Главные вкладки

    Рабочая программа по родному языку
    рабочая программа (1 класс)

    Кунгаа Аяна Аликовна

    Рабочая программа

    Скачать:

    ВложениеРазмер
    Файл uzhuglel.docx13.09 КБ
    Файл uzhuglel_poyas.docx32.54 КБ
    Файл uzhuglel_1_kl.docx28.03 КБ

    Предварительный просмотр:

    Муниципальное бюджетное общеобразовательное  учреждение

    средней общеобразовательной школы с.Иштии-Хем

    муниципального района Улуг-Хемский кожуун Республики Тыва

    РАССМОТРЕНО                     СОГЛАСОВАНО                         УТВЕРЖДЕНО

    на заседании ШМО                 с заместителем директора           приказом № _______

    начальных классов                  по УВР_______К.А.Кыргыс        «__»_________ 2019г

    _______Сана-Шири Н.М.       «__»____________ 2019г

    «__» _________2019г

                                                 

    Рабочая программа

                          Наименование учебного предмета: родной язык____________

                          Класс: 1______________________________________________

                          Уровень общего образования: начальный__________________

                          Срок реализации программы: 2019-2020 учебный год________

                          Количество часов по учебному плану: 99 часов_____________

    ФИО учителя составителя

    рабочей программы:

     Кунгаа Аяна Аликовна

    (учитель начальных классов)

    с.Иштии-Хем – 2019

    Оглавление

    1. Пояснительная записка
    2. Общая характеристика учебного предмета
    3. Описание места учебного предмета, курса в учебном плане
    4. Описание планируемых результатов
    5. Содержание учебного курса
    6. Описание учебно-методического и материально технического обеспечения образовательного процесса
    7. Календарно-тематическое планирование



    Предварительный просмотр:

    «Үжүглел»

    1. Тайылбыр бижик.

              1-ги  класстың «Тыва дыл» эртеминге тургускан ажылчын программаны Россия Федерациязының “Россия школазы” деп өөредилге-методиктиг бөлүкке, Тыва Республиканың ниити өөредилгезиниң эге школага 1-4 класстарга тыва дыл талазы-биле күрүне стандарттарынга дүүштүр, 2008 чылда Наталья Чоодуевна Дамбанын тургусканы тыва дыл программазы болгаш 2009 чылда 1-ги класска А.А.Алдын-оол, К.Ойдан-оол, Э.Д. Ондарның “үжүглел” номунга даянып тургускан. Бо ажылчын программа эге школаның күрүне стандартарының сорулгаларын чедип алырынче угланган.

    Өөредиглиг план дараазында методиктиг сүмелерниң дузазы-биле аңыглаттынмышаан, уругларның шингээдип алган билиглерин, мергежилдерин, чаңчылдарын тыва дыл программазын негелделеринге дүүштүр эге класс башкыларынга А.А Алдын-оолдуң “Диктантылар болгаш эдертиглер чыындызы”-биле хынаарын сүмелеп турар. Тыва Республиканың ниити өөредилгезиниң наөионал девискээр кезээ 1-ги класс өөреникчилериниң ниити сайзыралынче, оларның билииниң практиктиг болурунче угланмышаан программаны тургузарда эртемнииниң , дес-дараалашкаанын, көргүзүглериниң болгаш коммуникативтиг принөиптерге даяннып база уругларның назы-харын барымдаалап тургаш тургускан.

    1. Программаның кол угланыышкыны

              Программаның кол угланыышкыны дараазында сорулгаларны чедип алырынче угланган.

    а) уругларны чечен чогаал оранынче углап, сөстүң уран чурумалдыг овур-хевирин дамчыштыр сөзүглелдиң долу болгаш делгем утка-шынарлыын хөй талазындан угаап билип алырынга дузалааар;

    б) чечен сөстүң чогаалдары уругларны номчулгага ынак, бүгү-ле чараш чүүлге хандыкшылдыг, ону шын үнелеп билир кылдыр чаңчыктырар ужурлуг;

    в) номчаан чүүлүнүң утказын шиңгээдиринден аңгыда уругларның ниити билииниң деңнелин делгемчидериниң дуржулзазын байыдар болгаш амыдыралга оларның мөзү-шынарлыг, эстетиктиг хамаарылгазын база хевирлээр;

    г) чечен чогаалды уруглар боттары шилип ап, ону таалап номчуксаар күзелин боттандырар.

             Башкы уругларны бичиизинден эгелеп коллективтиг езуга бот-боттарынга негелдени, шынчы ак сеткилдиг, быжыг туруштуг, эрес-дидим болурунга, күш-ажылга киириштирер сорулгалыг.

