Открытый урок К/ө: «Үвлин йиртмҗин зурцс». Грамматик: Үүлдәгч.
план-конспект урока (4 класс)
Открытый урок К/ө: «Үвлин йиртмҗин зурцс». Грамматик: Үүлдәгч. в 4 классе
Скачать:
Вложение | Размер |
---|---|
![]() | 56.5 КБ |
![]() | 2.34 МБ |
Предварительный просмотр:
МБОУ Элст балһсна « Очра Номтын нертә нәәмдгч тойгта дундын школ»
Кичәлин төр:
4 класс
К/ө: «Үвлин йиртмҗин зурцс».
Грамматик: Үүлдәгч.
Белдснь: хальмг келнә багш
Леляева Саглара Юрьевна
Элст-2013.
Кичәлин төр: «Үвлин йиртмҗин зурцс». Үүлдәгч.
Кичәлин күцл:
- Хальмг келнә үүлдәгчин тускар авсн күүкдин медрлинь сергәҗ тодлулх. Тедниг келлһндән, бичлһндән чикәр олзлдг, бичдг дасхх, багшин заасн тоотыг батллһн.
- Хальмг утх-зокъялын, бичәчнрин үүдәврмүдәр дамҗҗ сурһульчнрин келлһнь өргҗүлх.Үвлин цагин тускар күүндҗ, шүлгүд чееҗәр келүлһн, йиртмҗ шинҗлх.
3. Эврәннь бәәсн һазр усндан, төрскн келндән дурта болх, эргндкән харх,
төрскнч седкл зүүлһх.
Кичәлин дөңцлмүд: Онц ахр тольмуд болн схемс (күн болһнд), компьютер (интерактивн сабр), онц даалһврмуд, магнитофон («Байрин айс», даалһвр күцәсн цагт).
Кичәлин йовуд.
- Кичәлд белдлһнә агчм.
- Мендвт, күүкд!
- Мендвт багш!
-Суутн. Эндр цугтан бәәнәт? Не, сән, ода келлһән ясад, цуһар дарҗңгуд давтхмн (күүкд дарҗңгуд келцхәнә).
(№1 дарҗңгуд ).
- Не, сән. Ода эндрк йиртмҗин бәәдл шинҗлҗ үзхмн?
Йиртмҗин бәәдл схемәр шинҗллһн. Күүкд самбрур одад, аһарин, салькна, теңгрин ямаранинь темдглнә.
(И. С.№2 йиртмҗин бәәдлин схем).
- Тегәд, иим теңгрин бәәдл кезә болна, ода ямаран җилин цаг?
-Иим йиртмҗин бәәдл үвләр болна.
-Чик.
- Эн мана кичәлин дуудвр :
«Үвлин теңгр иткл уга болдг». (И. С.№3).
- Энүнә жанрнь келтн?
- Эн хальмг үлгүр.
-Үвләр теегт йир киитн болна. Эн цала теегин аңгуд йир түрнә. Тегәд үвләр эдн яһҗ бәәнә? шүлгләд келҗ болх
(күүкд шүлгүд умшцхана)
-Үвлд кедү сар бәәнә?
- Үвлд һурвн сар бәәнә. (И. С. №4 сармуд)
-Үвлин сармуд бичтн.
(күүкд самбрур өөрдәд бичцхәнә).
-Йир сән!
- Мел чик. Эндрк мана кичәлин төр: «Үвлин йиртмҗин зурцс».Үүлдәгч. (И. С.№5).
Девтрмүдән секәд, эндрк өдрин диг-дара болн кичәлин төр бичҗ авцхатн.
(күүкд бичҗәнә). (Ноһан самбрт цердәр бичәтә).
Күүкд, ода хәләтн, эн зәңгст эндү бәәхлә чикләд, нер өгтн. Цугтан девтртән күцәллһн. (айс арһул наачана) (И.С.№6 текст).
Текст
Өвлдэ һорвн сар бәнә: бар, тула, лу. Үвл мана тегт олн зүсн болна.
