Рабочие программы 4 класс
рабочая программа (4 класс) на тему

                                                                                                         Приложение

                                                                                    к основной образовательной программе

                                                   начального общего образования

                                                                    МБОУ «Боочинская СОШ», утверждённой

                                                                        приказом №____от «___»___________2015г.

 Рабочая  программа

       учебного предмета «Алтай тил» (Родной алтайский язык)

Класс __4__                                    

           Программа разработана на основе основной образовательной программы начального общего образования МБОУ «Боочинская СОШ»,  программы  по алтайскому языку 1-4 классы. К.К.Пиянтинова Н.Б.Тайборина.

        Учебник: Алтай тил.4 класс /Пиянтинова К. К. Горно-Алтайск, 2013г./                                                                   

                                                                    Составитель: учитель начальных классов    

                                                                             Бобокова Карлагаш Айдаровна

2018 год

Курсты ӱренгениниҥ турулталары.

          Программа баштамы школды божодып jаткан ӱренчиктер личностный, метапредметный ла предметный турулталарга jединерин jеткилдейт.

               Ӱренчиктиҥ бойыныҥ (личностный) турулталары

       1. Бойыныҥ Тöрöлиле, албатызыла, Россияныҥ тÿÿкизиле оморкоор кÿÿн-санаа таскадары; бойыныҥ албатызын, угын билери, Россияда башка-башка ук албатыларды баалаары; эбире улуска, телекейге ачык кÿÿндÿ, jакшы ла jаманды ылгап билер кижи таскадары.

           2. Эбире телекей ар-бӱткенле, албатыларла, олордын культураларыла, кудай jаныла бирлик колбуда турганын айлаар кӧрӱм таскадары.

           3. Öскö албатылардыҥ тÿÿкизин, культуразын, ӧскӧ кижиниҥ санаа-шӱӱлтезин тооп jӱрерине таскадары.

          4. Öзÿп, кубулып jаткан телекейде (jӱрӱмде) jылыйбай, ого ӱренижип темигерине керектӱ билгирлер таскадары.

          5. Ӱренип турган кижи эл-jонныҥ алдында каруулу, некелтелӱ деп билери ле jӱрӱмде ӱредӱ алар иштиҥ учурын, ӱредӱ оныҥ бойына не керектӱзин аайлаары, оныла башкарынары.

     6. Jакшы кылык-jаннын ээжи-некелтелерин ле jӱрӱмде ончо улус тен, jайым дегенин аайлаганы аайынча, бойын бойы башкарарга, бойыныҥ кылык-jаҥы учун каруулу болорына таскадары.

          7. Jакшыга тартылар, jакшыны баалаар, сезер кӱӱн таскадары.

        8. Jаан улусла, кураа балдарла кожо нак иштер, ачынышту айалга тöзöбöс, блаашту керекти токыналу jартап ийер билгир таскадары.

           9. Ак-чек jӱрер, эдинер-тудунар не-немени, кӧгӱс байлыкты сезер, чеберлеер кӱӱн таскадары.                                                                                                                                       Метапредметный  турулталар

       1. Ӱредӱлӱ иштиҥ амадузын, задачаларын бойына алынар ла ого jединерге болушту эп-арганы таап билерине таскадары.

       2. Ӱредÿлÿ ишти оныҥ задачазын, бӱдӱрер айалгазын аjарып, пландаар, шиҥдеер ле турултазын кӧрӧр билгирлерге таскадары, болушту аргаларды талдап билери.

       3. Jетирӱни эдеринде темдек-символдорды тузаланары.

   4. Коммуникатив ле билгир аларыныҥ задачаларын бӱдӱреринде эрмек-куучынныҥ эп-аргаларын ла аргаларды эрчимдӱ тузаланары.

   5. Керектӱ jетирӱни табарга, jуурга, шиҥдеерге, бириктире кӧрӱп, керектӱзин талдап, келиштире jазап, белетеерге бар аргаларды (справочниктерди) тузаланып билери.

   6. Бичилген марыла, жанрыла башка тексттерди тургузылган амаду, задачалары аайынча кӧгӱске алынып кычырарына темигери; бойыныҥ айдарга турганын эрмек-куучыннын задачазына келиштире  jарт тургузар ла тексттерди оосло, бичип тургузарына  таскаары.