            Класс бүрүзүнге номчулга кичээлиниң 30-35 минутазын чогаалды номчуурунга болгаш сайгарарынга, а киирилде беседага, словарь ажылынга сөзүглелдиң уткзын илередиринге херек. Өске-даа ажылдарга 10-15 минутадан хөй эвес үени чарыгдаар.

            Сөзүглел-биле ажыл бир класстан өске класстан чоорту нарыыдап чоруп орар.

    Берге эвес сөзүглелди литературлуг шын адаанын езугаар, медерелдиг шын аянныг чүгүртү номчуур.

            Номчулганың темпизин шын сагып билир. Чыл төнчүзүнде таныш эвес сөгүглелди номчуурунуң дүргени бир минутада 90-дан өрү сөстерни номчуур.

    Тыва дылдың лексика болгаш фонетика талазы-биле эге билигни алыры.

    Шын номчулга болгаш бижилгеге чаңчыктырып, ийи болгаш оон хөй кижилер аразынга чугаалажыышкынынга киржир;

           Чаңгыс кижиниң сагыш-сеткилин илереткен чугааны тургузар болгаш бичии хемчээлдиг шинчилел болгаш медээ сөзүглелдерни бижиир.

    Тыва дылга хумагалыг болур, сагыш-сеткилинден ооң арыын онзагайын үнелеп, камнаарынга харыысалгалыг болур.

           Тыва дылынга сонуургалын оттурар болгаш бодунуң чугаа домаан сайзырадырга чүткүлүн бедидер.

          Эге школага тыва дыл болгаш номчулга өске эртемнерни өөрениринге болгаш уругларның коллективке ижиктиреринге эң-не кол черни ээлеп турар.

    Өөреникчилерниң кичээлге болгаш кичээлден дашкаар ажылдарга киржилгези:

    1. Дыңнап тургаш, адаар:

    • башкының берген үлегерин өттүнүп үннү шын адаар;
    • сөске үннүң туружун шын илередип, тода адаар;
    • эжеш ажык эвес үннерниң ылгалын тода адаар;
    • узун, кыска, өк-биле адаар ажык үннерни онзагайлап адаар;
    • алфавитти чурум-чыскаал аайы-биле адаар;
    • үлегерлээн болгаш словарь сөстерин дыңнап адаар.

    2. Бөлүктел ажылы:

    • эге болгаш сөөлгү үннериниң аайы-биле сөстерни бөлүктээр; бердинген үнге сөстерни шилип тывар;
    • дөмей уткалыг сөстерни бөлүктээр;
    • узадыр адаар ажык үннерлиг сөстерни бөлүктээр;
    • өк-биле адаар ажык үннерлиг сөстерни бөлүктээр;
    • үнү биле үжүү дең сөстерни бөлүктээр;
    • үжүү хөй, үнү эвээш сөстерни; үнү хөй, үжүү эвээш сөстерни бөлүктээр;
    • бижиири чаңгыс дүрүмге чагыртыр сөстерни бөлүктээр;
    • эжеш ажык эвес үннерлиг сөстерни бөлүктээр;
    • тема аайы-биле бөлүктээри: ногаа аймаа, ыяш аймаа, хеп аймаа, сава, аъш-чем дээш оон-даа өске.

    3. Хайгаарал ажылы:

    • башкының номчаан шүлүүнден бердинген үн кирген сөстерни тывар, ол сөсте үннүң туружун (эгезинде, ортузунда, сөөлүнде) тодарадыр;
    • бердинген үннерден херек үннү тывар, оон характеристиказын чугаалаар. Чижээ: Б...р )е,ээ) келем, акый!
    • Сөзүглелге дөмей уткалыг сөстерни ажыглаар
    • Сөзүглелден медээ, айтырыг, кыйгырыг домактарын тывар;
    • Сөзүглелден чаңгыс аймак кежигүннерлиг домактарны тывар;
    • Сөзүглелден хуу аттарны көргүскен сөстерни тывар;

    4. Хевирлеп - дүрзүлээр ажыл:

    • сөстүң үн тургузуун дүрзүлел чуруун шыяр;
    • демир дузак, пластилин болгаш өске-даа материалдарның дузазы-биле үжүктерни дүрзүлеп кылыр;
    • домактарның тургузуун дүрзүлеп чуруун шыяр;
    • сөс тургузуун дүрзүлеп шыяр;
    • дорт чугаалыг домакты дүрзүлеп чуруун шыяр;
    • кескен үжүктер-биле кассага сөстер тургузар;

    5. Деңнээри:

    • бердинген дүрзүге тааржыр сөстерни тывары;
    • номчаан сөзүнге дүүштүр чурукту дөмейлээр;
    • үн болгаш оон үжүүн деңнээр;
    • улуг болгаш бичии үжүктерниң бижээнин деңнээр;
    • үлегерлиг бижилге биле өөреникчиниң бижээнин деңнээр;
    • домак биле сөстү деңнээр;

    6.Хынаары:

    • бөлүк аайы-биле бодунуң ажылын хынаар болгаш үнелээри;
    • частырыгларны тыпкаш, ону эдер, слог бүрүзүнде ажык үннерниң барын хынаар;
    • чурукта чүгле бердинген үжүк бар кезээн будуур;
    • бөлүк сөстерден артык сөстү тывар.