Цасын орна, шурхын , шуурна. Зәрмдан ик цасн орхыш, дулан бәәнә. Чаңһ
китн болхла, һолмут, нурмуд көрна. Өвльд көвуд, күүкэд байрылна. Эднә
инадн, шуугән икэ холас соңсгдна. Үвль – җилин сергмҗта цаг.
- Йир сән. Мана хальмг келн йир өргн, гүн. Терүнә нег талнь хальмг келнә грамматик болна. Эн чикәр келдг, бичдг дасхна. Тегәд эн текст хойр даалһврта негдгчнь әвән-зүүһин халхар - ямаран-ямаран зокалмудар эндүс харһв келлтн, хойрдгчнь үг-зүүһин- зәңгст бәәх үүлдәгчсинь олад, залһлтсинь темдглтн . (күүкд келцхәнә):
-Эгшгин таарлт.
- Алңтрулгч хадврмуд.
- Алңтрулгч эгшгүд.
- Удан эгшг.
-Җөөлн темдг.
- Тодрха биш эгшг.
-Чик эн йир өргнәр харһдг эндүс.
-ода ямаран үүлдәгчс олвт?
Физминутк давуллһн. (И. С.№7).
-Шар харһа домбриг
Шавдн бәәҗ цокитә!
Сәәхн бичкн ингьгүд минь
Шаһаһарн мульҗитә!
Хәдрис авад од!
Эрвәкә кевтә эрвлзәд од!
Иг мет ээрәд од!
Элә мед эргә од!
Хү-ү мет хурлзад од!
Ээҗиннь өмн сөгдәд од!
Хәдрис, авад од!
- Сән. Цааранднь. Дарук цугтан кех даалһвр.
Зург хәләһәд келтн, ямаран үүлдәгчс ирлцҗәхнь. (И.С.№8 Даалһвр).
Гүүҗәнә, унтҗана, байрлҗана, дуулҗана, дошҗана, амрцхана, хәәкрҗәнә, биилҗәнә, инәҗәнә, келҗәнә, сууна, орҗана.
Онц даалһвр: (Бәәрндән)
Үвлин амрлһна өдрмүдт манад мини таньл күүкн Аюна гиичлҗ…. Эн Бурятьд…. Би гиичдән Элстин сонҗлтс…, тодрха кевәр теднә тускар келҗ….
Сити-Чессүр өөрдчкәд, Аюна йир икәр…:
- Ю-у, яһсн сәәхн гермүдви! Энчн теегин җирлһн болвзго?!
(үүлдәгчс немәд бич)
Немх үгмүд: ирв, үзүлүв, бәәнә, өгүв, өврв,
2-гчнь: ирлцүллһнә көдлмш. (нег күн самбрт һарад кеҗәнә)
(И.С.№9 Даалһвр).
Цан
Амрна
Аһар
Мөсн
Байрлҗана чинрлгч нерн
Киитн бәәлһнә нерн
Кеҗәнә үүлдәгч
Цаһан
Эн җилд үкр сарин 5-д Саһңҗин Босян 95 – җилин өөн темдглгдв. (И.С.№10 ).
Саһңҗин Бося Хальмг Таңһчин нертә бичәч, шүлгч. Олн шүлгүдән бичкдүдт нерәдсн бәәнә. Тегәд Саһңҗин Босян шүлг чееҗәр кен келхәр бәәнә?
(күүкд шүлгүд келцхәнә.)
IV. Кичәлин ашнь һарһлһн.
- Тегәд, күүкд, эндр мадн җилин ямаран цагин тускар күүндвидн?
-Эндр бидн үвлин цагин тускар күүндвидн.
-Үвл мана теегт ямаран болна?
- Үвл мана теегт олн зүсн болна.
- Күүкд, тадн үвлд дуртайт?
-Э, мадн үвлд йир дуртавидн! (цуһар).
-Үвлд теегин аңгуд яһна?
-Үвлд теегин аңгуд йир түрнә.
- ямаран келлһнә хүвин тускар күүндвидн?
-Үүлдәгчин тускар.
-Үүлдәгч ямаран сурврт хәрү өгнә?
-Үүлдәгч ю кеҗәнә? гидг сурврт хәрү өгнә.
-Мел чик.Йир сән. Тана ширә деер ахр толь бәәнә.
