урок
материал

Тамыр һәм кушымча.

3 нче сыйныф

Максат: 1. Сүзнең тамырын табарга, тамырдаш сүзләрне аерырга өйрәнү. Кушымчалар ярдәмендә яңа сүзләр ясарга өйрәнү.

2. Укучыларның фикер йөртү сәләтен, игътибарлылыгын, сүзлек составын үстерү. Татар теленә хөрмәт тәрбияләү.3. Укучыларда табигатькә сакчыл караш тәрбияләү.

Дәрес барышы.

1. Актуальләштерү.

1. Исәнмесез, укучылар!

1. Кәефегез ничек?

    Матур язу.

Слайд.

И сабыйлар!

Эшләгез сез,

иң мөкатдәс нәрсә - эш.                       Габдулла Тукай.

II. Яңа дәрес

1. - Укучылар, мин сезгә бер кечкенә генә әкият сөйлим. Аның исеме “Эш агачы”дип атала. Борын-борын заманда яшәгән ди “эш”. Беркөнне кешеләргә эндәшкән ди. – Мине утыртыгыз, ә мин зур булып үсәрмен. Сезгә көч һәм дәрт биреп торырмын, - дигән. Кешеләр “эш”не җиргә утыртканнар. “Эш” тамыр җәеп үсеп киткән. Ул башта бер ботак, аннан икенчесен җибәргән. Һәр ботакта яңа сүз барлыкка килгән ди. Кешеләр игътибар белән карасалар, аларның барысыда бер тамырдан үсеп чыкканын күргәннәр. Шуннан соң мондый сүзләрне тамырдаш сүзләр дип атап йөртә башлаганнар.

Слайд.                             

2. Таблица белән эшләү.

Слайд.

1. Сүз тамырдан я тамыр һәм кушымчадан тора. Кайбер кушымчалар   сүзнең мәгънәсен үзгәртмиләр, ә кайберләре яңа сүзләр ясыйлар.

1. Мәсәлән, эш – тамыр сүз.

Эшкә – сүзнең мәгънәсе үзгәрми.

Эшче – сүзнең мәгънәсе үзгәрә.

1. Бер тамырдан ясалган сүзләр тамырдаш сүзләр дип атала. Тамырдаш сүзләр арасында мәгънә бәйләнеше була. Тамырдаш сүзләрне охшаш яңгырашлы сүзләр белән бутарга ярамый.

Слайд. 

 III. Белем һәм күнекмәләрне формалаштыру.

     Дәреслек белән эшләү.

     1.75 нче күнегү. Шигырьне укырга . Тамыр сүзләрне табыгыз һәм  бер иҗекле тамыр сүзләрне күчереп языгыз.

2.76        нче күнегү.Мәкаль-әйтемнәр уку.

      Күп нокта урынына тиешле кушымча куярга.

      1) Дус...(лык) таш коймадан ныграк.

      2) Дус...(ны) табу җиңел,саклавы авыр.

      3) Баш...(ыңда) белем аз булса,аяг...(ыңа) авырлык күп килә.

      4) Сүз...(дә) тору – зур...(лык),сүз...(дә) тормау – хур...(лык).

      5) Үз ана...(сын) зур...(лаган) кеше ана...(сын) хур...(ламас).

     3. 77 нче күнегү – язмача.

        Слайд.

     Урман һәм аны саклау турында әңгәмә.

– Сүзнең ничек әйтелүенә карап, кушымчалар калын һәм нечкә әйтелешле була. Хәзер  кушымчалар ялгап сүзләр ясыйбыз.

Слайд.          

     4.Карточка белән эш.Һәр укучыга эш бирелә.Карточкаларга  юл, уңыш, күз сүзләре языла.Кушымчалар ялгап тамырдаш сүзләр төзергә.

IVРефлексия

V. Йомгаклау

VI/ Өй эше:Күнегү78.