    7. Тайылбырлаары:

    • узун, кыска болгаш өк-биле адаар ажык үннерни шын адаарын, оларның туружун, дүрзүге көргүзүп тайылбырлаар;
    • чымчак болгаш кадыг демдектерниң ужур-дузазын тайылбырлаар;
    • улуг үжүк-биле бижиир сөстерниң дүрүмү;
    • сөстү слогтарга чарарының дүрүмү;
    • сөстүң дорт болгаш доора утказын тайылбырлаар;
    • чаңгыс аймак кежигүннерлиг домакты шын бижиириниң дүрүмү.

    8.Шинчилээри:

    • сөстерни слогтарга чарары, сөсте каш слог барын тодарадыры, бердинген слогтарга тааржыр сөстерни тывары (-- мал-чын-нар);
    • чурукка ат тыпсыр;
    • домактың эгезин, төнчүзүн утка-аайы-биле эде тургузар;
    • номчаан сөзүглелинде кандыг болуушкуннар болуп турарынга хамаарышкан салдынган айтырыгларга харыылаар;
    • сөзүглелдиң кол утказын чугаалаар;
    • сөстерниң утказының аайы-биле (чүвелерни көргүзүп турар сөстер, чүвелерниң ылгавыр демдээн көргүзер сөстер, чүвелерниң кылдыныын көргүзер сөстер) шинчилээр.

    9. Номчулга:

    • слогтап номчуур;
    • бодунуң иштинде номчуур;
    • химиренип номчуур;
    • рольдап номчуур;
    • бижик демдектерин сагып, домактарны аянныг номчуур
    • шиижидип ойнаары;
    • хевирин өскерткен домакты азы сөзүглелди эдип номчуур.

    10. Дүжүрүп бижилге:

    • башкының бижээн үлегеринден дүжүрүп бижиир;
    • парламал болгаш бижимел сөзүглелди дүжүрүп бижиир;
    • бердинген даалга-биле сөстерни болгаш домактарны дүжүрүп бижиири;
    • хевирин өскерткен сөзүглелди эде тургуспушаан бижиир.

    1. Үжүглел кичээлинин чурум-ёзугаар шактары.

    А.А.Алдын-оол, К.Б.Март-оол, Н.Ч. Дамба. Үжүглел, 2016ч.

    «Бижик өөредилгезиниң кичээлдери», Кызыл – 2016ч

    Чылда 99 шак, неделяда 3 шак:

    Белеткел үези – 6ш

    Үжүглел үези – 84ш

    Үжүглел соондагы үе – 9ш

    1. Эге класстарга үжүглелди өөредириниң кол сорулгалары.

    Белеткел уези

           Башкының кол сорулгалары:

    1) уругларны школаның чурум-сагылгазы-биле таныштырып, оларны аңаа чаңчыктырары;

    2) уруглар коллективин тургузуп организастаары;

    3) бижикке өөредиринге белеткел;

           Ол ажылдарнын кол утказы-биле уругларның сөс курлавырын байыдып, чугаазын сайзырадыры. Уругларны доктаамал кичээнгейлиг, хайгаараачал, сонуургаачал, өөредилгээ сундулуг болурунга белеткээр. Билип алган чүүлдерин деңнеп, сайгарып, түңнеп билиринге чаңчыктырар.

    Уругларның школага келген баштайгы хүннеринден эгелээш-ле улусчу педагогиканың кижизидилгеге салдарлыг аргаларынга даянып алгаш, чараш аажы-чаңга, найыралдыг болурунга, хүндүлээчел биче-сеткилдиг, ажылгыр болурунга, бойдуска болгаш ниитиниң өнчү-хөренгизинге камныг болурун кижизидип чаңчыктырар.

           Парта азы стол артынга шын олурары. Бижилге, номчулга үезинде бодун шын алдынары, демир-үжүктү шын тудары, кыдыраашты салыры, кичээл үезинде башкыны эки дыңнаары. Бо негелделерни хүннүң-не кичээл санында чорудуп тургаш, уругларны чаңчыктырар. Белеткел үезиниң бир кол сорулгазы уругларны үннер болгаш үжүктер-биле таныштырып, номчуп өөрениринге белеткээр. Ынчангаш:

    а) ном-биле таныжар;

    б) оон чуруктары, схемаларын ажыглап тургаш ажыл чорудар;

    в) үннүң анализ-синтезтиг методун ажыглавышаан, бижикке өөредиринге белеткел ажылдары; «домак», «сөс», «слог», «үн» деп терминнер-биле таныжылга, сөстү дыңнап, адап тургаш, ында кирген ажык болгаш ажык эвес үннерни ылгап билиринге чаңчыктырар.

