымыйалыаҥ – бэйэҕэр __________________________________________.

Дьэрэкээн __________________________.

Улуустааҕы дьиэ кэргэн олимпиадата – 2025 с.

«Ийэ тыл илгэтэ, ойуу тыл оһуора»

3 түһүмэх  – ААҔЫЫ (төрөппүттэргэ)

Төрөппүт  араспаанньата, аата, аҕатын аата: ____________________________

__________________________________________________________________

Оскуолата: ________________________________________________________

1. Өс хоһооннорун ситэр:

• Үчүгэй майгыҥ - ______________________________________________
• Кулгаах ырааҕы истэр, _________________________________________
• Биэрэрин бэскэ ыйаабыт, _______________________________________
• Биир мэник сүтэрбитин _________________________________________
• Кырдьык үрдүгэр сымыйа ыттыбат, ______________________________

           _____________________________________________________________

              2.  Суруйааччылар толору ааттарын суруй:

              Өксөкүлээх Өлөксөй - _____________________________________________

               ________________________________________________________________

               Умсуура  - ______________________________________________________

               ________________________________________________________________

               Күн Дьирибинэ  -________________________________________________

              ________________________________________________________________

    Күлүмнүүр - _____________________________________________________

     ________________________________________________________________

               Далан - _________________________________________________________

               ________________________________________________________________

       3. Норуот  уус-уран этиилэрин  суолталарын быhааран суруй:

«Биэс ынахтаах Бэйбэрикээн эмээхсин»

• Суорҕаныгар суулаабыт,  сыттыгар уурбут –_______________________

• Сир курдук симээбиттэр, тап курдук таныннарбыттар – ____________

_____________________________________________________________

• Хара хааммын таhааттардыҥ, халыҥ  тириибин хайыттардыҥ,  ыкка-куска сиэттэрдиҥ –____________________________________________

«Майаҕатта Бэрт Хара»

• Уу харахтаах утары кѳрбѳт, уон тарбахтаах олус ууммат –_____________

______________________________________________________________

• Далла мэндэйэр – ______________________________________________
• Кыыhырбыккын кыраайга  кыйдаа, уордайбыккын омукка уhуутаа - _______________________________________________________________

4.Геройдары хайааһыннарынан таай.  Айымньы аатын, ааптарын суруй:

Кэпсээн геройа балыктыыр, аччыктыыр, көрдөһөр – ааттаһар.

__________________________________________________________________

__________________________________________________________________

Остуоруйа геройа тулаайах, маачаха ийэҕэ иитиллибитэ, кураанах өтөххө  үүрүллүбүтэ, кутуйахтардыын  доҕордоспута, кылаат булбута, тулаайах уоллуун

холбоспута. __________________________________________________________________

__________________________________________________________________

Хоһоон геройа гражданскай сэриигэ кыттыбыта, ревкомнаабыта, кинини ыппыттара, оҕото тулаайах хаалбыта.

___________________________________________________________________

___________________________________________________________________

5. «САСПЫТ» айымньылар. Айымньылар ааттарын төттөрү туруоран сөптөөх

ааттарын таай:

Биир аттаах Омоллоон оҕонньор - ______________________________________

____________________________________________________________________

Удаҕан уһуктуута - ___________________________________________________

Ыксаабатах - ________________________________________________________

Дэриэбинэ уолаттара - ________________________________________________

Сырдыкка саспыт хараҥа - ____________________________________________

Дорҕооннор кэпсэтиилэрэ - ____________________________________________