V. Геерин даалһвр. (Цааснд бичәтә ширә деер күн болһна өмн кевтнә).
Күнд: «Байрта үвл» ахр келвр тогтах.
Амр: 5-6 үвлин туск үүлдәгчс бичх.
VI.Темдг тәвлһн. (Сәәнәр көдлсндн ханлтан өргәд,
темдгнь тәвҗ йөрәл келх).(И. С.№11 Г/д).
Толь:
Үвлин цаг К/ө
Кен? Юн?
Архайг - хлопья
Долда - ком
Дошлһна мөсн - каток
Дошур - коньки
Дөрвн үзг - четыре стороны света
Керг- дело
Киитн Аав - Дед Мороз
Көр – сугроб
Күчн – сила
Мөсн – лёд
Ова – куча
Тег – степь
Умш – крупинка
Ур – пар
Утан – дым
Үвл – зима
Үвлзң – зимовка, зимовье
Цан – сани
Цаң (кирү, кору) – иней, изморозь
Цасн – снег
Цасн Күүкн – Снегурочка
Цасн күн – снеговик
Цоорг – прорубь
Шин җил – Новый год
Шуурһн – метель
Эрг – берег, обрыв
Ямаран?
Адһмта – спешащий, спешный
Бависн – лохматый, ветвистый
Бавһр – лохматый
Байсңһу – жизнерадостный, весёлый
Гүн – глубокий
Догшн – сильный
Көвкһр – пушистый, рыхлый
Мөңгн – серебряный
Мөстә – ледяной
Нигт – густой
Сергмҗтә – весёлый, жизнерадостный
Серглң – бодрый
Үвлздг – зимующий
Үвлин – зимний
Хагзлсн – полинявший
Цаһан – белый
Цаста –снежный
Шүрүн – суровый, грубый
Шуугата - шумный
Ю кех? Яах?
Баглрх - собираться
Баһрх уменьшаться
Беерх (даарх) – зябнуть, мёрзнуть
Бултх –прятаться, скрываться
Бурһудх - буравить, сверлить
Гилвлзх – сверкать, блестеть
Дошх – кататься
Ишкрх – свистеть
Киитрх – холодать
Көрх – замерзать, остывать
Мөстх – оледенеть, покрываться льдом
Ниргх – шуметь
Өмсх – одевать, надевать
Тачкнх – трещать, греметь, грохотать
Үвлзх – зимовать
Үләх – дуть
Хайх (шивх) – бросать, кидать
Хальтрх – скользить
Холдх – удаляться, отдаляться
Хүвсхх – вихриться
Цоорх – провалиться
Сумлх – пробивать (отверстие)
Чичрх – дрожать
Шивлдх – бросаться, кидаться
Шуугх – шуметь, гудеть
Шуурх – мести (о метели)
Шухтнх - скрипеть
Грамматик
Әвән-зү- фонетика
Хадвр- согласные
Эгшг-гласные
Ар дарана- заднерядные или твёрдые (только гласные)
Өмн дарана- переднерядные или мягкие(только гласные)
Ахр- краткие(только гласные)
Удан – долгие(только гласные)
Тодрха биш эгшг – неясная гласная или редуцированная (только гласные)
Дуута- звонкие (только согласниые)
Дүлә – глухие(только согласниые)
Хошадлдг – парные(только согласниые)
Эс хошадлдг – непарные(только согласниые)
Ә-звук
Үзг- буква
Ниилвр - слог
Үүлдәгч-глагол
Бәәлһнә нерн-имя существительное
Чинрлгч нерн-имя прилагательное
(онц даалһвр)
Үвлин амрлһна өдрмүдт манад мини таньл күүкн Аюна гиичлҗ…. Эн Бурятьд…. Би гиичдән Элстин сонҗлтс…, тодрха кевәр теднә тускар келҗ….
Сити-Чессүр өөрдчкәд, Аюна йир икәр…:
- Ю-у, яһсн сәәхн гермүдви! Энчн теегин җирлһн болвзго?!