    Үжуглел уези

            Уругларны шын номчуурунга өөредири - башкының эң харыысалгалыг ажылы.

    Үжүглел үезинден эгелеп-ле, үннүг анализ-синтезтиг методту ажыглап тургаш, номчуурунга өөредир үннүң анализин кылырда чугаадан домакты, домактан сөстү, сөстен слогтарны, слогтардан үннерни, үннерден чаңгыс херек үннү адап, дыңнап тургаш, ылгадып үндүрер.

            Үннүң синтезин кылырда, чаңгыс үннү өске үннерге кожар, үннерден слог, слогтардан сөс, сөстерден домак тургузуп өөредир.

    Үннүң анализ-синтезин чорудуп тургаш, кол-ла чүве - уругларны шын дыңнап бижииринге чаңчыктырары. Оларның чугаалап, бижип, номчууру оон дыка хамаарылгалыг. Номчулга үезинде сөстерни шын адап, номчаан чүүлүнүң утказын медереп билиринче угланган ажылды чорудар.

    Үжүктер бижий берген үеде уруглар-биле бижилгениң белеткелин шын чорудары чугула. Баштай үжүктернин кол-кол элементилерлерин бижип өөредир:

    Үжүктерни тода болгаш номчуттунгур кылдыр бижидип чаңчыктырар. Сөстү бижиириниң мурнунда ооң утказын тодарадып, ында каш үн, үжүк барын сайгарып, орфографияның дүрүмнери-биле харылзаштырар. Парламал болгаш бижимел сөстерни домактарны дүжүрүп бижиири. Бижиириниң темпизин чоорту дүргедедип, кыдыраажын арыг-силиг эдилеп, кызыл шыйыг-биле аңгылаан шөлдү сагыыры.

    Үжуглел соондагы уе

    Үжүглел соондагы үеде бижилгеге чорудар ажылдар:

    1. Үжүглел үезинде билип алган билиглерин быжыглап, системажыдары.

    2.Үннер болшаг үжүктерниң ылгалы. Ажык болгаш ажык эвес үннер.

    3.Үн илеретпес үжүктер. Алфавит-биле практиктиг таныжылга.

    4.Сөс, домак, чугааның чүден тургустунары.

    5.Сөстү слог аайы-биле көжүрери.

    6.Бижиириниң темпизин чоорту дүргедедип, бижимел, парламал сөстерни, домактарны, улуг болгаш биче үжүктерниң кезектерин барымдаалап шын бижиири.

    7.Адаары болгаш бижиири карышкак эвес сөстерни, домактарны башкы адап бээрге бижиири. Домак эгезинге, улуг үжүк бижиири, сөөлүнге улуг сек салырынга чаңчыктырары. Кижиниң ат, фамилиязын, адазының адын шын бижииринге мергежилгелер чорудар.

    Номчулганың чаңчылдарын ханылыдыр болгаш быжыглап, слогтап-даа, слогтаашкын чокка-даа шын адап номчуп өөредир. Сөзүглелде абзацтарны эскерип билири болгаш абзац бүрүзүнүң утказын чугаалап билиринге чаңчыктырар. Номчаан чүүлүнүң утказын дүүштүр айтырыгларга харыылаары, сөзүглел иштинден тып номчууру. Диалогтарны, сөзүглелдерни аянныг кылдыр рольдап номчууру.

    Сюжеттиг чуруктарга сөзүглелди тургузары.

            Номчулганың темпизин чоорту дүргедедириниң аргаларын башкы ажыглаар, чыл төнчүзүнде 1 минутада 25-35 хире сөс номчуурун чедип алыр.

    Тыва дыл болгаш номчулга.

            Бирги класска класстан дашкаар чорудар кичээлдерниң сорулгалары:

    1. Уругларны школа-биле болгаш школачы амыдырал-биле таныштырар болгаш өске-даа ажылдакчыларны танып, оларның ажылын хүндүлеп билиринге чаңчыктырары.

    2. Бүдүн төлептиг ап билири. Бодунуң болгаш өскениң үезин үнелээри. Каржы болбас.

    3.Улуг улусту хүндүлеп, бичии кижилерни кээргеп, чаптап билири. Хире-шаа-биле дузазын чедирип, ачы-буянныг, биче сеткилдиг болурун хевирлээр.