     7. Логический действиелерле тузаланып билери: тӱҥдештирери, шиҥдеери, бириктире кӧрӧри, тӱп шӱӱлте чыгарары, бӱдӱм темдектери аайынча бӧлиири, не недеҥ улам (нениҥ учун) болгоныныҥ шылтагын табары, шӱӱри, таныш оҥдомолдорго кожоры.

       8. Диалогты ӧткӱрип ле куучындажып турган кижини угуп билери.

    9. Текши амаду тургузып ла ого jединер аргаларды темдектеп билери; бирлик иште кем нени эдерин ӱлежип, jартажып jӧптӧжӧри; бой-бойыныҥ эткенин шиҥдеп билери, бойыныҥ кылык-jаҥын ла ӧскӧ улустыйын  кӧрӱп билери.

       10. Jӧп эмес сурактардыҥ аайына токыналу, эки jаныныҥ jилбилӱлерин аjарып чыгары.

    11. «Алтай тил» деп предметтиҥ ӱренер материалы ажыра эбире jӱрӱмде ӧдӱп турган кубулталар, процесстер, не-неме керегинде бойыныҥ ӧзӱмине келиштире билери.

      12. Алтай тилле ӱренер материал аайынча баштамы школдо бичиктерле, ӧскӧ дӧ  jетирӱ алар аргаларла (онойдо ок ӱредӱлӱ модельдерле) иштеп билери.

                                   Предметти ÿренериниҥ турулталары

       1. Россия коп  тилдердин ла культуралардын орооны деп билип алары; тил — албаты бойын албаты деп сезеринин тозолгози деп билери.

    2. Тил — албатынын национальный культуразы ла улус бой-бойыла куучындажар арга деп аайлаары; орус тил Россия Федерациянын эл-тергеелик тили, башка-башка ук албатылардын бой-бойыла куучындажар аргазы деп билери.

       3. Оос ло бичиир jакшы эрмек-куучын кижинин текши культуразынын ла гражданский  позициязынын коргузузи деп билери.

    4. Алтай тилдин ээжи — некелтелериле (орфоэпиянын, лексиканын, грамматиканын, орфография, пунктуациянын), эрмек-куучыннын этикет ээжилериле танышкан кеминче тузаланып билери.

     5. Куучыннын амадузын, задачаларын, тузаланар аргаларын ла  айалгаларын ылгаштырып билер ле jаан эмес монолог эмезе текст тургусканда,коммуникатив задачага jединерге олорды тузаланар темигу берери.

    6. Jастыра jок бичиш кижинин культуразынын база бир jаны деп ондоор ло бойынын тургускан эрмектеринин, текстин бичигенде, орфографиянын керекту ээжилериле тузаланып билери, токтой тужер темдектерин чын тургузары.Бичигенин шиндеп билери.

   7. Тилдин единицаларыла иштеер уредулу иштин аайын билери, алган билгирлериле практический, коммуникатив задачалардын аайына чыгарга тузаланып билери.

        8. Тилдин тос единицаларын ла темдектерин таныыр, олорды шиндеер, эрмек-куучыннын айалгазына келиштире тузаланып билери.

                                         Ӱренчиктердиҥ jедимдери

                     4-чи класстыҥ ÿренчиктериниҥ билгирлери

               Уренчиктер билер учурлу:

      -   ÿренген ле ÿренбеген орфограммаларлу текстти jастыра jогынан бичиктен эмезе уредучинин кычырганыла бичиирге;

айдылары ла бичилери башка сöстöрди  фонетика аайынча  ылгаарга, бичиирге (кечире, jалбырак, ороон);

сöстöрди бÿдÿмиле ылгаарга;

сöсти куучын-эрмектин бöлугиле ылгаарга;

тооломо учурыла преедметтин кандый тоозын кöргÿзип турганы (турган, ээчий);

эрмекти бÿдÿмиле, члендериле ылгаарга;

танынан тургускан планла изложение эмезе jÿрÿминде болгон учуралга, экскурсияда кöргöнине тайанып, jаан эмес куучын бичиирге;

эрмек-куучыннын культуразынын ээжилерин буспай, бойынын сурагын, jöпсингенин, jöпсинбегенин, быйанын айдарга ла уткуул, кычыру сöстöрди чын тузаланарга таскайдылар.