(үүлдәгчс немәд бич)
Немх үгмүд: ирв, үзүлүв, бәәнә, өгүв, өврв,
Предварительный просмотр:
Подписи к слайдам:
Те ңгрин бәәдл Киитн Ө Д р нарта А һар Цевр Үүлн уга Салькн Теңгр Чиигт ә Дулан Сер үн Киитн Киитн Будта Хур-чиг уга Хурта Б үркг Сер үн Дулан Чилгр Ш үрүн Сер үн Догшн К үнд хар үүлтә Үүлтә Цевр Ном һн
«Үвлин теңгр иткл уга болдг»
Кичәлин төр: «Үвлин йиртмҗин зурцс».Үүлдәгч.
үвлин сармуд
Эн юмб?
Эн юмб?
Эн юмб?
Эн юмб?
Физминутк -Шар харһа домбриг Шавдн бәәҗ цокитә! Сәәхн бичкн иньгүд минь Шаһаһарн мульҗита! Хәдрис авад од! Эрвәкә кевтә эрвлзәд од! Иг мет ээрәд од! Элә мет эргәд од! Хү-ү мет хурлзад од! Ээҗиннь өмн сөгдәд од! Хәдрис, авад од!
Зокал: Дописать тоолгч нерн Үлг:
Хальмг олн - әмтнә шүлгч , бичәч Саңһҗин Бося 95 җилин өөн Бося Бадмаевна Долбанск улусин Чимбә хотнд (ода Астраханок областин Лиманск район) заhсч күүнә өрк-бүлд үкр сарин 5-д 1918-гч. жилд төрлә. Олн үүдәвр бичсмн. 2000-гч җилд сәәhән хәәлә.
Герин даалһвр . Күнд даалһвр: «Герин мал», эс гиҗ «Зерлг аңгуд» гидг төрәр делгрңгү зәңгс тогтаһад, тоолгч нерд олар олзлад, залһлтсинь темдглх. Амр: тоолгч нердиг үгәр бичх. 1, 25, 37, 86, 169, 530.
Күүндтә үүрмүд, оньган тусхасн таднд ханлтан өргҗәнәвидн! МЕНД - БАЙРТА ХАРҺҖАЙ!
По теме: методические разработки, презентации и конспекты
![](/sites/default/files/pictures/2012/11/07/picture-139436-1352313406.jpg)
Открытый урок по практической грамматике "Present Progressive Tense" в 4 классе
Открытый урок по практической грамматикеДанный урок был проведён при прохождении грамматической темы "Present Progressive Tense" в 4 б классе базовой начальной школы Пикалевского педагогическог...
![](/sites/default/files/pictures/2016/01/20/picture-728764-1453313914.jpg)
Урок по теме "Путешествие в страну Грамматику"
Урок-смотр знаний учащихся по русскому языку в 3 классе. Вид урока: Урок - смотр знаний.Тема: Обобщение изученного материала за год....
![](/sites/default/files/pictures/2017/02/26/picture-896703-1488092888.jpg)
Урок-исследование по русскому языку "Занимательная грамматика"2 класс .УМК "Перспективная начальная школа"
Урок-исследование по русскому языку "Занимательная грамматика" УМК "ПНШ"...
![](/sites/default/files/pictures/2019/02/19/picture-545451-1550570830.jpg)
Открытый урок «Намр. Намрин йиртмҗ.»
Открытый урок «Намр. Намрин йиртмҗ.» , приуроченный к 55-летнему юбилею школы №8....
![](/sites/default/files/pictures/2016/02/25/picture-761377-1456425837.jpg)
Открытый урок по грамматике в 3"А" классе на тему "Предложение".
Этот урок предназначен для учащихся с нарушением слуха. Это урок-закрепление знаний по теме "Предложение"....
УРОК-ПРОЕКТ ПО РУССКОМУ ЯЗЫКУ «ЗАНИМАТЕЛЬНАЯ ГРАММАТИКА. ИМЯ ПРИЛАГАТЕЛЬНОЕ»
КОНСПЕКТ УРОКА-ПРОЕКТА ПО РУССКОМУ ЯЗЫКУ«ЗАНИМАТЕЛЬНАЯ ГРАММАТИКА. ИМЯ ПРИЛАГАТЕЛЬНОЕ» с приложениями...