    4.Школанын хөй-ниити ажылынга ак-сеткилдиг киржири. Эш-өөрү –биле эп-найыралдыг, дузааргак болуру. Сагылга-чурумга хамаарышкан мораль-этиктиг билиглерни сагып билиринге чаңчыктырар.

    5. Төрээн чурту - Тывазынга, Россияга ынаа болгаш чоргааралы.. Ооң бойдузунга, дириг амытаннарынга, үнүштеринге, арга-арыынга, сагыш-човангыр, хумалалыг хамааралгазы болгаш сагыыр ужурлары.

    6.Уругларга номну үнелеп, «Ном-билиглерниң үндезини» деп угаадыгны билиндирер. Уругларның делегей көрүүшкүнүн , номга сонуургалын бедидер. Номчулга-амыдыралдың бир кол негелдези кылдыр, номчуурунга чаңчыктырып, бибилиотека-биле харылзаазын быжыглааар.

    1. Өөреникчилерниң номчулга талазы-биле алган билиглеринге, мергежилдеринге, чаңчылдарынга кол негелделер.

           1-ги классты доозуп турар уруглар төрээн дылының бүгү үннерин болгаш үжүктерин, оларның кол ылгалын билген турар.

          Өөреникчилерниң кол мергежилдери болгаш чаңчылдары: сөстерде үннерни ылгап, оларның туружун тодарадып билир; ажык, ажык эвес үннерни болгаш үжүктерни, кыска, узун ажык үннерни болгаш үжүктерни бот-боттарындан ылгап билири; домактарның болгаш сөстерниң анализ-синтезтиг сайгарылгазын кылып, домактардан сөстерни ылгап тывар; улуг болгаш биче үжүктерни шын, чараш, тода бижип билир; бижимел болгаш парламал шрифт-биле бижиттинген сөстерни, домактарны иштинде слогтап адап ора, шын дүжүрүп бижип; адаары болгаш бижиири дүүшкек 3—4 берге эвес сөстен тургустунган домактарны адап бээрге, үжүктер кагбайн шын бижиир; домак эгезинге улуг үжүктү бижиири; сөөлүнге улуг секти салыры.

          Нарын эвес сөстерни слогтавайн чүгүртү номчуп, оларның шын, медерелдиг, аянныг болурун сагыыры; сөстерни тода адавышаан, домак сөөлүге интонацияны, домактар аразынга паузаны кылыр; башкының номчаан азы чугаалаан чүүлүн кичээнгейлиг дыңнаар болгаш утказын сактып алыр; номчаан чүүлүнге хамаарышкан айтырыгларны харыылаары болгаш башкының дузазы-биле оон, кол утказын илередири; ону кезектерге чарары; сөзүглелди иштинде номчааш, утказын билип алган шаа-биле чугаалап шыдаар; номчаан номнарының адын, авторун шын адап билир; доктаадып алган шүлүктерин аянныг чугаалап билир; номчулганың негелделерин болгаш шынарларын шын сагывышаан, номчуурунуң, темпизин дүргедедип шыдаары; чыл төнчүзүнде номчуурунуң, дүргени 1 минутада 25—35 хире сөс; сюжеттиг чуруктар-биле харылзаалыг чугаа тургузары.

           Номчаан номнарының авторун, адын шын сактып ап, 5—8 хире биче хемчээлдиг шүлүктерни шээжи-биле аянныг чугаалап билир.

          Бижик демдектерин (. ! ?) барымдаалап домактарны шын номчууру; оларның аразынга үн доктаашкынын кылып билир.

          Сюжеттиг болгаш темалыг чуруктарны көрүп тургаш, 3—4 домактан тургустунган харылзаалыг аас-даа, бижимел- даа чугааны тургузуп билир.

          Долгандыр турар амыдырал болгаш бойдус-биле таныжылганың түңнелинде өөреникчилер дараазында кол-кол билиглер болгаш чаңчылдарны чедип алыр: чурттап турар республиказының болгаш найысылалының адын билир; кудумчу кежериниң, транспорту оюп эртериниң, кудумчуга чадаг кижилерниң оруктарга чоруур чурумнарын, өрт болдурбазының чамдык дүрүмнерин сагып билир; чылдың янзы-бүрү үелеринде агаар-бойдустуң, онзагай демдектерин эскерип билир; чурттап турар черинде чанар болгаш кыштаар элээн каш куштарның аттарын билир; оларны ылгап шыдаар.

    Чараштыр бижилге

          Улуг болгаш бичии үжүктерниң кезектериниң аттарын болгаш бижиириниң дөмейлешкээн барымдаалап дараазында чурум ёзугаар бөлүктерге чарар.