Курста нени  ÿренери

       Фонетика ла орфоэпия. Ӱндÿ ле туйук табыштарды ылгаштырары. Сöстö согулталу ӱйени табары. Ӱнгур ле тунгак туйуктарды ылгаштырары. Эжерлу туйуктарды ылгаштырары. Сöсти уйелерге болиири. Унду табыш уйе будурери. Уйе согулта ла учур согулта (эрмектерде). Орус тилден кирген состордо бичилер таныктар. Унду табыштар кату ла jымжак болоры. Сости табыш-таныктарла ылгаары (таныштырар). Узун унду табыштар.Элес унду табыштар.

          Графика. Табыштар ла таныктарды ылгаштырары.Танмалыкты билери. Созликтерле, каталогло иштегенде, танмалыкты тузаланары.

           Сöс. Состин лексика учуры. Сос не-немени адаары (номинатив учуры). Бир учурлу ла коп учурлу состор. Состин чике ле кочуре учуры.  Синонимдер, антонимдер. Лексика ажыра эбире не-неме, ар-буткендеги кубулталар керегинде билерин теренжидери. Су-алтай ла оско тилден кирген состор. Синонимдердин, антонимдердин созлигиле иштеери. Омоним состор. Бузулбас сосколбулар.

           Сöс, сöстин бÿдÿми. Состин учурлу болуктери: тазыл, кожулталар. Тазылы jаныс сöстöр. Бичикте тазылы jаныс сöстöрдин  сöзлигиле иштеер.  Кожулталар.  Сöс бÿдÿрер ле сöс кубултар кожулталар. Сöстин тазылы токтогон тунгак туйук ÿнгÿр эжерине кöчöри.

            Куучын-эрмектин бöлÿктери.

        Адалгыш. Адалгыштын текши учуры ла сурактары. Öс лö текши адалгыштар. Адалгыш  jаныс ла коп тоодо турары. Адалгыштар кубулткыштарла кубулары.  Улантылу  адалгышла эрмекте тузаланып билери. Мензинер адалгыштар.

           Jарталгыш. Jарталгыштар предметтердин темдектерин коргузери: öнин, кемин, бÿдÿмин, амтамын, jерин, кылык-jанын ла о.ö. Эрмек-куучында jарталгыштардын учуры. Jарталгыш адалгышла колбожоры. Учуры jуук, удура учурлу jаталгыштар.

       Тооломо. Предметтин турган тоозын ла ээчий турган тоозын кöргÿзер тооломолорло таныжары. Тооломолорды адалгыштарла колбоштырып, эрмектер тургузары.

               Солума. Jÿзÿннин солумалары. Эрмек-куучында jаныс ла  кöп тоодо турган адалгыштарды jÿзÿннин солумаларыла солуп билери.

             Глагол. Глаголдын текши учуры: предметтердин эдилгелерин темдектеери. Глаголдын сурактары нени эдип jат? Нени этти? Нени эдер? Глаголдын öйлöри. Эрмек-куучында глаголдын учуры. Глагол ло адалгыштын колбожоры.

      Кубулбас. Кубулбас. Кубулбастын текши учуры. Кубулбасты глаголло колбоштырып билери. Эрмек-куучында кубулбастардын учуры; эрмекте кубулбастардын учурын jартап билери. Тексттен кубулбастарды таап, кандый сöслö колбошконын jартаарга таскадар.

        Эрмек. Эрмек — эрмек-куучыннын единицазы, онын учуры, темдектери: шÿÿлтени чыгара айдат, сöстöр бой-бойыла колбожот. Эрмектеги учур согулта. Эрмек, сосколбу.

            Эрмекте состордин колбузы. Эрмек ле сöсколбу.  Эрмекте сöстöр учурыла, кожулталардын болужыла колбожоры.

Темаларла пландаары (102 ч)

«Алтай тил» деп ӱредӱ предметтиҥ программазыныҥ тӱзедӱ бӱги

 4 класс