    Бичии үжүктер

    1. Дорт шугумдан база үстүнде ээтпектиг, адаанда ээтпектиг шугумнардан тургустунган үжүктер: и, ш, г, п, р, ү, Ү — 7

    2. Үстүнде айыткан шугумнарга точкалар болгаш дүүшкүннер немешкенинден тургустунган үжүктер: й, л, м, ц, щ, н, ң, ь, ы — 9

    3. Төгериктерден тургустунган үжүктер: о, ө, а, ю, ф, б, д, я — 8

    4. Солагай талакы чартык төгериктерден тургустунган үжүктер: с, е, ё, ч, ъ, ъ, в — 7

    5. Бир талакы чартык төгериктерниң каттышканындан тургустунган үжүктер: э,х,ж,з,к- 5

    Улуг үжүктер

    1. Кол элементизи үстүкү азы адаккы кезектеринде ээтпек шыйыглыг үжүктер:

           И, Ш, Ч, Ц, Щ, Л, М, А — 8

    2. Кол кезээ чартык болгаш бүдүн төгерик үжүктер:

           О, Ө, С, Э, X, 3, Я, Е, Ё, Ж — 10

    3. Кол элементизи чалбыыш хевирлиг шугумдан тургустунган үжүктер:

           У, Y, Н, К, Ы, Ю, Р, В, Ф — 9

    4. Кол элементизи чалбыыш хевирлиг шугумнуң чалгыгланчак шугум-биле каттышканындан тургустунган үжүктер: Г, П,Т, Б, Д — 5

                                              1- 4 класстарга класстан дашкаар номчулга

           Класстан дашкаар номчулга - уругларны чечен чогаалга хандыкшыдарының бир аргазы, литературлуг номчулганың чарылбас кезээ. Класстан дашкаар номчулганың кол сорулгалары өөреникчилерни уруглар чогаалы-биле таныштырбышаан, номга ынак болурунга кижизидер; уран чогаал дамчыштыр угаан-билииниң ниити деңнелин бедидер; эстетиктиг мөзү-бүдүжүн хевирлеп, ниити сайзыралын чедип алыры; сагыш-сеткил культуразын бүгү талалыг байыдары болур.

           Класстан дашкаар номчулга өөреникчиниң назы-харын, амыдыралчы дуржулгазын шыңгыы барымдаалаар болганда, номчуурунга сүмелеп турар номнар шын шилиттинген турар ужурлуг. Уругларның номчулгазын шын, системалыг, ажыктыг кылдыр чорударынга башкының медерелдиг шилилгези албан негеттинер. Кол черни улустуң аас чогаалы, тыва чечен чогаал, орус болгаш өске-даа хөй национал улустуң чогаалдары, даштыкы классика ээлээн турарын чугула деп сүмелеп турар.

           Тыва улустуң аас чогаалының эң-не дээре үлегерин эге класстарга өөредип тура, ук чогаалдарда улусчу чаңчыл-сагылгаларны уругларга билиндирип база уруглар боттары ону эскерип билиринге чаңчыктырар аргаларны ажыглаар. Программада айыткан кол-кол темалар, чогаалдың хевирлери, авторлар, чогаалдардан аңгыда, класстан дашкаар номчулгага кайы авторларны, кандыг номнарны, чогаалдарны сүмелээри башкыдан улуг хамааржыр. Ооң-биле чергелештир башкы уругларның кандыг чогаалдарга сонуургалдыын, ук чогаалчының амгы үе-чадада, ниити литературада ээлеп турар туружун, ролюн барымдаалап көөрү база чугула.

    Класстан дашкаар номчулга программазының база бир кол хевири, кол өзээ — ооң хөй янзылыг (вариантылыг) болуп турары. Ол чорук башкыга уругларның номчулгага хереглел-сонуургалын болгаш бот-тускайлаң номчуп база сайгарып билиринге дузалаар.

    1. Ажыглаар литературалар.

    1. А.А.Алдын-оол, К.Б.Март-оол, Н.Ч. Дамба. “Үжүглел”, 2016ч.

    «Бижик өөредилгезиниң кичээлдери», Кызыл – 2016ч

    1. А.А. Алдын-оол, “Үжүглелдиң бижилгези 1-ги кезээ”, Кызыл-2013ч.
    2. Н.Ч. Дамба, “Үжүглелдиң бижилгези 2-ги кезээ”, Кызыл-2011ч.
    3. А.А. Алдын-оол “Бодуң номчу” Кызыл – 2013ч.



    Предварительный просмотр:

    1-ги класска ужуглел эртеминин календарь-тематиктиг планы

    Кичээлдин темазы

    Эрттирер шагы

    Эрттирер уези

    план - биле

    факт - биле

    Белеткел үези

    1

    Билиг кичээли. Үжүглел ному-биле таныжылга

    1

    02.09

    2

    Чугаа. Домак. Бижилге кыдыраажы-биле таныжылга

    1

    03.09

    3

    Сөс. Ч/с «Огород» Слог Ч /с «Ферма»

    1

    04.09

    4

    Үн. Ажык болгаш ажык эвес үннер.

    1

    09.09

    Үжүглел үези

    5-6

    А деп ун болгаш А,а деп үжүктер

    2

    10.09

    11.09

    7-8

    Л деп ун болгаш Л,л деп үжүктер

    2

    16.09

    17.09

    9

    А, л деп үжүктер. Кл.д.н. Тоол “Кушкаш биле Дилги”

    1

    18.09

    10

    О деп үн болгаш О,о деп үжүктер

    1

    23.09

    11-12

    М деп үн болгаш М,м деп үжүктер

    2

    24.09

    25.09

    13

    Быжыглаашкын

    1

    30.09

    14

    Хыналда ажыл. Диктант.

    1

    01.10

    15-16

    С деп үн болгаш С,с деп үжүктер

    2

    02.10

    07.10

    17-18

    Н деп үн болгаш Н,н деп үжүктер

    2

    08.10

    09.10

    19

    Быжыглаашкын

    1

    14.10

    20

    Бистин чедиишкиннеривис. Диктант.

    1

    15.10

    21

    Частырыглар-биле ажыл. Ниити катаптаашкын. А,а; Л,л; О,о; М,м; С,с; Н,н.

    1

    16.10

    22

    Ч деп үн болгаш Ч,ч деп үжүктер

    1

    21.10

    23

    Класстан дашкаар номчулга «Анай болгаш кымыскаяк».

    1

    22.10

    24-25

    Ы деп үн болгаш Ы,ы деп үжүктер

    2

    23.10

    04.11

    26

    У деп үн болгаш У,у деп үжүктер

    1

    05.11

    27

    Быжыглаашкын. Хыналда диктант

    1

    06.11

    28

    Частырыглар-биле ажыл. Р деп үн болгаш Р,р деп үжүктер

    1

    11.11

    29

    Каттаптаашкын

    1

    12.11

    30-31

    Ү деп үн болгаш Ү,ү деп үжүктер

    2

    13.11

    18.09

    32

    И деп үн болгаш И,и деп үжүктер

    1

    19.11

    33

    Э деп үн болгаш Э,э деп үжүктер

    1

    20.11

    34

    Ажык, ажык эвес уннер. Хыналда ажыл. Диктант.

    1

    25.11

    35

    Ч.б.а Ч.с. «Анайжыгаш болгаш кымыскаяк».

    1

    26.11

    36

    Кыска е деп үн, ооң үжүү.

    1

    27.11

    37

    Ш деп үн болгаш Ш,ш деп үжүктер

    1

    02.12

    38

    Ө деп үн болгаш Ө,ө деп үжүктер

    1

    03.12

    39

    Хыналда диктант. Өөренген үжүктерин катаптаар

    1

    04.12

    40

    Ч.б.а Ч.с. Чурук-биле ажыл

    1

    09.12

    41

    Д деп үн болгаш Д,д деп үжүктер

    1

    10.12

    42

    Б деп үн болгаш Б,б деп үжүктер

    1

    11.12

    43-44

    Г деп үн болгаш Г,г деп үжүктер

    2

    16.12

     17.12

    45-46

    В деп үн болгаш В,в деп үжүктер

    2

    18.12

    23.12

    47

    Д,б,г,в кирген сөстер.

    1

    24.12

    48

    Хыналда диктант.

    1

    25.12

    49

    Ч.б.а. Быжыглаашкын

    1

    13.01

    40

    Т деп үн болгаш Т,т деп үжүктер

    1

    14.01

    51

    Т деп үн болгаш Т,т деп үжүктер.Т сөс сөөлүнге турда номчууру.

    1

    15.01

    52

    К деп үн болгаш К,к деп үжүктер

    1

    20.01

    53

    П деп үн болгаш П,п деп үжүктер

    1

    21.01

    54

    Хыналда диктант.

    1

    22.01

    55

    Ч.б.а. Быжыглаашкын.

    1

    27.01

    56

    К.д.н. “Анай” тоол. П-Б деп үжүктер

    1

    28.01

    57-58

    Ң деп үн болгаш Ң,ң деп үжүктер

    2

    29.01

    03.02

    59

    З деп үн болгаш З,з деп үжүктер

    1

    04.02

    60

    Ч.с. Өг-бүле. Чурук-биле ажыл. З биле С ылгалы.

    1

    05.02

    61

    Ж деп үн болгаш Ж,ж деп үжүктер

    1

    17.02

    62

    Эжеш ажык эвес үннер

    1

    18.02

    63

    Диктант

    1

    19.02

    64

    Ч.б.а. Эжеш ажык эвес үннер

    1

    24.02

    65

    И деп үн болгаш И,и деп ажык үжүктер

    1

    25.02

    66

    Ажык эвес үжүктер

    1

    26.02

    67

    К.д.н.Үлегер домактар, тывызыктар, дүрген чугаалар.

    1

    02.03

    68

    Кадыг демдек Ъ

    1

    03.03

    69

    Ч.с. Сактып бижилге

    1

    04.03

    70

    Е деп үн болгаш Е,е деп ажык үжүктер

    1

    09.03

    71

    Ё деп үн болгаш Ё,ё деп ажык үжүктер

    1

    10.03

    72

    Ю деп үн болгаш Ю,ю деп ажык үжүктер

    1

    11.03

    73

    Я деп үн болгаш Я,я деп ажык үжүктер

    1

    16.03

    74

    Е, е, ю, я кирген сөстер.

    1

    17.03

    75

    Хыналда диктант.

    1

    18.03

    76

    Ч.б.а. Быжыглаашкын..

    1

    30.03

    77

    Ч.с. Чурук-биле ажыл.

    1

    31.03

    Дөрткү чада

    78

    Ь чымчак демдек

    1

    01.04

    79

    Ч.с. Сактып бижилге Сзуглел-биле ажыл Календарь

    1

    06.04

    80

    Ф деп үн болгаш Ф,ф деп үжүктер

    1

    07.04

    81

    Ц деп үн болгаш Ц,ц деп үжүктер

    1

    08.04

    82

    Щ деп үн болгаш Щ,щ деп үжүктер

    1

    13.04

    83

    Ф, ц, щ ден үннер база ооң үжүктери

    1

    14.04

    84

    Хыналда диктант.

    1

    15.04

    85

    Ч.б.а. Ч.с. Шүлүк Щёткалар.

    1

    20.04

    Парламал болгаш бижимел үжүктер

    86

    Алфавит. Парламал болгаш бижимел үжуктер

    1

    21.04

    87

    А.Шоюн “Март”. Домак. Байлак Тыва. С.Сарыг-оол “Алышкы бис, угбашкы бис”

    1

    22.04

    88

    Домак. Медээ, айтырыг, кыйгырыг домактары. Дүжүрүп бижилге

    1

    27.04

    89

    Ч.с: Час, М.Кенин-Лопсан “Суг бажын дагыыры”, “Баштайгы космонавт”

    1

    28.04

    90

    Куштар-бистиң өңнүктеривис. Л.Чадамба. “Хат” М.Каримнии-биле

    1

    29.04

    91

    Л.Чадамба “Май 1 – частың, күш-ажылдың байырлалы” В.Сагаан-оол “Май 9”

    1

    04.05

    92

    Сөс, слог. С.Сурун-оол “Адырык”. А.Шоюн “Хойларым аттарлыг болур”

    1

    05.05

    93

    Л.Толстой “Шын чүден үнелиг” Е.Чарушин “Адыг оолдары-биле”

    1

    06.05

    94

    Үн, үжүк. “Кырган-авам” Каң-оол Ондар

    1

    11.05

    95

    Хыналда диктант “Чайын”

    1

    12.05

    96

    Ч.б.а. Л.Чадамба “Номну канчаар эдилээрил?”

    1

    13.05

    97

    Бистиң чедиишкинеривис. Хыналда тест.

    1

    18.05

    98

    Ч.с. “Хөглүг чай дүжер!”. Чурук-биле ажыл

    1

    19.05

    99

    Үжүглелим байырлалы “Үжүглелим байырлыг!”

    1

    20.05


    По теме: методические разработки, презентации и конспекты

    Рабочая программа по родному языку

    Развернутая рабочая программа по родному языку. А.К.Ойдан-оол, А.М.Белек-Баир.4 класс...

    Рабочая программа "Секреты родного языка"

    Программа внеурочной деятельности, позволяющая глубже изучить предмет. Темы занятий подобраны соответственно младшему школьному возрасту....

    Рабочая программа по родному языку и литературному чтению для 1 класса

    Рабочая программа по родному языку и литературному чтению предназначена для учащихся 1 класса татарской школы Республики Башкортстан. Программа содержит пояснительную записку, общую характеристику уче...

    Рабочая программа по родному языку для 1 класса

    Эш программасы   түбәндәге   документларга  нигезләнеп   төзелде:           1.06.10.2009 елда РФ Мәгариф министрлыг...

    рабочая программа по родному языку 2 класс

    Рабочая программа предназначана для 2 класса  по родному языку....

    Рабочая программа по родному языку для 2 класса по программе "Планета Знаний"

    Рабочая программа по родному (русскому) языку для 2 класса по программе"Планета Знаний"...

    Рабочая программа по родному языку (тувинский язык) 2 класс

    Рабочая программа по родному языку (тувинский язык) 2 класс...